Ιωακείμ Νεοκλέους ν. Στέφανος Παναγιώτου κ.α., Αρ. Αγωγής: 5470/10, 23/10/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2014:A369 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Ι. Κίτσιου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5470/10 Μεταξύ: Ιωακείμ Νεοκλέους, από την Κυπερούντα Ενάγοντα - και -
- Στέφανος Παναγιώτου, από την Κυπερούντα
- Σοφία Αλλαγιώτου, από την Κυπερούντα
- Φάνης Αλλαγιώτου, από την Κυπερούντα
- Δημήτρης Αλλαγιώτου, από την Κυπερούντα Εναγομένων Ημερομηνία: 23.10.2014 Για τον Ενάγοντα: κ. Ν. Καλλής (κα Κατωδρύτου κατά την απόφαση) Για τους Εναγόμενους: κ. Κ. Λοϊζου (κ. Αθάνατος κατά την απόφαση) Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Απαίτηση του Ενάγοντα εναντίον των Εναγομένων στηρίζεται σε παράνομη επέμβαση και στέρηση δικαιώματος διάβασης, εγγεγραμμένο προς όφελος του κτήματος του. Εξ αιτίας της επέμβασης των Εναγομένων, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστηκε και υφίσταται ζημιά. Αξιώνει, ως εκ τούτου, γενικές αποζημιώσεις, ειδικές αποζημιώσεις ύψους €120.000,00 καθώς επίσης διατάγματα με τα οποία να διατάσσονται οι Εναγόμενοι όπως προβούν σε όλες τις κατασκευαστικές εργασίες ώστε να επαναφερθεί η κατάσταση πριν την επέμβαση των Εναγομένων. Ζητείται επίσης διάταγμα με το οποίο να διατάσσονται οι Εναγόμενοι να επιτρέψουν στον Ενάγοντα και/ή σε πρόσωπα εξουσιοδοτημένα από αυτόν, για να διενεργήσουν οι ίδιοι τις κατασκευαστικές εργασίες για αποκατάσταση του δικαιώματος διάβασης. Τέλος, ζητείται διάταγμα με το οποίο να διατάσσονται οι Εναγόμενοι όπως επιτρέπουν στον Ενάγοντα να διέρχεται μέσω του τεμαχίου τους, αριθμός 3578 και να ασκεί το δικαίωμα διάβασης προς όφελος του τεμαχίου του με αριθμό
- Οι ουσιαστικοί ισχυρισμοί του Ενάγοντα είναι πως οι Εναγόμενοι, όλοι μαζί και/ή ο καθένας ξεχωριστά, περί το έτος 2001, σε άγνωστη ημερομηνία, στην προσπάθεια τους να αξιοποιήσουν το τεμάχιο τους και να ανεγείρουν σε αυτό οικία, ισοπέδωσαν το ακίνητο τους, περιλαμβανομένης και της ράμπας και/ή λωρίδας τριών μέτρων από την οποία ο Ενάγοντας και οι προκάτοχοι του χρησιμοποιούσαν ως δικαίωμα διάβασης. Μετά την ενέργεια των Εναγομένων, διαμορφώθηκε υψομετρική διαφορά 4 περίπου μέτρων μεταξύ του τεμαχίου των Εναγομένων και του τεμαχίου του Ενάγοντα. Επιπλέον τοποθετήθηκαν καγκελόθυρες οι οποίες εμποδίζουν τον Ενάγοντα, καθώς και τη σύζυγο του, ιδιοκτήτρια κατά τον ουσιώδη χρόνο, από του να χρησιμοποιούν το δικαίωμα διάβασης, και να εισέρχονται στο τεμάχιο
- Ο Ενάγοντας αντέδρασε στις ενέργειες των Εναγομένων, πλην όμως δεν υπήρξε αποτέλεσμα. Περαιτέρω, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι το κόστος αποκατάστασης των πραγμάτων στην προτέρα τους κατάσταση, προκειμένου αυτός να μπορεί να ασκεί το δικαίωμα διάβασης που έχει, προϋποθέτει τη δημιουργία τοίχου για σκοπούς διόδου όσο και την κατασκευή τοίχου αντιστήριξης, κατά μήκος του συνόρου των δύο τεμαχίων και το κόστος ανέρχεται σε €45.000,
- Επιπρόσθετα, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υφίσταται ζημία €30.000,00, λόγω της αύξησης των υλικών κατασκευής κατοικίας, εξ αιτίας των ενεργειών των Εναγομένων, για το λόγο ότι επιθυμεί να αξιοποιήσει το ακίνητο του με ανέγερση σε αυτό μιας οικίας, για τη μία εκ των θυγατέρων του, και εμποδίζεται να το πράξει. Τέλος, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι εξ αιτίας των ενεργειών των Εναγομένων η αξία του ακινήτου του έχει επηρεασθεί δυσμενώς, έχει σχεδόν εκμηδενιστεί. Οι Εναγόμενοι, στην κοινή τους υπεράσπιση, απορρίπτουν τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα και ισχυρίζονται, κατ΄ αρχήν, ότι ο προκάτοχος και ιδιοκτήτης του ακινήτου του Ενάγοντα, δηλαδή η σύζυγος του Γεωργία Νεοκλέους ουδέποτε απέκτησε νόμιμα το ακίνητο που είναι σήμερα εγγεγραμμένο στο όνομα του Ενάγοντα. Η αποξένωση από την πρώην ιδιοκτήτρια Θεοφανού Ιωάννου Χατζηγιάννη ήταν προϊόν πλαστογραφίας. Ως εκ τούτου ούτε το δικαίωμα διάβασης επί του τίτλου ιδιοκτησίας είναι έγκυρο και νόμιμο, επιφυλάσσουν δε το δικαίωμα τους για καταχώριση αγωγής για ακύρωση της πράξης μεταβίβασης. Διαζευκτικά, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι εάν ο Ενάγοντας απόκτησε την ιδιοκτησία του τεμαχίου 2328, αυτοί ουδέποτε επενέβησαν στο δικαίωμα διάβασης του εν λόγω τεμαχίου. Επιπλέον, ισχυρίζονται ότι ο Ενάγοντας εγείρει απαιτήσεις σε σχέση με την άσκηση του δικαιώματος διάβασης σε χρόνο κατά τον οποίο δεν ήταν ιδιοκτήτης. Αναφορικά δε με τη στέρηση του Ενάγοντα να αξιοποιήσει το ακίνητο του, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι το ακίνητο είναι έκτασης μικρότερης του ενός προσταθίου, με τέτοια μορφολογία που ουδεμία ανάπτυξη μπορεί να γίνει σε αυτό, σύμφωνα με τους κανονισμούς της Πολεοδομίας. Αντίθετα με ότι λέγει ο Ενάγοντας, περί επέμβασης στο δικαίωμα διάβασης, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι τόσο ο Ενάγοντας όσο και η οικογένεια του είχαν επέμβει στο κτήμα των Εναγομένων με αριθμό τεμαχίου 3578, κατασκευάζοντας, κατά μήκος του βόρειου συνόρου του κτήματος τους, τεμάχιο 3578, ράμπα πέραν των πέντε μέτρων, παράνομα χωρίς να ενημερωθούν οι Εναγόμενοι, προκειμένου να εξυπηρετείται μία εκ των θυγατέρων του Ενάγοντα η οποία ανήγειρε οικία στο τεμάχιο 3576 το οποίο συνορεύει με το τεμάχιο
- Η εν λόγω ράμπα αποτέλεσε το μοναδικό δρόμο πρόσβασης προς το σπίτι της θυγατέρας του Ενάγοντα για 10 χρόνια. Τέλος, οι Εναγόμενοι απορρίπτουν τις αξιώσεις του Ενάγοντα αναφορικά με οποιαδήποτε ζημιά, και ισχυρίζονται ότι στην έκθεση απαίτησης γίνεται αναφορά σχετικά με αξιώσεις για πρόσωπα, όπως η σύζυγος και μέλη της οικογένειας του Ενάγοντα, που δεν είναι διάδικοι στην αγωγή. Ως επίσης ο Ενάγοντας παραπονείται, για στέρηση του δικαιώματος διάβασης σε χρόνο προγενέστερο της απόκτησης τίτλου ιδιοκτησίας από αυτόν. Στους ισχυρισμούς της έκθεσης υπεράσπισης δεν καταχωρήθηκε απάντηση. Προσαχθείσα μαρτυρία:- Για την απόδειξη της απαίτησης του Ενάγοντα κατέθεσαν τέσσερις μάρτυρες και τρεις μάρτυρες για την υπεράσπιση των Εναγομένων. Κατατέθηκαν ως Τεκμήρια τα ακόλουθα έγγραφα: Τεκμήριο Ι προς αναγνώριση Πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης περιουσίας. Τεκμήριο 1 Τεκμήριο 2 Γραπτή δήλωση ενάγοντα, ως μέρος της κύριας εξέτασης. Επιστολή ημερομηνίας 14.01.2011 προς Ενάγοντα Τεκμήριο 3 Βεβαίωση από Δημήτρη Αλλαγιώτη ημερομηνίας 05.05.
- Τεκμήριο 4 Πιστοποιητικό Εγγραφής Ακίνητης Ιδιοκτησίας 0/7013 - τεμάχιο
- Τεκμήριο 5 Απόφαση του Διευθυντή του Κτηματολογίου ημερομηνίας 04.06.2003 . Τεκμήριο 6 Πρακτικό απόρριψης υπόθεσης στην Αίτηση/Έφεση 283/03 Ε.Δ. Λεμεσού Τεκμήριο 7 Επιστολή ημερομηνίας 11.03.
- Τεκμήριο 8 Φωτογραφία. Τεκμήριο 9 Φωτογραφία. Τεκμήριο 10 Επιστολή ημερομηνίας 06.05.
- Τεκμήριο 11 Επιστολή ημερομηνίας 15.05.
- Τεκμήριο 12 (1-15) Δέσμη από 15 φύλλα χαρτιού στα οποία περιέχονται δύο φωτογραφίες σε κάθε φύλλο (αριθμούνται 1 - 15). Τεκμήριο 13 Έκθεση εκτίμησης «Υπολογισμός αποζημίωσης από επέμβαση στο ακίνητο». Τεκμήριο 14 Τιμολόγιο τοις μετρητοίς από Νίκος Λοϊζίδης & Συνεργάτες για €476,
- Τεκμήριο 15 Φύλλο χάρτου Α4 με μία φωτογραφία. Τεκμήριο 16 Επιστολή ημερομηνίας 04.04.
- Τεκμήριο 17 Φύλλο χάρτου Α4 με δύο φωτογραφίες. M.E.1 κατέθεσε ο Ιωακείμ Νεοκλέους, Ενάγοντας, ο οποίος ανέφερε ότι περί τις 13.09.2010 κατέστηκε ιδιοκτήτης δυνάμει δωρεάς από τη σύζυγο του Γεωργία Νεοκλέους, ενός ακινήτου, τεμάχιο 2328, ευρισκόμενο στο χωριό Κυπερούντα. Η σύζυγος του ήταν προηγουμένως ιδιοκτήτρια από 02.01.
- Το ακίνητο είχε αποκτηθεί με αγορά από τη σύζυγο του για σκοπούς αξιοποίησης του. Οι Εναγόμενοι είναι συνιδιοκτήτες στο τεμάχιο 3578 το οποίο συνορεύει με το τεμάχιο του. Ο Εναγόμενος 1 είναι σύζυγος της Εναγόμενης
- Η Εναγόμενη 3 είναι αδελφή της Εναγόμενης 2 και ο Εναγόμενος 4 πατέρας των Εναγομένων 2 και
- Τα τεμάχια 2328 και 3578 προέκυψαν από διαχωρισμό του τεμαχίου 421 στις 03.10.
- Τόσο αυτός όσο και οι προκάτοχοι του είχαν και εξακολουθούν να έχουν δικαίωμα διάβασης πλάτους 3 μέτρων και 5 εκ. κατά μήκος του βόρειου συνόρου του τεμαχίου 3578 προς όφελος του τεμαχίου
- Το δικαίωμα διάβασης παραχωρήθηκε επειδή το τεμάχιο 2328 ήταν περίκλειστο και αποτελούσε μέρος του προαναφερόμενου διαχωρισμού. Περαιτέρω το τεμάχιο 2328 βρίσκεται υψομετρικά πιο ψηλά από το τεμάχιο 3578 το οποίο έχει κατηφορική κλίση προς το δρόμο. Λόγω της μορφολογίας του εδάφους, το δικαίωμα διάβασης είχε επίσης κατηφορική κλίση προς το δρόμο στον οποίο εφάπτεται το τεμάχιο
- Περί το έτος 2003, οι Εναγόμενοι στην προσπάθεια τους να αξιοποιήσουν το τεμάχιο 3578 και να ανεγείρουν σε αυτό οικία, ισοπέδωσαν το ακίνητο τους, περιλαμβανομένης και της φυσικής, λόγω μορφολογίας του εδάφους, ράμπας που αποτελούσε το μέρος του δικαιώματος διάβασης. Ως εκ τούτου, δημιουργήθηκε τέτοια υψομετρική διαφορά μεταξύ των δύο ακινήτων, στο σημείο που αυτά συνορεύουν, ύψους 4 περίπου μέτρων, κατά μήκος ολόκληρου του συνόρου τους. Επιπλέον οι Εναγόμενοι τοποθέτησαν καγκελόπορτα στην είσοδο του τεμαχίου τους, η οποία συμπίπτει με το σημείο έναρξης του δικαιώματος διάβασης, εμποδίζοντας έτσι τον Ενάγοντα, και την οικογένεια του, να εισέρχεται με οποιοδήποτε τρόπο στο τεμάχιο του, 2328, δια μέσου της λωρίδας γης που αποτελεί το δικαίωμα διάβασης. Η επέμβαση των Εναγομένων προκάλεσε και προκαλεί οχληρία, ταλαιπωρία, αναστάτωση και αίσθημα ανασφάλειας κατά τη χρήση του τεμαχίου 2328 λόγω μεγάλου ύψους που προκλήθηκε μετά την επέμβαση. Η επέμβαση των Εναγομένων ήταν παράνομη, παρουσιάστηκε δε από το Μ.Ε.1 επιστολή του Έπαρχου Λεμεσού (Τεκμήριο 2) με την οποία ο Εναγόμενος 4 κλήθηκε να άρει την επέμβαση. Ο Εναγόμενος 4 προκειμένου να καθησυχάσει αυτόν και τη σύζυγο του, είχε υπογράψει και παραδώσει, βεβαίωση, ημερομηνίας 05.05.2003, με την οποία ανέλαβε την υποχρέωση όπως αποκαταστήσει με δικά του έξοδα οποιαδήποτε τυχόν επέμβαση του στα φυσικά και νομικά χαρακτηριστικά των τεμαχίων 2328 και
- Οι Εναγόμενοι κλήθηκαν επανειλημμένα, τόσο προφορικώς όσο και γραπτώς, όπως αποκαταστήσουν τη λωρίδα γης επί του ακινήτου τους η οποία χρησιμοποιείτο ως δικαίωμα διάβασης. Κλήθηκαν επίσης να κατασκευάσουν τοίχο αντιστήριξης για προστασία του τεμαχίου
- Αποτέλεσμα των επεμβάσεων είναι πως ο Ενάγοντας και/ή μέλη της οικογένειας του δε μπορούν να χρησιμοποιήσουν το δικαίωμα διόδου για να μεταβούν στο ακίνητο τους. Επιθυμία του Ενάγοντα είναι να αναπτύξει το τεμάχιο του και να ανεγείρει εντός αυτού κατοικία, για τη μία εκ των θυγατέρων του. Αυτό όμως είναι αδύνατο λόγω της επικινδυνότητας και της ανασφάλειας που δημιουργήθηκε μετά από την επέμβαση από τους Εναγόμενους, εξαιτίας της μεγάλης υψομετρικής διαφοράς. Λόγω της αύξησης στο κόστος των υλικών κατασκευής οικίας ο Ενάγοντας υπέστηκε ζημιές και έξοδα ύψους €30.000,
- Επιπλέον η αξία του τεμαχίου του έχει επηρεαστεί δυσμενώς ή έχει σχεδόν εκμηδενιστεί. Η αξία του τεμαχίου του με το δικαίωμα διόδου υπολογίζεται γύρω στις €60.000,00 ενώ μετά την επέμβαση μειώθηκε η αξία του. Ανέθεσε δε σε εκτιμητή να ετοιμάσει εκτίμηση για την αξία του τεμαχίου του τόσο πριν όσο και μετά την επέμβαση των Εναγομένων. Το κόστος αποκατάστασης προκειμένου να ασκείται το δικαίωμα διάβασης ανέρχεται στο ποσό των €45.000,00, αφού, απαιτείται η δημιουργία τοίχου για σκοπούς διόδου όσο και η κατασκευή τοίχου αντιστήριξης, κατά μήκος του συνόρου των δύο τεμαχίων. Ο Ενάγοντας ανέφερε ακόμη ότι εκ μέρους των Εναγομένων υπήρξε αδιαφορία και περιφρόνηση, ως προς τα δικαιώματα του, και για το λόγο αυτό πρέπει να επιδικαστούν, εναντίον τους, τιμωρητικές και παραδειγματικές αποζημιώσεις. Τέλος απέρριψε τη θέση των Εναγομένων περί παράνομης απόκτησης του ακινήτου. Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Άθως Περικλέους, λειτουργός στο κτηματολογικό γραφείο Λεμεσού. Είχε στην κατοχή του φακέλους που αφορούν τα επίδικα ακίνητα. Αναφορικά με το τεμάχιο 2328 μαρτύρησε ότι προέκυψε από διαχωρισμό του τεμαχίου 421/
- Το 1974 μέχρι το 1978 ιδιοκτήτης ήταν ο Σάββας Κωνσταντίνου Παλάζης. Από 13.09.2010 μέχρι σήμερα ιδιοκτήτης είναι ο Ενάγοντας. Προς όφελος του εν λόγω τεμαχίου (δεσπόζον) υπάρχει εγγεγραμμένο δικαίωμα διάβασης από το 1974, σε βάρος του τεμαχίου 3578 (δουλεύον). Ιδιοκτήτες του τεμαχίου 3578 είναι κατά ¼ ο Στέφανος Παναγιώτου, κατά ¼ η Σοφία Αλλαγιώτη και κατά ½ η Φανή Αλλαγιώτη. Ο Εναγόμενος 4 ήταν ιδιοκτήτης από το 1989 μέχρι το 2001 οπότε το μεταβίβασε με δωρεά στα παιδιά του (Εναγόμενες 2 και 3). Αναφορικά με το δικαίωμα διάβασης υπήρξαν διαφορές και ως εκ τούτου έγιναν τρεις επιτόπιες έρευνες, το 2001, το 2005 και το 2008 όπου εκδόθηκαν αντίστοιχα αποφάσεις του διευθυντή του κτηματολογίου για διαφορά συνόρων, οριοθέτηση του τεμαχίου 2328 και οριοθέτηση του δικαιώματος διάβασης το οποίο υποδείχθηκε επί τόπου. Εκκρεμεί ακόμη ο φάκελος ΑΑΔ 108/2010 ενώπιον του (τον χειρίζεται αυτός) για κατάργηση δικαιώματος διάβασης. Αιτητής είναι ο Στέφανος Παναγιώτου. Σήμερα, επί τόπου, το δικαίωμα διάβασης βρίσκεται στο σημείο όπου είναι καθορισμένο στους τίτλους ιδιοκτησίας. Την προηγούμενη μέρα της μαρτυρίας του, ο μάρτυρας επισκέφθηκε τα επίδικα ακίνητα (τεμάχια 3578 και 2328). Τράβηξε φωτογραφίες τις οποίες εμφάνισε και παρουσίασε στο Δικαστήριο (Τεκμήριο 12). Αφού εξήγησε τις εν λόγω φωτογραφίες, ανέφερε ότι δε γνώριζε πώς ήταν, η μορφολογία του εδάφους στο σημείο που είναι το δικαίωμα διάβασης, πριν τη διενέργεια εργασιών από πλευράς των Εναγομένων περί το
- Όσον αφορά στο κοινό σύνορο των δύο τεμαχίων, υπάρχει μια κάθετη υψομετρική διαφορά πέραν των 2,5 μέτρων. Η λωρίδα γης του δικαιώματος διάβασης 3 μέτρα και 5 εκ. είναι τώρα με πλακόστρωτο, επίπεδη και εφάπτεται στο σημείο του συνόρου των δύο τεμαχίων. Ο ίδιος δεν αντιλήφθηκε οποιοδήποτε εμπόδιο επί του δικαιώματος διάβασης. Υπήρχαν, ωστόσο, τσιμεντόπετρες στο σημείο όπου συνορεύουν τα δύο ακίνητα, κατά πλάτος του δικαιώματος διάβασης συνολικού ύψους 60 εκ. Όσον αφορά την καγκελόπορτα, όταν αυτός πήγε επί τόπου ήταν ανοικτή. Αναφέρθηκε ο μάρτυρας και στο τεμάχιο 3576 το οποίο συνορεύει με το δεσπόζον και το δουλεύον. Ανήκει κατά ½ στην Αλεξία Παπαοδυσσέως, το γένος Ιωακείμ Νεοκλέους και κατά ½ στην Άννα Ιωακείμ Νεοκλέους (προφανώς θυγατέρες του Ενάγοντα). Μ.Ε.3 κατέθεσε ο Νίκος Λοϊζίδης, εκτιμητής ακινήτων. Κατόπιν εντολής του δικηγόρου του Ενάγοντα και επίσκεψης του στο χώρο που βρίσκονται τα τεμάχια 2328 και 3578, ετοίμασε έκθεση εκτίμησης (Τεκμήριο 13). Διαπίστωσε κατά την επίσκεψη του ότι είχαν γίνει εκσκαφές και παρεμβάσεις στα πλαίσια ανέγερσης δύο κατοικιών, με αποτέλεσμα στο σημείο όπου τα δύο τεμάχια συνορεύουν να δημιουργηθεί όχθος. Οι ιδιοκτήτες του τεμαχίου 3578 για σκοπούς προστασίας έκτισαν τοίχο για συγκράτηση του χώματος από το τεμάχιο
- Ήταν η γνώμη του ότι λόγω της επέμβασης και της υψομετρικής διαφοράς που δημιουργήθηκε, προκειμένου για να αποκατασταθεί η χρήση του δικαιώματος διάβασης θα πρέπει να γίνει επικλινής ράμπα, ως ήταν πριν το έδαφος, αρχίζοντας από το σύνορο του τεμαχίου 2328 και συνεχίζει κατηφορικά μέσα από το τεμάχιο 3578 και να καταλήγει στο δρόμο όπου αρχίζει το δικαίωμα διάβασης. Ειδικότερα, εξηγώντας το περιεχόμενο της εκτίμησης του, ανέφερε ότι για να ξαναδημιουργηθεί η λωρίδα πρόσβασης που έχει το τεμάχιο 2328 πρέπει να γίνει μια ράμπα που να αρχίζει από το επίπεδο του δρόμου και να καταλήγει στο επίπεδο του δημιουργηθέντος τοίχου αντιστήριξης των χωμάτων και ακολούθως τμήμα των χωμάτων από το τεμάχιο 2328 που είναι ψηλότερα του επιπέδου του τοίχου που έγινε, να μετακινηθούν με εκσκαφέα για να δημιουργηθεί η ράμπα πρόσβασης. Για την εργασία αυτή χρειάζεται να γίνει τοίχος αντιστήριξης στο ανατολικό τμήμα του τεμαχίου 2328, πέραν του επιπέδου του υφιστάμενου τοίχου αντιστήριξης. Ο τοίχος αυτός θα έχει μήκος 10 μέτρα περίπου και ύψος 3 μέτρα, με το αναγκαίο πέδιλο πλάτους 2 μέτρων και ύψους 70 εκατοστόμετρα. Η κατασκευή του τοίχου αυτού υπολογίστηκε από το μάρτυρα ότι θα κοστίσει €150,00 το τ.μ., περιλαμβανομένου και του πέδιλου, σύνολο €4.500,00 (30 τ.μ. x €150,00 = €4.500,00). Η κατασκευή ράμπας πρόσβασης θα έχει από τις δύο πλευρές τοίχο αντιστήριξης των χωμάτων με το αναγκαίο πέδιλο, και αφού κατασκευαστούν οι τοίχοι, το κενό μεταξύ τους θα γεμίσει με χώματα που θα αφαιρεθούν από το τμήμα του τεμαχίου 2328 για να χαμηλώσει το τμήμα αυτό μέχρι το επίπεδο του υφιστάμενου τοίχου που έγινε στο τεμάχιο
- Για την εργασία αυτή θα γίνει ένας τριγωνικός τοίχος νότια, εμβαδού 40 τ.μ. με πέδιλο πλάτους 2 μέτρων και ύψος 0,70 μέτρων, και ένας τριγωνικός τοίχος βόρεια, εμβαδού 25 τ.μ. με πέδιλο, πλάτους 1,5 μ. και ύψος 0,60 μέτρα περίπου. Για την κατασκευή των τοίχων αυτών και τη δημιουργία της ράμπας πρόσβασης, υπολογίζεται το κόστος σε €130,00 το τ.μ. περιλαμβανομένων και των πεδίλων, συνολικό κόστος €8.500,00 (65 τ.μ. x €130,00 = €8.500,00). Για τη μετακίνηση του χώματος και τη διαμόρφωση ράμπας καθώς και για την μετακίνηση και επαναφορά χώματος για την κατασκευή του τοίχου ανατολικά, το κόστος υπολογίστηκε στα €5.000,
- Ο μάρτυρας υπολόγισε τη συνολική ζημιά που έχει υποστεί ο Ενάγοντας στο ποσό των €18.000,00 (ήτοι €4.500,00 + €8.500,00 + €5.000,00 = €18.000,00). Μ.Ε.4 κατέθεσε η Γεωργία Νεοκλέους, σύζυγος του Ενάγοντα. Αναφέρθηκε στη χρήση του δικαιώματος διάβασης από πολύ πριν, περνώντας με το αυτοκίνητο, παρότι ο δρόμος ήταν ανηφορικός. Αυτό γινόταν μέχρι το
- Μετά όμως, με την επέμβαση των Εναγομένων, δημιουργήθηκε όχθος, λόγω αφαίρεσης χώματος από το τεμάχιο 3578, και ως εκ τούτου δεν μπορούν να εισέλθουν στο τεμάχιο τους,
- Μ.Υ.1 κατέθεσε ο Δημήτρης Αλλαγιώτης, Εναγόμενος
- Το τεμάχιο 3578 ανήκει σήμερα στις θυγατέρες του και στο σύζυγο μιας εξ αυτών (Εναγόμενοι 2, 3 και 1 αντίστοιχα). Αναγνώρισε το Τεκμήριο 3 ως έγγραφο το οποίο υπέγραψε ο ίδιος και παρέδωσε στον Ενάγοντα και τη σύζυγο του. Κατά την έναρξη εργασιών και εκσκαφής περί το 2003 προκειμένου να ανεγερθούν οι κατοικίες στο τεμάχιο 3578 για τις δύο θυγατέρες του, προέκυψε διαφωνία για τα σύνορα του τεμαχίου 2328, που ανήκει στον Ενάγοντα, και του τεμαχίου 3578 που σήμερα ανήκει στους Εναγόμενους 1, 2 και 3, ενώ μέχρι το 2001 ιδιοκτήτης ήταν αυτός. Επί τόπου μετέβηκε χωρομέτρης όπου υποδείχθηκε επέμβαση εκ μέρους του Ενάγοντα ο οποίος όμως δεν αποδεχόταν τα νέα σύνορα των τεμαχίων. Έπρεπε, ωστόσο, αυτός να προχωρήσει με τις εκσκαφές. Όταν πήγαινε όμως το τρακτέρ επί τόπου ο Ενάγοντας και η σύζυγος του έμπαιναν μπροστά από αυτό, οπότε ζητήθηκε η βοήθεια της Αστυνομίας και του Κοινοτάρχη. Η Αστυνομία του πρότεινε να κάνει ένα έγγραφο προς τον Ενάγοντα, που να λέει πως αν αποδειχθεί ότι έχει δίκαιο, θα του αποκαθιστούσε τις ζημιές. Γι΄ αυτό υπόγραψε το Τεκμήριο
- Ήταν η θέση του πως ούτε με ζώο δε μπορούσε κάποιος να εισέλθει στο τεμάχιο 2328, γι΄ αυτό ο Ενάγοντας, με εκσκαφέα, σχημάτισε δρόμο 6 μέτρων, μέσα στο τεμάχιο του 3578, προκειμένου να εξυπηρετεί τις ανάγκες ανέγερσης σπιτιού της θυγατέρας του, στο πίσω μέρος του τεμαχίου 3576, περνώντας μέσα από το τεμάχιο
- Όταν έγινε χωρομετρική εργασία διαπιστώθηκε ότι ο δρόμος που έκανε ο Ενάγοντας ήταν μέσα στο τεμάχιο του,
- Οι εκσκαφές που ο Μ.Υ.1 έκανε, ήταν μέσα στο κτήμα του, μέχρι του σημείου του συνόρου των δύο ακινήτων, ενώ οι εκσκαφές μέσα στο τεμάχιο 2328 έγιναν από τον ίδιο τον Ενάγοντα. Το δικαίωμα διάβασης, είναι ελεύθερο και πάντα στη διάθεση του Ενάγοντα, κάτι που δηλώθηκε προς την Αστυνομία. Ουδέποτε ο Ενάγοντας επιχείρησε να περάσει από το δικαίωμα διάβασης και να εμποδιστεί. Όσον αφορά τη γνώμη του Μ.Ε.3 για δημιουργία ράμπας, αν επιτραπεί τέτοια ενέργεια τότε η θυγατέρα του δεν θα μπορεί να κυκλοφορήσει μέσα στο ακίνητο της (Τεμάχιο 3578). Δήλωσε έτοιμος, κατά την αντεξέταση, να επαναφέρει τη μορφολογία του εδάφους επί του δικαιώματος διάβασης, να αρχίζει δηλαδή από την είσοδο - έναρξη του με ανηφορική κλίση και να τελειώνει στα δύο μέτρα ύψος περίπου, στο σημείο που αυτό καταλήγει στο τεμάχιο του Ενάγοντα,
- Μ.Υ.2 κατέθεσε ο Στέφανος Παναγιώτου. Είναι ο Εναγόμενος 1 και σύζυγος της Εναγόμενης
- Η Εναγόμενη 3 είναι κουνιάδα του. Είναι όλοι τους συνιδιοκτήτες από 04.01.2005 στο τεμάχιο 3578 επί του οποίου υπάρχουν δύο κατοικίες, η μία ανήκει σε αυτόν και τη σύζυγο του και η άλλη στην κουνιάδα του. Το τεμάχιο 3578 συνορεύει βόρεια με το τεμάχιο 3576 και ανατολικά με το τεμάχιο
- Όσον αφορά το επίδικο δικαίωμα διάβασης κατέθεσε ότι είναι μέρος της αυλής του σπιτιού του και είναι μοναδική πρόσβαση για να πάει στο πίσω μέρος αυτού. Μπροστά από το σπίτι του υπάρχει δρόμος, επειδή παίζει με τα παιδιά του, για σκοπούς ασφάλειας τους, τοποθέτησε κάγκελο στην είσοδο του δικαιώματος διάβασης, που αποτελεί και είσοδο για το σπίτι του. Ωστόσο η πρόσβαση των δικαιούχων του δικαιώματος διάβασης έχει διασφαλιστεί αφού το κάγκελο είναι ανοικτό, χωρίς κλειδαριά, και μπορούν να περάσουν όποτε θέλουν. Μ.Υ.3 κατέθεσε ο Ιωάννης Στυλιανού Αλλαγιώτη, ζει στην Κυπερούντα από 1948 που γεννήθηκε. Το τεμάχιο 3578 παλαιότερα ανήκε και σ' αυτόν (συνιδιοκτήτης). Στο τεμάχιο 3576 βρίσκεται η κατοικία του ενάγοντα. Το τεμάχιο 2328 που επίσης ανήκει στον Ενάγοντα προέκυψε από διαχωρισμό το 1974 οπότε και παραχωρήθηκε δικαίωμα διάβασης προς όφελος του. Η μορφολογία του εδάφους όσον αφορά το δικαίωμα διάβασης ήταν αρχικά ισόπεδη γύρω στα 4 μέτρα, είχε λάκκο από τον οποίο κουβαλούσαν νερό σχεδόν 1½ μέτρο και μετά ξεκινούσε υψομετρική διαφορά. Το 1971 έκαναν δύο αναβαθμίσεις, 5 μέτρα πλάτος η κάθε μια και 1½ μέτρο ύψος. Αυτή ήταν η πορεία του δικαιώματος διάβασης προς το τεμάχιο
- Το 1989 ο Ενάγοντας επενέβηκε επί του τεμαχίου 3578 και έκανε δρόμο, αφού έριξε πρώτα χώματα, ο δρόμος ήταν πλάτους 6 μέτρων ώστε να μπορούν να βγαίνουν τα φορτηγά και οι μπετονιέρες προς το τεμάχιο 3576 όταν θα έκτιζε σπίτι ο Ενάγοντας για τη θυγατέρα του. Η χρήση δηλαδή δε γινόταν για σκοπούς του τεμαχίου 2328, προς το όφελος του οποίου υπήρχε το δικαίωμα διάβασης. Παρουσίασε το Τεκμήριο 18 προς απόδειξη της μορφολογίας του εδάφους στην περιοχή. Κατέθεσε επίσης ότι, το δικαίωμα διόδου, πριν τη δημιουργία του δρόμου πλάτους 6 μέτρων, δε χρησιμοποιήθηκε ποτέ από τον Ενάγοντα αφού υπήρχαν οι δύο αναβαθμίσεις και έπρεπε να τοποθετηθεί σκάλα για να μπορέσει να ανεβεί και να εισέλθει στο τεμάχιο
- Αξιολόγηση μαρτυρίας:- Κατά την ακροαματική διαδικασία το δικαστήριο είχε την ευχέρεια και παρακολούθησε, με κάθε δυνατή προσοχή, όλους τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιον του. Με κριτήρια την όλη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, καθώς και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους σε συνυφασμό με το περιεχόμενο των τεκμηρίων της υπόθεσης, το Δικαστήριο θα προβεί στην αξιολόγηση της μαρτυρίας. Λαμβανομένων υπόψη των επίδικων θεμάτων, διαπιστώνεται ότι αρκετό μέρος της μαρτυρίας ήταν αχρείαστο. Μέρος της μαρτυρίας, σε ουσιώδη ζητήματα, είναι αποδεκτό και αναμφισβήτητο. Ως εκ τούτου το Δικαστήριο θα περιοριστεί, στην αξιολόγηση της μαρτυρίας η οποία είναι συνυφασμένη αποκλειστικά με την απόδειξη των προϋποθέσεων και στοιχείων που σχετίζονται με τη στοιχειοθέτηση της αξίωσης του Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας και η σύζυγος του, Μ.Ε.1 και Μ.Ε.4, δεν άφησαν καλή εντύπωση στο Δικαστήριο, ήσαν προσκολλημένοι στο γεγονός ότι το τεμάχιο 2328 έχει προς όφελος του δικαίωμα διάβασης επί του τεμαχίου 3578, γεγονός που είναι αποδεκτό, χωρίς να προσθέσουν κάτι πειστικό ως προς την ακριβή μορφολογία του εδάφους, στο σημείο όπου βρίσκεται το δικαίωμα διάβασης, πριν την επέμβαση επί αυτού για σκοπούς ανέγερσης της κατοικίας των Εναγομένων 1 και
- Ως θα διαφανεί πιο κάτω, αυτό ήταν ουσιαστικό ζητούμενο για το Δικαστήριο για να πετύχει η αξίωση του Ενάγοντα. Φαίνεται πως, από τα λεγόμενα τους, ακόμη αμφισβητούν χωρομετρικές εργασίες και αποφάσεις του Διευθυντή του Κτηματολογίου για τα σύνορα του τεμαχίου τους, 2328, και του τεμαχίου 3578 που σήμερα ανήκει στους Εναγόμενους 1, 2 και
- Ο Ενάγοντας επικαλέστηκε ζημιά ύψους €30.000,00 εξαιτίας του ότι είχε πρόθεση να ανεγείρει κατοικία στο τεμάχιο 2328, για τη θυγατέρα του, πλην όμως δεν το έπραξε λόγω της στέρησης του δικαιώματος διάβασης, ως εκ τούτου αυξήθηκαν οι τιμές των υλικών με αποτέλεσμα να υποστεί την προαναφερόμενη ζημιά. Η θέση αυτή ήταν γενική και αφηρημένη χωρίς να υποστηρίζεται από ίχνος συγκεκριμένης μαρτυρίας (π.χ. αρχιτεκτονικά σχέδια, προσφορές, τιμές υλικών για τα διαφορετικά χρονικά διαστήματα - προτιθέμενος χρόνος ανέγερσης) ως εκ τούτου δε γίνεται αποδεκτή. Ακόμη, ο Ενάγοντας ανέφερε πως, λόγω της επέμβασης στο δικαίωμα διάβασης, η αξία του τεμαχίου του, 2328, έχει εκμηδενιστεί, ενώ πρώτα άξιζε περί τις €60.000,
- Πρόκειται για εντελώς πρόχειρη μαρτυρία, που στερείται πειστικότητας. Ο ίδιος δεν είναι εκτιμητής ακινήτων. Δεν εξήγησε πώς κατέληξε στο ποσό αυτό. Επιπλέον, επισημαίνεται πως, έστω ότι υπάρχει επέμβαση στο δικαίωμα διάβασης, αυτό δεν έχει καταργηθεί αλλά νομικά υφίσταται επί του τίτλου του. Δε δικαιολογείται, κατ΄ επέκταση, η θέση του ότι έχει εκμηδενιστεί η αξία του τεμαχίου του. Περαιτέρω, ο Ενάγοντας διεκδικεί ζημιά ύψους €45.000,00 για κατασκευή τοίχου αντιστήριξης ούτως ώστε το δικαίωμα διάβασης να επανέλθει στην προτέρα του κατάσταση. Η μαρτυρία του ιδίου δεν εξειδίκευσε τέτοιο κονδύλι. Κατέθεσε ωστόσο ο Μ.Ε.3, εκτιμητής ακινήτων ο οποίος εκτίμησε ότι για σκοπούς αποκατάστασης του δικαιώματος διάβασης χρειάζονται τοίχοι αντιστήριξης και άλλες κατασκευές οι οποίες θα κοστίσουν €18.000,
- Η μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα ως προς το κόστος των κατασκευαστικών έργων ήταν πειστική και χωρίς αντικρουστική μαρτυρία. Παραμένει ωστόσο να αποφασιστεί από το Δικαστήριο, σε κατοπινό στάδιο, το εύλογο και το δίκαιο για απόδοση του ποσού των €18.000,00 προς όφελος του Ενάγοντα σε συνυφασμό με την αναγκαιότητα που έχει το κόστος αυτό με τυχόν επέμβαση εκ μέρους των Εναγομένων. Ο Μ.Ε.2 άφησε πολύ καλή εντύπωση. Πρόκειται για λειτουργό του Κτηματολογίου, ο οποίος ό,τι κατέθεσε προερχόταν από τους φακέλους που είχε στην κατοχή του. Υπήρξε δε ιδιαίτερα βοηθητικός παρουσιάζοντας την επιτόπου κατάσταση στα επίδικα τεμάχια, αφού τα επισκέφθηκε την προηγούμενη μέρα της μαρτυρίας του, βγάζοντας φωτογραφίες τις οποίες παρουσίασε (Τεκμήριο 12), διαφωτίζοντας έτσι το Δικαστήριο σε πολύ μεγάλο βαθμό. Η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή χωρίς οποιοδήποτε ενδοιασμό. Ο Μ.Ε.3 επίσης άφησε καλή εντύπωση, ωστόσο η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή μόνο, για τους λόγους που θα εξηγηθούν αργότερα, ως προς το ύψος του κόστους που έχει εκτιμήσει τις προτεινόμενες κατασκευαστικές εργασίες. Δε γίνεται αποδεκτή η μαρτυρία του για το πως ήταν η μορφολογία του εδάφους πριν την κατασκευή των σπιτιών των Εναγομένων 2 και 3, στο πλάτος και μήκος επί του δικαιώματος διάβασης, καθότι προέρχεται από εξ' ακοής μαρτυρία, ήτοι από τον Ενάγοντα του οποίου η μαρτυρία δεν κρίθηκε αξιόπιστη. Από την πλευρά των Μ.Υ. κρίνεται ότι υπήρξε πιο θετική μαρτυρία. Δε διαπιστώνονται κλονιστικά στοιχεία μέσα από την αντεξέτασή τους. Η μαρτυρία τους συνάδει και με τα στοιχεία που κατέθεσε ο Μ.Ε.2, αναφορικά με το ιστορικό των δύο επίδικων ακινήτων (τεμάχιο 2328 και 3578) και ιδιαίτερα για τις διαφωνίες που υπήρξαν για τα σύνορα τους αλλά και το σημείο όπου βρίσκεται το δικαίωμα διάβασης. Υπήρξαν σταθεροί και συνεπείς κατά την αντεξέτασή τους. Η μαρτυρία τους ως προς τα γεγονότα γίνεται αποδεκτή. Όσον αφορά τη θέση τους, ότι δεν υπάρχει επέμβαση, αυτό είναι θέμα νομικό και θα το αποφασίσει το Δικαστήριο. Ευρήματα Δικαστηρίου:- Λαμβάνοντας υπόψη την προαναφερθείσα αξιολόγηση καθώς και τη μαρτυρία που δεν αμφισβητήθηκε, διαπιστώνεται ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση έχουν ως ακολούθως: Οι Εναγόμενοι 1 και 2 είναι σύζυγοι. Η Εναγόμενη 3 είναι αδελφή της Εναγόμενης
- Οι Εναγόμενες 2 και 3 είναι θυγατέρες του Εναγόμενου
- Οι Εναγόμενοι 1, 2 και 3 είναι μέχρι σήμερα, από το 2005, συνιδιοκτήτες (¼, ¼ και ½ αντίστοιχα) του τεμαχίου 3578 στο χωριό Κυπερούντα της επαρχίας Λεμεσού. Ο Εναγόμενος 4, ήταν συνιδιοκτήτης στο εν λόγω ακίνητο μέχρι το 2001, οπότε και μεταβίβασε το μερίδιο του στις θυγατέρες του, Εναγόμενες 2 και
- Το τεμάχιο 3578 εφάπτεται σε δρόμο της Κυπερούντας. Ο Ενάγοντας ήταν ιδιοκτήτης του τεμαχίου 3576 και σήμερα ιδιοκτήτριες είναι οι θυγατέρες του Αλεξία και Άννα από ½ μερίδιο. Ο Ενάγοντας είναι ιδιοκτήτης του τεμαχίου
- Τα δύο αυτά τεμάχια βρίσκονται βόρεια και ανατολικά αντίστοιχα, του τεμαχίου
- Προς όφελος του τεμαχίου 2328 (δεσπόζον) υπάρχει εγγεγραμμένο δικαίωμα διάβασης σε βάρος του τεμαχίου 3578 (δουλεύον). Το εν λόγω δικαίωμα διάβασης παραχωρήθηκε όταν έγινε διαχωρισμός του τεμαχίου 421/2 και προέκυψαν τα τεμάχια 2328 και
- Το δικαίωμα διάβασης ως είναι καθορισμένο στο πιστοποιητικό εγγραφής του τεμαχίου 2328 είναι πλάτους 3 μ. και 5 εκ., κατά μήκος του βόρειου συνόρου του τεμαχίου
- Σε αυτό, άλλωστε, συμφωνούν όλες οι πλευρές. Ο Δημήτρης Αλλαγιώτης, Εναγόμενος 4, όντας προγενέστερος συνιδιοκτήτης του τεμαχίου 3578 και ως πατέρας των Εναγομένων 2 και 3, περί το έτος 2003 επιχείρησε την έναρξη εργασιών με εκσκαφές στο εν λόγω τεμάχιο για σκοπούς ανέγερσης δύο κατοικιών για τις θυγατέρες του, Εναγόμενες 2 και
- Προέκυψε ωστόσο διαφωνία ως προς τα σύνορα του τεμαχίου του με το τεμάχιο 2328 που ανήκει στον Ενάγοντα. Ακολούθησε χωρομετρική εργασία οπότε διαπιστώθηκε ότι ο Ενάγοντας επενέβηκε στο τεμάχιο
- Είχε ο Ενάγοντας προβεί σε εκσκαφές και τοποθετήσεις χώματος, δημιουργώντας χωμάτινο δρόμο ώστε μέσα από το τεμάχιο 3578, και μετά μέσα από το τεμάχιο 2328, να περνούν φορτηγά και μπετονιέρες, και να εισέρχονται στο τεμάχιο 3576 προκειμένου, στο πίσω μέρος αυτού, να ανεγερθεί η κατοικία της θυγατέρας του Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας δεν αποδεχόταν τα σύνορα των τεμαχίων που υποδείχθηκαν από το Κτηματολόγιο, και εμπόδιζε τις εργασίες στο τεμάχιο
- Με την παρέμβαση της αστυνομίας ο Εναγόμενος 4 υπέγραψε και παρέδωσε στον Ενάγοντα βεβαίωση (Τεκμήριο 3) με την οποία αναφέρει πως αν αποδειχθεί ότι θα προκαλούσε οποιαδήποτε επέμβαση στα δύο ακίνητα του Ενάγοντα, τεμάχια 2328 και 3576, ήταν υπόχρεος να του αποκαταστήσει τις ζημιές. Ακολούθησαν οι εκσκαφές επί του τεμαχίου 3578 και ανεγέρθηκαν οι κατοικίες των Εναγομένων 2 και
- Στο βόρειο τμήμα του τεμαχίου 3578, σήμερα, είναι τοποθετημένο πλακόστρωτο το οποίο καλύπτει όλο το πλάτος και μήκος του δικαιώματος διάβασης το οποίο υπάρχει προς όφελος του τεμαχίου
- Επίσης, λόγω των εκσκαφών, στο τέρμα του δικαιώματος διάβασης, δηλαδή εκεί που αρχίζει το τεμάχιο 2328, έχει δημιουργηθεί, κατακόρυφος όχθος ύψος πέραν των 2,5 μέτρων. Οι φωτογραφίες Τεκμήριο 12 που έχει παρουσιάσει ο Μ.Ε.2 διαφωτίζουν πλήρως περί της υπάρχουσας σημερινής κατάστασης. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι, η οποιαδήποτε υψομετρική διαφορά υπάρχει μεταξύ του τεμαχίου 3578, πλην των 2,5 μέτρων που προαναφέρθηκε, και ενδότερα του τεμαχίου 2328, δε δημιουργήθηκε από τις εκσκαφές που έγιναν στα πλαίσια της ανέγερσης των δύο κατοικιών των Εναγομένων 2 και 3 - θυγατέρων του Εναγόμενου
- Τούτο προκύπτει από την αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Υ.1 - Εναγόμενου 4 και υποστηρίζεται από τη φωτογραφία Τεκμήριο 9, παρόλο που αυτή παρουσιάστηκε από τον Ενάγοντα, που δείχνει ότι η υψομετρική διαφορά που υπάρχει μέσα στο τεμάχιο 2328 δημιουργήθηκε, ως είναι η θέση της υπεράσπισης, για σκοπούς διέλευσης φορτηγών και μπετονιέρων όταν ανεγέρθηκε η κατοικία της θυγατέρας του Ενάγοντα η οποία κτίστηκε στο πίσω μέρος του τεμαχίου
- Είναι ωστόσο εύρημα ότι ο Εναγόμενος 1 τοποθέτησε στο τέρμα του δικαιώματος διάβασης και πριν την είσοδο στο τεμάχιο 2328, τσιμεντόπετρες ύψους 60 εκ. περίπου (αποδέχτηκε ότι τις τοποθέτησε) ενώ στην αρχή του δικαιώματος διάβασης έχει τοποθετήσει καγκελόπορτα στην οποία δεν υπάρχει κλειδαριά ασφαλείας. Η διάνοιξη της γίνεται χωρίς οποιοδήποτε εμπόδιο. Επίσης αποτελεί εύρημα ότι, πριν τις εκσκαφές και τις τοποθετήσεις χώματος που ο Ενάγοντας έκανε στο τεμάχιο 3578, κάνοντας δρόμο 6 μέτρων, για σκοπούς πρόσβασης στο πίσω μέρος του τεμαχίου 3576 (όπου ανεγέρθηκε η κατοικία της θυγατέρας του), στο σημείο όπου είναι καθορισμένο το δικαίωμα διάβασης η μορφολογία του εδάφους ήταν όπως την περιέγραψαν οι Μ.Υ.1 και Μ.Υ.
- Αρχικά το έδαφος ήταν ισόπεδο, μέχρι τα 4 μέτρα, ακολουθούσε 1½ μέτρο περίπου λάκκος με νερό, και μετά άρχιζε ανηφορική κλίση μέχρι το τέλος της διάβασης όπου συνορεύει με το τεμάχιο
- Λόγω της υψομετρικής διαφοράς το 1971 έγιναν δύο αναβαθμίσεις περί το 1½ μέτρο ύψος και στο σημείο όπου τερματίζεται το δικαίωμα διάβασης υπήρχε περί τα 2 μ. ύψος από το δάπεδο όπως αυτό είναι σήμερα. Νομική πτυχή:- Η απαίτηση του Ενάγοντα βασίζεται σε παράνομη επέμβαση σε ακίνητο, ως εκ τούτου είναι χρήσιμο να παρατεθούν στη συνέχεια οι νομικές διατάξεις και οι αρχές που διέπουν το εν λόγω αστικό αδίκημα. ΚΕΦ. 148:- Άρθρο «43.-
(1)Παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία συνίσταται σε παράνομη είσοδο ή σε παράνομη πρόκληση ζημιάς ή σε παράνομη παρέμβαση στην ιδιοκτησία αυτή από οποιονδήποτε πρόσωπο.
(2)Αν η πράξη για την οποία εγείρεται η αγωγή είναι επιτρεπτή κατά τοπικό έθιμο, αυτό αφού αποδειχθεί συνιστά υπεράσπιση αλλά σε αγωγή που εγείρεται για παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία το βάρος της απόδειξης ότι η πράξη για την οποία εγείρεται η αγωγή δεν ήταν παράνομη φέρει ο Εναγόμενος.» Στην υπόθεση Adrian Holdings Ltd v. Κυπριακή Δημοκρατία διά του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(1998)1 Α.Α.Δ. 1836, λέχθηκαν τα ακόλουθα στη σελίδα 1843: «Το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι αγώγιμο per se. Όπου όμως δεν αποδεικνύεται η ύπαρξη ζημιάς, μπορεί να επιδικαστούν μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις και να μη δοθούν έξοδα ή ακόμη και να διαταχθεί ο Ενάγων να καταβάλει έξοδα στον Εναγόμενο. (Παπακόκκινου κ.ά. ν. Θεοδοσίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 379, Kakoullou and another v. Kakoulli
(1985)1 C.L.R. 355, Ttanis v. Hadjimichael and Another
(1982)1 C.L.R. 301 και Ευθυβούλου κ.ά. ν. Συμβούλιο Βελτιώσεως Κισσόνεργας κ.ά., Πολιτική Έφεση 9712, ημερομηνίας 21.05.98). Όπου αποδεικνύεται παράνομη κατοχή ακινήτου το μέτρο αποζημιώσεων είναι η αγοραία ενοικιαστική αξία του ακινήτου και όχι το όφελος που προσπορίζεται ο παράνομος κάτοχος από την επέμβαση.» Περαιτέρω στην υπόθεση Βερεγγάριας Παπακόκκινου διαχειρίστριας κ.α. ν. Δήμου Πάφου
(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 634, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Είναι καθιερωμένη αρχή ότι το ζήτημα των εξόδων της δίκης εμπίπτει στη διακριτική εξουσία του εκδικάσαντος Δικαστηρίου. Ο γενικός κανόνας είναι ότι αυτά ακολουθούν το αποτέλεσμα. Απόκλιση από τον κανόνα δικαιολογείται μόνο εφόσον συντρέχουν ικανοί λόγοι που ανάγονται στη γενεσιουργό αιτία της πρόκλησης του συνόλου ή μέρους των εξόδων της δίκης (βλ. π.χ. Θρασυβούλου ν. Arto Estates Ltd
(1993)1 Α.Α.Δ. 12, Αρέστη ν. Λαδόκοννου, Πολιτική Έφεση 8870, ημερομηνίας 11.6.96). Στην παρούσα υπόθεση, όπως ορθά παρατήρησε η πρωτόδικη δικαστής, αιτιολογώντας την απόφαση της να στερήσει από τις Ενάγουσες τα έξοδα τους, αλλά, ταυτόχρονα, να μην επιδικάσει έξοδα σε βάρος τους, οι Ενάγουσες πέτυχαν μεν στη βασική τους απαίτηση, που ήταν η παράνομη επέμβαση, απέτυχαν, όμως, να αποδείξουν την ισχυριζόμενη ή άλλη ζημιά εξαιτίας της επέμβασης. Βρίσκουμε ότι, εν όψει του αποτελέσματος της δίκης, η απόφαση της πρωτόδικης Δικαστού να μην εκδώσει διάταγμα για τα έξοδα ήταν εύλογα δικαιολογημένη. Η έφεση απορρίπτεται με έξοδα σε βάρος των εφεσειουσών.» Όσον αφορά δε το βάρος της απόδειξης της ισχυριζόμενης επέμβασης είναι προφανές ότι το φέρει ο Ενάγοντας, ωστόσο μετατίθεται στον Εναγόμενο το βάρος να αποδείξει ότι η επέμβαση δεν είναι παράνομη, αυτό προκύπτει από το άρθρο 43§2 του Κεφ. 148 και όπως έχει ερμηνευθεί στην υπόθεση Β. Παπακόκκινου ν. Σμυρλή
(2001)1 Α.Α.Δ. 1653. Επιπρόσθετα έχει καθιερωθεί μέσα από τη νομολογία, (βλέπε υπόθεση Αγγελίδης ν. Φιλίππου και Κολοκασίδης Estates Ltd
(1991)1 Α.Α.Δ. σελ. 327), ότι σε περίπτωση απόδειξης παράνομης επέμβασης δικαιωματικά εκδίδεται διάταγμα για άρση της επέμβασης προκειμένου να τερματιστεί η παρανομία ή απαγόρευση για το μέλλον. Η καταβολή αποζημιώσεων με βάση τις πιο πάνω αρχές επιβάλλεται έστω και αν ο ιδιοκτήτης δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο ίδιος την περιουσία ή να την ενοικιάσει (βλέπε υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Bahchecioglou και άλλος
(1998)1(Α) Α.Α.Δ.). Γενικά θα μπορούσε να ειπωθεί πως η επέμβαση συνίσταται στην παράνομη πράξη ή ενέργεια με την οποία τίθεται υπό αμφισβήτηση η κυριότητα ή η νόμιμη κατοχή περιουσίας από κάποιο πρόσωπο και προκαλείται ενόχληση χωρίς βέβαια τη συγκατάθεση του. Στην υπόθεση Γ. Γλυκής ν. Ιεράς Μονής Μαχαιρά
(1999)1 Α.Α.Δ. 654, αποφασίστηκε ότι ουσιαστικό στοιχείο της παράνομης επέμβασης είναι η εκ μέρους του Ενάγοντα νόμιμη κατοχή του χώρου επί του οποίου γίνεται η παράνομη επέμβαση. Η απόδειξη ιδιοκτησίας αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξη κατοχής, εκτός αν προκύπτει από μαρτυρία ότι την κατοχή την έχει άλλος. Αυτή είναι και η περίπτωση στην παρούσα υπόθεση, όπου ο Ενάγοντας έχει δικαίωμα διέλευσης και κατ΄ επέκταση κατοχή κατά το χρόνο διέλευσης. Συμπεράσματα Δικαστηρίου: Λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα του Δικαστηρίου κρίνεται ότι ο Ενάγοντας έχει αποδείξει την απαίτηση του για επέμβαση και παρεμπόδιση στη χρήση του δικαιώματος διάβασης εναντίον των Εναγομένων 1 και
- Το εν λόγω δικαίωμα παραχωρήθηκε κατά το διαχωρισμό του τεμαχίου 421/2, το 1974, οπότε προέκυψαν τα τεμάχια 3578 και
- Με βάση τα ευρήματα, προκύπτει ότι η μορφολογία του εδάφους έχει σήμερα διαφοροποιηθεί, κατόπιν οδηγιών του Εναγόμενου 4 κατά τις εκσκαφές που έγιναν για σκοπούς κατασκευής της κατοικίας των θυγατέρων του - Εναγομένων 2 και
- Ως αποτέλεσμα, έχει δημιουργηθεί στο σημείο που τερματίζεται το μήκος του δικαιώματος κατακόρυφος όχθος που καθιστά αδύνατη την πρόσβαση στο τεμάχιο 2328 ακόμη και με τα πόδια. Κρίνεται πως οι Εναγόμενοι 1 και 4 όφειλαν να ζητήσουν την κατάργηση του δικαιώματος διάβασης και μετά να επέμβουν. Το δικαίωμα διάβασης είναι πραγματοπαγές και όχι προσωποπαγές, συνεπώς η θέση της υπεράσπισης ότι ο Ενάγοντας κατέστηκε ιδιοκτήτης το 2010, ήτοι μετά που έγινε η επέμβαση, ως εκ τούτου αυτός δεν νομιμοποιείται στην έγερση της αγωγής, απορρίπτεται. Ο κατακόρυφος όχθος έχει δημιουργηθεί μετά την αφαίρεση χώματος, με οδηγίες του Εναγόμενου
- Έστω και αν είχε προηγηθεί επέμβαση του Ενάγοντα στο συγκεκριμένο αλλά και σε παραπλήσιο σημείο, όφειλε ο Εναγόμενος 4 να διατηρήσει το έδαφος ως ήταν κατά την παραχώρηση του δικαιώματος διάβασης. Πρόσθετη πράξη παρεμπόδισης συνιστά η τοποθέτηση τσιμεντόπετρων, έστω σε προσωρινή βάση, με συνολικό ύψος 60 εκατοστών, οι οποίες τοποθετήθηκαν από τον Εναγόμενο
- Η τοποθέτηση καγκελόπορτας χωρίς απαγόρευση ή αδυναμία διάνοιξης της από τον Ενάγοντα κρίνεται πως δεν συνιστά παρεμπόδιση στη χρήση του δικαιώματος διάβασης, ενόψει του ότι το κάγκελο είναι χωρίς κλειδαριά. Ο δε Εναγόμενος 4 ανέφερε πως αυτό το γεγονός είναι δηλωμένο στην Αστυνομία. Ο Ενάγοντας δεν κατέθεσε ότι επιχείρησε να εισέλθει στην είσοδο και η καγκελόπορτα να ήταν κλειστή με κλειδί ασφαλείας ή τον παρεμπόδισε κάποιος να εισέλθει στη λωρίδα γης που καλύπτει το δικαίωμα διάβασης. Το γενικότερο παράπονο του Ενάγοντα στηρίζεται στο ότι με την παρέμβαση των Εναγομένων, δημιουργήθηκε όχθος μεταξύ των συνόρων των δύο ακινήτων, δεσπόζοντος και δουλεύοντος, και ως εκ τούτου δεν μπορεί να κάνει χρήση του δικαιώματος διάβασης ώστε να εισέλθει στο τεμάχιο του
- Αναφορικά με την αξίωση του Ενάγοντα εναντίον των Εναγομένων 2 και 3, διαπιστώνεται ότι καμία αποδεκτή μαρτυρία ή εύρημα τις συνδέει με την προαναφερόμενη επέμβαση και παρεμπόδιση στη χρήση του δικαιώματος διάβασης. Ως εκ τούτου η αγωγή εναντίον τους αποτυγχάνει. Σε ότι αφορά το κόστος κατασκευής τοίχου αντιστήριξης και άλλων έργων, προκειμένου για την αποκατάσταση του δικαιώματος διάβασης, όπως αξιώνει ο Ενάγοντας, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν δικαιολογείται η επιδίκαση προς όφελος του Ενάγοντα του ποσού των €18.000,
- Μπορεί το κόστος να είναι αυτό, αλλά οι Εναγόμενοι 1 και 4 δεν έχουν υποχρέωση να αποκαταστήσουν το δικαίωμα διάβασης με τον τρόπο που εισηγείται και αντιλαμβάνεται ο Ενάγοντας. Δεν είναι υπόχρεοι, εκτός και αν από μόνοι τους ήθελαν, να δημιουργήσουν συνθήκες τέτοιες, ούτως ώστε, το δικαίωμα διάβασης να αποκτήσει ποιότητα ή επίπεδο άλλο και δη πολύ καλύτερο απ΄ ότι ήταν όταν παραχωρήθηκε. Το Δικαστήριο κρίνει, ωστόσο, ότι οι Εναγόμενοι 1 και 4 έχουν υποχρέωση να επαναφέρουν το δικαίωμα διάβασης στην προτέρα του κατάσταση. Ο δε Ενάγοντας έχει υποχρέωση να διαμορφώσει το έδαφος του τεμαχίου του, 2328, ώστε να καταστήσει ομαλή την πρόσβαση στο ακίνητο του καταργώντας την όποια υψομετρική διαφορά η οποία, ούτως ή άλλως, υπήρχε όταν παραχωρήθηκε το δικαίωμα διάβασης. Όσον αφορά στις υπόλοιπες αξιώσεις του Ενάγοντα, αυτές έχουν απορριφθεί για τους λόγους που έχουν ήδη εξηγηθεί και ως εκ τούτου, η μόνη αποζημίωση που δικαιολογείται, υπό τις περιστάσεις, είναι ονομαστικές αποζημιώσεις. Συνακόλουθα, επιδικάζονται προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 4 ονομαστικές αποζημιώσεις ύψους €20,
- Περαιτέρω, εκδίδεται διάταγμα με το οποίο: (α) Ο Εναγόμενος 1 διατάσσεται όπως εντός δύο μηνών από την επίδοση του διατάγματος απομακρύνει τις τσιμεντόπετρες τις οποίες τοποθέτησε στο σημείο όπου τερματίζεται το δικαίωμα διάβασης και συνορεύει με το τεμάχιο
- (β) Ο Εναγόμενος 4 διατάσσεται όπως, εντός 2 μηνών από την επίδοση του διατάγματος, επαναφέρει τη μορφολογία του εδάφους επί του πλάτους και του μήκους του δικαιώματος διάβασης, ούτως ώστε να υπάρχει ομαλή ανηφορική κλίση σ΄ αυτό η οποία να καταλήγει σε ύψος 2 μέτρων από το δάπεδο, όπως είναι σήμερα, στο σημείο όπου καταλήγει το δικαίωμα διάβασης και αρχίζει το τεμάχιο
- Αναφορικά με τα έξοδα της αγωγής, επιδικάζονται έξοδα προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και
- Να υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η αγωγή απορρίπτεται εναντίον των Εναγομένων 2 και 3 με έξοδα σε βάρος του Ενάγοντα και προς όφελος των Εναγομένων 2 και 3, κατά το ¼, καθότι καταχώρισαν κοινή υπεράσπιση με τους Εναγόμενους 1 και 4, είχαν δε τον ίδιο δικηγόρο (βλέπε υπόθεση Τ. Μενοίκου ν. Κ. Χριστοδουλίδη
(2004)1 Α.Α.Δ. 1711). Να υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Δ. Ι. Κίτσιος, Α.Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΔ Subject: Civil/Other Action/Final Αναφορά: Αστικά αδικήματα - Επέμβαση σε δικαίωμα διάβασης cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο