Ανδρέα Νικόλα Χατζηχαραλάμπους κ.α. ν. Αντρέα Παναγιώτη Χαραλάμπους, υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστής της περιουσίας της αποβιωσάσης Μαρίας Περικλ

(1), το οποίο υπάρχει ισχυρισμός από τον εναγόμενο ότι είχε πωληθεί από την αποβιώσασα σε τρίτο πρόσωπο. Στη συνέχεια ο ενόρκως δηλών, αφού αναφέρει πως με τη διαθήκη αποκλείστηκαν οι 6 από τους 8 νόμιμοι κληρονόμοι της αποβιωσάσης, ισχυρίζεται πως η διαθήκη είναι άκυρη και/ή ακυρώσιμη, επειδή κατά το χρόνο κατάρτισης της η αποβιώσασα δεν είχε σώας τας φρένας της. Ειδικότερα υποστηρίζει, παραθέτοντας κάποια γεγονότα τα οποία γνωρίζει προσωπικά ο ίδιος και κάποια άλλα, τα οποία πληροφορήθηκε από αυτόπτες μάρτυρες (Τεκμήρια 7, 8 και 9) ότι η αποβιώσασα δεν είχε συνείδηση των πράξεων της αφού, ανάμεσα σε άλλα: (α) Κατά τον επίδικο χρόνο περιφερόταν στο δρόμο, κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες και σε προχωρημένες ώρες το βράδυ, λέγοντας πως ήθελε να «συνάξει τεράτσια» (παράγραφος 8). (β) Περιφερόταν στα χωράφια και στο χωριό ψάχνοντας την αδελφή της η οποία είχε αποβιώσει πριν από πολλά χρόνια. (Παράγραφος 8 και Τεκμήρια 7, 8 και 9). (γ) Γυρνούσε στο χωριό Παραμύθα και έψαχνε τα ζώα της («τραούλλους»), ενώ δεν είχε ζώα κατ' εκείνη τη χρονική περίοδο αλλά πολλά χρόνια πριν. Αναφέρει περαιτέρω πως η αποβιώσασα ενώ εκκλησιαζόταν και παροτρύνετο από γνωστούς της αλλά και εκκλησιαστικούς παράγοντες να τους βοηθήσει, εκείνη αρνείτο πεισματικά, εκφράζοντας πάντοτε τη βούληση να διαμοιραστεί η περιουσία της στους συγγενείς της. Ενόψει των ανωτέρω, υποστηρίζει πως ο εναγόμενος και η Θεμιστοκλέους εκμεταλλευόμενοι την κατάσταση της υγείας της και την πνευματική της αναπηρία, την πίεσαν εξασφαλίζοντας αθέμιτα την κατάρτιση της διαθήκης. Ως προς τον κίνδυνο αποξένωσης της περιουσίας, αναφέρει ότι ο εναγόμενος και η Θεμιστοκλέους ζήτησαν όπως μεταβιβαστούν επ' ονόματι τους τα ακίνητα που περιγράφονται στη παράγραφο 6Α υπ' αρ. 3, 5, 6, 7, 8 και 9 του ένορκης των δήλωσης (Τεκμήρια 10 και 11). Αναφέρει, περαιτέρω, πως ο εναγόμενος οικειοποιήθηκε παράνομα το ποσό των €165.200 που εισέπραξε η αποβιώσασα 3 μήνες πριν από το θάνατο της ως αποζημίωση από την απαλλοτρίωση περιουσίας της. Ο εναγόμενος καταχώρισε ένσταση, υποστηρίζοντας πως δεν δικαιολογείται η έκδοση προσωρινού διατάγματος, για τους ακόλουθους, κυρίως λόγους: (α) Δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Ν.14/60. (β) Η ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση είναι παράτυπη γιατί δεν υπογράφεται από τους ενάγοντες αλλά από τον υιό του ενάγοντα 2, χωρίς να δίδονται επαρκείς εξηγήσεις. (γ) Οι αιτητές απέκρυψαν ουσιώδη γεγονότα, και (δ) η αίτηση είναι κακόπιστη και καταχρηστική. Στην πολυσέλιδη ένορκη δήλωση του, ο εναγόμενος αρνείται τους ισχυρισμούς που προβάλλονται στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση, αντιπαραβάλλοντας γεγονότα που καταρρίπτουν τη θέση των εναγόντων, ότι η αποβιώσασα δεν είχε σώας τας φρένας κατά τον επίδικο χρόνο ή ότι δεν ήταν σε θέση να διαχειρίζεται την περιουσία της. Ως τέτοια, αναφέρει, μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: Ι) Μέχρι το έτος 2011 η αποβιώσασα φρόντιζε τα χωράφια της και μάζευε τους καρπούς από τα ελαιόδεντρα και χαρουπόδεντρα. ΙΙ) Σε σχέση με τον ισχυρισμό πως παρουσιαζόταν αρνητική σε δωρεές, παραθέτει στοιχεία δωρεάς δύο κτημάτων της στην εκκλησία τον Ιούνιο του έτους 2008 (Τεκμήρια Ε και Στ). ΙΙΙ) Κατά τον Μάρτιο του έτους 2008, δώρισε σε εκκλησίες το ποσό των £12.000 το οποίο εισέπραξε από την πώληση ενός κτήματος της (Τεκμήρια Ι και Κ). ΙV) Περί τον Δεκέμβριο του έτους 2007, μετέβη στο Κτηματολόγιο προσωπικά και προέβη σε μεταβίβαση ενός κτήματος το οποίο είχε πωλήσει (Τεκμήριο Λ). V) Τον Μάϊο του έτους 2012, μετέβη προσωπικά μαζί με τον ίδιο σε κατάστημα της Λαϊκής Τράπεζας στη Λεμεσό, όπου κατόπιν οδηγιών της ανοίχθηκε κοινός λογαριασμός στα ονόματα του ιδίου και της αποβιωσάσης στον οποίο κατατέθηκε το ποσό των €165.200 που εισέπραξε από την απαλλοτρίωση περιουσίας της, ως αναφέρεται στην ένορκη δήλωση του Παν. Χριστοφή. Με τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους οι ευπαίδευτοι συνήγοροι υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις των διαδίκων, με παραπομπές στην πλούσια επί του εξεταζόμενου θέματος νομολογία. Ο μεν συνήγορος των αιτητών εισηγήθηκε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις, καθόσον έχει καταδειχθεί συζητήσιμη υπόθεση με πιθανότητα επιτυχίας, όπως ερμηνεύθηκαν οι εν λόγω προϋποθέσεις από τη νομολογία. Σε σχέση με την 3η προϋπόθεση, παρέπεμψε στην υπόθεση Κίτσιου ν. Χριστοδούλου

(2004)1 Α.Α.Δ. 228, υποδεικνύοντας πως το ζητούμενο είναι ο κίνδυνος αποξένωσης των ακινήτων για τα οποία οι ενάγοντες διεκδικούν κληρονομικό μερίδιο. Στη δική του αγόρευση, ο συνήγορος του εναγόμενου εισηγήθηκε πως δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την έκδοση του αιτούμενου προσωρινού διατάγματος, υποστηρίζοντας πως οι ισχυρισμοί των αιτητών για πνευματική αναπηρία της αποβιωσάσης είναι γενικοί και αόριστοι. Επεσήμανε, περαιτέρω, πως δεν υποστηρίζονται από ιατρική μαρτυρία και δεν έχουν συνδεθεί με τον επίδικο χρόνο κατάρτισης της διαθήκης. Σε σχέση με την 3η προϋπόθεση υπέδειξε πως ο εναγόμενος είναι φερέγγυο πρόσωπο, γεγονός που δεν αμφισβητήθηκε και δεν διατρέχουν οποιοδήποτε κίνδυνο οι αιτητές, εάν επιτύχουν στην αξίωση τους. Εισηγήθηκε, ακόμη, πως οι ενάγοντες δεν προσήλθαν στο Δικαστήριο με καθαρά χέρια, υποδεικνύοντας ότι απέκρυψαν ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης. Ως προς την τελευταία εισήγηση θα πρέπει να υποδειχθεί πως το καθήκον για πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη βαραίνει τον αιτητή όταν απευθύνεται στο Δικαστήριο με μονομερή αίτηση. Σε αιτήσεις δια κλήσεως, όπου το Δικαστήριο έχει την ευκαιρία να ακούσει και τις δύο πλευρές προτού εκφέρει την κρίση του, δεν εγείρεται θέμα παραπλάνησης, λόγω απόκρυψης ή παρασιώπησης ουσιωδών γεγονότων από την πλευρά του αιτητή. Οι αρχές με βάση τις οποίες ασκείται η ευρεία διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, δυνάμει του άρθρου 32 του Ν. 14/60 για την έκδοση προσωρινών διαταγμάτων είναι ευρύτατα γνωστές. Καθώς έχει νομολογηθεί, ο αιτητής οφείλει να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι: 1. Υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση, 2. με ορατή πιθανότητα επιτυχίας και 3. εκτός εάν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα, θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί ορθά η δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο. Οι πιο πάνω προϋποθέσεις αναλύθηκαν και ερμηνεύθηκαν σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. (βλ. ανάμεσα σε άλλες, Odysseos v. Pieris Estates Ltd and Others

(1982)1 C.L.R. 557, Parico Aluminium Designs Ltd v. Muskita Aluminium Co Ltd κ.α.

(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 2015). Πέραν των πιο πάνω προϋποθέσεων το Δικαστήριο θα πρέπει να ικανοποιηθεί ότι είναι δίκαιο και πρόσφορο να εκδώσει το αιτούμενο διάταγμα στη βάση του ισοζυγίου της ευχέρειας. (βλ. Ιπποδρομιακή Αρχή Κύπρου ν. Χατζηβασίλη

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 152). Έχει επίσης νομολογηθεί πως στο προκαταρκτικό αυτό στάδιο της υπόθεσης το Δικαστήριο πρέπει να αποφεύγει να προβαίνει σε εξαγωγή τελικών συμπερασμάτων επί του πραγματικού και νομικού υποβάθρου των επιδίκων θεμάτων (βλ. Jonitexo Ltd v. Adidas

(1984)1 C.L.R. 263, Γρηγορίου κ.α. ν. Χριστοφόρου κ.α.

(1995)1 Α.Α.Δ. 248). Έχω εξετάσει την αίτηση υπό το πρίσμα των πιο πάνω νομικών αρχών, αφού έλαβα υπόψη τις θέσεις που περιέχονται στην αίτηση και ένσταση, αντίστοιχα, καθώς και τις εισηγήσεις των δύο συνηγόρων. Αρχίζοντας από τις πρώτες δύο προϋποθέσεις, αφού έλαβα υπόψη τους ισχυρισμούς των αιτητών, όπως αναδύονται μέσα από τη ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση, θεωρώ πως καταδεικνύεται συζητήσιμη υπόθεση με ορατή προοπτική επιτυχίας. Οι ισχυρισμοί των αιτητών ότι η αποβιώσασα δεν ήταν σε θέση να καταρτίσει έγκυρη διαθήκη, λόγω πνευματικής αναπηρίας, πλαισιώνονται από γεγονότα και μαρτυρία, τα οποία, εκ πρώτης όψεως κρινόμενα, ικανοποιούν τις δύο πρώτες προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Ν. 14/60. Ο εναγόμενος αντιπαραβάλλει στοιχεία που καταρρίπτουν, κατά την εισήγηση του, τη βασική θέση των αιτητών περί της ικανότητας κατάρτισης της διαθήκης από την αποβιώσασα κατά τον επίδικο χρόνο. Όπως όμως υποδεικνύεται πιο πάνω, στο στάδιο αυτό δεν απαιτείται από τους αιτητές να αποδείξουν τα ουσιαστικά δικαιώματα τους αλλά σοβαρές ενδείξεις για την πιθανότητα ύπαρξης τους. (βλ. Επίσης Τ.Α. Migrologic Computer Consultants Ltd v. Microsoft Consultation

(2002)1 Α.Α.Δ. 1802). Όσα, συνεπώς, αντιπαραβάλλει ο εναγόμενος, σε σχέση με την κατάσταση της υγείας της αποβιωσάσης και τη δικαιοπρακτική της ικανότητα, δεν αναιρούν τη δυναμική των ισχυρισμών των αιτητών στα πλαίσια των δύο πρώτων προϋποθέσεων του άρθρου 32. Σε σχέση με την τρίτη προϋπόθεση, απόλυτα σχετική είναι η μαρτυρία με βάση την οποία ο εναγόμενος και η Θεμιστοκλέους αποτάθηκαν στο Κτηματολόγιο για να εγγράψουν επ' ονόματι τους ακίνητα της αποβιωσάσης (Τεκμήρια 10 και 11). Ο εναγόμενος δεν αρνείται ότι επεδίωξε την εγγραφή των ακινήτων επ' ονόματι τους, προσθέτοντας πως δεν προτίθεται να τα αποξενωθεί. Ενόψει της φύσης της υπόθεσης και των αξιώσεων που εγείρονται με την αγωγή, η μεταβίβαση των ακινήτων επ' ονόματι του εναγόμενου και της άλλης κληροδόχου (Θεμιστοκλέους) θα δημιουργήσει εμπόδια. Υποδεικνύεται, συναφώς, πως με την αγωγή επιδιώκεται η ακύρωση της διαθήκης, επί της οποίας βασίστηκε η αίτηση για την έκδοση του διατάγματος διαχείρισης. Ζητείται, περαιτέρω, ακύρωση του παραχωρητηρίου που εκδόθηκε επ' ονόματι του εναγόμενου και έκδοση νέου επ' ονόματι των εναγόντων. Ενόψει των ανωτέρω, καταλήγω ότι έχει καταδειχθεί κίνδυνος μεταβίβασης των επιδίκων ακινήτων γεγονός που εκ των πραγμάτων, θα καθιστούσε δύσκολη την ορθή απονομή της δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο. Όσον αφορά το ισοζύγιο της ευχέρειας, κρίνω πως κλίνει σαφώς υπέρ της έκδοσης του διατάγματος σε σχέση με την ακίνητη περιουσία. Σε αντίθεση με τους ενάγοντες, ο εναγόμενος δεν κινδυνεύει να υποστεί οποιαδήποτε ζημιά από την έκδοση του διατάγματος. Ας σημειωθεί πως στην ένορκη του δήλωση δηλώνει πως δεν προτίθεται να αποξενώσει τα ακίνητα. Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την ένσταση γίνεται λόγος για πώληση του κτήματος που περιγράφεται στην παράγραφο Α1 της αίτησης, χωρίς όμως να παρατίθενται στοιχεία. Η θέση αυτή καταρρίπτεται από το Τεκμήριο 6 (πιστοποιητικό έρευνας ακίνητης ιδιοκτησίας) από το οποίο προκύπτει ότι το συγκεκριμένο ακίνητο εξακολουθεί να είναι εγγεγραμμένο επ' ονόματι της αποβιώσασας. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η αίτηση κρίνεται δικαιολογημένη και επιτυγχάνει ως προς το Παρακλητικό Α σε σχέση με την ακίνητη περιουσία που κατέλειπε η αποβιώσασα. Όσον αφορά την κινητή περιουσία, δεν υπάρχει οποιοσδήποτε κίνδυνος να μην μπορεί να απονεμηθεί ορθά η δικαιοσύνη εάν δεν εκδοθεί το προσωρινό διάταγμα. Κατά συνέπεια το Παρακλητικό Β αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Εκδίδεται, ως εκ των ανωτέρω, προσωρινό διάταγμα ως η παράγραφος Α της αίτησης με ισχύ μέχρι την αποπεράτωση της αγωγής. Τα έξοδα, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα είναι πληρωτέα στο τέλος, επιδικάζονται υπέρ των αιτητών και θα βαρύνουν τον εναγόμενο. (Υπ.) ........... Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΛ Subject: Civil / Other Actions / Interim Αναφορά: Αίτηση για προσωρινό διάταγμα cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο