ΛΟΪΖΟΥ ΣΙΑΪΝΟΥ ν. MARIOS & COSTAS IOANNOU CONSTRUCTION LIMITED, Αρ. Αγωγής: 722/08, 27/2/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2014:A85 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Ι. Κίτσιου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 722/08 Μεταξύ: ΛΟΪΖΟΥ ΣΙΑΪΝΟΥ, από τη Λεμεσό Ενάγοντα - και - MARIOS & COSTAS IOANNOU CONSTRUCTION LIMITED, από τη Λεμεσό Εναγομένων Ημερομηνία: 27.02.2014 Για τον Ενάγοντα: κ. Ν. Πιριλλίδης, κα Τ. Πιριλλίδου και κ. Καρατσής (κα Τ. Πιριλλίδου με κ. Χ. Παρταουρίδη κατά την απόφαση) Για τους Εναγόμενους: κ. Μ. Χαρτσιώτης και κ. Η. Ηλία (κα Κ. Αρκάδη με κα Νεάγκου κατά την απόφαση) Α Π Ο Φ Α Σ Η Εισαγωγή:- Η απαίτηση του Ενάγοντα στην παρούσα υπόθεση στηρίζεται σε εργατικό ατύχημα το οποίο αυτός ισχυρίζεται ότι υπέστηκε ως υπάλληλος των Εναγομένων. Σύμφωνα με τα διατεινόμενα στην έκθεση απαίτησης ο Ενάγοντας στις 22.12.2006 εργαζόταν σε ανεγειρόμενη οικοδομή και ασχολούνταν με την κατασκευή ξυλότυπου πλάκας του ισογείου αυτής, και ειδικότερα με την αποκοπή ξύλων για κατασκευή κατάλληλων καλουπιών. Ενώ προσπαθούσε να κόψει ένα ξύλο, το αριστερό του χέρι ήρθε σε επαφή με δισκοπρίονο που βρισκόταν σε τράπεζα εργασίας, με αποτέλεσμα να τραυματισθεί ο αριστερός του αντίχειρας. Η εκτέλεση της εργασίας γινόταν σύμφωνα με τις οδηγίες και υποδείξεις και/ή εντολές των Εναγομένων και/ή αντιπροσώπων και/ή υπαλλήλων αυτών. Θέση του Ενάγοντα είναι πως το ατύχημα συνέβηκε λόγω αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων των Εναγομένων και/ή των υπαλλήλων και/ή αντιπροσώπων αυτών. Παρατίθενται δε, στην έκθεση απαίτησης, σχετικές λεπτομέρειες. Λεπτομέρειες δίδονται επίσης και για τις ισχυρισθείσες σωματικές βλάβες του Ενάγοντα καθώς και για τις διεκδικούμενες ειδικές ζημιές αυτού και έξοδα μελλοντικών εγχειρήσεων. Διεκδικούνται, τέλος, γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια μελλοντικών απολαβών. Στην Υπεράσπιση τους οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται πως ουδέποτε έδωσαν οδηγίες και/ή υποδείξεις στον Ενάγοντα για την αποκοπή ξύλων σε δισκοπρίονο επί τράπεζας εργασίας. Ισχυρίζονται δε πως αν αποδειχθεί ότι ο Ενάγοντας χρησιμοποίησε το εν λόγω δισκοπρίονο, τότε ενήργησε αντίθετα με ρητές οδηγίες τους, και ότι ενήργησε αυθαίρετα χωρίς να τους ενημερώσει προηγουμένως, και να λάβει την έγκριση τους. Πέραν του ότι αρνούνται τις λεπτομέρειες αμέλειας που τους αποδίδονται, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται πως το επίδικο ατύχημα συνέβηκε λόγω αποκλειστικής και/ή σε μεγάλο βαθμό συντρέχουσας αμέλειας και/ή παράβασης των απορρεόντων εκ του νόμου και Κανονισμών καθηκόντων του Ενάγοντα. Παρατίθενται στην υπεράπιση σχετικές λεπτομέρειες. Αναφορικά με τις ισχυρισθείσες, εκ μέρους του Ενάγοντα, σωματικές βλάβες, οι Εναγόμενοι τις αρνούνται, ωστόσο διατυπώνουν τη θέση πως αν αποδειχθεί ότι υπέστηκε σωματικές βλάβες, οι ισχυρισθείσες είναι υπερβολικές και/ή διογκωμένες. Στην Απάντηση που ο Ενάγοντας καταχώρησε, αρνείται τις προβαλλόμενες, στην Υπεράσπιση, θέσεις και επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς που διατυπώνει στην Έκθεση Απαίτησης του. Για την απόδειξη της απαίτησης του Ενάγοντα κατέθεσαν τρεις μάρτυρες και για την υπεράσπιση επίσης τρεις μάρτυρες. Καθ΄ όλη την ακροαματική διαδικασία κατατέθηκαν τεκμήρια τα οποία έχουν ως ακολούθως: Τεκμήριο 1: Γραπτή κατάθεση Ενάγοντα (Μ.Ε.1). Τεκμήριο 2: Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος. Τεκμήριο 3: Υπηρεσιακό Σημείωμα Επιθεωρητή Εργασίας. Τεκμήριο 4: Έγγραφο ημερομηνίας 29.12.06 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 5: Έγγραφο ημερομηνίας 26.04.07 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 6: Έγγραφο ημερομηνίας 07.06.07 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 7: Έγγραφο ημερομηνίας 22.12.06 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 8: Έγγραφο ημερομηνίας 22.03.07 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 9: Έγγραφο ημερομηνίας 20.09.07 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 10: Έγγραφο ημερομηνίας 18.10.07 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 11: Έγγραφο ημερομηνίας 31.11.12 από Δρα Α. Αλκιβιάδους. Τεκμήριο 12: Γραπτή κατάθεση Κώστα Ιωάννου (Μ.Υ.1) ως μέρος της κύριας εξέτασης. Τεκμήριο 13: Γραπτή κατάθεση Μάριου Ιωάννου (Μ.Υ.2) ως μέρος της κύριας εξέτασης Τεκμήριο 14: Ιατρική Έκθεση του ιατρού Η. Γεωργίου (Μ.Υ.3) ημερομηνίας 06.09.07 Τεκμήριο 15: Κατάλογος Ειδικοτήτων Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου Ο Μ.Ε.1, Ενάγοντας, κατέθεσε πως κατά το χρόνο του ατυχήματος του ήταν ηλικίας 29 ετών. Ήταν εργάτης καλουπιών και υπάλληλος των Εναγομένων με καθαρό μισθό €290,46 εβδομαδιαίως. Τον Ιανουάριο του 2006 οι Εναγόμενοι οι οποίοι ασχολούνται με υπεργολαβίες καλουπιών, ανέλαβαν την κατασκευή καλουπιών σε ανεγειρόμενη οικοδομή στο Κολόσσι. Την 22.12.2006 ενώ ο Ενάγοντας εργαζόταν στην προαναφερόμενη οικοδομή, κατόπιν οδηγιών, στην προσπάθεια του να κόψει ένα ξύλο, σε δισκοπρίονο επί τράπεζας εργασίας, το αριστερό του χέρι γλίστρησε και ήρθε σε επαφή με το δίσκο, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά στον αριστερό αντίχειρα. Ο δίσκος στον οποίο τραυματίστηκε δεν είχε προφυλακτήρα ή άλλο προστατευτικό κάλυμμα. Τον είχε δε χρησιμοποιήσει, στο παρελθόν αλλά και την ίδια ημέρα του ατυχήματος, στα πλαίσια της εργασίας του. Με την πρόσληψη του από τους Εναγόμενους, αυτοί του υπέδειξαν πως ξεκινούσε και πως σταματούσε ο δίσκος καθώς και πως τοποθετούνταν τα ξύλα στην τράπεζα για κοπή. Έκτοτε, χρησιμοποιούσε το δισκοπρίονο με πλήρη συγκατάθεση των Εναγομένων οι οποίοι είχαν αφαιρέσει το προστατευτικό κάλυμμα του δισκοπρίονου. Μετά το ατύχημα, την ίδια ημέρα, ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Στη συνέχεια δόθηκαν οδηγίες για μεταφορά του στην Πολυκλινική Υγεία. Εκεί χειρουργήθηκε με σκοπό τη συγκόλληση του αριστερού του αντίχειρα, ο οποίος είχε ακρωτηριαστεί. Η προσπάθεια συγκόλλησης απέτυχε. Βγήκε από την Πολυκλινική Υγεία 24 ώρες μετά την εν λόγω επέμβαση, συνέχισε όμως η παρακολούθηση του. Στις 13.01.2007 υποβλήθηκε σε νέα χειρουργική επέμβαση, αποκοπής της μεγάλης φάλαγγας του αριστερού δακτύλου του ποδιού και μεταμόσχευσης της επί της τελικής φάλαγγας του αριστερού του αντίχειρα. Δέκα μέρες αργότερα εξήλθε της Πολυκλινικής Υγείας και ακολούθησε θεραπεία. Εξ΄αιτίας του ατυχήματος και του τραυματισμού του, υπέφερε και υποφέρει μέχρι σήμερα από πόνο. Του προκλήθηκε μείωση λειτουργικότητας του βαδίσματος καθώς και πρόσκαιρη κούραση όταν βρίσκεται σε όρθια θέση. Δεν μπορεί πλέον να εξασκήσει το προηγούμενο επάγγελμα του το οποίο προϋποθέτει, χρήση και των δύο χεριών, κυρίως, χρήση του αντίχειρα αλλά και ύπαρξη καλής ισορροπίας όταν βρίσκεται σε ύψος ή σε σκαλωσιές, λόγω της αφαίρεσης του μεγάλου δακτύλου από το αριστερό του πόδι. Απ΄ ότι τον πληροφόρησε ο ιατρός Αλκιβιάδους θα χρειασθεί να υποβληθεί σε δύο νέες χειρουργικές επεμβάσεις με σκοπό (α) τη βελτίωση της λειτουργίας και ευκαμψίας του χεριού του, και (β) λόγω των μόνιμων χειρουργικών ουλών που παρέμειναν στο χέρι του, θα πρέπει να υποβληθεί σε πλαστική χειρουργική επέμβαση με συνέπεια πάλι τον πόνο και ταλαιπωρία. Το κόστος αυτών των επεμβάσεων είναι €17.000,00 και €9.000,00 αντίστοιχα. Εξ΄αιτίας του ατυχήματος του παραχωρήθηκε άδεια ασθενείας από 22.12.2006 μέχρι 22.11.
- Την περίοδο αυτή δεν είχε πληρωθεί τους μισθούς του. Πλήρωσε δε το ποσό των €19,00 για φάρμακα, €102,52 για το ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού Αλκιβιάδους και περί τα €150,00 για σκοπούς διακίνησης του από και προς την Πολυκλινική Υγεία. Οφείλει δε και το ποσό των €2.497,00 στην Πολυκλινική Υγεία. Το ατύχημα επηρέασε την προσωπική του ζωή και τις επαγγελματικές του δραστηριότητες. Δεν μπορεί να κάνει χειρονακτική εργασία. Του έχουν δημιουργηθεί αισθήματα ανασφάλειας και απογοήτευσης. Θα έχει μόνιμο μειονέκτημα στην αγορά εργασίας αφού δεν θα μπορεί να ασκήσει το προηγούμενο του επάγγελμα. Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Ανδρέας Ανδρέου, είναι επιθεωρητής εργασίας στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασιών στο Επαρχιακό Γραφείο Λεμεσού. Είναι διπλωματούχος μηχανολόγος και έτυχε τρίμηνης εκπαίδευσης σε θέματα ασφάλειας. Έχει είκοσι ένα χρόνια εμπειρία στη διερεύνηση ατυχημάτων, σε όλο το φάσμα της βιομηχανίας. Διερεύνησε το ατύχημα που υπέστηκε ο Ενάγοντας, κατόπιν επιτόπιας επίσκεψης. Εξέτασε το δισκοπρίονο στο οποίο ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι τραυματίστηκε. Παρών εκ μέρους των Εναγομένων ήταν ο Κώστας Ιωάννου (Μ.Υ.1), ο οποίος όμως δεν ήταν παρών κατά το ατύχημα. Ο Μ.Ε.2 διαπίστωσε ότι είχε αφαιρεθεί ο δίσκος κοπής πριν την επίσκεψη του. Του ανέφερε ο Μ.Υ.1 ότι επειδή δεν μπορούσε να πάρει άλλα μέτρα προφύλαξης, θεώρησε καλό να αφαιρεθεί ο δίσκος (κοπτικό εργαλείο) για να μην υπάρχει νέος τραυματισμός. Από την εξέταση ο Μ.Ε.2, διαπίστωσε ότι ο εργοδότης του Ενάγοντα έπρεπε να λάβει μέτρα προς αποφυγή ατυχήματος. Θα έπρεπε να υπάρχει πρόνοια ώστε να ρυθμίζεται το ύψος του δίσκου για να παραμένει, πάνω από την τράπεζα εργασίας, μόνο το απαραίτητο μέρος που κόβει το ξύλο. Επίσης θα έπρεπε να είχε τοποθετηθεί προφυλακτήρας, κάτι που μπορούσε να τοποθετηθεί με τη βοήθεια κάποιου τεχνικού, μετά την παραλαβή του δισκοπρίονου από τον εργοδότη. Υπήρχε ακόμη πιο εύκολος τρόπος όσον αφορά το ύψος του δίσκου που θα παρέμενε πάνω από το τραπέζι εργασίας. Είτε να αγοραζόταν δίσκος μικρότερης διαμέτρου είτε να τοποθετούνταν ένα κομμάτι ξύλο που θα έφερε μια σχισμή στο μέρος που ήταν ο δίσκος, έτσι, ώστε να καλύπτει μέρος των δοντιών του δίσκου και να αφήνει ελεύθερο μόνο το απαραίτητο τμήμα για το κόψιμο του ξύλου. Με αυτό τον τρόπο μικραίνει η προεξοχή του δίσκου και αυτός καθίσταται ολιγότερο επικίνδυνος. Ο Μ.Ε.2 αντιλήφθηκε, πως κατά τη λειτουργία του συγκεκριμένου δισκοπρίονου, λόγω του ότι ο δίσκος γυρίζει με μεγάλο αριθμό στροφών, απαιτούνται και τα δύο χέρια κατά την κοπή ξύλων. Το ένα χέρι θα πρέπει να σπρώχνει προς τον «οδηγό» (προφανώς εννοείται κάποιο σημάδι προς ή παράλληλα προς το δίσκο) και το άλλο προς τα εμπρός. Ακούοντας το θόρυβο που έκανε ο συγκεκριμένος δίσκος κατά τη λειτουργία του, ανέφερε πως όταν κάποιος βρίσκεται κοντά δεν μπορεί να μιλήσει σε κινητό τηλέφωνο. Μ.Ε.3 ήταν ο ιατρός Αλκιβιάδης Αλκιβιάδους. Είναι ορθοπεδικός και ασχολείται με τη μικροχειρουργική. Έχει σπουδάσει στη Σλοβενία και μετά στην Αθήνα. Από το 1995 έχει εμπειρία στις μικροχειρουργικές επεμβάσεις. Αναφορικά με την περίπτωση του Ενάγοντα προχώρησε σε χειρουργική επέμβαση αποκόπτοντας το μεγάλο δάκτυλο του αριστερού ποδιού του και το μετέφερε στη θέση του αριστερού αντίχειρα. Αυτό κρίθηκε απαραίτητο, πρώτο, διότι ο Ενάγοντας ήταν νέος άνθρωπος και κατά τη γνώμη του, ως χαρακτηριστικά ανέφερε, χέρι χωρίς αντίχειρα δεν είναι χέρι αλλά και για ψυχολογικούς λόγους. Περισσότερη σημασία όμως είχε το θέμα της λειτουργικότητας του χεριού. Δύο μήνες μετά την αρχική επέμβαση μεταφοράς, χρειαζόταν δεύτερη επέμβαση (τενόλυση) για να λυθούν οι συμφύσεις των τενόντων. Η εν λόγω εγχείρηση δεν έγινε, το κόστος της είναι σε συγκεκριμένο ποσό το οποίο καθορίστηκε και πληρώνεται από το κράτος όταν ο ασθενής σταλεί σ' αυτόν μέσω του κράτους. Υπάρχει όμως ανάγκη και για πλαστική επέμβαση, για σκοπούς καλυτέρευσης της αισθητικής του αντίχειρα επειδή η μεταφορά προήλθε από δάκτυλο ποδιού το κόστος της οποίας ανέρχεται σε €9.000,00, Η θέση του μάρτυρα αναφορικά με τη σημερινή κατάσταση του Ενάγοντα ήταν πως η βάδιση του είναι φυσιολογική χωρίς οποιοδήποτε πρόβλημα. Τόσο κατά την ορθοστασία όσο και στην ισορροπία δεν υπάρχει πρόβλημα. Θα έχει όμως ενοχλήσεις στο πόδι κατά την αλλαγή του καιρού. Όσον αφορά σε ερώτημα αν μπορούσε ο Ενάγοντας να εργασθεί πιο νωρίς και πριν τη λήξη της άδειας ασθενείας του, ο Μ.Ε.3 ανέφερε πως αυτό εξαρτάται και από τον ασθενή, είχε όμως τη δυνατότητα να δουλέψει ως καλουψιής αφού μπορεί να σφίξει με το χέρι του. Αναφέρθηκε δε σε περίπτωση άλλου προσώπου του οποίου χειρούργησε τέσσερα δάκτυλα, και όχι ένα όπως του Ενάγοντα, το οποίο επέστρεψε στην εργασία του σε 6 μήνες. Ο Ενάγοντας με την επέμβαση της τενόλυσης θα είναι πιο καλά, θα χαλαρώσει ο τένοντας και θα υπάρχει καλύτερη κλίση και σύλληψη του αντίχειρα. Μ.Υ.1 και Μ.Υ.2 κατέθεσαν οι Κώστας Ιωάννου και Μάριος Ιωάννου, διευθυντές και υπάλληλοι των Εναγομένων. Σύμφωνα με τη μαρτυρία τους, στις 22.12.2006 βρίσκονταν σε εργοτάξιο, στο χωριό Κολόσσι, για σκοπούς ετοιμασίας καλουπιών ανεγειρόμενης κατοικίας την οποία οι Εναγόμενοι ανέλαβαν υπεργολαβικά. Περί ώρα 2:30 μ.μ. ο Μ.Υ.1 βρισκόταν στο ισόγειο της οικοδομής πάνω σε σκαλωσιά ύψους 1.80 μ. Κοντά του βρισκόταν ο Ενάγοντας, εργάτης και υπάλληλος των Εναγομένων, απευθύνθηκε σ΄ αυτόν ζητώντας να τον προμηθεύσει με ένα κομμάτι ξύλο - πλακάς 20 x 20 εκατοστά. Επειδή ο Ενάγοντας μιλούσε σε κινητό τηλέφωνο, του ανέφερε επί λέξει «άστο τηλέφωνο και πήγαινε να μου κόψεις ένα κομμάτι πλακάς 20 x 20 εκατοστά». Ο Ενάγοντας έφυγε από κοντά του κρατώντας ακόμα το κινητό τηλέφωνο. Όταν πλέον δεν ήταν στο πεδίο ορατότητας του και ενώ αυτός συνέχισε την εργασία του, αναμένοντας το πλακάς που ζήτησε από τον Ενάγοντα, σε λίγα λεπτά άκουσε φωνές από τον Ενάγοντα που έλεγε ότι έκοψε το χέρι του. Αμέσως έτρεξε προς αυτόν και τον είδε να κρατά τον αριστερό του αντίχειρα με το δεξί του χέρι, ήταν αιματωμένος και βρισκόταν κοντά στο δισκοπρίονο. Ρώτησε τον Ενάγοντα τι έπαθε και ποιος τον έστειλε εκεί. Ο Ενάγοντας του απάντησε ότι έκοψε το δάχτυλο του με το δίσκο. Μετέφερε αμέσως τον Ενάγοντα, με το αυτοκίνητο του, στις πρώτες βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού και ενημέρωσε τηλεφωνικά τον αδελφό του (Μ.Υ.2) ο οποίος είχε φύγει από το χώρο εργασίας λίγο πριν το ατύχημα. Καθ΄ οδόν προς το Νοσοκομείο ζητούσε εξηγήσεις από τον Ενάγοντα γιατί πήγε στο δίσκο - τραπέζι εφόσον στο παρελθόν δεν το χρησιμοποίησε ποτέ. Ο Ενάγοντας του είπε «δεν ξέρω έτσι μου ήρθε.» Στο Νοσοκομείο, επειδή αποκόπηκε η νυχοφόρος φάλαγγα του αριστερού αντίχειρα του Ενάγοντα, έγινε εισήγηση να πάει κάποιος να βρει το κομμάτι που αποκόπηκε, ενώ, ο Ενάγοντας θα μεταφερόταν στην Πολυκλινική Υγεία για να τον δει ο ιατρός Αλκιβιάδους. Ο Μ.Υ.1 πήγε στην Πολυκλινική Υγεία, ενώ προηγουμένως είχε ενημερώσει το Μ.Υ.2 ο οποίος μετέβηκε στο χώρο του ατυχήματος, βρήκε το μέρος του αντίχειρα του Ενάγοντα που αποκόπηκε και το μετέφερε στην Πολυκλινική Υγεία. Οι Μ.Υ.1 και Μ.Υ.2 παρέμειναν στην Πολυκλινική Υγεία κατά τη χειρουργική επέμβαση που έγινε για να συγκολληθεί το μέρος του αντίχειρα του Ενάγοντα που αποκόπηκε. Ενώ αρχικά τους ειπώθηκε ότι όλα πήγαν καλά, αργότερα τους ανακοινώθηκε ότι η συγκόλληση απέτυχε. Κατά την παραμονή του Ενάγοντα στην Πολυκλινική Υγεία τον επισκέπτονταν και οι δύο. Οι Εναγόμενοι του κατέβαλαν μετά το ατύχημα ημερομίσθια για ακόμα δύο βδομάδες. Ήταν κατηγορηματικοί, οι Μ.Υ.1 και Μ.Υ.2, πως κάθε υπάλληλος των Εναγομένων, περιλαμβανομένου και του Ενάγοντα, ήταν προμηθευμένος με ατομικό δίσκο ενώ από την αρχή της εργοδότησης του είχε συστηθεί η προσοχή να μη χρησιμοποιεί το δίσκο σε τραπέζι. Αποκλειστικός χειριστής του εν λόγω δίσκου ήταν Μ.Υ.2 ο οποίος απουσίαζε από το χώρο εργασίας την ώρα του ατυχήματος, πριν φύγει όμως έθεσε το δίσκο εκτός λειτουργίας αποσυνδέοντας το καλώδιο από το ρεύμα. Ο Ενάγοντας προσλήφθηκε ως εργάτης και τα καθήκοντα του ήταν να προμηθεύει με διάφορα ξύλα - καλούπια τον Μ.Υ.2 ο οποίος ως αποκλειστικός χειριστής του δίσκου τα έκοβε στα απαιτούμενα μεγέθη, ενώ ο Ενάγοντας ακολούθως τα μετέφερε στον Μ.Υ.1 για τοποθέτηση. Ο δίσκος χρησιμοποιείτο για κοπή μεγάλων πλακάς και για μαζική παραγωγή, όχι για μικρά μεγέθη ως ήταν το πλακάς για το οποίο δόθηκαν οδηγίες από τον Μ.Υ.1 προς τον Ενάγοντα, πριν συμβεί το ατύχημα. Μ.Υ.3 κατέθεσε ο ιατρός, ορθοπεδικός, Ηλίας Γεωργίου. Εξέτασε τον Ενάγοντα στις 03.09.2007 εκ μέρους των Εναγομένων. Με βάση το ιστορικό και την κλινική εξέταση του Ενάγοντα, αλλά και μίας ακτινολογικής εξέτασης, ο Μ.Υ.3 στις 06.09.2007 ετοίμασε ιατρική έκθεση (Τεκμήριο 14) και κατέληξε σε συμπεράσματα. Αυτά συνίστανται στο ότι ο Ενάγοντας υπέστηκε συνθλιπτικό τραυματισμό του τελικού άκρου (τελικής φάλαγγας) του αριστερού αντίχειρα. Αρχική προσπάθεια αποκατάστασης του τραυματισμού δεν είχε ικανοποιητικά αποτελέσματα. Το γεγονός αυτό επέβαλε την, σε δεύτερο στάδιο, μεταφορά της τελικής φάλαγγας του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδός με σκοπό την αναπλήρωση της απώλειας της τελικής φάλαγγας του αντίχειρα. Το τελικό αποτέλεσμα της μεταφοράς κρίνεται κατά τον Μ.Υ.3 άριστο. Ο αντίχειρας παρουσιάζεται να έχει φυσιολογικό μήκος και εμφάνιση, υφίσταται ο όνυχας της τελικής φάλαγγας χωρίς παραμόρφωση. Από λειτουργικής πλευράς το πρόβλημα που παραμένει είναι η απουσία κινητικότητας ως προς την κάμψη της τελικής φάλαγγας του αντίχειρα εξαιτίας του ότι δεν έχει κανονική λειτουργία ο καμπτήρας τένοντας του αντίχειρα. Είναι δικαιολογημένη περαιτέρω χειρουργική επέμβαση αποκατάστασης της λειτουργικότητας του καμπτήρος τένοντος. Δεν ενδείκνυται όμως άλλης μορφής χειρουργική επέμβαση. Κατά την εκτίμηση του Μ.Υ.3 η χειρουργική αποκατάσταση του καμπτήρος τένοντος θα μπορούσε να γίνει σε αρκετά προηγούμενο στάδιο, αφού δεν υπήρξε οποιαδήποτε ένδειξη για την καθυστέρηση της. Περαιτέρω, λαμβάνοντας υπόψη (α) το γεγονός ότι ο τραυματίας είναι δεξιόχειρας ο δε τραυματισμός αφορά τον αριστερό αντίχειρα και μόνο, (β) το αποτέλεσμα της μεταφοράς της τελικής φάλαγγας του μεγάλου δακτύλου του ποδός, η οποία και αντικατέστησε την τελική φάλαγγα του αντίχειρα, είναι άριστο, (γ) η κινητικότητα του αριστερού καρπού, των τεσσάρων μη τραυματισθέντων δακτύλων του χεριού και της πρώτης καρπο-μετακαρπικής άρθρωσης (βάση του αντίχειρα) είναι φυσιολογική, (δ) το ότι υπάρχει παθητική κινητικότητα της ενδοφαλαγγικής άρθρωσης του αντίχειρα κατά 50%, και (ε) το αναμενόμενο επιτυχές αποτέλεσμα της αποκατάστασης του καμπτήρος τένοντος του αντίχειρα, η εκτίμηση - γνώμη του Μ.Υ.3 ήταν πως ο Ενάγοντας ήταν σε θέση να επιστρέψει στο προ του ατυχήματος επάγγελμα του. Περιοδικές, ήπιες, ενοχλήσεις στο σημείο τραυματισμού του αριστερού αντίχειρα και στο σημείο αφαίρεσης της τελικής φάλαγγας του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδός, αποτελούν πιθανότητα. Τυχόν εμφάνιση των ενοχλήσεων δε θα χρήζει ιδιαίτερης ιατρικής εξέτασης ή θεραπείας, η δε αποκατάσταση θα επέρχεται από μόνη της. Η απουσία της τελικής φάλαγγας του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδός δε δικαιολογεί λειτουργικό κατάλοιπο αλλά κοσμητικό μειονέκτημα σε περιπτώσεις που το αριστερό πόδι είναι ακάλυπτο. Οι ουλές θα παραμείνουν. Συνολική περίοδος αποκατάστασης είναι η περίοδος των 6 μηνών (περιλαμβανομένης της αποκατάστασης του καμπτήρος τένοντος η οποία μπορούσε κάλλιστα να γίνει σε περίοδο 2 μηνών μετά την επιτυχή επέμβαση στον αντίχειρα). Ο Μ.Υ.3 κατά την προφορική του μαρτυρία απέρριψε θέση πως δεν είναι ικανός να δώσει γνωμάτευση επί του επίδικου περιστατικού το οποίο συνιστά μικροχειρουργική επέμβαση, λέγοντας, πως η ειδικότητα της μικροχειρουργικής δεν υπάρχει στην Κύπρο αλλά υπάγεται στην ορθοπεδική. Παρουσίασε το Τεκμήριο 15 με τις 58 αναγνωρισμένες ειδικότητες σύμφωνα με την Κυπριακή Νομοθεσία. Όσον αφορά στην επέμβαση (τενοντόλυση) που απαιτείται παρόλο που οι τιμές είναι ελεύθερες, κατά τον Μ.Υ.3 αποτελούν καθοδήγηση οι τιμές που δίδονται μέσα από συμφωνίες μεταξύ Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου και διαφόρων ταμείων όπως της CYTA και της ΑΗΚ. Κατά τη γνώμη του, ένα ποσό της τάξης των €2.500,00-€3.00,00 είναι ικανοποιητικό. Για δε την πλαστική επέμβαση, ο ίδιος δε διαπιστώνει αναγκαιότητα διενέργειας της, θεωρεί ωστόσο πως ο πλέον αρμόδιος είναι ο πλαστικός χειρούργος. Δεν είχε συνεπώς άποψη για το κόστος τέτοιας επέμβασης. Κατά το στάδιο των αγορεύσεων οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων ανέπτυξαν τις θέσεις τους με επιχειρήματα και δικανικούς συλλογισμούς ως προς τα επίδικα θέματα που θα απασχολήσουν το Δικαστήριο. Εντοπίζεται σημαντική διαφορά στο θέμα της ευθύνης και των ειδικών ζημιών του Ενάγοντα, ειδικότερα ως προς το κόστος της τενοντόλυσης αλλά και στο κόστος και την αναγκαιότητα πλαστικής εγχείρησης που η πλευρά του Ενάγοντα διεκδικεί. Όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις οι δύο πλευρές δεν απέχουν κατά πολύ. Αξιολόγηση μαρτυρίας:- Κατά την ακροαματική διαδικασία το Δικαστήριο είχε την ευχέρεια και παρακολούθησε με κάθε δυνατή προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του. Με κριτήρια τη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα καθώς και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, σε συνυφασμό με το περιεχόμενο των τεκμηρίων που έχουν κατατεθεί, το Δικαστήριο έχει προβεί στην αξιολόγηση τους. Ο Ενάγοντας έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας, πρόκειται για άτομο χαμηλής μόρφωσης, γεγονός που προέβαλε και ο ίδιος. Η μαρτυρία του, ως προς το περιστατικό του ατυχήματος αλλά και τις συνθήκες που αυτό συνέβηκε, ήταν φυσιολογική και με τέτοιο ύφος που έπεισε το Δικαστήριο πως αυτή αποτελούσε την επανάληψη των όσων έχουν πραγματικά συμβεί. Δεν μπορεί ωστόσο να ειπωθεί το ίδιο και για τα θέματα των σωματικών του βλαβών ή των συνεπειών αυτών. Διαπιστώνεται πως ο Ενάγοντας υπέπεσε σε υπερβολές προφανώς με το σκεπτικό ότι θα πετύχει μεγαλύτερη αποζημίωση. Συνακόλουθα το Δικαστήριο παρ' ότι κρίνει τον Ενάγοντα αξιόπιστο, δεν αποδέχεται, πλήρως, τη μαρτυρία του στο βαθμό που αυτή δεν υποστηρίζεται από την ιατρική μαρτυρία του θεράποντα ιατρού του, Μ.Ε.3, ή από άλλη μαρτυρία η οποία κρίνεται αξιόπιστη. Πιο συγκεκριμένα το Δικαστήριο απορρίπτει τη μαρτυρία του Ενάγοντα πως μετά το ατύχημα δεν μπορεί να κάνει την ίδια εργασία που είχε πριν από αυτό. Τέτοια θέση δεν υποστηρίζεται από το Μ.Ε.3 ο οποίος ανέφερε πως ο Ενάγοντας έχει τη δυνατότητα να σφίξει με το χέρι του επικαλούμενος και το γεγονός ότι και αυτός (Μ.Ε.3) δούλεψε ως καλουψιής και γνωρίζει το είδος της δουλειάς. Επίσης ο Ενάγοντας προέβαλε τη θέση ότι όταν στέκεται πολλές ώρες πονάει το πόδι του και δεν αντέχει. Ο Μ.Ε.3 στη μαρτυρία του ξεκαθάρισε πως το βάδισμα του Ενάγοντα είναι φυσιολογικό, χωρίς πρόβλημα, και ούτε η ορθοστασία τον επηρεάζει ούτε υπάρχει θέμα με την ισορροπία του. Μ.Ε.2, ήταν ο Επιθεωρητής στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας στη Λεμεσό. Η εμπειρία και οι γνώσεις του δεν αμφισβητήθηκαν. Η μαρτυρία του υπήρξε συγκεκριμένη επί του αντικειμένου της εξέτασης του μηχανήματος στο οποίο συνέβηκε το επίδικο ατύχημα. Δε διαπιστώνεται οποιαδήποτε αντίφαση του ή τάση υπερβολής ή υπεκφυγής σε ερωτήσεις που του τέθηκαν. Το Δικαστήριο πείσθηκε ότι η μαρτυρία του ήταν προϊόν ειλικρινούς μεταφοράς της εικόνας που παρουσίαζε το δισκοπρίονο στο οποίο τραυματίστηκε ο Ενάγοντας. Ο Μ.Ε.2 υπήρξε διαφωτιστικός για τον τρόπο λειτουργίας και τους πιθανούς κινδύνους του εν λόγω δισκοπρίονου, αλλά, και τα μέτρα αποφυγής κινδύνων που όφειλαν οι εργοδότες να πάρουν για να παρέχουν ασφαλές σύστημα εργασίας. Πρόκειται για άτομο που δεν έχει συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης και ούτε λόγο για να καταθέσει στοιχεία που να επιβαρύνουν κάποιον από τους διάδικους. Η μαρτυρία του ήταν καθ' όλα πειστική και το Δικαστήριο την αποδέχεται χωρίς οποιοδήποτε ενδοιασμό. Ο Μ.Ε.3, θεράπων ιατρός του Ενάγοντα ήταν επίσης ειλικρινής σ' ότι αφορά τα γεγονότα της υπόθεσης. Υπάρχουν ωστόσο στοιχεία μέσα από τη μαρτυρία του τα οποία συγκρούονται με τη μαρτυρία του Μ.Υ.3, επίσης ιατρού, ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα. Ως εκ τούτου το Δικαστήριο θα πρέπει να αποφανθεί ως προς την αποδοχή ή απόρριψη των διαφορετικών σημείων, αφού πρώτα παραλληλίσει και αξιολογήσει αυτά με τις δύο μαρτυρίες και στη συνέχεια εξηγήσει τους λόγους που θα επιλέξει μια εκ των δύο. Ειλικρινής θα πρέπει να σημειωθεί ήταν και ο Μ.Υ.
- Και οι δύο ιατροί έχουν καταθέσει με τρόπο που το Δικαστήριο αισθάνεται ότι όντως το βοήθησαν στο να καταλήξει σε ασφαλή ευρήματα αναφορικά με τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα και τις συνέπειες αυτών. Τα κύρια θέματα που οι δύο μάρτυρες διαφωνούν είναι: (α) κατά πόσο ο Μ.Υ.3 είναι σε θέση να δώσει γνωμάτευση για τα τραύματα του Ενάγοντα, (β) κατά πόσο η εύλογη περίοδος απουσίας του Ενάγοντα από την εργασία του ήταν οι 6 μήνες που ανέφερε ο Μ.Υ.3 ή η περίοδος των 11 μηνών (22.12.2006 - 22.11.2007), που παραχώρησε ο Μ.Ε.3, (γ) αναγκαιότητα και κόστος χειρουργικής επέμβασης για λύση των συμφύσεων - τενοντόλυση, (δ) αναγκαιότητα πλαστικής χειρουργικής επέμβασης και το κόστος αυτής και (ε) κατά πόσο ο Ενάγοντας μπορεί να επανέλθει στο επάγγελμα του εργάτη - καλουψιή ή έχει υποστεί μείωση της ικανότητας του. Η κρίση του Δικαστηρίου επί των προαναφερόμενων θεμάτων έχει ως ακολούθως: (α) Κατά πόσο ο Μ.Υ.3 είναι σε θέση να δώσει γνωμάτευση για τα τραύματα του Ενάγοντα Αναμφίβολα δεν θα μπορούσε να αποφασισθεί πως, ο Μ.Υ.3 ως ορθοπεδικός με ειδικότητα στη χειρουργική ορθοπεδική και τραυματιολογία, δεν είναι σε θέση να δώσει γνώμη για το τραύμα του Ενάγοντα. Το γεγονός ότι ο ίδιος δε χειρουργεί τέτοια περιστατικά δεν τον αποκλείει από του να δώσει άποψη αφού το τραύμα του Ενάγοντα δεν εμπίπτει σε άλλη ειδικότητα. Το κατά πόσο η γνώμη του θα πρέπει να γίνει αποδεκτή ή μη, είναι ξεχωριστό θέμα το οποίο θα αποφασιστεί στη συνέχεια αξιολογώντας τη μαρτυρία του συγκρινόμενη και αντιπαραβαλλόμενη με τη μαρτυρία του Μ.Ε.3, συνυπολογίζοντας βέβαια και το στοιχείο ότι ο ίδιος δε χειρούργησε τέτοια περιστατικά. Η θέση δε του Μ.Ε.3 ότι αυτός είναι ειδικός στη μικροχειρουργική δεν αποκλείει αυτόματα άλλον ορθοπεδικό ιατρό, που ασχολείται με χειρουργικές επεμβάσεις της ορθοπεδικής, από του να έχει άποψη. Η δε μικροχειρουργική των άκρων υπάγεται στην ορθοπεδική. Σε κάθε περίπτωση και η γνώμη του Μ.Ε.3 θα κριθεί μέσα από το περιεχόμενο της μαρτυρίας του και όχι με βάση μόνο το ότι είναι αυτός που χειρούργησε τον Ενάγοντα. (β) Κατά πόσο η εύλογη περίοδος απουσίας από την εργασία του Ενάγοντα είναι αυτή των 6 μηνών ή αυτή των 11 μηνών που του παραχωρήθηκε. Ο Μ.Υ.3 θεωρεί την περίοδο των 6 μηνών ως εύλογη, στηριζόμενος στο ότι (α) το αποτέλεσμα της μεταφοράς του μέρους του δακτύλου ήταν άριστο, (β) ότι η κινητικότητα του αριστερού καρπού και των μη τραυματισθέντων δακτύλων καθώς και της πρώτης καρπομετακαρπικής άρθρωσης (βάση του αντίχειρα) είναι φυσιολογική και (γ) το επιτυχές αναμενόμενο αποτέλεσμα της αποκατάστασης του καμπτήρος τένοντος του αντίχειρα. Κατά την αντεξέταση του επί του ζητήματος αυτού πρόσθεσε πως ενώ ο θεράπων ιατρός (Μ.Ε.3) αρχικά συνέστησε τους 6 μήνες, αργότερα σχεδόν διπλασίασε την περίοδο αυτή χωρίς να δώσει οποιαδήποτε αιτία προς τούτο. Οι πιο πάνω αναφορές του Μ.Υ.3 ικανοποιούν πλήρως το Δικαστήριο αφού προβάλλουν λογικές και πειστικές. Το ότι δε χειρούργησε στο παρελθόν παρόμοιο περιστατικό, από μόνο του ως γεγονός δεν του αφαιρεί την ικανότητα να τοποθετηθεί επί του θέματος, κυρίως όταν ενώπιον του Δικαστηρίου η άλλη επιλογή, είναι αυτή του θεράποντα ιατρού (Μ.Ε.3). Ο Μ.Ε.3 δεν έδωσε πειστική εξήγηση για τη χορήγηση άδειας πέραν των 6 μηνών που έδωσε αρχικά. (Βλέπε Τεκμήριο 5.) Η αναφορά του Μ.Ε.3 ότι παραχώρησε περαιτέρω άδεια επειδή το ζήτησε ο ασθενής δε συνιστά ικανοποιητική και πειστική εξήγηση. Όφειλε να εξετάσει κατά πόσο ήταν δικαιολογημένο κάτι τέτοιο και αν η επιθυμία του ασθενή υποστηριζόταν από κλινικά ευρήματα, ούτως ώστε να δώσει εξήγηση στο Δικαστήριο. Περιπλέκει δε περισσότερο την εικόνα η μαρτυρία του Μ.Ε.3, ότι η εύλογη περίοδος θεωρείται ο ένας χρόνος, ωστόσο αναφέρθηκε σε άλλο περιστατικό που ο ίδιος χειρούργησε, με τέσσερα δάκτυλα και ο ασθενής στους 6 μήνες επέστρεψε στην εργασία του. Συνακόλουθα, το Δικαστήριο κρίνει ότι επί του ζητήματος της εύλογης περιόδου άδειας απουσίας από την εργασία του Ενάγοντα νομιμοποιείται στην αποδοχή της θέσης του Μ.Υ.
- (γ) Αναγκαιότητα και κόστος χειρουργικής επέμβασης για λύση των συμφύσεων του τένοντα και καθαρισμός - τενοντόλυση Η αναγκαιότητα τενοντόλυσης προβάλλει δικαιολογημένη, έστω και αν οι δύο ιατροί (Μ.Ε.3 και Μ.Υ.3) αποδέχθηκαν ότι θα ήταν καλύτερα να γίνει μερικούς μήνες μετά τη μεταμόσχευση στον αντίχειρα, αφού θα ήταν καλύτερα τα αποτελέσματα παρά σήμερα, επτά
(7)χρόνια μετά. Όσον αφορά το κόστος αυτής της επέμβασης, ενώπιον του Δικαστηρίου βρίσκεται αφ' ενός η θέση του Μ.Υ.3 ο οποίος θεωρεί ως εύλογο το ποσό των €2.500,00 - €3.000,00 αφ' ετέρου, η θέση του Μ.Ε.3 ο οποίος ανέφερε πως η τιμή τέτοιας επέμβασης είναι καθορισμένη από το κράτος, είναι €17.000,00 και αυτός, ως ιατρός, έχει υποχρέωση να πληρώσει τα έξοδα της κλινικής και του αναισθησιολόγου. Αυτό το ποσό είναι όταν ο ασθενής αποστέλλεται σ' αυτόν από το κράτος. Αρχίζοντας από τη θέση του Μ.Ε.3 κρίνεται ότι αυτή παρουσιάζει αδυναμία και δεν επιτρέπει την αποδοχή συγκεκριμένου ποσού. Αυτό γιατί ο Μ.Ε.3 ανέφερε πως δεν γνώριζε κατά πόσο ο Ενάγοντας θα παραπεμπόταν από το κράτος, άφησε να νοηθεί πως θα ήταν διαφορετική η τιμή αν ο Ενάγοντας πήγαινε απευθείας σ' αυτόν. Δεν την καθόρισε όμως. Από την άλλη ο Μ.Υ.3 αναφέρθηκε στο ποσό των €2.500,00 - €3.000,00 ως λογικό αφού και ο ίδιος έχει χειρουργήσει τέτοια περιστατικά τενοντόλυσης. Όπως εξήγησε έστω και αν έχει προηγηθεί μεταμόσχευση της φάλαγγας η επέμβαση είναι η ίδια διότι αφορά τη λύση των συμφύσεων τένοντα και τον καθαρισμό. Προς περαιτέρω υποστήριξη της θέσης του ανάφερε πως είχε υπόψη του ποσά τα οποία είχαν συμφωνηθεί μεταξύ ημικρατικών οργανισμών και ασφαλιστικών εταιρειών. Η θέση της Υπεράσπισης πως όταν πρόκειται για μεγάλο αριθμό συμβολαίων εξασφαλίζεται καλύτερη τιμή, βρίσκει σύμφωνο το Δικαστήριο, έγινε δε αποδεκτή και από τον Μ.Υ.3 ο οποίος έχει αποδεχθεί πως ένα ποσοστό 15% μείωσης είναι λογικό να υπάρχει, και προφανώς το έλαβε υπόψη του στον καθορισμό της τιμής που έδωσε. Συνακόλουθα η τιμή των €2.500,00 - €3.000,00 που έδωσε ο Μ.Υ.3 προβάλλει πιο σαφής και πειστική, και ως εκ τούτου γίνεται αποδεκτή. (δ) Αναγκαιότητα πλαστικής χειρουργικής επέμβασης και κόστος αυτής Ως προς την αναγκαιότητα πλαστικής χειρουργικής επέμβασης, το Δικαστήριο αποδέχεται τη θέση του Μ.Ε.3 ότι θα πρέπει να γίνει διότι υπάρχουν ουλές, γεγονός το οποίο αποδέχεται και ο Μ.Υ.3, ο οποίος όμως δεν τις θεωρεί τέτοιες που να δικαιολογείται επέμβαση. Κρίνεται πως εφ' όσον υπάρχουν ουλές δικαιολογείται επέμβαση. Εκ μέρους του Μ.Υ.3 δεν εκφράστηκε και ορθά, άποψη για το κόστος τέτοιας επέμβασης. Από την άλλη, από τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 δε δικαιολογείται συμπέρασμα ότι είναι ειδικός στα θέματα πλαστικής χειρουργικής. Η μαρτυρία ειδικού ήταν απαραίτητη για το είδος της επέμβασης και τα αποτελέσματά της, αλλά και για το κόστος αυτής. Το ποσό των €9.000,00 που καθόρισε ο Μ.Ε.3 προβάλλει αυθαίρετο. Πέραν όμως αυτού θα πρέπει να επισημανθεί πως ο Μ.Ε.3 έστω και αν ήθελε κριθεί ως ικανός για τέτοια επέμβαση, ερωτώμενος αν το ποσό των €1.500,00 είναι δικαιολογημένο απάντησε πως εξαρτάται από το τι θα έκανε, προσθέτοντας μετά πως τέτοια επέμβαση θα μπορούσε να κοστίσει και πάνω από €10.000,
- Το απροσδιόριστο και το ασαφές στην τιμή εκ μέρους του Μ.Ε.3 είναι προφανές. Συνακόλουθα το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση να καθορίσει το ποσό της πλαστικής χειρουργικής επέμβασης. (ε) Κατά πόσο ο Ενάγοντας μπορεί να επανέλθει στο προ του ατυχήματος επάγγελμα του. Η μαρτυρία του Μ.Υ.3 προβάλλει σαφής, συγκεκριμένη και πλήρως πειστική. Εξήγησε, λεπτομερώς και με παραστατικό τρόπο, τις κινήσεις της τελικής φάλαγγας του τραυματισμένου αντίχειρα του Ενάγοντα με αναφορά στον τρόπο λήψης και συγκράτησης αντικειμένων με τα οποία ασχολείται ένας εργάτης καλουψιής. Ξεκαθάρισε πως καμία λειτουργική αναπηρία, περιλαμβανομένης και της περιορισμένης κάμψης της τελικής φάλαγγας, υπάρχει που να εμποδίζει τον Ενάγοντα να διενεργεί την εργασία που είχε πριν το ατύχημα. Όπως διευκρίνισε, η μειωμένη κάμψη της τελικής φάλαγγας του αντίχειρα θα είχε αρνητικό αντίκρισμα σε εργασίες που σχετίζονται με τη συγκράτηση λεπτών αντικειμένων, όπως είναι μια βελόνα ή άλλο παρόμοιο αντικείμενο, και κυρίως αν ο Ενάγοντας ήταν αριστερόχειρας, που δεν είναι. Θα πρέπει δε να προστεθεί ότι η μαρτυρία του Μ.Ε.3 επί αυτού του σημείου δεν ήταν, ούτε της υφής της μαρτυρίας του Μ.Υ.3 αλλά ούτε και της πειστικότητας του. Είναι αρκετό να αναφερθεί πως ο Μ.Ε.3 δεν είχε σαφή, και συνεπή θέση για το θέμα. Η αναφορά του πως εξαρτάται πάντα από τον ασθενή, σε συνυφασμό με άλλη αναφορά του πως ο Ενάγοντας έχει τη δυνατότητα να σφίξει με τον αντίχειρα, προσθέτοντας ότι και ο ίδιος (ο Μ.Ε.3) έχει δουλέψει ως καλουψιής και γνωρίζει τη δουλειά, δε συνιστούν μία ευκρινή και καθαρή ιατρική άποψη για το ζήτημα. Επιπρόσθετα ο Μ.Ε.3 ανέφερε πως ο Ενάγοντας θα είναι καλύτερα αν κάνει και την επέμβαση της τενοντόλυσης. Επομένως κρίνεται πως το ότι δεν έκανε την επέμβαση εδώ και επτά χρόνια δεν μπορεί να θεωρείται ότι ευθύνεται ακόμη ο τραυματισμός του. Με βάση τα προλεγόμενα γίνεται αποδεκτή η γνώμη του Μ.Υ.
- Ο Ενάγοντας μπορεί να επανέλθει στην εργασία που είχε πριν το ατύχημα. Προχωρώντας στη μαρτυρία των Μ.Υ.1 και 2, παρατηρείται πως αυτοί δεν ικανοποίησαν το Δικαστήριο ως προς την αλήθεια της εκδοχής που πρόβαλαν αναφορικά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβηκε το επίδικο ατύχημα, καθώς, και για τη δική τους συμπεριφορά έναντι του μηχανήματος - δισκοπρίονο - το οποίο οι Εναγόμενοι παρείχαν ως μέσο εργασίας στο εργοτάξιο τους. Πρόβαλαν τις θέσεις πως ουδέποτε ο Ενάγοντας χειρίστηκε το εν λόγω δισκοπρίονο πριν το ατύχημα και ότι όταν αυτό συνέβηκε, διερωτούνταν γιατί προέβηκε στη χρήση του. Επίσης πρόβαλαν τη θέση ότι εκ μέρους των Εναγομένων έγινε καθετί, που μπορούσε να γίνει, προκειμένου να υπάρχει ασφαλές σύστημα εργασίας. Έχοντας υπόψη τη μαρτυρία του επιθεωρητή εργασίας φαίνεται ότι οι Μ.Υ. 1 και 2, δεν έλαβαν μέτρα προστασίας ούτε για τον ίδιο τους τον εαυτό χρησιμοποιώντας ένα μέσο το οποίο ήταν επικίνδυνο, πόσο μάλλον να γίνει δεκτό ότι πήραν μέτρα αποφυγής του ατυχήματος. Περαιτέρω οι Μ.Υ.1 και 2 επιχείρησαν να παρουσιάσουν διακριτούς ρόλους του καθενός στην εργασία με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι ο αποκλειστικός χειριστής του δισκοπρίονου ήταν ο Μ.Υ.2 και άρα ο Ενάγοντας το χρησιμοποίησε χωρίς οδηγίες. Δεν έπεισαν όμως, διότι προκύπτει εύλογο ερώτημα κατά πόσο υπήρχε τέτοια ανάγκη για κοπή ξύλων συγκεκριμένων διαστάσεων σε βαθμό που χρειαζόταν να είναι συνέχεια ο Μ.Υ.2 χειριστής του δισκοπρίονου και να μην έκανε άλλη εργασία. Δεν έθεσαν το αναγκαίο υπόβαθρο προς τούτο και ως εκ τούτου δεν είναι πειστικοί, αν ληφθεί υπόψη και η μαρτυρία του Μ.Υ.2 (κατά την αντεξέταση) πως δεν έκοβαν κάθε μέρα ξύλα. Ο Μ.Υ.1 κατέθεσε πως στο σημείο που εργαζόταν, 2-3 μέτρα δίπλα του υπήρχε φορητός δίσκος τον οποίο πάλι χειριζόταν ο αδελφός του (Μ.Υ.2) και τον χρησιμοποιούσε και ο Ενάγοντας αν χρειαζόταν. Προφανώς αυτή η μαρτυρία δόθηκε για να αντικρούσει τη θέση του Ενάγοντα ότι έψαξε για φορητό δίσκο και δε βρήκε. Έρχεται όμως σε αντίφαση με όσα είπαν οι Μ.Υ.1 και Μ.Υ.2 στην κύρια εξέταση τους, πως ο καθένας από τους υπαλλήλους είχε δικό του φορητό δίσκο και όχι ότι υπήρχε ένας τον οποίο μπορούσε να χρησιμοποιήσει και ο Ενάγοντας αν χρειαζόταν. Ο Μ.Υ.1 αρνήθηκε ότι αφαιρέθηκε μετά το ατύχημα ο δίσκος από το δισκοπρίονο. Αυτή η μαρτυρία βρίσκεται σε αντίθεση με τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 ο οποίος ως εξεταστής δεν εντόπισε το δίσκο κατά την επίσκεψη και εξέταση του, λέγοντας πως ο Μ.Υ.1 του ανέφερε ότι αφαίρεσε το δίσκο προς αποφυγή άλλου ατυχήματος. Δεν είχε λόγο ο Μ.Ε.2 να πει ψέματα, άλλωστε θα ήταν καλύτερα γι΄ αυτόν αν έβλεπε το δίσκο και θα μπορούσε να περιγράψει και την προεξοχή του την οποία υπολόγιζε στα 9 εκατοστά. Παρά την εν λόγω αναφορά του Μ.Ε.2 ότι έλειπε ο δίσκος, στην αντεξέταση δεν του υποβλήθηκε το αντίθετο. Επιπρόσθετα μέσα από όλα τα στοιχεία της υπόθεσης προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα. Γιατί ο Ενάγοντας ο οποίος αν είχε ένα φορητό δίσκο στη διάθεση του 2 - 3 μέτρα από τον Μ.Υ.1 ο οποίος του έδωσε οδηγίες, ή ένα δικό του φορητό δίσκο να επιχειρήσει να κόψει ένα ξύλο μικρών διαστάσεων σε ένα δισκοπρίονο το οποίο δεν είχε χειριστεί ποτέ στο παρελθόν και με ρητές οδηγίες να μην το χρησιμοποιεί. Αυτή ουσιαστικά ήταν και η εκδοχή των Μ.Υ. 1 και 2 πως όντως ο Ενάγοντας έτσι λειτούργησε, η οποία όμως σε συνυφασμό με τα προαναφερόμενα δε συνάδει με τη λογική και δεν κρίνεται πειστική. Ευρήματα Δικαστηρίου: Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση καθώς και τα μη αμφισβητούμενα από τις δύο πλευρές γεγονότα, προκύπτει ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση, και τα οποία συνιστούν ευρήματα του Δικαστηρίου, έχουν ως θα παρατεθούν στη συνέχεια. Οι Εναγόμενοι είναι εταιρεία η οποία ασχολείται με οικοδομικές εργασίες. Το Δεκέμβριο του 2006 είχε το εργοτάξιο της στο χωριό Κολόσσι της Λεμεσού ασχολούμενη, δια των υπαλλήλων της, με κατασκευή ξύλινων καλουπιών σε υπό ανέγερση οικοδομή. Οι Μ.Υ.1 και 2 ήταν διευθυντές των Εναγομένων αλλά ταυτόχρονα και υπάλληλοι. Επίσης, υπάλληλος - εργάτης - των Εναγομένων ήταν και ο Ενάγοντας. Δεν ήταν τεχνίτης καλουψιής αλλά βοηθός προμηθεύοντας ξύλα τους Μ.Υ.1 και 2 που ήταν τεχνίτες για να τα τοποθετούν. Όταν χρειάζονταν ξύλα συγκεκριμένων διαστάσεων ο Ενάγοντας τα έκοβε σε δισκοπρίονο επί τράπεζας είτε με ατομικό δίσκο στις απαιτούμενες διαστάσεις. Στις 22.12.2006 ο Ενάγοντας εργαζόταν στο εργοτάξιο υπό ανέγερση οικοδομής στο Κολόσσι. Κατά τη διάρκεια της ημέρας προμήθευσε με ξύλα το Μ.Υ.1 με σκοπό ο τελευταίος να τα τοποθετήσει για σκοπούς κατασκευής καλουπιού της πλάκας. Χρησιμοποίησε για σκοπούς κοπής κάποιων ξύλων δισκοπρίονο τοποθετημένο σε τραπέζι εργασίας. Το εν λόγω δισκοπρίονο του οποίου ο δίσκος προεξείχε του τραπεζιού περί τα 9 εκατοστά και ήταν ακάλυπτος είχε χρησιμοποιήσει ο Ενάγοντας και στο παρελθόν με τη συγκατάθεση και γνώση των Μ.Υ.1 και
- Ουδέποτε όμως δόθηκαν οδηγίες στον Ενάγοντα σχετικά με την ασφάλεια του ή τους κινδύνους από τη χρήση του. Σε κάποια στιγμή δόθηκαν από το Μ.Υ.1 οδηγίες στον Ενάγοντα να κόψει ένα πλακάς συγκεκριμένων διαστάσεων 45 x 20 εκατοστά. Ο Μ.Υ.1 βρισκόταν σε σκαλωσιά ύψους 1.80 μ. ενώ ο Μ.Υ.2 είχε φύγει από το εργοτάξιο νωρίτερα. Ο Ενάγοντας αφού δεν έβρισκε ξύλο των συγκεκριμένων διαστάσεων, πήρε μεγαλύτερο ξύλο για να το κόψει. Το τοποθέτησε στο τραπέζι που βρισκόταν το δισκοπρίονο, αφού προηγουμένως το έθεσε σε λειτουργία επιχείρησε να το κόψει, ωστόσο όταν τοποθέτησε το χέρι του στο ξύλο αυτό γλίστρησε και επέπεσε στο δίσκο του πριονιού και αποκόπηκε ο αριστερός του αντίχειρας. Στη συνέχεια λόγω της αντίδρασης του έγινε αντιληπτός από το Μ.Υ.1 ο οποίος δεν είχε οπτική επαφή μαζί του κατά την ώρα του ατυχήματος. Ο Μ.Υ.1 πήγε κοντά στον Ενάγοντα και όταν αντιλήφθηκε τον τραυματισμό του τον μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Λόγω του ότι στην Πολυκλινική Υγεία υπήρχε ο ιατρός Αλκιβιάδους (Μ.Ε.3), ο οποίος είχε γνώση και εμπειρία στην αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών, ο Ενάγοντας στάλθηκε εκεί, με σκοπό να συγκολληθεί ο αριστερός του αντίχειρας. Ταυτόχρονα ο Μ.Υ.1 τηλεφώνησε στον αδελφό του, Μ.Υ.2, ο οποίος πήγε στο εργοτάξιο, εντόπισε το αποκομμένο μέρος και το μετέφερε στην Πολυκλινική Υγεία. Η επέμβαση που έγινε στον Ενάγοντα για συγκόλληση του αποκομμένου μέρους απέτυχε. Ο Ενάγοντας εξήλθε της Πολυκλινικής Υγείας και σε 15 μέρες περίπου, κατόπιν συμβουλής του ιατρού Αλκιβιάδους ακολούθησε νέα χειρουργική επέμβαση με την οποία αποκόπηκε μέρος του δακτύλου του αριστερού ποδιού του και μεταφέρθηκε στο μέρος του αριστερού του αντίχειρα. Εξήλθε της Πολυκλινικής Υγείας δέκα μέρες αργότερα και ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Ως αποτέλεσμα των προλεχθέντων, ο Ενάγοντας υπέστηκε πόνο και ταλαιπωρία. Του παραχωρήθηκε από το Μ.Ε.3 συνολική άδεια ασθενείας και απουσίας από την εργασία του από 22.12.2006 μέχρι 22.11.
- Ωστόσο ως εύλογη περίοδος απουσίας από την εργασία του κρίνεται η περίοδος των έξι μηνών για τους λόγους που έχουν ήδη εξηγηθεί. Κατά την περίοδο της εργασίας του και κατά την ημέρα του ατυχήματος ο Ενάγοντας είχε καθαρό εισόδημα €290,46 εβδομαδιαίως. Για την περίοδο έξι μηνών μετά το ατύχημα δεν πληρώθηκε οποιοδήποτε ποσό από τους Εναγόμενους. Συνεπώς ο Ενάγοντας στερήθηκε για περίοδο 27 εβδομάδων τα εισοδήματα που είχε από την εργασία του. Με βάση την αξιολόγηση (ανωτέρω) της ιατρικής μαρτυρίας προκύπτει ότι ο Ενάγοντας υπέστηκε συνθλιπτικό τραυματισμό της τελικής φάλαγγας του αριστερού αντίχειρα. Αρχική προσπάθεια συγκόλλησης απέτυχε. Στη συνέχεια αποκόπηκε η τελική φάλαγγα του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδός και αναπληρώθηκε η τελική φάλαγγα του αντίχειρα του. Το αποτέλεσμα της εν λόγω αναπλήρωσης ήταν άριστο. Ο αντίχειρας του έχει φυσιολογικό μήκος και εμφάνιση, υπάρχουν ωστόσο ουλές. Παραμένει απουσία πλήρους κινητικότητας στην κάμψη της τελικής φάλαγγας. Απαιτείται χειρουργική επέμβαση, η οποία αν γινόταν σύντομα, μετά τη μεταφορά του δακτύλου από το πόδι, θα είχε καλύτερα αποτελέσματα. Το εύλογο κόστος αυτής είναι περί τις €2.500,00 - €3.000,
- Είναι επίσης αναγκαίο να υποβληθεί σε πλαστική χειρουργική επέμβαση στον αριστερό αντίχειρα. Για τους λόγους που έχουν εξηγηθεί το Δικαστήριο δεν μπορεί να προσδιορίσει το εύλογο κόστος αυτής. Σε κάθε περίπτωση όταν ο Ενάγοντας υποβληθεί στις προαναφερόμενες δύο επεμβάσεις είναι αναμενόμενο ότι θα υποστεί νέο πόνο και ταλαιπωρία. Επειδή ο Ενάγοντας είναι δεξιόχειρας και η κινητικότητα του αριστερού καρπού, καθώς και των τεσσάρων μη τραυματισθέντων δακτύλων του χεριού, αλλά και της πρώτης καρπο-μετακαρπικής άρθρωσης (βάση του αντίχειρα) είναι φυσιολογική, αυτός είναι σε θέση να επιστρέψει στο προ του ατυχήματος επάγγελμα του. Είναι πιθανό να υπάρχουν περιοδικές, ήπιες, ενοχλήσεις στο σημείο τραυματισμού του αριστερού αντίχειρα και στο σημείο αφαίρεσης της τελικής φάλαγγας του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδός. Η εμφάνιση τους δε θα χρήζει ιδιαίτερης ιατρικής εξέτασης ή θεραπείας, η αποκατάσταση θα επέρχεται από μόνη της. Η απουσία της τελικής φάλαγγας του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδός συνιστά κοσμητικό μειονέκτημα σε περιπτώσεις που το αριστερό πόδι είναι ακάλυπτο και οι ουλές στο δάκτυλο του ποδιού θα παραμείνουν. Νομική Πτυχή: Το αστικό αδίκημα της αμέλειας ρυθμίζεται από τα άρθρα 51 και 57 του Κεφ.
- Όσον αφορά την εξέταση και διακρίβωση του κατά πόσο υπήρξε αμέλεια κατ΄αρχήν και έπειτα συντρέχουσα αμέλεια έχουν αναφερθεί τα ακόλουθα στην υπόθεση Μακρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 A.A.Δ. 1013, σελ. 1024: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα άρθρα 51, 57, 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148: Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lord
(1988)2 Αll E.R. 961, η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Mirafloresand the Abadese
(1967)1 All E.R. 672, 777, είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν το ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των εναγομένων, από τη μια και Ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα ...» Η έννοια της αμέλειας, όπως καθορίστηκε στην απόφαση της πλειοψηφίας στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Στη σελίδα 484 αναφέρει τα εξής: «Αυτό κατά εναρμονισμό προς το θεμελιωμένο ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Συναφώς θα υπενθυμίζαμε πως γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια [Elpiniki Panayiotou v. Georghios Kyriakou Mavrou
(1979)1 C.L.R. 215].» Ειδικότερα όσον αφορά στην υποχρέωση για παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας, γίνεται παραπομπή στις υποθέσεις Γεωπαν ΚΟ ΛΤΔ ν. Αδελφοί Λευκαρίτη Λτδ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1879 και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ν. Σταύρου Στυλιανού κ.ά
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718 οι οποίες τονίζουν την ανάγκη όπως ο εργοδότης επιδεικνύει προς τον εργοδοτούμενο την εύλογη φροντίδα για προμήθεια ασφαλούς εξοπλισμού και ασφαλούς συστήματος εργασίας. Στην υπόθεση Διονύσης Κυριάκου ν. Caramontani Bros Ltd
(2001)1Α Α.Α.Δ. 219 αποφασίστηκε ότι το καθήκον του εργοδότη, για παροχή ασφαλούς τόπου ή ασφαλούς συστήματος εργασίας, απέναντι στους υπαλλήλους του είναι απόλυτο και πως στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, το καθήκον του εργοδότη να προσφέρει και να διατηρεί ασφαλή χώρο χωρίς κινδύνους για τους εργοδοτούμενους του πρέπει να ασκείται ανεξάρτητα από το αν οι κίνδυνοι μπορούν να προβλεφθούν ή όχι. Στην υπόθεση ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΝΑΓΝΟΥ ν. ALCO FILTERS (CYPRUS) LTD
(2002)1Β Α.Α.Δ. 918 αναφέρθηκε ότι, η παραβίαση από πλευράς των εργοδοτών του καθήκοντος επιμέλειας, δεν εντοπίζεται στις πιθανότητες εκδήλωσης του κινδύνου αλλά στο προβλεπτό του και στη δυνατότητα αποτροπής του με λογικά προσιτά μέσα. Παρόλο που ο κίνδυνος ήταν απομακρυσμένος ήταν όμως υπαρκτός και επομένως εγειρόταν καθήκον του εργοδότη προς αποτροπή του. Ο εργοδότης παρέλειψε να πάρει τα απαιτούμενα προστατευτικά μέτρα εκθέτοντας τον εργοδοτούμενο σε αχρείαστο κίνδυνο, γεγονός που κρίθηκε ότι στοιχειοθετούσε και την ευθύνη του εργοδότη για το ατύχημα. Στην υπόθεση SWIPE LTD v. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΑΥΡΙΝΟΥ (ΣΤΥΛΛΗ)
(1998)1Δ Α.Α.Δ. 2375 εργοδότης κρίθηκε υπεύθυνος ατυχήματος καθότι παρέλειψε να εκπληρώσει το καθήκον του για εγκατάσταση ασφαλούς συστήματος εργασίας και να παράσχει σε εργοδοτούμενη ασφαλή μέσα εργασίας. Η εργοδοτούμενη κρίθηκε υπεύθυνη για συντρέχουσα αμέλεια καθ' ότι ως χειρίστρια μηχανής, στην οποία ήταν αναγκασμένη να επεμβαίνει χειρονακτικά και να αραιώνει συσκευαζόμενο υλικό, τοποθέτησε το χέρι της στη μηχανή με αποτέλεσμα αυτό να παγιδευθεί σε περιστρεφόμενους κοπτήρες και να τραυματιστεί σοβαρά. Κρίθηκε πως η εργοδοτούμενη, που ήταν επιφορτισμένη με το χειρισμό του μηχανήματος έπρεπε, πριν τοποθετήσει το χέρι της στο μηχάνημα για αραίωμα των σφουγγαριών - φλόκκων προκειμένου για την αποσυμφόρηση που υπήρχε, θα μπορούσε είτε να διακόψει τη λειτουργία της μηχανής με το πάτημα κουμπιού είτε με την παρέμβαση της ενώ λειτουργούσε η μηχανή. Αυτή η δεύτερη περίπτωση την οποία επέλεξε εγκυμονούσε εμφανείς κινδύνους για τη χειρίστρια και όμως δεν απέφυγε να το πράξει. Συμπεράσματα Δικαστηρίου:- Ευθύνη:- Σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία προκύπτουν τα ακόλουθα: (α) Στον Ενάγοντα δόθηκαν οδηγίες για κοπή πλακάς συγκεκριμένων διαστάσεων. Η χρήση του δισκοπρίονου επί τράπεζας εργασίας από τον Ενάγοντα δεν ήταν απαγορευμένη, αντίθετα έκανε χρήση αυτού στο παρελθόν, και κατά την ημέρα του ατυχήματος. (β) Το δισκοπρίονο ακάλυπτο ως ήταν, συνιστούσε πιθανό και προβλεπτό κίνδυνο. Καμία οδηγία δόθηκε από τους Εναγόμενους για προσοχή από πιθανό ατύχημα ή από πιθανό κίνδυνο ο οποίος ήταν προβλεπτός. (γ) Ο Ενάγοντας εκτελούσε τα καθήκοντα του με το μέσο που οι Εναγόμενοι του παραχώρησαν χωρίς όμως οποιεσδήποτε οδηγίες ή εκπαίδευση αναφορικά με την ασφάλεια του ή κινδύνους από τον τρόπο διεξαγωγής της εργασίας του. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω κρίνεται ότι οι εναγόμενοι απέτυχαν να παρέχουν στον Ενάγοντα ασφαλές σύστημα εργασίας, καθότι όφειλαν να του παρείχαν προς χρήση δισκοπρίονο το οποίο θα έφερε προστατευτικό κάλυμμα ή προφυλακτήρα. Αποτέλεσμα ήταν ο κίνδυνος ατυχήματος, που ήταν καθόλα προβλεπτός και δεν αποφεύχθηκε. Κρίνεται δε πως το ατύχημα δεν ήταν αναπόφευκτο ως προέβαλε η υπεράσπιση. Τα ευρήματα του Δικαστηρίου τα οποία ομιλούν περί ακάλυπτου, πλήρως, δισκοπρίονου δεν αφήνουν περιθώρια για ανάλογο συμπέρασμα. Μόνο αν αποδεικνυόταν ότι οι Εναγόμενοι έκαναν όσα όφειλαν και παρά ταύτα συνέβηκε το ατύχημα. Φαίνεται ότι προς την κατεύθυνση αποφυγής ατυχήματος ή περιορισμού τέτοιου κινδύνου ουδέν έπραξαν. Παρατηρείται δε πως τέτοια θέση δεν υπέβαλαν στο Μ.Ε.2 που εξέτασε το δισκοπρίονο. Ούτε και οι Μ.Υ.1 και 2 προώθησαν τη θέση, ότι, στα πλαίσια της έγνοιας τους για την ασφάλεια του Ενάγοντα, έπραξαν οτιδήποτε το οποίο αξιολογούμενο θα καθιστούσε το ατύχημα αναπόφευκτο. Η πιο πάνω συμπεριφορά των Εναγομένων συνιστά, εκ μέρους τους, αμέλεια και παράβαση των νομικών καθηκόντων τους έναντι του Ενάγοντα. Συντρέχουσα αμέλεια:- Περαιτέρω στη βάση των ευρημάτων εξετάζεται στη συνέχεια αν τα γεγονότα της υπόθεσης δικαιολογούν επίρριψη συντρέχουσας αμέλειας στον Ενάγοντα. Η υπόθεση Φ. Χριστοδουλίδης ν. LASER PLASTICS INDUSTRY LTD
(2005)1 Α.Α.Δ. 556 την οποία επικαλέστηκε η πλευρά των Εναγομένων δεν μπορεί να υιοθετηθεί από το Δικαστήριο, καθότι τα γεγονότα αυτής είναι διαφορετικά. Αποδόθηκε ευθύνη στον εργοδοτούμενο κατά 2/3 στη βάση του ότι αυτός έκανε χρήση μηχανήματος το οποίο δεν σχετιζόταν με τα καθήκοντα του και παρά τις ρητές απαγορεύσεις του χειριστή του μηχανήματος να γίνεται χρήση αυτού από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Στην υπόθεση COSTAKIS CONSTANTINOU PREPARED QUALITY FOODS LTD v. Σωτήρη Σωτηρίου
(1998)1Γ Α.Α.Δ. 1577 αποδόθηκε πλήρης ευθύνη για εργατικό ατύχημα στους εργοδοτούμενους. Την επικαλείται η πλευρά του Ενάγοντα. Επρόκειτο για ανειδίκευτο εργάτη, 21 ετών, τον οποίο κατά την ώρα του ατυχήματος δεν επέβλεπε κάποιος. Και στην παρούσα υπόθεση δεν επέβλεπε κάποιος τον Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας ήταν σε καλή ηλικία που είχε την ικανότητα να αντιληφθεί ότι η χρήση του δισκοπρίονου χωρίς προφυλακτήρα με το δίσκο ο οποίος εξείχε από την τράπεζα, απαιτούσε την προσοχή του. Ωστόσο το ότι γλίστρησε το χέρι του, προφανώς είναι κατά την προσπάθεια του να κόψει το πλακάς. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνει και η διάκριση από τα γεγονότα της υπόθεσης SWIPE (πιο πάνω) με την οποία αποδόθηκε ευθύνη στη χειρίστρια μηχανήματος η οποία όφειλε, πριν επιχειρήσει να αποσυμφορήσει το μηχάνημα, να διακόψει τη λειτουργία του. Στην περίπτωση του Ενάγοντα δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα αφού το γλίστρημα του χεριού επήλθε μέσα στα πλαίσια της κανονικής πορείας των πραγμάτων προκειμένου να επιτύχει το αποτέλεσμα - κοπή του πλακάς - για το οποίο είχε οδηγίες. Δεν νοείται υπό αυτές τις περιστάσεις ένας εργάτης του οποίου γλιστρά το χέρι του, κατά την ενάσκηση της εργασίας του, να έχει ως άμεσο αποτέλεσμα το σοβαρό τραυματισμό του. Δεν υπάρχουν στοιχεία πως το γλίστρημα οφείλεται σε οποιαδήποτε υπαιτιότητα του Ενάγοντα. Το γλίστρημα, σε συνυφασμό με το ακάλυπτο δισκοπρίονο, συνιστά νομοτελειακή συσχέτιση του αποτελέσματος του τραυματισμού. Δεν υποδείχθηκε από την υπεράσπιση τι έκανε λάθος ο Ενάγοντας. Η χρήση και των δύο χεριών, όπως είναι κοινώς αποδεκτό, ήταν απαραίτητη για την κοπή του ξύλου. Ο μόνος τρόπος διεξαγωγής της εργασίας του ήταν να χρησιμοποιήσει και τα δύο του χέρια. Επειδή όμως γλίστρησε το χέρι του και ήρθε σε επαφή με ένα επικίνδυνο μηχάνημα, το οποίο διατηρούσαν οι εργοδότες του, αυτός δεν μπορεί να έχει ευθύνη στον τραυματισμό του. Δεν είναι η περίπτωση όπου έθεσε από μόνος του το χέρι του επί του δίσκου ενώ αυτό δεν ήταν απαραίτητο για την εργασία του. Τέθηκε η θέση πως ο Ενάγοντας κατά την προσπάθεια του να κόψει το ξύλο μιλούσε στο κινητό τηλέφωνο και γι' αυτό συνέβηκε το ατύχημα διότι δεν ήταν προσεκτικός. Η θέση αυτή απορρίφθηκε από τον Ενάγοντα. Η μαρτυρία του Μ.Υ.1 έστω μη αποδεκτή ομιλεί για χρήση τηλεφώνου κατά την ώρα των οδηγιών ενώ μετά, ως είναι κοινώς αποδεκτό, δεν υπήρχε οπτική επαφή μεταξύ Ενάγοντα και Μ.Υ.1. Η μαρτυρία του τελευταίου είναι πως λίγα λεπτά αργότερα που έδωσε τις οδηγίες έγινε ο τραυματισμός. Έστω δε ότι ο Ενάγοντας μιλούσε στο κινητό κατά τη λήψη των οδηγιών, λίγα λεπτά αργότερα πολλά μπορούν να συμβούν. Στην απουσία δε άμεσης μαρτυρίας ότι ο Ενάγοντας μιλούσε στο κινητό του κατά την κοπή του ξύλου, καθώς και της μαρτυρίας του Μ.Ε.2 πως όταν δουλεύει το δισκοπρίονο δεν μπορεί κάποιος, λόγω του θορύβου, να μιλά στο τηλέφωνο, δε δικαιολογείται ανάλογο εύρημα και κατ' επέκταση ούτε επίρριψη οποιασδήποτε ευθύνης στον Ενάγοντα. Εν' όψει των πιο πάνω, εξ ολοκλήρου υπεύθυνοι κρίνονται οι Εναγόμενοι οι οποίοι παρείχαν στον Ενάγοντα το - δισκοπρίονο - μέσο εργασίας επικίνδυνο, ο δε κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος ήταν πέρα από προβλεπτός. Ειδικές ζημιές:- Σύμφωνα με νομολογιακές αρχές οι ειδικές ζημιές θα πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται αυστηρότατα. Βλέπε υπόθεση Τηλεμάχου ν. Παπακυριακού
(1986)1 Α.Α.Δ. 705 και Ηρακλέους ν. Πέτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239. Περαιτέρω στην υπόθεση Α. Μιχαηλίδη ν. Α. Δημοσθένους Κακουλλή
(1992)1 Α.Α.Δ στη σελίδα 674 αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Είναι πρωτίστως καθήκον του εφεσείοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο με αξιόπιστη μαρτυρία για τη βασιμότητα της απαίτησης του και όχι με τους εφεσίβλητους να την αντικρούσει». Προχωρώντας στην εξέταση και επιδίκαση των ειδικών ζημιών του Ενάγοντα, λαμβανομένων υπόψη των πιο πάνω αρχών αλλά και των συγκεκριμένων κονδυλίων όπως αυτά ζητούνται στην έκθεση απαίτησης, σε συνυφασμό με την αποδεκτή μαρτυρία, αποφασίζονται τα πιο κάτω: Από τα παραδεκτά γεγονότα διαπιστώνεται πως ο Ενάγοντας έχει αποδείξει ότι δικαιούται το ποσό €34,17 για ιατρικά έξοδα και το ποσό €19,00 για αγορά φαρμάκων. Διεκδικείται ακόμη το ποσό €13.942,00 ως απώλεια από την εργασία του Ενάγοντα στους Εναγόμενους για περίοδο 48 εβδομάδων (48 x €290,46). Όπως όμως διαπιστώθηκε, η περίοδος των 48 εβδομάδων κρίθηκε ως μη δικαιολογημένη άδεια απουσίας από την εργασία του. Συνεπώς, στη βάση των 6 μηνών που έγκρινε ως εύλογη περίοδο το Δικαστήριο, ήτοι 27 εβδομάδες επί €290,46, προκύπτει το ποσό των €7.842,
- Το εν λόγω ποσό είναι αυτό που ο Ενάγοντας δικαιούται ως ζημιά. Τέλος εγκρίνεται το ποσό των €150,00 ως έξοδα διακίνησης - μεταφοράς του Ενάγοντα από και προς την Πολυκλινική Υγεία τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν, και η μαρτυρία του Ενάγοντα παρέμεινε αναντίλεκτη. Προβάλλει δε το εν λόγω ποσό ως εύλογο. Επιπλέον στην έκθεση απαίτησης του ο Ενάγοντας διεκδικεί το ποσό των €17.000,00 ως έξοδα χειρουργικής επέμβασης - τενοντόλυση. Προκύπτει πως έστω και αν με τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 η εν λόγω επέμβαση κοστίζει €2.500,00 - €3.000,00, η αναφορά του Μ.Ε.3 ότι το όποιο ποσό αυτής καλύπτεται από το κράτος αν τη διενεργήσει ο Μ.Ε.3, δεν επιτρέπεται η επιδίκαση του ποσού των €2.500,00 - €3.000,00 προς όφελος του Ενάγοντα. Η θέση που προώθησε ο Ενάγοντας είναι πως τέτοια επέμβαση θα γινόταν από τον Μ.Ε.3, συνεπώς τα έξοδα της θα καταβληθούν από το κράτος. Παρεμβάλλει σ΄ αυτό το στάδιο η μη διενέργεια της επέμβασης παρότι παρήλθαν πετά χρόνια και παρά το ότι ο Ενάγοντας δεν θα κατέβαλλε το κόστος αυτής. Αναφορικά με το ποσό των €9.000,00 ως έξοδα πλαστικής χειρουργικής επέμβασης, εφόσον δεν έγινε αποδεκτή η μαρτυρία του Μ.Ε.3 απορρίπτεται το εν λόγω κονδύλι. Ομοίως απορρίπτεται η έγκριση του ποσού των €102,50 ως έξοδα ιατρικού πιστοποιητικού. Ο Μ.Ε.3 κατέθεσε πως ο Ενάγοντας δεν του όφειλε οτιδήποτε και πως όλα τα έξοδα πληρώθηκαν από το κράτος. Το σύνολο των πιο πάνω ποσών τα οποία εγκρίνονται ως δικαιολογημένα και εύλογα, συμποσούται σε €8.045,
- Γενικές αποζημιώσεις:- Προχωρώντας στον καθορισμό του ποσού των γενικών αποζημιώσεων γίνεται παραπομπή κατ' αρχήν στην υπόθεση Fysko Constructing Co Ltd v. Χριστάκη Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ σελ. 1014, όπου στη σελίδα 1028 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τις αρχές που πρέπει να διέπουν και να καθοδηγούν το Δικαστήριο κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων: «Βρίσκουμε τις αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων συμπυκνωμένες στη σελίδα 793 της απόφασης του Δικαστή Πική στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 CLR 789. Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγήσαντα. ................................... ................................... Η αναφορά μας στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi δεν θα ήταν ολοκληρωμένη αν παραλείπαμε να σημειώσουμε τη διαπίστωση ως προς τη σταθερή τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που εθεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν, έτσι που, όπως επιγραμματικά παρατηρήθηκε, αν η απόδοση μας στα ελληνικά είναι ορθή, να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Τελικά, θα πρέπει να προσθέσουμε πως σε κάθε περίπτωση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες όπως μπορούν να εξακριβωθούν με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων, ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές, σε περιπτώσεις αυτής της φύσης, θα μπορούσε να είναι βοηθητικές [Polykarpou v. Adamou (ανωτέρω)].» Μελετώντας τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου συνάγεται το συμπέρασμα ότι υπάρχει τάση για αύξηση στα ποσά των αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες και τον ανθρώπινο πόνο. Είναι σαφές ωστόσο ότι τα Δικαστήρια, κατά την επιδίκαση αποζημιώσεων, θα πρέπει να έχουν γνώμονα τη δίκαιη και εύλογη αποκατάσταση και όχι την τιμωρία ή την υπερβολή. Περαιτέρω, όπως συνάγεται από τα πιο πάνω δεν υπάρχει σταθερό μέτρο αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου. Οι άλλες αποφάσεις απλά παρέχουν γενική καθοδήγηση. Αναζητώντας νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον καθορισμό γενικών αποζημιώσεων σε παρόμοια ή ίδια τραύματα ενδεικτικά παρατίθεται η πιο κάτω νομολογία. Στην υπόθεση G & L CALIBERS LTD v. Στέλιος Λεμεσιανού
(2003)1Β Α.Α.Δ. 948 δόθηκε κατ΄ έφεση το ποσό των ΛΚ10.000,00 (€17.086,00) για ακρωτηριασμό δείκτη δεξιού χεριού από το ύψος της κεντρικής μεσοφαλαγγικής άρθρωσης. Δημιουργήθηκαν ψυχολογικά προβλήματα, πόνος και ταλαιπωρία. Παρέμειναν (α) δημιουργία αισθήματος πόνου στο σημείο του ακρωτηριασμού κατά το άγγιγμα κάπου με δύναμη και κατά την αλλαγή του καιρού και (β) αίσθημα μειονεξίας. Υπήρχε δυσκολία στο γράψιμο και στην εκτέλεση των καθημερινών ατομικών αναγκών. Στην υπόθεση Φάνος Χριστοδουλίδης (ανωτέρω) ο εφεσείοντας υπέστηκε ακρωτηριασμό του δείκτη, μέσου και παράμεσου δακτύλου και των δύο χεριών. Οι κακώσεις στα δάκτυλα του άφησαν κατάλοιπα μόνιμης ανικανότητας. Δόθηκε πρωτόδικα ποσό ΛΚ8.000,
- Κατ΄ έφεση αν και το ποσό χαρακτηρίστηκε χαμηλό, δε διαφοροποιήθηκε. Προφανώς θα λήφθηκε υπόψη το γεγονός ότι ο εφεσείοντας δεν ακολούθησε καθόλου πρόγραμμα φυσιοθεραπείας το οποίο του συστήθηκε από τους ιατρούς του με αποτέλεσμα να μην υπάρξει βελτίωση της κατάστασης του. Αναμφίβολα οι προαναφερόμενες υποθέσεις είναι (κυρίως η Φάνος Χριστοδουλίδης) πιο σοβαρές από την περίπτωση του Ενάγοντα. Δεν μπορεί ωστόσο να παραγνωρισθεί ότι και ο Ενάγοντας υπέστηκε μεγάλη ταλαιπωρία και πόνο κατά τον τραυματισμό του αλλά και κατά την επέμβαση συγκόλλησης του δακτύλου η οποία απέτυχε. Το ίδιο και στη συνέχεια με τη χειρουργική επέμβαση αποκοπής του δακτύλου από το πόδι του και τη μεταφορά του στο χέρι υφίσταται νέα οδυνηρή, από κάθε άποψη, ταλαιπωρία. Κατά την εν λόγω χρονική περίοδο, αν και δεν τέθηκε μαρτυρία ότι σήμερα του παρέμειναν ψυχολογικά προβλήματα, η ψυχολογική του κατάσταση εύλογα θα ήταν πολύ άσχημη. Επίσης δεν παραγνωρίζεται ότι οι πιο πάνω αναφερόμενες υποθέσεις έχουν αποφασισθεί προ 9 και 11 ετών αντίστοιχα, η δε μείωση της αξίας του χρήματος χρήζει υπολογισμού. Λαμβάνοντας υπόψη αφενός το τραύμα του Ενάγοντα και όλη την πορεία αυτού μέχρι σήμερα, τον πόνο και την ταλαιπωρία την οποία υπέστηκε, καθώς και την ταλαιπωρία που θα υποστεί κατά τις δύο χειρουργικές επεμβάσεις (τενοντόλυση και πλαστική), αφετέρου το γεγονός ότι δεν του έχουν παραμείνει κατάλοιπα ανικανότητας στην εργασία του ή ψυχολογικά προβλήματα, πλην της μειωμένης κινητικότητας της τελικής φάλαγγας του αντίχειρα την οποία θα βελτίωνε αν έκανε την επέμβαση - τενοντόλυση - και όταν αυτή γίνει θα βελτιώσει την κινητικότητα, καθώς και του κοσμητικού μειονεκτήματος στο δάκτυλο του ποδιού, κρίνεται ότι το ποσό των €23.000,00 είναι εύλογο και δίκαιο ως αποζημίωση για τις σωματικές του βλάβες. Συνακόλουθα με όλα τα πιο πάνω εκδίδεται απόφαση προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων: (α) για το ποσό των €8.045,59 ως ειδικές ζημιές. (β) για το ποσό των €23.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις. (γ) Αναφορικά με τους τόκους επιδικάζεται τόκος 8% επί των ποσών €8.045,59 και €23.000,00 για το ½ της περιόδου από 22.12.2006 (ημερομηνία ατυχήματος) μέχρι 14.03.2008 (ημέρα καταχώρησης αγωγής) και τόκος 8% επί των ποσών €8.045,59 και €23.000,00 από 15.03.2008 (επόμενη καταχώρησης της αγωγής) μέχρι 15.10.2008 (ημερομηνία τροποποίησης του άρθρου 33 Ν.14/60), και με τόκο 5,5% από 16.10.2008 μέχρι εξοφλήσεως. Η επιδίκαση του τόκου για ½ της περιόδου μέχρι την καταχώρηση της αγωγής βασίζεται στο ότι ο Ενάγοντας καταχώρησε καθυστερημένα την αγωγή του στις 14.03.2008 χωρίς να δοθεί προς τούτο οποιαδήποτε εξήγηση λαμβάνοντας υπόψη ότι το ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 5) από τον ιατρό του (Μ.Ε.3) ετοιμάστηκε στις 26.04.
- (δ) Περαιτέρω, τα δικηγορικά έξοδα επιδικάζονται προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............... Δ. Ι. Κίτσιος, Α.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής /ΜΔ-ΛΗ Subject: Civil/Other actions/Final Αναφορά: Πολιτικά - αμέλεια - εργατικό ατύχημα - αποζημιώσεις γενικές και ειδικές - μελλοντική χειρουργική επέμβαση - τόκοι cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο