Αντώνη Ιωάννου ν. Σολωμού Αργυρού Καρασιαλή κ.α., Αρ. Αγωγής 3046/13, 10/2/2014

(1989)1 AAΔ (Ε) 750, τονίσθηκε ότι η υπακοή στα διατάγματα του Δικαστηρίου, αποτελεί το θεμέλιο λίθο του κράτους δικαίου. Η νομολογία που υπάρχει επί του θέματος, καταδεικνύει τη σοβαρότητα που πρέπει να αποδίδεται σε υποθέσεις παρακοής δικαστικών διαταγμάτων. Σύμφωνα με τα όσα αποφασίστηκαν στην υπόθεση Safarino v. Sun Shoes

(1984)1 CLR 738, ένα διάταγμα Δικαστηρίου, ισοδυναμεί με διαταγή του ίδιου του Νόμου, και είναι ακόμα περισσότερο ακριβές γιατί προσδιορίζει τι πρέπει να γίνει ή τι δεν πρέπει να γίνει σε κάθε περίπτωση. Η συμμόρφωση με τα διατάγματα του Δικαστηρίου, αποτελεί ένα από τα θεμέλια της σύγχρονης πολιτισμένης κοινωνίας και η ανυπακοή, δυναμιτίζει την αποτελεσματικότητα της δικαστικής διαδικασίας με ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες. Στην υπόθεση Kay v. Municipality of Larnaca

(1982)2 CLR 236, αναφέρθηκε ότι στις περιπτώσεις παρακοής δικαστικών διαταγμάτων, ο παραβάτης πρέπει κατά κανόνα να τιμωρείται με ποινή φυλάκισης ανάλογης διάρκειας. Ποινή προστίμου πρέπει να επιβάλλεται κατ' εξαίρεση. Στην υπόθεση Δρόσος Μιχαηλίδης v. Margita Μιχαηλίδου Poliakova Έφεση αρ. 22/2009 ημερ. 24.2.11 το Ανώτατο Δικαστήριο επεσήμανε τα ακόλουθα: «Η Νομολογία έχει προδιαγράψει με σαφήνεια, διαχρονικότητα και εξαντλητικά, ότι η παρακοή διαταγμάτων δικαστηρίου καταστρατηγεί την ίδια βάση του συστήματος και την καλή και απρόσκοπτη λειτουργία και απονομή της ίδιας της δικαιοσύνης. Υποσκάπτει την εξουσία του δικαστηρίου γι' αυτό και η πρέπουσα, κατά κανόνα, τιμωρία είναι αυτή της ποινής φυλάκισης». Η υπακοή στα διατάγματα του Δικαστηρίου αποτελεί το θεμέλιο λίθο του κράτους δικαίου. Όταν δε η ανυπακοή αποβλέπει στην προσκόμιση οικονομικών ωφελημάτων η τιμωρία πρέπει να είναι τέτοια, ώστε όχι μόνο να στιγματίζει την πράξη, αλλά ταυτόχρονα να καταδεικνύει με τρόπο πρακτικό ότι δεν συμφέρει. Η έλλειψη υπακοής σε δικαστικές διαταγές και διατάγματα συνιστά σοβαρό αδίκημα, η τέλεση του οποίου πλήττει ευθέως την απονομή της δικαιοσύνης, κλονίζει την εμπιστοσύνη του κοινού στην αξιοπιστία του συστήματος για την αποτελεσματική εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων και την εμπέδωση του Νόμου και της τάξης. Στην παρούσα υπόθεση είναι επιβαρυντικό ότι οι Καθ' ων η Αίτηση, μη αποδεχόμενοι ουσιαστικά το διάταγμα ημερομηνίας 26.9.2013 προσπάθησαν ευθύς εξ αρχής, να βρουν τρόπο αντιπαράθεσης σ' αυτό και μηχανισμούς ώστε να μην το τηρήσουν. Μεθοδευμένα, στοχευμένα, με ασπίδα και πρόσχημα την νομική συμβουλή και την υποκειμενική τους πεποίθηση στο τι είναι καλό για την ΣΠΕ, στην πραγματικότητα πήραν το νόμο στα χέρια τους και έδρασαν εναντίον του διατάγματος του Δικαστηρίου. Σημειώνεται ότι επ' αυτού έχει γίνει σχετικό εύρημα του Δικαστηρίου και δεν μπορεί να ανατραπεί κάτι που υποδείχθηκε ήδη στους δικηγόρους κατά την αγόρευση τους. Εν αντιθέσει ο Εναγόμενος 3 επίσης μέλος της ΣΠΕ ο οποίος ευθύς εξ αρχής διαχώρισε την θέση του στην επίμαχη συνεδρίαση της 26.9.2013 λέγοντας ότι τέτοιες πράξεις συνιστούν καταφρόνηση του Δικαστηρίου, παρόλο που και εκείνος ενδεχομένως διαφωνούσε με το περιεχόμενο του διατάγματος. Ούτε η στάση του Εναγόμενου 3 δεν προβλημάτισε τους Καθ' ων η Αίτηση και προχώρησαν σε πράξεις παρακοής ως εκτίθεται στην προηγηθείσα απόφαση. Δεν είναι σχήμα λόγου όταν αναφέρουν τα Δικαστήρια στην πάγια νομολογία τους ότι το πρωτοκύτταρο της Δημοκρατίας είναι η διαφύλαξη της έννομης τάξης και η έννομη τάξη εκφράζεται δια των δικαστικών διαταγμάτων τα οποία πρέπει να τυγχάνουν σεβασμού. Οποιοσδήποτε δε που διαφωνεί μ' ένα διάταγμα δύναται να προσφύγει σε έννομα μέσα ανατροπής του, όχι να αποφασίσει από μόνος του ότι δεν θα το εφαρμόσει, επικαλούμενος όποιες αιτιάσεις όπως συνέβη στην προκειμένη περίπτωση. Μάλιστα εδώ προκλήθηκαν πράξεις ευθέως αντιπαραθετικές προς το διάταγμα και μόνο μετά την δημιουργία «τετελεσμένων», από μια «νέα απόλυση» του Ενάγοντα επιχειρήθηκε ανατροπή της ισχύος του διατάγματος με τρόπο όμως, εν πάση περιπτώσει, μολυσμένο από την παρακοή. Δεν είναι έτσι που πρέπει να δρουν οι πολίτες που σέβονται την έννομη τάξη και δη - όπως εδώ - πολίτες που τους εμπιστεύθηκαν την διαχείριση ενός πιστωτικού ιδρύματος που διακυβεύονται συμφέροντα και λεφτά πολλών ανθρώπων. Στο δε επιχείρημα τους ότι αυτοί νοιάζονταν μόνο για το καλό της ΣΠΕ εύκολα κάποιος θα αντιπαραβάλει μια εύλογη απορία: πώς μπορεί καν να νοηθεί ότι το καλό της ΣΠΕ είναι να παραβίαζαν οι αξιωματούχοι της δικαστικά διατάγματα; Εκείνο που το Δικαστήριο αντιτείνει σε τέτοιου είδους επιχειρήματα είναι ότι μόνον η νομιμότητα μπορεί και πρέπει να είναι ο οδηγός των ενεργειών όλων των πολιτών αλλά ιδιαίτερα των όποιων αξιωματούχων και δη αξιωματούχων σ' ένα συνεργατικό πιστωτικό ίδρυμα στο οποίο λειτουργούν ως καταπιστευματοδόχοι και εντολείς πολλών προσώπων και των περιουσιών τους. Πραγματικά μόνο θλίψη μπορεί να προκαλέσει ο τρόπος με τον οποίο οι Καθ' ων η Αίτηση έδρασαν φέροντας τους εαυτούς τους σε αυτή την δεινή θέση που βρίσκονται τώρα αλλά και στην ίδια την ΣΠΕ διαταράξεις επικίνδυνες σε καιρούς δύσκολους, ενώ το Δικαστήριο είχε υποδείξει στην απόφαση του ημερομηνίας 26.9.2013 και τα ακόλουθα: «Δεν αγνοώ ότι δυνατόν να υπάρξουν διαπροσωπικού τύπου δυσχέρειες ως εκ του ιστορικού της διαφοράς των διαδίκων. Θα πρέπει όμως όλες οι πλευρές να παραμερίσουν τις διαπροσωπικές διαφορές και να τιμήσουν το καθήκον τους για το καλό της εργασίας τους. Η τελική διάγνωση επί της διαφοράς θα γίνει με την εκδίκαση της ουσίας της υπόθεσης.» Όχι μόνον δεν ακολούθησαν τα πιο πάνω αλλά η όλη υπόθεση οδηγήθηκε σε διαδικασία παρακοής. Στην υπόθεση CCC LAUNDRIES (PAPHOS) LTD, Γαλαταριώτης κ.α. ν. Ελισάβετ Θεοφάνους

(2010)2 Α.Α.Δ. 288, στην οποία επιβλήθηκε πρωτόδικα ποινή φυλάκισης 30 ημερών και επικυρώθηκε, λέχθηκαν τα εξής: «Οι πολίτες σε όποια κοινωνική τάξη θεωρούν ότι ανήκουν ή σε όποια θέση βρίσκονται, υπέχουν αυστηρή υποχρέωση υπακοής στα δικαστικά διατάγματα που τους αφορούν. Αυτό επιβάλλει η αρχή της ισονομίας. Οι δικαστές προσηλωμένοι στην αποστολή τους με πλήρη διαφάνεια και αυξημένο αίσθημα ευθύνης εκτελούν το καθήκον τους. Συμπεριφορές οι οποίες υπονομεύουν το έργο τους δεν μπορούν να γίνονται ανεκτές.» Οι Καθ' ων η αίτηση αμέσως μετά την απαγγελία της ενοχής την περασμένη Πέμπτη (6.2.2014) ζήτησαν να συμμορφωθούν. Σήμερα ενώπιον μου ετέθη καθαρά και απερίφραστα ότι οι Καθ' ων η αίτηση έχουν συμμορφωθεί και ότι έχουν αντιληφθεί πλήρως το λάθος τους, ζητώντας επιείκεια από το Δικαστήριο. Είναι με μεγάλο προβληματισμό που έχω εξετάσει την υπόθεση για σκοπούς ποινής. Επειδή ακριβώς η υπόθεση αφορά παρακοή διατάγματος εύλογα και πρωταρχικά πρέπει να τεθεί και να απαντηθεί το ερώτημα αν η ποινή φυλάκισης είναι αναπόφευκτο τιμωρητικό μέτρο. Υπό το κράτος και την καθοδήγηση της νομολογίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχω εγκύψει στο ερώτημα αυτό με πλήρη συναίσθηση της σημασίας του τόσο σε σχέση με το κοινωνικό σύνολο όσο και σε σχέση με το ίδιο των προσώπων των αδικοπραγησάντων και τις περιστάσεις αυτών. Μετά από σοβαρή περίσκεψη και όχι χωρίς δισταγμό, καταλήγω ότι, η έστω και την υστάτη, συμμόρφωση των Καθ' ων η αίτηση στο εν λόγω διάταγμα, αλλά κυρίως η πραγματική συναίσθηση του λάθους τους, την οποία μπόρεσα σήμερα να διαγνώσω, δύναται βάσιμα να με οδηγήσει σε επιλογή άλλης ποινής από αυτή της φυλάκισης. Στην προαναφερθείσα υπόθεση CCC LAUDRIES (ανωτέρω) ακριβώς υποδείχθηκε η ορθότητα της επιλογής της ποινής φυλάκισης από το Δικαστήριο, διότι οι Κατηγορούμενοι-Εφεσείοντες δεν είχαν επιδείξει μεταμέλεια, η οποία πρέπει να είναι ουσιαστική και να γίνεται ρητά χωρίς περιστροφές ή προϋποθέσεις. Να διευκρινίσω ότι στην υπόθεση αυτή κρίθηκε ότι δεν υπήρξε συμμόρφωση επί του διατάγματος, άρα το Δικαστήριο δεν είχε το ελαφρυντικό της μεταμέλειας στη φαρέτρα του. Τονίζω ότι η απουσία συμμόρφωσης θα καθιστούσε άνευ ετέρου αναπόφευκτο τιμωρητικό μέτρο την φυλάκιση. Και σημειώνω επίσης ότι δεν είναι πάντα που η συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε μη στερητική της ελευθερίας ποινή. Θα διαφωνήσω με τους ευπαίδευτους δικηγόρους ότι το Δικαστήριο σε περίπτωση συμμόρφωσης δεν έχει πια την δυνατότητα να επιβάλει ποινή φυλάκισης. Αυτή η θέση αντίκειται το ίδιο το περιεχόμενο του άρθρου 42 του 14/60, όπως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 80

(1)/2002. Από την επιφύλαξη του πιο πάνω άρθρου συνάγεται σαφώς ότι η διάζευξη «εξουσίας τιμωρίας για παρακοή ή και εξαναγκασμού», καλύπτει και τις περιπτώσεις εκείνες όπου η παράβαση έχει αρθεί ή υπήρξε τελικώς συμμόρφωση με το διάταγμα. Έχοντας όλες τις περιστάσεις κατά νουν και όσα μου λέχθηκαν από τους ευπαίδευτους συνήγορους στην κρινόμενη περίπτωση θεωρώ ότι η άμεση συμμόρφωση μετά την απόφαση του Δικαστηρίου η οποία επιτεύχθηκε ενώ οι Καθ' ων η Αίτηση τελούσαν υπό κράτηση για κάποιες ημέρες και η πραγματική μεταμέλεια σε συνδυασμό με τις προσωπικές περιστάσεις των Καθ' ων η αίτηση καθιστούν προσφορότερο τιμωρητικό μέτρο την επιβολή υψηλής χρηματικής ποινής. Με βάση τα πιο πάνω, επιβάλλεται σε καθένα από τους Καθ' ων η αίτηση-Εναγόμενους 1, 2, 4, 5, 6 και 7, €5.000,00 πρόστιμο (έκαστος). Τα έξοδα της αίτησης επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή-Ενάγοντα όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Τ. Ψαρά-Μιλτιάδου, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής /ΞΠ Subject: Civil/Other Actions/Contempt Sentence Αναφορά: Ποινή σε αίτηση παρακοής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο