Ανδρέα Σοφοκλέους κ.α. ν. Γεώργιος Αριστοτέλους & Υιοί Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3229/08, 29/5/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup
- on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2014:A227 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Γ. Στυλιανίδη, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3229/08 Μεταξύ: 1. Ανδρέα Σοφοκλέους (αρ. ταυτ. 053550) 2. Μαρούλλα Σοφοκλέους (αρ. ταυτ. 476437) Εναγόντων ΚΑΙ 1. Γεώργιος Αριστοτέλους & Υιοί Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ (αρ. εγγραφής 42482) 2. Γεώργιος Ν. Αριστοτέλους (αρ. ταυτ. 204383) 3. Ρηγίνος Αριστοτέλους (αρ. ταυτ. 686990) 4. Κωνσταντίνος Αριστοτέλους (αρ. ταυτ. 720805) Εναγομένων Ημερομηνία: 29.5.2014 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κ. Αντρ. Χαραλάμπους Για Εναγόμενους: κ. Κ. Χ"Κωστής Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι Ενάγοντες καταχώρισαν την παρούσα αγωγή μετά που οι Εναγόμενοι ακύρωσαν τη συμφωνία ημερομηνίας 30.3.2007, Τεκμήριο Α1, η οποία κατατέθηκε στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λεμεσού, ΠΩΕ 1149/07. Με τη συμφωνία αυτή οι Ενάγοντες αγόρασαν από την Εναγόμενη 1 μία υπό ανέγερση κατοικία η οποία θα ανεγειρόταν στο ½ του τεμαχίου 551, αρ. εγγραφής 29791, στην Αγία Φύλα στη Λεμεσό. Οι Εναγόμενοι 2 έως 4, σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, εγγυήθηκαν γραπτώς τις υποχρεώσεις της Εναγόμενης 1 έναντι των Εναγόντων. Μετά από διαπραγμάτευση κατέληξαν στο ποσό των Λ.Κ.175.000 ως τιμή της κατοικίας (συμπεριλαμβανομένου τυχόν ΦΠΑ εάν τούτο ήθελε προκύψει) ήτοι €299.005 συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών που ζήτησαν οι Ενάγοντες στους τεχνικούς όρους και στα αρχιτεκτονικά σχέδια. Είχε συμφωνηθεί και ο τρόπος καταβολής του πιο πάνω ποσού. Μετά την αποπεράτωση της εκάστοτε εργασίας ο πωλητής θα καλεί τον Αγοραστή ή εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο του να επιθεωρήσει την εργασία και ο Αγοραστής θα είναι υποχρεωμένος να πληρώσει το εκάστοτε συμφωνηθέν ποσό προς τον πωλητή εντός 7 ημερών από την εν λόγω ημερομηνία επιθεώρησης της εκάστοτε εργασίας. Νοείται ότι η αγορά όλων των υλικών, σύμφωνα με το συμβόλαιο, θα επιβαρύνει τον πωλητή. Μέχρι την καταχώριση της Έκθεσης Απαίτησης, οι Ενάγοντες προέβησαν στην πληρωμή ποσού εκ Λ.Κ.142.000 ήτοι €242.621 έναντι του τιμήματος αγοράς. Πολλές φορές οι Ενάγοντες προέβησαν σε πληρωμές προτού ολοκληρωθεί το εκάστοτε στάδιο για το οποίο έπρεπε να καταβληθεί η εκάστοτε πληρωμή. Σύμφωνα με τον όρο 7 της επίδικης συμφωνίας μέχρι το στάδιο προ της αποπεράτωσης όλων των μπογιατισμάτων, έπρεπε να καταβληθεί το συνολικό ποσό των Λ.Κ.120.000 (€205.032), οι Ενάγοντες κατέβαλαν Λ.Κ.142.000 (€242.621) δηλαδή Λ.Κ.22.000 (€37.589,23) πέραν από το ποσό που έπρεπε να καταβληθεί μέχρι την δεδομένη στιγμή και παρά του ότι τα μπογιατίσματα δεν είχαν καν και ούτε έχουν μέχρι σήμερα ολοκληρωθεί. Επίσης οι Ενάγοντες κατέβαλαν πέραν του πιο πάνω ποσού, ποσό €16.687,65, προς την Εναγόμενη 1, για διάφορες εργασίες, ποσό το οποίο θα αφαιρεθεί από το τίμημα του συμβολαίου. Η Εναγόμενη 1 όφειλε, να παραδώσει στους Ενάγοντες την κατοικία στις 31.12.2007. Τον Νοέμβριο του 2007 οι Ενάγοντες έλαβαν επιστολή από την Εναγόμενη 1 με την οποία καθόριζε νέα ημερομηνία παράδοσης την Παρασκευή 1.2.2008, δήθεν λόγω ενεργειών των Εναγόντων παρατηρήθηκε καθυστέρηση. Στις 3.5.08 οι Εναγόμενοι ζήτησαν την πληρωμή του ποσού των €28.000 για ισχυριζόμενες επιπλέον εργασίες. Οι Ενάγοντες ζήτησαν αναλυτική κατάσταση των εργασιών, η οποία τους παραδόθηκε στις 17.5.2008, χωρίς να διαχωρίζεται σ΄ αυτήν το κόστος αγοράς υλικών και εργατικών. Πολλές από τις εργασίες συμπεριλαμβάνονταν στο συμβόλαιο. Για τα ηλεκτρολογικά οι Ενάγοντες ζητούσαν παράταση 2-3 ημερών να επισκεφθούν την κατοικία με ηλεκτρολόγο και να τοποθετηθούν. Οι Ενάγοντες είχαν πρόθεση να πληρώσουν το λογικό ποσό για τις πραγματικές επιπλέον εργασίες, άμεσα, μόλις συμφωνούσαν στο ύψος τους αφού λαμβανόταν υπόψη το ποσό που είχε ήδη πάρει η Εναγόμενη 1 πέραν αυτού που δικαιούτο μέχρι τη δεδομένη στιγμή σύμφωνα με το πρόγραμμα αποπληρωμής. Στις 20.5.2008 οι Εναγόμενοι τοποθέτησαν ταμπέλλα στην επίδικη οικία ότι «Πωλείται». Από τις 21.5.2008 απαγορεύτηκε από την Εναγόμενη 1, διά του Εναγόμενου 3, η είσοδος των Εναγόντων στην οικία. Οι Ενάγοντες εισηγήθηκαν συγκεκριμένο ανεξάρτητο επιμετρητή εγνωσμένου κύρους για να καθορίσει το θέμα των επιπλέον εργασιών. Όσον αφορά την κατάσταση στην επίδικη κατοικία να σημειωθεί ότι παραμένουν ατέλειωτες οι ακόλουθες εργασίες: (α) γραφιάτο στο διαχωριστικό τοίχο με τη διπλανή κατοικία, στο διπλανό ακίνητο, στους ανθώνες, στο σκυβαλοδοχείο και σε μέρος του υπογείου, (β) σπάτουλα και μπογιατίσματα σε μέρος του υπογείου, (γ) το γκαράζ δεν έχει ανεγερθεί. Ο Ενάγοντας δεν ήταν σε θέση να ελέγξει την κατοικία, μέσα, και τη στέγη. Η κατοικία συνδέθηκε με την ΑΗΚ και την υδατοπρομήθεια περί τα τέλη Ιουνίου 2008. Η Εναγόμενη 1 παρέβη την επίδικη συμφωνία. Ως εκ τούτου οι Ενάγοντες υφίστανται ζημιά (α) όσον αφορά την αξία της κατοικίας Λ.Κ.422.024 (μείον η αξία των επιπλέον εργασιών ως ήθελε καθοριστεί από το Δικαστήριο), (β)€16.687,65, ποσό το οποίο κατέβαλαν οι Ενάγοντες στους Εναγόμενους για διάφορες εργασίες και (γ) ζημιά ύψους €9.225,97 πλέον τόκοι, συνεπεία καθυστέρησης στην ολοκλήρωση και παράδοση της επίδικης κατοικίας. Η αξίωση των Εναγόντων είναι: (α) Διάταγμα που να διορίζεται ο Ενάγων 1 με εξουσιοδότηση να υπογράψει για λογαριασμό και στο όνομα της Εναγόμενης 1 κάθε αναγκαία αίτηση και έγγραφο με σκοπό την ολοκλήρωση της επίδικης κατοικίας και τη δημιουργία ξεχωριστής εγγραφής στο μητρώο του Επαρχιακού Κτηματολογικού Γραφείου Λεμεσού επ΄ ονόματι των Εναγόντων. (β) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι τα έξοδα που απαιτούνται για ολοκλήρωση της επίδικης κατοικίας είναι ανακτήσιμα και οφείλονται από τους Εναγόμενους. (γ) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι οι Ενάγοντες είναι οι δικαιούμενοι στην κατοχή της επίδικης κατοικίας. (δ) Διάταγμα που να διατάσσει την Εναγόμενη 1 όπως παραδώσει στους Ενάγοντες την κατοχή της επίδικης οικίας. Διαζευκτικά: €422,024 δυνάμει σύμβασης και/ή δυνάμει παράβασης σύμβασης και/ή αποζημιώσεις. (ε) Ειδικές αποζημιώσεις €9.225,97 (στ) Αποζημιώσεις ίσες με τόκο 8% επί διαφόρων ποσών ως η έκθεση απαίτησης. (ζ) €1.025 μηνιαίως διά καθυστέρηση ολοκλήρωσης και παράδοσης της επίδικης κατοικίας. Οι Εναγόμενοι καταχώρισαν υπεράσπιση και ανταπαίτηση στην οποία ισχυρίζονται τα εξής: Πριν από την υπογραφή της επίδικης συμφωνίας και αφού οι Ενάγοντες επιθεώρησαν τα αρχιτεκτονικά σχέδια και τεχνικούς όρους συμφώνησαν ως τιμή της κατοικίας το ποσό των Λ.Κ.175.000. Επειδή οι Εναγόμενοι έδειξαν εμπιστοσύνη στον δικηγόρο των Εναγόντων, υπέγραψαν τη συμφωνία που αυτός συνέταξε χωρίς να λάβουν νομική συμβουλή και χωρίς να προσέξουν ότι στη συμφωνία περιελήφθηκε όρος, δυνάμει του οποίου οι Εναγόμενοι ήταν υπόχρεοι να προβούν με την ίδια τιμή σε εκτεταμένες τροποποιήσεις στις εργασίες, τις οποίες οι ίδιοι θεωρούσαν σαν επιπρόσθετες (έξτρα) εργασίες. Οι Ενάγοντες τους πλήρωναν πάντοτε μετά από μεγάλη καθυστέρηση και ύστερα από πολλές οχλήσεις που τους ασκούσαν. Οι Ενάγοντες αγόρασαν είδη υγιεινής συνολικής αξίας €4.142,15 αντί €1.700, ποσό το οποίο ζήτησαν από τους προμηθευτές τους να το απαιτήσουν ολόκληρο από την Εναγόμενη 1. Η Εναγόμενη 1 πλήρωσε το ποσό των €1.700 και διαμαρτυρήθηκε για την ενέργεια αυτή των Εναγόντων. Οι Εναγόμενοι δεν είχαν έναντι των Εναγόντων οποιαδήποτε συμβατική ή άλλη υποχρέωση να διαχωρίζουν το κόστος των υλικών και των εργατικών αναφορικά με τις πρόσθετες εργασίες. Οι φωτογραφίες που δείχνουν τις ταμπέλλες για δήθεν πώληση της οικίας είναι πλαστές και εν πάση περιπτώσει δεν τοποθετήθηκαν από τους Εναγόμενους. Κατά τη μέρα του τερματισμού της επίδικης συμφωνίας, εκτός από το τίμημα των πρόσθετων εργασιών, οι Εναγόμενοι είχαν λαμβάνει από τους Ενάγοντες και το ποσό των ₤8.000 (€13.668,81) από εκτελεσθείσες βασικές εργασίες. Τερμάτισαν νόμιμα την επίδικη συμφωνία αφού αυτή είχε διαρρηχθεί κατ΄ επανάληψη από τους Ενάγοντες. Οι Ενάγοντες με ενέργειες τους ή πράξεις τους ή παραλείψεις τους καθυστερούσαν την εκτέλεση των εργασιών με αποτέλεσμα οι Εναγόμενοι να υφίστανται ζημιά. Μετά τον τερματισμό της επίδικης συμφωνίας η αγοραία αξία της εν λόγω κατοικίας έχει μειωθεί επί ζημία των Εναγομένων. Οι Ενάγοντες παραλείπουν να πληρώσουν στους Εναγόμενους το συνολικό ποσό των €40.603 σαν τίμημα πρόσθετων εργασιών, τις οποίες εξετέλεσαν οι Εναγόμενοι στην κατοικία ύστερα από οδηγίες των Εναγόντων. Οι πρόσθετες εργασίες αφορούν μετακίνηση οπής επιβλέψεως στη στέγη, τοποθέτηση επιπλέον ντουζιέρας, διαμόρφωση μπάνιου και τζακούζι, μεγάλωμα της βάσης για το ερμάρι στο κυρίως δωμάτιο, πρόνοια αποχετευτικού και ηλεκτρισμού υπογείου για τις εργασίες κτίστη, τοποθέτηση κεραμικών ως αναφορά εργασία κτίστη και όχι αγορά, άνοιγμα καναλιού για σποτ λάιτ στην κουζίνα, τοποθέτηση πέτρας στους ανθώνες, τοποθέτηση μαρμάρου στην σκυβαλαποθήκη, τοποθέτηση πέτρας στον τοίχο της πρόσοψης, χάλασμα διαχωριστικού τοίχου, κατασκευή βεράντας στο κυρίως υπνοδωμάτιο του ορόφου, πατούδες δύο παραθύρων, θύρα συρώμενη με πρόνοια για αντικουνοπικό στην κουζίνα διαστάσεων 1600 Χ 2150, θύρα συρώμενη με πρόνοια αντικουνουπικό στο καθιστικό διαστάσεων 1600 Χ 2150, θύρα συρώμενη με πρόνοια αντικουνουπικό στο κυρίως δωμάτιο διαστάσεων 1600 Χ 2150, παράθυρο με πρόνοια αντικουνοπικό στο χωλ διαστάσεων 1600 Χ 2150, παράθυρο με πρόνοια αντικουνοπικό στο κυρίως δωμάτιο διαστάσεων 0,80 Χ 1000, θύρα στη στέγη για επίβλεψη ταράτσας διαστάσεων 0,90 Χ 1100, διαφορά χρώματος εταιρείας και χρώματος πελάτη, κατασκευή πρόνοιας αντικουνοπικού σε όλα τα παράθυρα, διαφορά σχεδίου κάγκελων, σκάλα μεταλλική από τη βεράντα στο υπόγειο, μπογιατίσματα μεσόθυρων, επιπλέον ακρυλικό γραφιάτο περιτοιχίσματος, διαχωριστικό οικίας ακρυλικό γραφιάτο, σπάτουλα και σάντεξ ανθώνων, σκυβαλαποθήκη ακρυλικό γραφιάτο, σπάτουλα πίσω δοκού οικίας, ακρυλικό γραφιάτο πίσω δοκού οικίας, βάψιμο κενού μεταξύ αλουμινίου και ρολών, διαφορά μπογιάς και κατασκευής κάγκελων, εγκαταστάσεις υπογείου, εγκαταστάσεις ισογείου, εγκαταστάσεις ορόφου, πόρτα μεταξύ κουζίνας και χωλ, τριγωνικό φουγάρο, περιμετρικές κορνίζες πάγκων, κουρτινόξυλο πάνω από γούρνα με ερμάρι, ερμάρι και κάλυμμα ψυγείου, ερμάρι δίπλα από γούρνα με πόρτες γυάλινες, ερμάρι σε δύο νιπτήρες, ερμάρι κυρίως υπνοδωματίου με γωνιά και συρτάρια, πασαμάνα στη σκάλα, ερμάρι στο διάδρομο, εγκατάσταση παροχών υπογείου, επιπλέον πρόνοιες θέρμανσης, σωλήνα πετρελαίου, επιπλέον βρύσες, ένωση τζακούζι, ένωση δύο καμπίνων και εξωτερικό φουγάρο. Οι Εναγόμενοι με την ανταπαίτηση τους ζητούν: (α) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η επίδικη συμφωνία έχει διαρρηχθεί από τους Ενάγοντες και ότι αυτή έχει κατά συνέπεια τερματιστεί νόμιμα από τους Εναγόμενους, (β) Διάταγμα του Δικαστηρίου, το οποίο να διατάσσει τους Εναγόμενους όπως αποσύρουν αμέσως από το Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λεμεσού την επίδικη συμφωνία την οποία κατέθεσαν εκεί για σκοπούς ειδικής εκτέλεσης της, (γ) Γενικές αποζημιώσεις. Διαζευκτικά, σε περίπτωση που το Δικαστήριο ήθελεν αποφασίσει ότι οι Εναγόμενοι τερμάτισαν παράνομα την επίδικη συμφωνία: (
- i)€13.668,81 σαν υπόλοιπο τιμήματος από την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών, (
- ii)€40.603 σαν τίμημα από την εκτέλεση πρόσθετων εργασιών και (iii) νόμιμους τόκους. Για να αποδείξουν την υπόθεση τους οι Ενάγοντες, κατέθεσαν ως μάρτυρες ο Ανδρέας Σοφοκλέους, Ενάγων 1 και ο Παναγιώτης Παναγιώτου. Από πλευράς Εναγομένων κατέθεσαν ο Ρηγίνος Αριστοτέλους, Εναγόμενος 3, ο Χριστάκης Μιχαήλ, υδραυλικός και ο Ευάγγελος Δημητρίου, ηλεκτρολόγος. Ο Ενάγων 1 Ανδρέας Σοφοκλέους είπε στην κυρίως εξέτασή του ότι υιοθετεί τα όσα αναφέρει στη γραπτή του δήλωση η οποία αποτελεί μέρος της κυρίως εξέτασης. Αναφέρει σ΄ αυτή ότι στις 30.3.2007 υπέγραψε μαζί με την Ενάγουσα 2 συμφωνία πώλησης υπό ανέγερση οικίας, Τεκμήριο Α1, δηλαδή την επίδικη συμφωνία, με βάση την οποία αγόρασαν από την Εναγόμενη 1 υπό ανέγερση οικία, την οποία κατέθεσε στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λεμεσού. Πριν την υπογραφή της επίδικης συμφωνίας είχε προηγηθεί διαπραγμάτευση μεταξύ του και του Εναγόμενου 2, ως αντιπροσώπου της Εναγόμενης 1, για την τιμή της οικίας σε συνάρτηση με κάποιες αλλαγές στους τεχνικούς όρους και στα αρχιτεκτονικά σχέδια και παρέδωσε στον Εναγόμενο 2 και κατάλογο των σημείων - τροποποιήσεων που ήθελε να συμπεριληφθούν στα αρχιτεκτονικά σχέδια και στους τεχνικούς όρους και κατέληξαν στο ποσό των Λ.Κ.175.000, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Μέχρι την ημέρα που κατέθετε πλήρωσαν, μαζί με την Ενάγουσα 2, Λ.Κ.142.000 (€242.621) έναντι του τιμήματος αγοράς. Πολλές φορές πλήρωναν προτού ολοκληρωθεί το εκάστοτε στάδιο που έπρεπε να καταβληθεί η εκάστοτε πληρωμή, ως αναφέρεται στην παράγραφο 7 της επίδικης συμφωνίας. Με βάση την ίδια παράγραφο μέχρι το στάδιο προ του πέρατος όλων των μπογιατισμάτων έπρεπε να καταβληθεί το συνολικό ποσό των Λ.Κ.120.000 και αυτοί κατέβαλαν το ποσό των Λ.Κ.142.000, δηλαδή Λ.Κ.22.000 πέραν από το ποσό που έπρεπε να καταβληθεί μέχρι τη δεδομένη στιγμή και παρά του ότι τα μπογιατίσματα δεν είχαν καν και ούτε έχουν μέχρι σήμερα ολοκληρωθεί. Επίσης πέραν των ποσών που καταβλήθηκαν προς την Εναγόμενη 1, έχουν επίσης καταβάλει μαζί με την Ενάγουσα 2, το συνολικό ποσό των €15.542,65. Υπάρχει όρος στην επίδικη συμφωνία (παράγραφος 8) ότι οποιαδήποτε επιπλέον εργασία ήθελε ζητηθεί από τον Αγοραστή θα καθορίζεται γραπτώς και το κόστος της θα προκαθορίζεται επίσης γραπτώς με συμφωνία μεταξύ των μερών, όρος ο οποίος δεν ακολουθήθηκε από τα μέρη. Το Νοέμβριο του 2007 έλαβαν επιστολή από την Εναγόμενη 1 διά της οποίας καθορίζετο νέα ημερομηνία παράδοσης η 1.2.2008 επειδή, δήθεν λόγω ενεργειών τους (των Εναγόντων) παρατηρήθηκε καθυστέρηση. Στις 3.5.2008 παρεδόθη στους Ενάγοντες κατάλογος 4 σελίδων με τίτλο «Κατάλογος και Τιμολόγιο επιπλέον εργασιών». Δεν αποτελούν όλα επιπλέον εργασίες. Στον κατάλογο αυτό συμπεριλαμβάνονταν εργασίες οι οποίες προβλέπονταν ήδη από το συμβόλαιο και συμπεριλαμβάνονταν σε αυτό και εργασίες οι οποίες δεν είχαν ακόμα εκτελεστεί. Πρόθεση της Εναγόμενης 1 ήταν να βρει τρόπο και πρόφαση για να ακυρώσει την επίδικη συμφωνία, προφανώς λόγω της αύξησης των αξιών στα ακίνητα και στην αξία της κατοικίας. Η Εναγόμενη με επιστολή της ημερομηνίας 12.6.2008 τερμάτισε την επίδικη συμφωνία με τη δικαιολογία ότι δήθεν η καθυστέρηση στην παράδοση οφειλόταν στους Ενάγοντες, παραβαίνοντας τη συμφωνία και ότι δήθεν είχαν υποστεί ζημιές. Όσον αφορά την κατάσταση στην επίδικη κατοικία κατά το στάδιο καταχώρισης της αγωγής, η οποία δεν έχει αλλάξει, παραμένουν ατέλειωτες οι ακόλουθες εργασίες: (α) γραφιάτο στο διαχωριστικό τοίχο με τη διπλανή κατοικία, στο διαχωριστικό τοίχο με το διπλανό ακίνητο, στους ανθώνες, στο σκυβαλοδοχείο και σε μέρος του υπογείου, (β) σπάτουλα και μπογιατίσματα σε μέρος του υπογείου, (γ) το γκαράζ δεν έχει ανεγερθεί. Η κατοικία συνδέθηκε με την ΑΗΚ και την Υδατοπρομήθεια περί τα τέλη Ιουνίου 2008. Οι σχέσεις του με την Εταιρεία και τους Διευθυντές ήταν άριστη. Συναντιόνταν στην οικοδομή συχνά. Στις 3.5.2008 τον πήραν τηλέφωνο ότι υπάρχει ένας φάκελος στην κουζίνα του εργοταξίου. Πήρε το φάκελο και με έκπληξη του είδε ότι του ζητούσαν έξτρα υπέρογκα ποσά. Ακόμη και ότι ήταν στο συμβόλαιο του, του έβαλαν έξτρα. Ουδέποτε του ζήτησαν έξτρα. Νόμιζε ότι στο τέλος θα λογαριάζονταν. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι το σπίτι προοριζόταν για την κόρη του. Δεν ήταν παντρεμένη τότε. Ήταν 21 χρονών και έμενε μαζί του. Όταν αρραβωνιάστηκε έμενε μαζί τους και ο γαμπρός του. Τις διαπραγματεύσεις τις έκανε ο ίδιος. Τον έλεγχο αν πήγαιναν καλά οι δουλειές τον έκαναν μαζί με τη γυναίκα του. Δεν έλεγχε περισσότερο η γυναίκα του. Οι Εναγόμενοι έκτιζαν και άλλο σπίτι εκεί. Οι αλλαγές είναι καταγραμμένες στο συμβόλαιο καθαρότατα. Δεν έκαναν άλλη γραπτή συμφωνία εκτός από το Τεκμήριο Α1. Δεν προέκυψε ΦΠΑ. Έχει πληρώσει μέχρι σήμερα ₤142.000. Είναι κατόπιν συνεννόησης με τον Εναγόμενο να πάρει τα είδη υγιεινής. Ο Εναγόμενος 2 του είπε ότι καλά έκανε και τα πλήρωσε και θα κανονιστούν στο τέλος. Σύμφωνα με το συμβόλαιο του είχε να παίρνει γύρω στις ₤8.000. Είχε πρόβλημα που καθυστερούσαν. Διαφώνησε ότι το σπίτι ήταν έτοιμο για μπογιάτισμα και ότι καθυστερούσε ₤40.000. Κινείτο πάντα με καλή θέληση και πίστη. Οι πρώτες έξτρα εργασίες ήταν στο συμβόλαιο. Μετά ήταν με την πρόοδο των εργασιών. Δεν καθυστερούσαν το έργο ένεκα των εργασιών αυτών. Όσον αφορά το τζακούζι, συμφωνήθηκε. Δεν καθυστέρησε το έργο συνεπεία αυτού. Σύμφωνα με το συμβόλαιο του οι πληρωμές ήταν πέραν και των επιπρόσθετων εργασιών. Δεν αρνείται να πληρώσει τα έξτρα. Σύμφωνα με τις εργασίες έδινε και περισσότερα. Οι ξυλουργικές εργασίες δεν θυμόταν εάν ήταν τελειωμένες τον Απρίλιο του 2008. Μέχρι σήμερα τα μπογιατίσματα δεν είναι τελειωμένα. Ακόμη και μέρος της σκάλας μέχρι σήμερα είναι αμπογιάτιστο. Άδεια οικοδομής πήρε στις 18.6.2008, γι΄ αυτό δεν μπήκαν τα νερά. Δηλαδή να ενωθεί με την Υδατοπρομήθεια. Την πολεοδομική άδεια την πήρε 28.5.2008. Διαφώνησε ότι οι άδειες ήταν έτοιμες από το 2006. Τη σκάλα στη σοφίτα ο ίδιος την αγόρασε και την τοποθέτησε. Δεν ήταν δουλειά του Αριστοτέλους. Τη συριακή πέτρα την αγόρασε επίσης ο ίδιος και το βάρσιμο ήταν του Αριστοτέλους. Τα φωτιστικά δεν ήταν υπεύθυνος ο εργολάβος να τα αγοράσει. Τα αγόρασε ο ίδιος. Σε όλες τις επιστολές του δεν αναγνωρίζει τα έξτρα. Ουδέποτε του έφερε τιμολόγιο να πληρώσει. Ουδέποτε του είπε να πληρώσει και του αρνήθηκε. Τον Εναγόμενο 3 δεν τον έβλεπε κάθε μέρα στην οικοδομή, τακτικοί στην οικοδομή ήταν ο αδελφός του και ο πατέρας του μαζί με το προσωπικό τους. Ο ίδιος του ζήτησε να βάλουν ανεξάρτητο εκτιμητή. Έχει και φωτογραφίες ότι έβαλλαν ταμπέλες ότι «Πωλείται» με το τηλέφωνο του Εναγόμενου 3 πάνω. Από τις 20.5. που είχαν βάλει την ταμπέλλα έπαιρναν πελάτες να δουν το σπίτι. Όταν είπε στον Εναγόμενο 3 να βγάλει την ταμπέλλα, αυτός του είπε δεν τη βγάζει και ας είχε το νου του να πληρώσει τα έξτρα. Δεν πήγαινε κάθε μέρα στην οικοδομή, πήγαινε όμως τακτικά. Από το συμβόλαιο θέλει λεφτά. Δεν χρωστούσε ₤8.000 για τις συμφωνηθείσες εργασίες. Τα έξτρα τα λογάριαζε €5.000-€6.000. Δεν γνωρίζει εάν είχαν προστριβές με την κα Άννα, οι Εναγόμενοι, για την κατοικία της. Νομίζει είχε παράπονο για την καθυστέρηση. Ο πελεκάνος δεν είχε τελειώσει, τέλειωσε τον Απρίλη, τον είχε πληρώσει από το Φλεβάρη. Ήδη στην επίδικη συμφωνία έδωσε πέραν του δέοντως λεφτά. Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Παναγιώτης Παναγιώτου, επιμετρητής ποσοτήτων. Ετοίμασε έκθεση την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο 1. Στην εκτίμηση του διαχωρίζει τις εργασίες που αποτελούν μέρος του συμβολαίου και τις υπολογίζει σε €9.585, από αυτές που δεν περιλαμβάνονται στο συμβόλαιο και τις υπολογίζει στα €8.975. Επίσης υπολογίζει και τις εργασίες που δεν έχουν εκτελεστεί σύμφωνα με το συμβόλαιο σε €5.330. Υιοθέτησε το περιεχόμενο της εκτίμησης του. Είπε ακόμη, στην κυρίως εξέτασή του, ότι οι εργασίες χρωματισμών που αναφέρει στην έκθεση του, ότι δεν έχουν εκτελεστεί, αφορούν χρωματισμό της οικίας ή εξωτερικών τοίχων της οικίας και εμπίπτουν στις εργασίες χρωματισμών. Όσον αφορά την εργασία, ξύλινο ερμαράκι στο αποχωρητήριο ξένων είναι εργασία ξυλουργικών. Ο μάρτυρας δεν αντεξετάσθηκε. Σ΄ αυτό το σημείο έγιναν τα εξής παραδεκτά γεγονότα: Ετοιμάστηκε εκτίμηση από εκτιμητές των δύο πλευρών και αποτελεί κοινή εκτίμηση αναφορικά με την ενοικιαστική αξία της κατοικίας από το 2007 μέχρι σήμερα, Τεκμήριο 3. Τα έξοδα των εκτιμητών έχουν συμφωνηθεί στο ποσό των €400 ο κάθε ένας εκτιμητής, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Τα έξοδα αναφορικά με τους επιμετρητές των δύο πλευρών είναι, όσον αφορά τον επιμετρητή της πλευράς των Εναγόντων καθορίζονται σε €1.200 συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ενώ όσον αφορά τον επιμετρητή της πλευράς των Εναγομένων σε €500. Περαιτέρω, δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός ότι το αγοραπωλητήριο συμβόλαιο ημερομηνίας 30.3.2007 κατατέθηκε στις 3.4.2007 στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λεμεσού με αριθμό απόδειξης ΠΩΕ 1149/07. Μ.Υ.1 κατέθεσε ο Εναγόμενος 3, Ρηγίνος Αριστοτέλους. Ετοίμασε γραπτή κατάθεση την οποία κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του και την υιοθέτησε. Λέγει στη δήλωσή του ότι σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων και είναι Οικονομικός Διευθυντής της Εναγόμενης 1 από το 2003 και τα κύρια καθήκοντά του στην επιχείρηση είναι αυτά του υπεύθυνου δημοσίων σχέσεων. Η Εναγόμενη 1 έχει σαν κύριο αντικείμενο των εργασιών της τις εργασίες εργοληπτών. Οι Ενάγοντες διαπραγματεύθηκαν μαζί του τις λεπτομέρειες της σύναψης της συμφωνίας, τους όρους, τις πρόνοιες της και την τιμή. Οι Ενάγοντες μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου 2007 θα έπρεπε, χωρίς να υπολογιστούν οι έξτρα εργασίες, να πληρώσουν στους Εναγόμενους με βάση τις βασικές εργασίες που εκτέλεσαν το συνολικό ποσό των ₤40.000 πέραν της προκαταβολής, τους είχαν πληρώσει μόνο ₤12.000. Στις 6.12.2007 τους πλήρωσαν ποσό ₤10.000. Τέλειωσαν σχεδόν και τα μπογιατίσματα τέλος Φεβρουαρίου 2008 και έπρεπε οι Ενάγοντες να πληρώσουν στους Εναγόμενους ₤55.000 πέραν της προκαταβολής. Όσον αφορά τις πρόσθετες εργασίες, με τη συμφωνία που έκαναν, η οποία ήταν προφορική, συμφώνησαν (α) η τιμή για την κάθε πρόσθετη εργασία θα ήταν βασισμένη στις τιμές μονάδας των βασικών εργασιών και σε περίπτωση που δεν μπορούσε να γίνει τέτοια σύγκριση θα ήταν βασισμένη στις τρέχουσες τιμές της αγοράς, (β) η πληρωμή των έξτρα εργασιών θα εγίνετο ανάλογα με την πρόοδο τους και σε αντίθεση με τις βασικές εργασίες θα χρέωναν επιπρόσθετο φόρο προστιθέμενης αξίας, και (γ) οι πρόσθετες εργασίες περιλάμβαναν μόνο εργατικά και όλα τα αναγκαία υλικά θα τα προμήθευαν στους εργολάβους οι Ενάγοντες. Οι Εναγόμενοι είχαν κάνει αποδεκτή την πρόταση του κ. Ιωάννου, δικηγόρου, να πληρώσουν οι Ενάγοντες στους Εναγόμενους άμεσα €30.000 για εξόφληση των έξτρα εργασιών ώστε να προχωρήσουν με τη σειρά τους στη συμπλήρωση και παράδοση της κατοικίας. Για την συμπλήρωση των βασικών εργασιών υπολείποντο κάποιες μικροεργασίες των οποίων η αξία δεν ξεπερνούσε τα €4.000 και μπορούσαν να συμπληρωθούν μέσα σε λίγες μέρες, δηλαδή σε μία εβδομάδα. Στις 22.5.2008 με επιστολή τους στους Ενάγοντες τερμάτισαν τη συμφωνία αφού θεωρούσαν ότι με την όλη συμπεριφορά τους την είχαν διαρρήξει. Εκτός των πιο πάνω οι Ενάγοντες ζητούσαν συνέχεια αλλαγές στις εργασίες και δεν αποφάσιζαν εύκολα. Υπήρξε απόκλιση τεσσάρων περίπου μηνών από την καθορισθείσα ημερομηνία συμπλήρωσης της κατοικίας όμως η καθυστέρηση οφείλεται κατά κύριο λόγο στη συμπεριφορά των Εναγόντων. Η επίδικη κατοικία είχε παροχή ηλεκτρικού ρεύματος από την 30.4.2008. Οι Ενάγοντες χωρίς καμία συνεννόηση με τους Εναγόμενους και ενώ η αξία των ειδών υγιεινής που όφειλαν να εγκαταστήσουν στην κατοικία με βάση τη συμφωνία τους ήταν μόνο €1.700, παράγγειλαν είδη υγιεινής αξίας €4.142,15. Η Εναγόμενη πλήρωσε το ποσό των €1.700 που τη βάρυνε και διαμαρτυρήθηκε για το υπόλοιπο, προς τους Ενάγοντες. Ενώ δεν υπήρχε πρόνοια στην επίδικη συμφωνία οι Ενάγοντες απαιτούσαν από τους Εναγόμενους να τους εγκαταστήσουν κεντρική θέρμανση και να μην την χρεώσουν σαν έξτρα εργασία. Μελέτησε το συμβόλαιο γύρω στα 10 λεπτά και το υπέγραψε. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας είπε ότι πήρε το συμβόλαιο και του το έδεσαν σε σπιράλ. Δέκα λεπτά ήταν ο χρόνος για να το διαβάσει. Η μόνη ουσιώδης αλλαγή ήταν στην παράγραφο 2 στη σελίδα 2 όπου έχει μια λίστα με εργασίες. Είναι αυτό που τον προβλημάτισε για να κάνει την ερώτηση για ποιο σκοπό μπήκαν αυτά στο συμβόλαιο, η παραγρ. 3(β). Δεν ήταν η βασική διαφορά. Δεν χρειάστηκε νομική συμβουλή. Επειδή ετοιμάστηκε από δικηγόρο της άλλης πλευράς θα έπρεπε να πάρει νομική συμβουλή. Δεν συμβουλεύθηκε τον κ. Λεωνίδου, δικηγόρο. Δεν διάβασε το μέρος που λέει ότι λήφθηκε νομική συμβουλή. Από την αρχή της υπογραφής του συμβολαίου μέχρι τη λήψη νομικής συμβουλής από αυτόν, είχε την εσφαλμένη εντύπωση ότι οι εργασίες της παραγράφου 3(β) του συμβολαίου έπρεπε να πληρωθούν έξτρα από τους Ενάγοντες. Οι καταστάσεις που έδωσε στον κ. Σοφοκλέους πριν τη λήψη νομικής συμβουλής στις 9.6.2008 συμπεριελάμβαναν τις έξτρα εργασίες στην παράγραφο 3(β). Ο κ. Σοφοκλέους δεν αρνείτο να του πληρώσει τις εργασίες του συμβολαίου, αρνιόταν όλο το τιμολόγιο. Η λανθασμένη ερμηνεία του όρου 3(β) για τις έξτρα εργασίες δεν έπαιξε κανένα ρόλο στην απόφαση για να τερματίσουν τη συμφωνία. Το 551 έχει αγοραστεί από την Joint Venture, Γ. Φωτίου και Γ. Αριστοτέλους το 2002. Στις 7.3.2008 έγινε η αίτηση για ανανέωση της άδειας οικοδομής. Ανανεώθηκε 18.6.2008. Την 1.2.2008 δεν ήταν έτοιμη η οικοδομή για να παραδοθεί. Ο κ. Σοφοκλέους δεν έκανε καταγγελία εναντίον του. Όταν επισκέφθηκε τον κ. Χ"Κωστή για να τερματιστεί η συμφωνία, ο πατέρας του διαφώνησε. Πήγε στον κ. Χ"Κωστή και τον παρακάλεσε να μην προχωρήσει. Εζήτησε η υπόθεση να σταλεί σε διαιτησία και δεν δέχθηκαν οι Ενάγοντες. Μείωσε το ποσό σε €14.000. Τον ειδοποίησε ο γαμπρός των Εναγόντων να πάει στη Λάρνακα για να πληρωθεί. Του πρότεινε να γίνει πελάτης του. Μετά από δύο βδομάδες τον ξαναειδοποίησε. Πήγε αλλά τον ειδοποίησε ο κ. Σοφοκλέους να μην τον πληρώσει. Μ.Υ.2 κατέθεσε ο Χριστάκης Μιχαήλ. Ανέφερε ότι ασχολείται με τα υδραυλικά εδώ και 30 χρόνια. Γνωρίζει την Εναγόμενη 1 και τους διευθυντές της. Ήταν υπεργολάβος τους. Γνωρίζει και τους Ενάγοντες. Ήταν οι αγοραστές μιας από τις οικίες της Εναγόμενης 1, στην Αγία Φύλα, Πάνθεα. Η δουλειά του όπως ανέφερε ήταν τα υδραυλικά και οι πρόνοιες για air conditions. Για τα φουγάρα τον έστελλε ο ένας στον άλλο να πληρωθεί. Υπάρχει ακόμα ένα υπόλοιπο που εκκρεμεί. Του ανέθεσαν την αποπεράτωση της θέρμανσης. Η προσφορά της Εναγόμενης 1 ήταν μόνο για σωλήνωση. Τα υπόλοιπα της θέρμανσης του τα ανέθεσε ο Ενάγων 1. Υπήρχε διαφορά στα φουγάρα. Στην προσφορά δεν τα χρέωσε στο Γ. Αριστοτέλους διότι δεν υπήρχαν πάνω στο σχέδιο, ήταν μόνο διασωλήνωση. Υπάρχουν και υπόλοιπα για τις άλλες εργασίες. Το υπόλοιπο του το χρωστά ο κ. Σοφοκλέους. Υπάρχει υπόλοιπο στη θέρμανση γύρω στα €1.400 συν τα €500 που ήταν η διαφωνία. Το ντεπόζιτο δεν πρόλαβαν να το τοποθετήσουν γιατί άρχισε η διαφωνία. Ο κ. Σοφοκλέους δεν αμφισβήτησε την οφειλή του. Είναι η θέση του κ. Σοφοκλέους ότι με την τοποθέτηση του ντεποζίτου θα πληρωνόταν. Του έμεινε μόνο το ντεπόζιτο να βάλει, €400 το κόστος του. Μ.Υ.3 ήταν ο Ευάγγελος Δημητρίου, ηλεκτρολόγος. Ασκεί το επάγγελμα αυτό από το 1970. Γνωρίζει τους Εναγόμενους όπως και τους Ενάγοντες. Ενώθηκε με το ρεύμα στις 26.6.2008, η κατοικία. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι την ΑΗΚ δεν την ενδιαφέρει εάν έχει άδεια οικοδομής ή πολεοδομική. Δεν συνδέθηκε, επειδή η άδεια ανανεώθηκε στις 18.6.2008. Το Φεβρουάριο του 2008 υπέβαλε την αίτηση παίρνοντας πολεοδομική άδεια. Αξιολόγηση μαρτυρίας Μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω και ακούσω με προσοχή τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιον μου, αξιολογώντας τη μαρτυρία τους με πλήρη πάντα επίγνωση ότι η αξιοπιστία εκτιμάται αυτοτελώς και αποσυναρτημένα επιπέδου απόδειξης με δείχτη το στάδιο από το οποίο ανέκυψε, τη πηγή των γνώσεων τους στο βαθμό που αυτές αφορούσαν τα επίδικα γεγονότα, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, τις ευκαιρίες που είχαν για να παρακολουθήσουν τα διαδραματισθέντα, την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους και την ύπαρξη σε αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών εγγενών αντιφάσεων. (Γιαννή κ.α. ν. Χριστοφόρου
(1995)1 σελ.340, Μόδεστος Πίτσιλλος ν. Δημητράκη Ευγενίου
(1989)1(Ε) 691, Ντίνος Μιχαηλίδης Λτδ ν. Δρουσιώτου και άλλων
(1995)1 Α.Α.Δ. 877 - Το Δίκαιο της Απόδειξης
(1994), Τάκη Ηλιάδη, σελ.24 και 215). Ο Εναγόμενος 3 στη μαρτυρία του, τόσο στην κυρίως εξέταση όσο και στην αντεξέταση, είπε ότι δεν είχε το χρόνο να μελετήσει το συμβόλαιο και ειδικά την παράγραφο 3(β) του επίδικου συμβολαίου. Να σημειωθεί ότι η ουσία του συμβολαίου, Τεκμήριο Α1, είναι 4 σελίδες. Από τις 4 σελίδες ο πιο πάνω όρος, που είναι στη σελίδα 2, καταλαμβάνει τη μισή σελίδα, ίσως και περισσότερο. Είπε ότι μελέτησε το συμβόλαιο γύρω στα 10 λεπτά. Έστω και εάν γίνει πιστευτός ότι μελέτησε το συμβόλαιο για 10 λεπτά, θεωρώ ότι ήταν αρκετός χρόνος για να αντιληφθεί το περιεχόμενο της παραγράφου 3. Ο Εναγόμενος 3 ψεύδεται όμως. Εάν δεν ήταν αρκετός ο χρόνος τότε, στις 30.3.2007, που υπέγραψε την συμφωνία, δεν είχε το χρόνο να το μελετήσει ούτε μέχρι τον τερματισμό της συμφωνίας; Δηλαδή όταν τερμάτιζε τη συμφωνία δεν την είχε μελετήσει προηγουμένως. Στην υπόθεση Χ"Ευαγγέλου ν. Dorami Marine Ltd κ.α.
(1990)1 Α.Α.Δ. στη σελίδα 1113, στη σελίδα 1121 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Δεν δέχομαι τους ισχυρισμούς των Εναγομένων 3 και 4 ότι όταν υπέγραφαν το έγγραφο της 12ης Νοεμβρίου 1976 δεν εγνώριζαν το περιεχόμενό του και ότι ο ενάγων τους έπεισε με δόλιο τρόπο να το υπογράψουν. Ο γενικός κανόνας είναι ότι ο καθένας υποτίθεται λαμβάνει γνώση του περιεχομένου ενός εγγράφου το οποίο υπογράφει και το βάρος της απόδειξης σε υπόθεση που η υπεράσπιση στηρίζεται επί του non est factum, όπως η παρούσα, ευρίσκεται πάνω στον εναγόμενο.» Δεν υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία για το ότι ο Εναγόμενος υπέγραψε το πιο πάνω συμβόλαιο αφού προηγουμένως το μελέτησε. Το συμβόλαιο είναι υπογραμμένο από την Εταιρεία και τους άλλους δύο εγγυητές. Πότε το υπέγραψαν όλοι αυτοί; Μέσα στα δέκα λεπτά που το διάβασε ο Εναγόμενος 3; Εάν όμως υποθέσουμε ότι δεν μελέτησε το έγγραφο και έδειξε εμπιστοσύνη στους ενάγοντες, το σχετικό απόσπασμα από την απόφαση Τουτζικιάν κ.α. ν. Λαϊκής Κυπρ. Τράπεζας (Χρημ.) Λτδ
(2003)1 Α.Α.Δ. στη σελίδα 1245 αναφέρει: «Στην απόφαση του το Δικαστήριο επικαλέστηκε και την απόφασης της Βουλής των Λόρδων στη Gallie v. Lee
(1971)A.C. 1004 παραπέμποντας και στο πιο κάτω απόσπασμα απ' αυτή: «.. A person who signs a document, and parts with it so that it may come into other hands, has a responsibility, that of the normal man or prudence, to take care what he signs, which, if neglected, prevents him from denying his liability under the document according to its tenor. I would add that the onus of proof in this matter rests upon him. i.e. to prove that he acted carefully, and not upon the third party to prove the contrary." Σε μετάφραση: «Πρόσωπο που υπογράφει έγγραφο, και το αποχωρίζεται με τρόπο που μπορεί να περιέλθει στα χέρια άλλων, έχει ευθύνη, εκείνη του συνηθισμένου σώφρονα ανθρώπου να προσέχει τι υπογράφει, ώστε, αν δεν το πράξει εμποδίζεται από του να αρνηθεί την ευθύνη του με βάση το έγγραφο και σύμφωνα με το περιεχόμενο του. Θα προσέθετα ότι το βάρος απόδειξης ευρίσκεται στους ώμους του, δηλαδή να αποδείξει ότι ενήργησε επιμελώς, και όχι επί των ώμων του τρίτου προσώπου να αποδείξει το αντίθετο.» Καταλήγοντας στην απόφαση αναφέρεται ότι, κάποιος που υπογράφει έγγραφο εν λευκώ, καθιστά το έγγραφο δικό του και αναλαμβάνει την ευθύνη γι' αυτό, διακινδυνεύοντας τη δόλια συμπλήρωση του, και η υπεράσπιση non est factum δεν μπορεί να επιτύχει και δεν μπορεί αυτός να ισχυρίζεται ότι κάτω απ' αυτές τις συνθήκες δεν υπήρξε συμφωνία (consensus ad idem). (Δέστε και Ιωάννου ν. Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Τράπεζας Κύπρου Λτδ,
(1999)1 Α.Α.Δ. 1522) H μαρτυρία του Εναγόμενου 3 έρχεται σε σύγκρουση με την έγγραφη μαρτυρία. Ο μάρτυρας είπε ότι τέλειωσαν σχεδόν και τα μπογιατίσματα τέλος Φεβρουαρίου 2008 και έπρεπε οι Ενάγοντες να πληρώσουν στους Εναγόμενους ₤55.000 πέραν της προκαταβολής. Σύμφωνα με τον όρο 7(
- vi)οι Ενάγοντες υποχρεούντο να καταβάλουν ₤135.000 με το πέρας όλων των μπογιατισμάτων και στις δύο κατοικίες. Τα μπογιατίσματα μέχρι σήμερα δεν έχουν τελειώσει, σύμφωνα με το Τεκμήριο 2 το οποίο κατατέθηκε από κοινού. Συνεπώς οι Ενάγοντες όφειλαν μέχρι σήμερα να πληρώσουν Λ.Κ.120.000 καθότι σύμφωνα με τους όρους 7(
- v)και (
- vi)του συμβολαίου οι Ενάγοντες όφειλαν να καταβάλουν ₤135.000 με το πέρας της διεξαγωγής όλων των ξυλουργικών (πελεκανικών) εργασιών και στις δύο κατοικίες (₤10.000) και με το πέρας όλων των μπογιατισμάτων και στις δύο κατοικίες (₤15.000). Οι ξυλουργικές εργασίες δεν τέλειωσαν σύμφωνα με το Τεκμήριο 2. Κάτω από τον τίτλο «ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ» και κάτω από τον υπότιτλο «ΔΙΑΦΟΡΑ» το ξύλινο ερμαράκι στο αποχωρητήριο ξένων δεν έχει εκτελεσθεί. Ούτε τα μπογιατίσματα έχουν γίνει. Αυτά τα γεγονότα ο Εναγόμενος 3, αφού παρουσιάστηκε ότι ήξερε τα πάντα όσον αφορά την υπόθεση, όφειλε να τα γνωρίζει. Είμαι σίγουρος ότι τα γνώριζε και απλώς, για δικούς του λόγους, ήθελε να τερματίσει το συμβόλαιο, παρά την αντίθετη γνώμη του πατέρα του, Εναγόμενου 2. Οι Εναγόμενοι στις 3.5.2008 έδωσαν τιμολόγιο επιπλέον εργασιών στους Ενάγοντες και ζητήθηκε από αυτούς να το τακτοποιήσουν μέχρι τις 16.5.2008. Το τιμολόγιο αυτό, το οποίο ανήρχετο στο ποσό των €38.000, οι Ενάγοντες αρνήθηκαν να το πληρώσουν. Με επιστολές τους οι Εναγόμενοι αρχικά, ημερομηνίας 22.5.2008 (Τεκμήριο Β2) και ακολούθως του δικηγόρου τους, ημερομηνίας 12.6.2008 (Τεκμήριο Α21) τερμάτισαν τη συμφωνία ημερ. 30.3.2007 καθώς και οποιαδήποτε άλλη μεταξύ τους συμφωνία. Το πιο πάνω ποσό των €38.000 αντιστοιχεί σε ₤22.240,41. Μέχρι σήμερα οι Εναγόμενοι δικαιούντο να εισπράξουν σύμφωνα με την επίδικη συμφωνία, όπως πιο πάνω υπολόγισα, Λ.Κ.110.000 και εάν θεωρήσουμε ότι δικαιούντο και το ποσό του τιμολογίου που στάληκε στις 3.5.2008, Λ.Κ.22.240,41, ανέρχεται στο συνολικό ποσό των Λ.Κ.132.240,41. Οι Ενάγοντες κατέβαλαν μέχρι σήμερα το συνολικό ποσό των Λ.Κ.142.000. Αυτά τα ποσά προκύπτουν νοουμένου ότι είναι ορθός ο υπολογισμός των έξτρα εργασιών. Με αυτούς τους υπολογισμούς οι Ενάγοντες κατέβαλαν στους Εναγόμενους κατά τις 22.5.2008 ποσά πέραν αυτών που υποχρεούντο να καταβάλουν με βάση τους όρους του επίδικου συμβολαίου. Ο Εναγόμενος 3 ισχυρίστηκε ότι ο τερματισμός της επίδικης συμφωνίας έγινε όχι μόνο γιατί οι Εναγόμενοι αρνούντο να πληρώσουν το ποσό των επιπλέον εργασιών, αλλά και για άλλους λόγους. Ο Εναγόμενος ούτε και εδώ είπε την αλήθεια. Με την επιστολή τους ημερομηνίας 22.5.2008 ο τερματισμός της επίδικης συμφωνίας έγινε για το λόγο ότι αρνήθηκαν ή αρνούντο να πληρώσουν ή εξοφλήσουν το τιμολόγιο που τους δόθηκε στις 3.5.2008 για τις επιπλέον εργασίες και τίποτε άλλο. Ζητήθηκε από τους Εναγόμενους, στις 3.5.2008, όπως το τιμολόγιο εξοφληθεί μέχρι τις 16.5.2008. Μόνο με τη μεταγενέστερη επιστολή του δικηγόρου ετέθη θέμα, για ευνόητους λόγους, περί «του γεγονότος ότι με τις συνεχείς τους απαιτήσεις για αλλαγές στα σχέδια της οικοδομής και με την αναποφασιστικότητα τους στην επιλογή των χρωμάτων, των υλικών κλπ καθυστέρησαν σε μεγάλο βαθμό την εκτέλεση των εργασιών, οι πελάτες σας αρνούνται και από πάνω να πληρώσουν το ανάλογο κόστος των πρόσθετων εργασιών το ύψος του οποίου ανέρχεται στο όχι ευκαταφρόνητο ποσό των €42.000». Σύμφωνα με τον Μ.Ε.2 Παναγιώτη Παναγιώτου οι έξτρα εργασίες ανέρχονται στο ποσό των €8.975. Να σημειωθεί ότι η μαρτυρία του μάρτυρα αυτού έμεινε αναντίλεκτος, αφού δεν αντεξετάσθηκε. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του, βρίσκω ότι ο μάρτυρας αυτός είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Οι διάδικοι έκαμαν παραδεκτό γεγονός το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 2 που είναι η εκτίμηση κόστους εργασιών στην επίδικη κατοικία των δύο εκτιμητών που διόρισαν από κοινού οι διάδικοι. Για τις επιπλέον εργασίες που δεν περιλαμβάνονταν στο συμβόλαιο οι δύο εκτιμητές κατέληξαν ότι αυτές ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €14.754. Εάν στο ποσό των Λ.Κ.110.000 (€187.946,16) που είναι το ποσό που όφειλαν οι Ενάγοντες, σύμφωνα με τον όρο 7 της συμφωνίας, να πληρώσουν στους Εναγόμενους μέχρι την 22.5.2008, προστεθεί το ποσό των €14.754 τότε το συνολικό ποσό που δικαιούντο να απαιτήσουν και εισπράξουν οι Εναγόμενοι στις 22.5.2008 ήταν €202.700,16. Εισέπραξαν όμως μέχρι την πιο πάνω ημερομηνία €242.621,40, εισέπραξαν δηλαδή €39.921,24 περισσότερα. Επιστρέφοντας στα όσα είπε ο Εναγόμενος 3 στη μαρτυρία του παρατηρώ τα ακόλουθα: Ο Εναγόμενος 3 είπε ότι η επίδικη κατοικία είχε παροχή ηλεκτρικού ρεύματος από τις 30.4.2008. Ο Μ.Υ.3 όμως, Ευάγγελος Δημητρίου, ηλεκτρολόγος, είπε ότι η επίδικη οικία πήρε ρεύμα στις 26.6.2008, ενώθηκε δηλαδή με το ρεύμα την ημερομηνία αυτή και όχι στις 30.4.2008, όπως ο Εναγόμενος 3 είπε. Δηλαδή μετά τον τερματισμό της επίδικης συμφωνίας. Βρίσκω ότι ο Εναγόμενος 3 δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Ως αξιόπιστους μάρτυρες βρίσκω τους Μ.Υ.2 Χριστάκη Μιχαήλ και Μ.Υ.3 Ευάγγελο Δημητρίου. Επίσης αξιόπιστο μάρτυρα βρίσκω τον Ενάγοντα 1 Ανδρέα Σοφοκλέους. Η μαρτυρία του ήταν χωρίς αντιφάσεις και υπερβολές και ήταν σύμφωνη με την έγγραφη μαρτυρία. Γ ε γ ο ν ό τ α Μέσα από την αξιόπιστη μαρτυρία βρίσκω ότι τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Στις 30.3.2007 υπεγράφη συμφωνία μεταξύ των Εναγόντων 1 και 2 και Εναγομένων 1 για πώληση από μέρους των Εναγομένων 1 προς τους Ενάγοντες της οικίας αρ. 2. Η οικία ανεγείρετο στο Τεμάχιο 551 Φύλλο/Σχέδιο LIV/42 αρ. εγγραφής 29791 στο χωριό Αγία Φύλα στη Λεμεσό, έναντι του ποσού των Λ.Κ.175.000. Οι Εναγόμενοι 2, 3 και 4 εγγυήθηκαν αλληλέγγυα και/ ή κεχωρισμένα όλες τις υποχρεώσεις του εργολάβου (Εναγομένων 1) προς τους αγοραστές εν σχέση με την πιο πάνω συμφωνία και περαιτέρω ανέλαβαν όπως αποζημιώσουν τους αγοραστές σε περίπτωση που αυτοί υποστούν οιανδήποτε ζημιά δυνάμει της πιο πάνω συμφωνίας εξ υπαιτιότητος οποιασδήποτε ενέργειας και/ή παράλειψης του εργολάβου. Οι Εναγόμενοι 2, 3 και 4 δεν αμφισβήτησαν την εγγύηση αυτή. Η συμφωνία κατετέθη στο Κτηματολόγιο. Αντίγραφο της βρίσκεται στο δικαστικό φάκελο, Τεκμήριο Α1. Ο όρος 3 της πιο πάνω συμφωνίας προβλέπει: «3.(α) Ο Πωλητής αναλαμβάνει να οικοδομήσει και αποπερατώσει την κατοικία σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια που φαίνονται στο παράρτημα Α τροποποιημένα και/ή με τις προσθήκες που αναφέρονται εις την παράγραφο 3β αμέσως πιο κάτω και με υλικά και τεχνικούς όρους σύμφωνα με το επισυνημμένο Παράρτημα Β το οποίο και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας συμφωνίας. (β) Τροποποιήσεις / Προσθήκες αρχιτεκτονικών σχεδίων: i. Να γίνει μεγάλη βεράντα στην δυτική πλευρά της κουζίνας. ii. Να γίνει μεταλλική σκάλα (όχι γυριστή) που να οδηγεί από την βεράντα της κουζίνας στο υπόγειο. iii. Στην κουζίνα αντί παράθυρο να γίνει πόρτα δίφυλλη συρόμενη και ανοιγόμενη. iv. Το σκεπαστό γκαράζ να μεταφερθεί πίσω στο βάθος των 10 ποδών αντί να είναι μπροστά. v. Να γίνει παράθυρο στο χωλλ. vi. Η κύρια είσοδος να έχει διπλή πόρτα. vii. Να υπάρχει τοίχος μεταξύ της τραπεζαρίας και της πρόχειρης τραπεζαρίας. (γ) Εν σχέση με τα υλικά για τα οποία αναφέρεται τιμή εις το Παράρτημα Β νοείται ότι σε περίπτωση που ο Αγοραστής επιλέξει υλικά ακριβότερα από τις τιμές που καθορίζονται θα επωμίζεται το επιπλέον κόστος.» Ως ημερομηνία αποπεράτωσης της οικίας ορίσθη η 31.12.2007. Επίσης ο όρος 6(β) προβλέπει ότι: «6. (β)Σε περίπτωση που η κατοικία δεν αποπερατωθεί από τον εργολάβο και παραδοθεί στον ιδιοκτήτη έτοιμη για χρήση μέχρι την 31.12.2007 τότε ο εργολάβος θα υποχρεούται να καταβάλλει στον ιδιοκτήτη ως αποζημιώσεις το ποσό των ΛΚ600 μηνιαίως πλέον τόκο προς 8% ετησίως επί των ποσών που ο Αγοραστής έχει ήδη καταβάλει προς τον Πωλητή από την ημέρα που αυτά καταβλήθηκαν μέχρι την ημερομηνία που η κατοικία θα αποπερατωθεί και παραδοθεί έτοιμη για χρήση.» Σε περίπτωση που η κατοικία δεν αποπερατωθεί από τον εργολάβο και παραδοθεί στον Αγοραστή έτοιμη για χρήση μέχρι την 1.7.2008 τότε ο ιδιοκτήτης θα έχει το δικαίωμα, αλλά όχι την υποχρέωση (σύμφωνα με την επίδικη συμφωνία, όρος 6(γ)), να προβεί σε μία από τις ακόλουθες δύο επιλογές: «(
- i)να τερματίσει την παρούσα συμφωνία και να απαιτήσει αποζημιώσεις ή (
- ii)να λάβει κατοχή της υπό ανέγερση κατοικίας και να προχωρήσει εις την αποπεράτωσή της. Σε τέτοια περίπτωση οιονδήποτε ποσό ήθελε καταβάλει ο Αγοραστής θα αφαιρείται από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης ενώ ο Αγορασής θα δικαιούται να απαιτήσει την διαφορά από τον Πωλητή με τόκο 8% ετησίως από την ημερομηνία καταβολής του εκάστοτε ποσού σε περίπτωση που τα έξοδα τα οποία θα καταβάλει θα είναι περισσότερα από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης.» Η καταβολή του τιμήματος (Λ.Κ.175.000) συνεφωνήθη ως ακολούθως: «(
- i)Λ.Κ.80.000 ως προκαταβολή με την υπογραφή της παρούσας. (
- ii)Λ.Κ.10.000 με την αποπεράτωση του σκελετώματος και της τουβλοποιήας και στις 2 κατοικίες. (iii) Λ.Κ.10.000 με την αποπεράτωση των σοβατισμάτων και στις δύο κατοικίες. (
- iv)Λ.Κ.10.000 με το πέρας της τοποθέτησης των πατωμάτων και στις 2 κατοικίες. (
- v)Λ.Κ.10.000 με το πέρας της διεξαγωγής όλων των ξυλουργικών (/«πελεκανικών») εργασιών και στις 2 κατοικίες. (
- vi)Λ.Κ.15.000 με το πέρας όλων των μπογιατισμάτων και στις 2 κατοικίες. (vii) Λ.Κ.15.000 με την τελεία οικοδόμηση και των 2 κατοικιών και την παράδοση της κατοικίας στον Αγοραστή. (με τον όρο παράδοση νοείται ότι η κατοικία θα είναι συνδεδεμένη με όλες τις υπηρεσίες δηλαδή ηλεκτρική, υδατοπρομήθεια, αρχή τηλεπικοινωνιών, αποχετευτικό σύστημα κλπ με έξοδα τα οποία θα επωμιστεί ο Πωλητής). (viii) Λ.Κ.25.000 ταυτόχρονα με τη μεταβίβαση της κατοικίας επ΄ ονόματι του Αγοραστή ελεύθερης οιασδήποτε υποθήκης ή άλλου εμπράγματου βάρους και αφού λάβουν χώρα τα ακόλουθα ως αναφέρεται εις την παράγραφο 10 πιο κάτω: (α) έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης της κατοικίας (β) διαχωρισμός του ακινήτου (γ) έκδοση ξεχωριστού τίτλου της κατοικίας με εγγεγραμμένη την κατοικία στον τίτλο.» Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι οι Ενάγοντες κατέβαλαν στους Εναγόμενους το συνολικό ποσό των Λ.Κ.142.000 (€242.621,40 σύμφωνα με το Τεκμήριο Β2). Οι Ενάγοντες όφειλαν να καταβάλουν στους Εναγόμενους μέχρι τις 3.5.08 έναντι του συμβολαίου, δηλαδή του ποσού των Λ.Κ.175.000, Λ.Κ.110.000, δηλαδή μέχρι και το 7(
- iv)της επίδικης συμφωνίας, «με το πέρας της τοποθέτησης των πατωμάτων και στις δύο κατοικίες». Σύμφωνα με το Τεκμήριο 2, ξύλινο ερμαράκι στο αποχωρητήριο ξένων δεν έχει γίνει και είναι εργασία που δεν έχει εκτελεσθεί σύμφωνα με το συμβόλαιο. Είναι μέσα στις ξυλουργικές εργασίες. Συνεπώς οι Ενάγοντες δεν υποχρεούντο στην καταβολή του ποσού των Λ.Κ.10.000 που είναι οι ξυλουργικές εργασίες, παράγραφος 7(
- v)του συμβολαίου. Ούτε τα μπογιατίσματα έχουν γίνει (Τεκμήριο 2) και έτσι οι Εναγόμενοι δεν δικαιούντο ούτε τις Λ.Κ.10.000 (παρ. 7(
- vi)του συμβολαίου). Οι Ενάγοντες, σύμφωνα με τους πιο πάνω υπολογισμούς, κατέβαλαν στους Εναγόμενους Λ.Κ.32.000 περισσότερα απ΄ ότι υποχρεούντο να καταβάλουν μέχρι 3.5.2008. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 2 που είναι η εκτίμηση κόστους εργασιών των δύο κοινών επιμετρητών που όρισαν οι διάδικοι, οι επιπλέον εργασίες που δεν περιλαμβάνονται στο συμβόλαιο ανέρχονται στο ποσό των €14.754,00. Εάν αυτό το ποσό προστεθεί στο ποσό που υποχρεούντο να καταβάλουν οι Ενάγοντες μέχρι τις 3.5.08 (Λ.Κ.110.000 το οποίο αντιστοιχεί σε €187.946,16), ανέρχεται στο ποσό των €202.700,16 (€187.946,16 + €14.754,00 = €202.700,16). Με την επιστολή τους ημερ. 22.5.08 (Τεκμήριο Β2) οι Εναγόμενοι υπενθύμιζαν στους Ενάγοντες ότι στις 3.5.08 τους δόθηκε τιμολόγιο επιπλέον εργασιών για την επίδικη οικία και ζητήθηκε (στις 3.5.08) από τους Ενάγοντες να το τακτοποιήσουν μέχρι τις 16.5.2008. Σημείωναν δε την άρνηση των Εναγόντων να πληρώσουν ή εξοφλήσουν το εν λόγω τιμολόγιο. Έτσι με την επιστολή αυτή, ημερ. 22.5.08, ενημέρωναν τους Ενάγοντες ότι οποιαδήποτε συμφωνία έγινε από μέρους της εταιρείας (Εναγόμενης 1) και των Εναγόντων αναφορικά με την πιο πάνω οικία «παύει να έχει οιανδήποτε βαρύτητα οιασδήποτε φύσεως» και τους καλούσαν όπως εντός 7 ημερών από της λήψεως της επιστολής αυτής να παραδώσουν στο γραφείο της εταιρείας τα δύο αντίγραφα των συμβολαίων που έχουν στην κατοχή τους (ένα το δικό τους και ένα που κατετέθη στο Κτηματολόγιο). Οι Εναγόμενοι ανέβαζαν το ποσό των επιπλέον εργασιών στο ποσό των €38.000. Βεβαίως με την κοινή εκτίμηση οι επιπλέον εργασίες ανέρχονται στο ποσό των €14.754. Σίγουρα το ποσό αυτό καλύπτεται από το συνολικό ποσό των €242.621,40 που εισέπραξαν οι Εναγόμενοι από τους Ενάγοντες μέχρι τις 3.5.08, καθότι εισέπραξαν €39.921,24 περισσότερα. Βεβαίως οι Ενάγοντες είχαν πρόθεση να καταβάλουν λογικό ποσό για τις επιπλέον εργασίες και οι οποίες δεν συμπεριλαμβάνοντο στο συμβόλαιο. Νοουμένου ότι συμφωνούσαν, οι Ενάγοντες ήταν έτοιμοι να καταβάλουν άμεσα τα ποσά για τις επιπλέον εργασίες και αφού ληφθεί υπόψη τυχόν ποσό το οποίο έχουν καταβάλει οι Ενάγοντες πέραν αυτού που δικαιούνταν οι Εναγόμενοι, λαμβανομένου υπόψη του τρόπου αποπληρωμής στο συμβόλαιο. Αυτά περιέχονταν στην επιστολή των Εναγόντων προς τους Εναγόμενους ημερομηνίας 19.5.2008, Τεκμήριο Α15. Νομική Πτυχή Οι Ενάγοντες, σύμφωνα με τα πιο πάνω γεγονότα, μέχρι τις 3.5.2008 δεν όφειλαν οποιοδήποτε ποσό στους Εναγόμενους, σύμφωνα με τους όρους πληρωμής του τιμήματος της επίδικης κατοικίας. Όχι μόνον δεν όφειλαν αλλά πλήρωσαν επιπλέον ποσό. Οι Εναγόμενοι ζητούσαν με την επιστολή τους, τιμολόγιο, Τεκμήριο Α19, €38.000, το οποίο οι Ενάγοντες αμφισβητούσαν. Φαίνεται ότι είχαν δίκαιο και αυτό φαίνεται από το Τεκμήριο 2, με βάση το οποίο οι επιπλέον εργασίες εκτιμούνται στο ποσό των €14,754. Ο μόνος λόγος για τον οποίο τερμάτισαν την μεταξύ αυτών και των Εναγόντων συμφωνία ήταν η μη καταβολή του ποσού που αντιπροσώπευε τις επιπλέον εργασίες οι οποίες δεν δικαιολογούντο όπως τις υπολόγισαν αυτοί και οι οποίες ήταν πληρωμένες. Ο τερματισμός της επίδικης συμφωνίας είναι αδικαιολόγητος. Οι Εναγόμενοι δεν απέκτησαν ιδιαίτερο δικαίωμα έναντι των Εναγόντων. Οι Εναγόμενοι δεν μπορούσαν να τερματίσουν την επίδικη συμφωνία (Κυριάκος Σάββα Σπύρου ν. ARISTO DEVELOPERS LTD
(2004)1 (B) A.A.Δ.
- Η σύμβαση παραμένει σε ισχύ. Ειδική εκτέλεση Οι Ενάγοντες με την αγόρευσή τους ζητούν διάταγμα με το οποίο να διατάσσεται η ειδική εκτέλεση της επίδικης συμφωνίας. Τέτοιο διάταγμα δεν ζητείται με την αγωγή και ούτε υπάρχει δικογραφημένος ισχυρισμός ή κατά πόσο ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο περί Πώλησης Γης (Ειδική Εκτέλεση) Νόμος Κεφ. 232 ή κατά πόσο εφαρμόζεται ο καταργητικός Νόμος περί Πώλησης Ακινήτων (Ειδική Εκτέλεση) Νόμοι του 2011 και 2012, Ν.81(Ι)/
- Οι έγγραφες προτάσεις συνιστούν το θεμέλιο της δίκης και αποτελούν το αποκλειστικό μέσο για τον προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων (Erimoudis Estates v. Χριστοδουλίδη
(1995)1 Α.Α.Δ. 926). Στοιχειοθετούν τα επίδικα θέματα και καθορίζουν τις παραμέτρους της δίκης. Ισχυρισμός που δεν τέθηκε στις έγγραφες προτάσεις δεν εξετάζεται (Λουκαΐδη ν. Εκδοτικής Εταιρείας Αλήθεια Λτδ
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. 22). Αποζημιώσεις Σύμφωνα με τον όρο 6(α) της επίδικης συμφωνίας (Τεκμήριο Α1): «6.(α) Η κατοικία θα οικοδομηθεί πλήρως και θα αποπερατωθεί από τον Πωλητή και τα κλειδιά θα παραδοθούν στον Αγοραστή ή νόμιμο εκπρόσωπο του μέχρι την 31ην Δεκεμβρίου 2007.. (β) Σε περίπτωση που η κατοικία δεν αποπερατωθεί από τον εργολάβο και παραδοθεί στον ιδιοκτήτη έτοιμη για χρήση μέχρι την 31.12.2007 τότε ο εργολάβος θα υποχρεούται να καταβάλλει στον ιδιοκτήτη ως αποζημιώσεις το ποσό των ΛΚ600 μηνιαίως πλέον τόκο προς 8% ετησίως επί των ποσών που ο Αγοραστής έχει ήδη καταβάλει προς τον Πωλητή από την ημέρα που αυτά καταβλήθηκαν μέχρι την ημερομηνία που η κατοικία θα αποπερατωθεί και παραδοθεί έτοιμη για χρήση.» Στην απόφαση Φιλική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ ν. Σαββάκης Σοφοκλέους
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. 638 λέχθηκαν τα εξής στη σελίδα 642: «Δεν εξετάστηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο η φύση της συμφωνίας, τεκμ.2, κατά πόσο δηλαδή αποτελούσε τιμωρητική ρήτρα ο καθορισμός του επίδικου ποσού, ή ήταν εύλογος υπολογισμός της ζημιάς που θα είχε η εφεσείουσα στην περίπτωση που ο εφεσίβλητος δεν θα πρόσφερε τις υπηρεσίες του για την περίοδο των 13 μηνών (δες:Vassos Aivaliotis Ltd v. Athanasiou
(1985)1 A.A.Δ. 401 όπου εξετάζονται οι πρόνοιες του άρθρου 74
(1)του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149). Οι μάρτυρες της εφεσείουσας ανέφεραν στο Δικαστήριο πως το ποσό τούτο δόθηκε στον εφεσίβλητο για να εξασφαλιστούν οι υπηρεσίες τους για 13 μήνες. Με βάση όμως τη δική του μαρτυρία ο εφεσίβλητος είχε προσφέρει τις υπηρεσίες του για 10 μήνες, και μάλιστα συνέχισαν να του πληρώνουν τα δικαιώματα του στα συμβόλαια που είχε προωθήσει μέχρι τον Ιούνιο του 1992, μετά δηλαδή τη λήξη της περιόδου των 13 μηνών. Αυτό, επομένως, που θα δικαιούταν η εφεσείουσα, αν επιτύγχανε στην αγωγή της, θα ήταν εύλογη αποζημίωση από την ημερομηνία που η ίδια τερμάτισε τη σύμβαση, δηλαδή 31.12.91, και όχι επιστροφή ολόκληρου του ποσού που προπλήρωσαν στον εφεσίβλητο.» Στην απόφαση Miltiades Neophytou Civil Engineering Contractors-Developers Ltd v. Αδελφοί Παπαλαζάρου Λτδ
(2006)1 (Α) Α.Α.Δ. 590 στις σελίδες 597-598 το Δικαστήριο είπε: «Θεωρούμε ότι το πρωτόδικο δικαστήριο λανθασμένα δεν έλαβε δεόντως υπόψη την παράγραφο 8 του μεταξύ των διαδίκων συμφωνητικού εγγράφου (τεκμηρίου 1). Στην παράγραφο εκείνη προνοείται «επιβάρυνση για καθυστερήσεις: £250/εβδομάδα». Όπως ήδη παρατηρήσαμε η περίοδος της καθυστερήσεως ήταν οι 11 μέρες μεταξύ 24.7.95 και 4.8.95 και οι 28 μέρες μεταξύ 28.8.95 και 25.9.95, σύνολο 39 μέρες καθυστέρησης, δηλαδή 5 εβδομάδες και 4 μέρες. Ο ευπαίδευτος πρωτόδικος Δικαστής, ουσιαστικά αγνοώντας την προαναφερόμενη παράγραφο 8, επιδίκασε υπέρ των εφεσιβλήτων συνολικό ποσό £18.680.- για την προαναφερόμενη καθυστέρηση αφού έλαβε υπόψη τις χρεώσεις των μηχανημάτων των εφεσιβλήτων, ανά ώρα. Δεν συμφωνούμε με την προσέγγιση αυτή. Θεωρούμε ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναφορικά με το άρθρο 74 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149, όταν υπάρχει πρόνοια για αποζημίωση, είτε αυτή συνιστά γνήσια εκτίμηση της ζημιάς, είτε ποινική ρήτρα, η εύλογη αποζημίωση στην οποία δικαιούται το αθώο μέρος δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό που προνοείται. Σε τέτοια περίπτωση το δικαστήριο αποκλείεται από του να επιδικάσει αποζημιώσεις πέραν του προαναφερομένου ποσού (Δέστε: Michael Antoni Maltezou and Another v. Iosif Louka and Another, 16 C.L.R. 88 και Panayiotou Iordanou v. Polykarpos Neophytou Anyftos, 24 C.L.R. 97). Δεδομένου ότι η καθυστέρηση που προκλήθηκε καλύπτει περίοδο 5 εβδομάδων και 4 ημερών (για λόγους ευκολίας θα υπολογίσουμε 6 εβδομάδες) και με βάση το ποσό των £250.- την εβδομάδα που προνοείται στο Συμφωνητικό ΄Εγγραφο, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η συνολική αποζημίωση που θα έπρεπε να επιδικαστεί υπέρ των εφεσιβλήτων είναι £1.500.-, δηλαδή £250 Χ 6 = £1.500.-. Στο ποσό αυτό θα έπρεπε να περιορίσει την αποζημίωση το πρωτόδικο δικαστήριο και όχι να επιδικάσει ποσό £18.680.- για καθυστέρηση και αδρανοποίηση των μηχανημάτων των εφεσιβλήτων.» Στην παρούσα υπόθεση οι συμβαλλόμενοι-διάδικοι συμφώνησαν ουσιαστικά ότι η απώλεια χρήσης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει ως αποζημίωση τις Λ.Κ.600 μηνιαίως από της καθυστέρησης της παράδοσης μέχρι την παράδοση της κατοικίας στον αγοραστή για χρήση πλέον τόκο προς 8% ετησίως επί των ποσών που ο αγοραστής έχει ήδη καταβάλει προς τον Πωλητή από την ημέρα που αυτά καταβλήθηκαν μέχρι την ημερομηνία που η κατοικία θα αποπερατωθεί και παραδοθεί έτοιμη για χρήση. Οι διάδικοι έχουν καταλήξει και συμφωνήσει ως παραδεκτό γεγονός ότι η μηνιαία αγοραία ενοικιαστική αξία της κατοικίας κατά το Μάρτιο του 2007 και ο μέσος όρος της μηνιαίας αγοραίας ενοικιαστικής αξίας της κατοικίας από την 1.1.08 μέχρι σήμερα είναι €775 (μηνιαίως), Τεκμήριο 3. Με την αγόρευση του ο δικηγόρος των Εναγόντων, αλλά και με τη μαρτυρία προώθησε ως αποζημίωση για απώλεια χρήσης της κατοικίας το ποσό που προκύπτει από τον υπολογισμό της μηνιαίας αγοραίας ενοικιαστικής αξίας της κατοικίας εγκαταλείποντας τον τόκο 8% επί του ποσού που κατέβαλαν οι Ενάγοντες μέχρι την καθυστέρηση. Τούτο κρίνω ως πολύ ορθή μια τέτοια προσέγγιση καθότι θα ξέφευγε τα όρια της δίκαιης αποζημίωσης και θα καταντούσε αδικαιολόγητος πλουτισμός. Φαίνεται από τη Νομολογία ότι ο διάδικος που απαιτεί αποζημιώσεις για την καθυστέρηση στην παράδοση οικίας ως η περίπτωση, πρέπει να τις αποδεικνύει και θα πρέπει να μην υπερβαίνουν το ποσό που προβλέπεται στη συμφωνία. Οι Εναγόμενοι δεν ήταν έτοιμοι να παραδώσουν την επίδικη κατοικία στις 31.12.2007. Ζήτησαν παράταση μέχρι την 1η Φεβρουαρίου 2008, αλλά ούτε και κατ΄ αυτή την ημερομηνία ήσαν έτοιμοι. Οι Ενάγοντες φαίνεται μέσα από τη μαρτυρία ότι συγκατάνευσαν στην παράταση, μέχρι 1.2.2008. Οι Ενάγοντες ενόψει των πιο πάνω δικαιούνται αποζημίωσης €775 μηνιαίως από 1.2.2008 μέχρι την ημέρα της απόφασης, δηλαδή τις 29.5.14, ήτοι το συνολικό ποσό των €59.675 (ο μήνας Μάιος θεωρείται ολόκληρος μήνας για σκοπούς ευκολίας). Ακολούθως θα πρέπει να καταβάλλεται από 1.6.14 μέχρι παράδοσης της κατοχής της κατοικίας ποσό €775 μηνιαίως. Ειδικές αποζημιώσεις Οι διάδικοι έκαμαν παραδεκτό γεγονός ότι τα έξοδα των εκτιμητών έχουν καθοριστεί στο ποσό των €400 ο κάθε ένας εκτιμητής, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Τα έξοδα των επιμετρητών των δύο πλευρών είναι, όσον αφορά τον επιμετρητή της πλευράς των Εναγόντων €1.200 συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ενώ όσον αφορά τον επιμετρητή της πλευράς των Εναγομένων σε €500. Τα έξοδα αυτά θα τα επιβαρυνθεί η πλευρά των Εναγομένων. Ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €2.500. Στο ποσό των €2.000 συμπεριλαμβάνεται και ΦΠΑ. Ανάληψη κατοχής της κατοικίας πριν αποπερατωθεί Σύμφωνα με τον όρο 6(γ) της συμφωνίας: «(γ) Άνευ βλάβης της αμέσως πιο πάνω πρόνοιας σε περίπτωση που η κατοικία δεν αποπερατωθεί από τον εργολάβο και παραδοθεί στον ιδιοκτήτη έτοιμη για χρήση μέχρι την 1.7.2008 τότε ο ιδιοκτήτης θα έχει το δικαίωμα, αλλά όχι την υποχρέωση, να προβεί σε μία από τις ακόλουθες επιλογές: (
- i).................... (
- ii)Να λάβει κατοχή της υπό ανέγερση κατοικίας και να προχωρήσει εις την αποπεράτωσή της. Σε τέτοια περίπτωση οιονδήποτε ποσό ήθελε καταβάλει ο Αγοραστής θα αφαιρείται από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης ενώ ο Αγοραστής θα δικαιούται να απαιτήσει την διαφορά από τον Πωλητή με τόκο προς 8% ετησίως από την ημερομηνία καταβολής του εκάστοτε ποσού σε περίπτωση που τα έξοδα τα οποία θα καταβάλει θα είναι περισσότερα από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης. Τυχόν καθυστέρηση του ιδιοκτήτη εις την εξάσκηση οποιουδήποτε από τα πιο πάνω δικαιώματα δεν θα θεωρείται ως απεμπόληση του δικαιώματος αυτού.» Ενόψει του όρου αυτού, του επίδικου συμβολαίου οι Ενάγοντες δικαιούνται στην κατοχή της επίδικης οικίας η οποία έχει ανεγερθεί επί του τεμαχίου 551, Φ/Σχ. LIV/42, αρ. εγγραφής 29791, στην Αγία Φύλα Λεμεσού, η οποία πωλήθηκε από την Εναγόμενη 1 στους Ενάγοντες δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου, ΠΩΕ 1149/07 δυνάμει του Κεφ. 232 όπως τροποποιήθηκε. Οι Ενάγοντες δικαιούνται στην έκδοση σχετικού διατάγματος, δηλαδή όπως η Εναγόμενη 1 παραδώσει την κατοχή της επίδικης κατοικίας η οποία έχει ανεγερθεί στο πιο πάνω τεμάχιο. Επίσης οι Ενάγοντες κάτω από τον ίδιο όρο δικαιούνται στην έκδοση διατάγματος του Δικαστηρίου που να διορίζει τον Ενάγοντα 1 με εξουσιοδότηση να υπογράφει για λογαριασμό και στο όνομα της Εναγόμενης 1 κάθε αναγκαία αίτηση και/ή έγγραφο και να προβεί σε οποιαδήποτε αναγκαία ενέργεια η οποία θα έπρεπε να γίνει από την Εναγόμενη 1 με σκοπό την ολοκλήρωση της επίδικης οικοδομής. Τα έξοδα που απαιτούνται για ολοκλήρωση της επίδικης κατοικίας και θα καταβληθούν από τους Ενάγοντες, θα αφαιρεθούν από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης και επιπλέον ο Αγοραστής, δηλαδή οι Ενάγοντες, θα δικαιούνται να απαιτήσουν τη διαφορά από τον πωλητή, την Εναγόμενη 1, με τόκο 8% ετησίως από την ημερομηνία καταβολής του εκάστοτε ποσού σε περίπτωση που τα ποσά τα οποία θα καταβάλουν θα είναι περισσότερα από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης. Νοείται ότι οι Ενάγοντες οφείλουν τα προβλεπόμενα στη συμφωνία ποσά εκτός εάν έχει αποφασιστεί διαφορετικά με την παρούσα απόφαση. Ανταπαίτηση Οι Εναγόμενοι με την ανταπαίτησή τους ζητούν: «(α) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η επίδικη συμφωνία έχει διαρρηχθεί από τους Ενάγοντες και ότι αυτή έχει κατά συνέπεια τερματιστεί νόμιμα από τους Εναγόμενους. (β) Διάταγμα του Δικαστηρίου, το οποίο να διατάσσει τους Εναγόμενους όπως αποσύρουν αμέσως από το Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λεμεσού την επίδικη συμφωνία την οποία κατέθεσαν εκεί για σκοπούς ειδικής εκτέλεσης της. (γ) Γενικές αποζημιώσεις.» Οι αξιώσεις με τα στοιχεία (β) και (γ) εξαρτώνται από την επιτυχία της αξίωσης υπό στοιχείο (α). Οι Εναγόμενοι έχουν βρεθεί ως υπαίτιοι για τη διάρρηξη της συμφωνίας ή εν πάση περιπτώσει ο τερματισμός της επίδικης συμφωνίας από τους Εναγόμενους ήταν αδικαιολόγητος. Δεν δικαιολογείται η έκδοση απόφασης, για τις πιο πάνω αξιώσεις των Εναγομένων, υπέρ αυτών. Διαζευκτικά, οι Εναγόμενοι, σε περίπτωση που το Δικαστήριο ήθελεν αποφασίσει ότι οι Εναγόμενοι τερμάτισαν παράνομα την επίδικη συμφωνία, ανταπαιτούν: «(α) €8.543,01 σαν υπόλοιπο τιμήματος από την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών, όπως αναφέρεται λεπτομερώς πιο πάνω στην παράγραφο 2 της Ανταπαίτησης. (β) €40.603 σαν τίμημα από την εκτέλεση πρόσθετων εργασιών όπως αναφέρεται λεπτομερώς πιο πάνω στην παράγραφο 2 της Ανταπαίτησης. Τα πιο πάνω ποσά, σύμφωνα με τις παραγράφους 2 και 3 της ανταπαίτησης, αφορούν τίμημα βασικών εργασιών που είχαν εκτελεσθεί (Λ.Κ.5.000 ήτοι €8.543,01) καθώς επίσης και το συνολικό ποσό των €40.603 σαν τίμημα των πρόσθετων εργασιών τις οποίες εξετέλεσαν στην κατοικία ύστερα από οδηγίες ή και εντολές των Εναγόντων. Για τα ποσά αυτά οι διάδικοι διόρισαν κοινούς εκτιμητές οι οποίοι υπολόγισαν τόσο την αξία των βασικών εργασιών όσο και αυτή των πρόσθετων εργασιών. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 2 που είναι η εκτίμηση κόστους εργασιών των δύο κοινών επιμετρητών που όρισαν οι διάδικοι, οι επιπλέον εργασίες που δεν περιλαμβάνονται στο συμβόλαιο ανέρχονται στο ποσό των €14.754. Όπως έχει αποφασιστεί πιο πάνω το ποσό αυτό καλύπτεται από το συνολικό ποσό των €242.621,40 που εισέπραξαν οι Εναγόμενοι από τους Ενάγοντες μέχρι τις 3.5.2008. Ούτε στις πιο πάνω διαζευκτικές αξιώσεις δικαιούνται απόφαση οι Εναγόμενοι. Ενόψει των πιο πάνω η ανταξίωση των Εναγομένων είναι καταδικασμένη σε αποτυχία και θα απορριφθεί. Α π ο τ έ λ ε σ μ α Αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω είναι: Α. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων 1, 2, 3 και 4 αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα ως ακολούθως: (α) Αποτέλεσμα της έκδοσης του διατάγματος παράγραφος (Δ) πιο κάτω είναι ότι τα έξοδα που απαιτούνται για ολοκλήρωση, από τους Ενάγοντες, της επίδικης κατοικίας η οποία έχει ανεγερθεί επί του τεμαχίου 551, δηλαδή η επίδικη, είναι ανακτήσιμα και/ή οφείλονται από τους Εναγόμενους. Θα αφαιρεθούν από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης και επιπλέον θα δικαιούνται να απαιτήσουν τη διαφορά από τους Εναγόμενους με τόκο 8% ετησίως από την ημερομηνία καταβολής του εκάστοτε ποσού σε περίπτωση που τα ποσά τα οποία θα καταβάλουν θα είναι περισσότερα από το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης. (β) Αποζημιώσεις €59.675 υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων για την καθυστέρηση στην παράδοση της επίδικης κατοικίας, από 1.2.2008 μέχρι την ημέρα της απόφασης, 29.5.2014. (γ) Ειδικές αποζημιώσεις €2.500 που είναι τα έξοδα των εκτιμητών και επιμετρητών των δύο πλευρών. Στο ποσό των €2.000 συμπεριλαμβάνεται και ΦΠΑ. (δ) Αποζημιώσεις υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων εκ ποσού €775 μηνιαίως από 1.6.2014 μέχρι την παράδοση της κατοχής της κατοικίας. Β. Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διορίζεται ο Ενάγων 1 με εξουσιοδότηση να υπογράψει για λογαριασμό και στο όνομα της Εναγομένης 1 κάθε αναγκαία αίτηση και/ή έγγραφο και/ή να προβεί σε οποιαδήποτε αναγκαία ενέργεια η οποία νομικά μπορούσε και θα έπρεπε να γίνει από τους Εναγόμενους με σκοπό την ολοκλήρωση της επίδικης κατοικίας η οποία έχει ανεγερθεί επί του τεμαχίου 551, Φ/Σχ. LIV/42, αρ. εγγραφής 29791, στην Αγία Φύλα στην Επαρχία Λεμεσού και η οποία πωλήθηκε από την Εναγόμενη 1 προς τους Ενάγοντες, δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου ΠΩΕ 1149/07. Γ. Οι Ενάγοντες είναι οι δικαιούμενοι στην κατοχή της επίδικης κατοικίας η οποία έχει ανεγερθεί επί του τεμαχίου 551, Φ/Σχ. LIV/42, αρ. εγγραφής 29791, στην Αγία Φύλα στην Επαρχία Λεμεσού και η οποία πωλήθηκε από την Εναγόμενη 1 προς τους Ενάγοντες, δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου ΠΩΕ 1149/07. Δ. Εκδίδεται διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο διατάσσεται η Εναγόμενη 1 όπως παραδώσει στους Ενάγοντες την κατοχή της επίδικης κατοικίας, όπως αυτή περιγράφεται πιο πάνω, την οποία αγόρασαν οι Ενάγοντες από την Εναγόμενη 1, δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου ΠΩΕ 1149/07. Τα επιδικασθέντα ποσά θα φέρουν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης μέχρι εξοφλήσεως. Επιδικάζονται έξοδα, στην κλίμακα της αγωγής, υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται. Επειδή απαίτηση και ανταπαίτηση έχουν συνεκδικαστεί και δεν έχουν δημιουργηθεί επιπρόσθετα έξοδα δεν θα επιδικάσω οποιοδήποτε ποσό εξόδων αναφορικά με την ανταπαίτηση. (Υπ.) .............. Γ. Στυλιανίδης, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Action Αναφορά: Σύμβαση /ΣΤ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο