ΚΩΣΤΑΣ Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΛΤΔ ν. ΞΑΝΘΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ, Αρ. Αγωγής: 158/10, 10/4/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2014:A123 EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Ε. Γεωργίου - Αντωνίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 158/10 Μεταξύ: ΚΩΣΤΑΣ Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΛΤΔ Εναγόντων και ΞΑΝΘΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ Εναγομένου Ημερομηνία: 10 Απριλίου, 2014 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κ. Φλωρίδης Για Εναγόμενο: κ. Κούμας (για την εκφώνηση της απόφασης κα. Παύλου) Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι Ενάγοντες με την αγωγή τους αξιώνουν το ποσό των €3.575- πλέον φ.π.α ως ποσό οφειλόμενο για παρασχεθείσες και προσφερθείσες υπηρεσίες προς τον Εναγόμενο. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης τους οι Ενάγοντες είναι εργολάβοι οικοδομών με ενασχόληση τις οικοδομικές εργασίες. Κατά ή περί τον Απρίλιο του 2008, μετά από παράκληση του Εναγόμενου, είχαν υποβάλει γραπτή προσφορά ύψους €16.800- πλέον φ.π.α. για την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών προς όφελος του Εναγόμενου, ήτοι την τοποθέτηση κεραμικών και πορσελάνων στην υπό ανέγερση οικοδομή του Εναγόμενου. Μετά την αποδοχή της προσφοράς η εργασία εκτελέστηκε και αποπερατώθηκε περί το Νοέμβριο του
- Κατά τη διάρκεια όμως της εκτέλεσης της συμφωνηθείσας εργασίας ο Εναγόμενος είχε αναθέσει στους Ενάγοντες την εκτέλεση επιπρόσθετης, μη συμφωνηθείσας, εργασίας της οποίας η αξία είχε ανέλθει στις €3.575- πλέον φ.π.α. Συγκεκριμένα είχε ανατεθεί στους Ενάγοντες η τοποθέτηση κεραμικών στη βεράντα της σοφίτας, η τοποθέτηση κεραμικών στο μηχανοστάσιο, η τοποθέτηση γρανιτών περιμετρικά της βεράντας εισόδου και στο πλαϊνό των σκαλιών και της βεράντας, η τοποθέτηση καπακιού στο λάκκο για τα νερά του μπάνιου, η κατασκευή κυριζιών, η τοποθέτηση σωλήνων και κυριζιών για τα νερά της βροχής, η τοποθέτηση σχαρών και μπετόν, η τοποθέτηση κεραμικών στο χώρο στάθμευσης και στη σιδεροσύνδεση, η τοποθέτηση καπακιών στα κυρίζια και επένδυση αυτών με κεραμικά, η τοποθέτηση πορσελάνων στον μπάνιο, την τουαλέτα και το ντους μέχρι το ταβάνι, το κτίσιμο ενός μπάνιου και δύο ντους και η αλλαγή κεραμικού έκτασης 30 επί 60 μετά από υπόδειξη του ιδιοκτήτη λόγω διχρωμίας του κεραμικού. Ο Εναγόμενος μέχρι 22/12/09 είχε καταβάλει στους Ενάγοντες το ποσό των €18.450-. Οι Ενάγοντες είχαν αποδεχθεί το συγκεκριμένο ποσό προς εξόφληση της συμφωνηθείσας εργασίας όχι όμως για τις επιπρόσθετες εργασίες. Κάλεσαν με επιστολή του δικηγόρου τους, ημερομηνίας 28/12/09, τον Εναγόμενο, όπως εξοφλήσει το συγκεκριμένο ποσό. Ο Εναγόμενος στην Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης του ισχυρίζεται ότι οι Ενάγοντες δεν έχουν οποιοδήποτε αγώγιμο δικαίωμα εναντίον του γιατί ουδέποτε είχαν τερματίσει την επίδικη συμφωνία και επιπρόσθετα περί το τέλος του 2009 είχαν εξοφληθεί πλήρως για τις εργασίες που είχαν εκτελέσει προς όφελος του Εναγόμενου. Παραδέχεται, ο Εναγόμενος, ότι κατά ή περί τον Απρίλιο του 2008 είχε ζητήσει από τους Ενάγοντες γραπτή προσφορά για την εκτέλεση κάποιων εργασιών. Στη μεταξύ τους συμφωνία που επιτεύχθηκε ήταν προφορικός ή και εξυπακουόμενος όρος, της συγκεκριμένης συμφωνίας, ότι η τελική και απόλυτη πληρωμή του Εναγόμενου στους Ενάγοντες θα γινόταν μόνο εάν και εφόσον οι συμφωνηθείσες εργασίες ήταν πλήρως και τελείως αποπερατωμένες. Επιπρόσθετα ισχυρίζεται ότι είχε επιτρέψει στους Ενάγοντες να εκτελέσουν για λογαριασμό του εργασίες οι οποίες όμως δεν ολοκληρώθηκαν ή και δεν ολοκληρώθηκαν δεόντως ή και ουδέποτε είχαν γίνει με τη σύμφωνη γνώμη ή τις οδηγίες ή και παραγγελία του Εναγόμενου. Καταλήγει, ότι από την ημέρα που οι Ενάγοντες σταμάτησαν να εμφανίζονται στην κατοικία του, για λόγους που ο ίδιος δεν γνωρίζει, ο ίδιος δεν τους κατέβαλε οποιαδήποτε άλλα ποσά. Όμως, στις 22/12/09, είχε προσφέρει στους Ενάγοντες επιταγή ύψους €5.000- προς πλήρη εξόφληση του υπολοίπου. Παρά τις εκκλήσεις του για ολοκλήρωση της συμφωνηθείσας εργασίας οι Ενάγοντες ουδέποτε εμφανίστηκαν με αποτέλεσμα η κατοικία του Εναγόμενου να παραμένει ημιτελής μέχρι και σήμερα. Ο Εναγόμενος ανταπαιτεί το ποσό των €4.000- ως αποζημίωση για κακοτεχνίες. Συγκεκριμένα, ισχυρίζεται ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί ή και αποπερατωθεί πλήρως οι συμφωνηθείσες εργασίες ενώ η ποιότητα των εκτελεσθέντων εργασιών δεν ήταν του ευλόγου ή και του αναμενόμενου επιπέδου. Μέχρι και σήμερα παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα με εισροή όμβριων υδάτων από τη σοφίτα και παρατηρείται υγρασία λόγω λανθασμένης ή/και μη μόνωσης των κεραμικών της σοφίτας. Αξιώνει τα έξοδα επιδιόρθωσης των κακοτεχνιών και ειδικότερα τα έξοδα επιδιόρθωσης των κατασκευαστικών κακοτεχνιών που αφορούν την υδατομόνωση των κεραμικών της σοφίτας. Για τους Ενάγοντες μαρτυρία έδωσε ο διευθυντής τους, Κώστας Δημητρίου, του οποίου η γραπτή δήλωση κατατέθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο
- Σύμφωνα με τη γραπτή του δήλωση η Ενάγουσα Εταιρεία κατέχει άδεια εργολήπτη οικοδομικών έργων και ασχολείται με οικοδομικές εργασίες. Αρχές Απριλίου του 2008, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Εναγόμενο, είχε ετοιμαστεί γραπτή προσφορά σε σχέση με την εκτέλεση εργασιών, συγκεκριμένα τη τοποθέτηση κεραμικών και πορσελάνων στην υπό ανέγερση οικοδομή του Εναγόμενου. Η προσφορά για τις συγκεκριμένες εργασίες, ημερομηνίας 06/04/08, είχε παραδοθεί στον Εναγόμενο και ήταν αξίας €16.800- πλέον φ.π.α. Η Ενάγουσα είχε αναλάβει την τοποθέτηση κεραμικών στην κατοικία, ήτοι στο κάτω μέρος και στον όροφο δωματίων, την τοποθέτηση σκάλας, την τοποθέτηση πορσελάνων στο μπάνιο, στο ντους, την τουαλέτα, από το έδαφος σε ύψος δυο μέτρα και την τοποθέτηση κεραμικών στις βεράντες του ισογείου και του ορόφου. Στην προσφορά περιλαμβάνονταν τα εργατικά, τα υλικά τοποθέτησης, οι γόμες, οι αρμοί, η άμμος και τα τσιμέντα. Μετά την παράδοση της προσφοράς ο Εναγόμενος για αρκετό χρονικό διάστημα δεν είχε απαντήσει στους Ενάγοντες, κατά πόσο την αποδεχόταν, ενώ στη συνέχεια είχε αναφέρει στους Ενάγοντες ότι είχε δώσει την εργασία σε τρίτο πρόσωπο, με το οποίο στην πορεία είχαν διαφωνήσει και αφού του είχε καταβάλει, ο Εναγόμενος, το ποσό των €2.000- ως αποζημίωση είχε τερματίσει τις υπηρεσίες αυτού του τρίτου προσώπου. Τελικά συμφώνησαν στην εκτέλεση των συγκεκριμένων εργασιών για το ποσό των €16.800- και το Μάιο του 2009 είχε ξεκινήσει η εκτέλεση των ανατεθεισών εργασιών με την καταβολή του ποσού των €4.000-, από τον Εναγόμενο, στις 12/05/
- Όταν ο ίδιος είχε επισκεφθεί την οικοδομή είχε διαπιστώσει ότι τα αρχιτεκτονικά σχέδια είχαν αλλαχθεί με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνονται πλήρως στα αρχιτεκτονικά σχέδια που του είχαν παραδοθεί κατά την ετοιμασία της προσφοράς. Η εκτέλεση των συμφωνηθέντων εργασιών είχε συνεχιστεί μέχρι την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου του 2009 και όλες οι εργασίες εντός της οικοδομής και μεγάλο μέρος των εξωτερικών εργασιών είχαν ολοκληρωθεί. Η επικάλυψη των σκαλοπατιών της εισόδου δεν είχε ολοκληρωθεί γιατί τα σκαλιά δεν είχαν κατασκευαστεί. Από τον Αύγουστο του 2009 μέχρι και τον Οκτώβριο του 2009 οι εργασίες είχαν παραμείνει στάσιμες, λόγω του ότι δεν είχε γίνει η κατασκευή των σκαλοπατιών της εισόδου και των περιτοιχισμάτων. Ο ίδιος είχε ειδοποιηθεί, περί τα τέλη Οκτωβρίου του 2009 με αρχές Νοεμβρίου, ότι θα μπορούσε να συνεχίσει την εκτέλεση και την αποπεράτωση των εργασιών, πράγμα και το οποίο έπραξε. Όμως, κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης των συμφωνηθέντων εργασιών ο Εναγόμενος είχε αναθέσει στους Ενάγοντες και την εκτέλεση επιπρόσθετης εργασίας, πέραν της συμφωνηθείσας, η αξία της οποίας είχε ανέλθει στο ποσό των €3.575- πλέον φ.π.α. Με την ολοκλήρωση τόσο των συμφωνηθέντων καθώς και των επιπλέον εργασιών απαιτήθηκε από τους Ενάγοντες η εξόφληση του οφειλομένου ποσού, ήτοι €9.111- αλλά ο Εναγόμενος δεν συμφωνούσε με το οφειλόμενο υπόλοιπο. Στις 22/12/09 ο Εναγόμενος είχε τοποθετήσει στο γραμματοκιβώτιο της κατοικίας του μια επιταγή ύψους €5.000- με μια συνοδευτική επιστολή σύμφωνα με την οποία η συγκεκριμένη επιταγή ήταν προς εξόφληση του λογαριασμού. Ο ίδιος είχε συμβουλευτεί το δικηγόρο του και μετά από σχετική συμβουλή είχε εξαργυρώσει τη συγκεκριμένη επιταγή ενώ παράλληλα ο δικηγόρος του είχε στείλει προς τον Εναγόμενο, στις 28/12/09, επιστολή σε σχέση με το οφειλόμενο ποσό των €4.111-, το οποίο αφορούσε τις επιπλέον εργασίες. Σύμφωνα με τον ίδιο δεν είχαν, οι Ενάγοντες, οποιαδήποτε σχέση με τα ζητήματα μόνωσης της οικοδομής. Είχε αντιληφθεί ο ίδιος ότι υπήρχαν κατασκευαστικά προβλήματα στη βεράντα της σοφίτας λόγω των παρεμβάσεων του Εναγόμενου. Ο Εναγόμενος από μόνος του είχε τοποθετήσει πάνω στο πάτωμα της σοφίτας, πάνω από το κατρόχαρτο, τσιμεντοπηλό και είχε κατασκευάσει ρήσεις ο ίδιος ενώ πάνω από τον πηλό είχε τοποθετήσει μονωτικό υλικό. Ακολούθως ο Εναγόμενος είχε δώσει στον ίδιο οδηγίες για τοποθέτηση κεραμικού πάνω από το συγκεκριμένο μονωτικό υλικό. Κατέθεσε την άδεια εργολήπτη του 2008, του 2009, τα αρχιτεκτονικά σχέδια που του είχαν δοθεί για να ετοιμάσει την προσφορά, την υποβληθείσα προσφορά, μια κατάσταση των εκτελεσθέντων επιπλέον εργασιών, αντίγραφο της επιταγής, αντίγραφο της επιστολής ημερομηνίας 22/12/09, την επιστολή ημερομηνίας 28/12/09, την επιστολή ημερομηνίας 04/01/10 καθώς και το πιστοποιητικό εγγραφής των Εναγόντων στο ΦΠΑ και σημειώθηκαν ως Τεκμήρια 2 μέχρι
- Αντεξεταζόμενος αναγνώρισε, στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 5, την προσφορά που είχε υποβάλει και στο Τεκμήριο 6 τον κατάλογο των πρόσθετων εργασιών που είχε εκτελέσει. Παραδέχθηκε ότι έχει εξοφληθεί το ποσό της προσφοράς και ότι έχουν παραμείνει απλήρωτες μόνο οι πρόσθετες εργασίες. Ήταν η θέση του ότι δεν είχε συμφωνηθεί προφορικά οτιδήποτε κατά το χρόνο αποδοχής της προσφοράς, Τεκμήριο 5, και αρνήθηκε την υποβολή ότι είχε συμφωνηθεί προφορικά ότι τα κεραμικά στα μπάνια θα τοποθετούνταν μέχρι το ταβάνι. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι ο ίδιος είχε ολοκληρώσει τις εργασίες εντός της κατοικίας γύρω στα μέσα του Ιούλη πλην όμως η οικοδομή είχε παραμείνει στάσιμη, με απόφαση του Εναγομένου, μέχρι να αποφασίσει κατά πόσο θα τοποθετούσε κεραμικά στον εξωτερικό χώρο ή θα έκαμνε σταμπωτό. Όλες οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί τον Νοέμβριο του
- Ισχυρίστηκε ότι το ποσό των €9.111- είναι το υπόλοιπο και μετά από αφαίρεση των €5.000- και της προκαταβολής με μια μικρή έκπτωση εξοφλήθηκε το ποσό της προσφοράς. Όμως, παρέμεινε η πληρωμή για τις πρόσθετες εργασίες, που ο ίδιος ο Εναγόμενος είχε αναθέσει στους Ενάγοντες. Όταν του υποδείχθηκε το Τεκμήριο 9, η επιστολή του δικηγόρου του, ισχυρίστηκε ότι το ποσό που καταγράφεται στην επιστολή, δηλαδή οι €2.800- μπορεί να προέκυψε από λάθος ή λόγω του ότι είχε κάνει έκπτωση στον Εναγόμενο. Περιόρισε την αξίωση του στο ποσό των €2.800- πλέον φ.π.α. Σε σχέση με τις πρόσθετες εργασίες που καταγράφονται στο Τεκμήριο 6 εξήγησε ότι για την τοποθέτηση κεραμικού στη βεράντα της σοφίτας ο ίδιος είχε χρεώσει ένα μεροκάματο, ήτοι €150-. Αναφορικά με το μηχανοστάσιο στο χώρο του γκαράζ ισχυρίστηκε ότι είχε χρεώσει €28- το τετραγωνικό μέτρο για την τοποθέτηση κεραμικών. Στο πλάι της εισόδου δεξιά και αριστερά, ήταν ο ισχυρισμός του, ότι στο σχέδιο δεν υπήρχε βεράντα αλλά προστέθηκε από τον Εναγόμενο. Ούτε και τα σκαλιά της εισόδου υπήρχαν στα σχέδια πλην όμως υπήρχαν επιφάνειες στις οποίες έπρεπε να τοποθετηθούν κεραμικά. Γι' αυτά τα 4 με 5 μέτρα δεν είχε χρεώσει τον Εναγόμενο. Αναφερόμενος στο σηπτικό λάκκο εξήγησε ότι είχε ανοιχθεί η τρύπα του φρεατίου γιατί η εργοστασιακή είχε διάμετρο 20 επί 20 και ο Εναγόμενος ήθελε να έχει διάμετρο 40 επί
- Για την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης εργασίας ο ίδιος είχε δουλέψει με τον εργάτη του μεροκάματο. Του είχε ζητήσει, ο Εναγόμενος, να σουβατήσει το σηπτικό λάκκο από μέσα, να ανοίξει την τρύπα και αυτές οι εργασίες ήταν επιπρόσθετες. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι για τις επιπρόσθετες εργασίες είχε χρεώσει για κάποιες €28- το μέτρο και για κάποιες άλλες είχε χρεώσει μεροκάματο. Όμως, όλες οι τιμές που είχε χρεώσει ήταν κάτω από τις εισηγηθείσες τιμές του Συνδέσμου Εργοληπτών. Αναφορικά με τα δίχρωμα πλακάκια παραδέχθηκε ότι ο ίδιος τα είχε τοποθετήσει και εξήγησε ότι είχε διαπιστώσει τη διχρωμία τους μετά την τοποθέτησή τους. Είχε υποδείξει στον Εναγόμενο τη διχρωμία και του είχαν δοθεί οδηγίες όπως τα αλλάξει, πράγμα το οποίο έπραξε το Σεπτέμβριο. Ο ίδιος είχε χρεώσει ένα μεροκάματο για την αφαίρεση και την επανατοποθέτηση. Επανεξεταζόμενος ανέφερε ότι το κάθε μεροκάματο χρεώνεται €200-. Για την Υπεράσπιση μαρτυρία έδωσε ο Εναγόμενος και ο αρχιτέκτονας Ζήνων Ποταμίτης. Ο Εναγόμενος Ξάνθος Γεωργιάδης, ΜΥ1, ανέφερε ότι είχε συμφωνήσει με τους Ενάγοντες για την εκτέλεση των εργασιών που καταγράφονται στο Τεκμήριο
- Επιπρόσθετα όμως από τις συγκεκριμένες εργασίες, ήταν η θέση του, ότι είχε γίνει προφορική συμφωνία για να τοποθετηθούν τα κεραμικά στο μπάνιο και στην τουαλέτα μέχρι το ταβάνι καθώς και για την τοποθέτηση κεραμικών στο γκαράζ. Όταν είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες, την 01/12/09, ο Ενάγοντας είχε επικοινωνήσει και είχε ζητήσει το ποσό των €9.000-. Ο ίδιος είχε θεωρήσει το συγκεκριμένο ποσό υπερβολικό, αόριστο και ατεκμηρίωτο με τα δεδομένα και τις εργασίες που είχαν διεκπεραιωθεί. Γι' αυτό και είχε ζητήσει να του δοθούν γραπτώς οι απαιτήσεις των Εναγόντων. Ο ίδιος είχε θεωρήσει ότι οι Ενάγοντες έπρεπε να πληρωθούν με το ποσό που είχε συμφωνηθεί, δηλαδή €16.800- πλέον φ.π.α. Γι' αυτό και ο ίδιος του άφησε επιταγή ύψους €5.000- στο γραμματοκιβώτιο, στις 22/12/09, με συνοδευτική επιστολή. Όμως, μετά παρέλευσης μιας εβδομάδας οι Ενάγοντες του είχαν στείλει επιστολή απαιτώντας το ποσό των €2.800-. Ακολούθησε η επίδοση της αγωγής, με την οποία αξιώνεται το ποσό των €3.555- πλέον φ.π.α το οποίο ποσό είναι διαφορετικό από αυτό που καταγράφεται στην επιστολή του δικηγόρου των Εναγόντων. Κατέληξε, ότι ο ίδιος δεν είχε ακόμη μετακομίσει στη συγκεκριμένη κατοικία γιατί αναμένει την έκβαση της υπό κρίση αγωγής αλλά και για διάφορους άλλους λόγους. Όμως με τον καθαρισμό του σπιτιού είχαν διαπιστωθεί κακοτεχνίες και ο ίδιος είχε αναθέσει σε εμπειρογνώμονα πραγματογνώμονα να ετοιμάσει έκθεση σε σχέση με τις συγκεκριμένες κακοτεχνίες. Ο κ. Ζήνωνας Ποταμίτης είχε επισκεφθεί το σπίτι και είχε ετοιμάσει έκθεση. Η έκθεση κατατέθηκε ως Τεκμήριο Α προς αναγνώριση. Αντεξεταζόμενος υποστήριξε ότι είχε γνωριστεί με το διευθυντή των Εναγόντων το 2002 όταν του είχε κάνει κάποιες εργασίες στο σπίτι που κατοικεί. Όταν του υποδείχθηκε το Τεκμήριο 5 ισχυρίστηκε ότι πράγματι η συμφωνία αφορούσε όλες τις εργασίες που αναγράφονται στο Τεκμήριο 5 καθώς και όσα είχαν συμφωνηθεί προφορικά. Σε σχέση με τις συγκεκριμένες εργασίες είχε παραδώσει στο Διευθυντή των Εναγόντων αρχιτεκτονικά σχέδια, τα οποία αναγνώρισε στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου
- Ερωτηθείς ισχυρίστηκε ότι στα σχέδια φαίνονται όλες οι επιφάνειες στις οποίες έπρεπε να τοποθετηθούν κεραμικά. Παραδέχθηκε, στη συνέχεια, ότι τα σχέδια που είχαν δοθεί δεν είχαν οποιαδήποτε σχέση με τη συμφωνία που είχε γίνει με το διευθυντή των Εναγόντων. Υποστήριξε όμως ότι ήταν σε γνώση του κ. Δημητρίου οι επιφάνειες στις οποίες θα τοποθετείτο κεραμικό. Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι η δοκός από μπετόν, η οποία διαχώριζε τον κήπο από τον γκαράζ, συμπεριλαμβανόταν στην προφορική συμφωνία. Αρνήθηκε όμως ότι είχε γίνει με δική του υπόδειξη. Επίσης παραδέχθηκε ότι είχε γίνει προέκταση της βεράντας και λόγω της προέκτασης είχε αυξηθεί η επιφάνεια στην οποία έπρεπε να τοποθετηθούν κεραμικά. Όμως, επέμενε στη θέση του ότι ο κ. Δημητρίου είχε δει τις εργασίες πριν να ξεκινήσει επιθεωρώντας την οικοδομή, οπόταν γνώριζε τα πάντα περί της οικοδομής. Υποστήριξε εμφαντικά ότι υπήρχε και προφορική συμφωνία για την τοποθέτηση των κεραμικών τόσο στην είσοδο του χώρου στάθμευσης καθώς και του γκαράζ αλλά και στα μπάνια. Ο ίδιος είχε θεωρήσει το μηχανοστάσιο ως μέρος του γκαράζ και όχι ως κάτι ξεχωριστό. Παράλληλα όμως παραδέχθηκε ότι η τοποθέτηση του γρανίτη στα σκαλοπάτια ήταν επιπρόσθετη, αφού τα σκαλοπάτια δεν περιλαμβάνονταν στα σχέδια, πλην όμως ο ίδιος ο κ. Δημητρίου είχε προχωρήσει στην εκτέλεση των εργασιών χωρίς να αναφέρει οτιδήποτε. Ερωτηθείς πότε είχε γίνει η προφορική συμφωνία ήταν η θέση του ότι είχε γίνει πριν την έναρξη των εργασιών από τους Ενάγοντες, στις αρχές Μαΐου δηλαδή, μέσα Απριλίου του
- Όταν του υποβλήθηκε ότι το 2009 υπήρχε άλλος εργολάβος στην οικοδομή ισχυρίστηκε ότι ο συγκεκριμένος εργολάβος ήταν όντως στην οικοδομή αλλά βρισκόταν εκεί για την εκτέλεση συγκεκριμένης εργασίας και όταν είχαν αναλάβει οι Ενάγοντες το σπίτι ήταν έτοιμο για την τοποθέτηση των κεραμικών. Επέμενε ότι ο εργολάβος, Θωμάς Κουζαπάς, είχε αναλάβει μόνο να τοποθετήσει μπετόν πάνω από την υποδαπέδια θέρμανση. Κατατέθηκε, ως Τεκμήριο 12, η προσφορά που είχε υποβληθεί από τον κ. Κουζαπά. Υποστήριξε ότι ουδέποτε είχε διαφωνήσει με τον κ. Κουζαπά αλλά αντίθετα μετά την εκτέλεση των εργασιών τον είχε πληρώσει. Αναγνώρισε την επιστολή, ημερομηνίας 01/12/09, ως δική του επιστολή η οποία είχε δοθεί στον διευθυντή των Εναγόντων και αυτή κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Ήταν ο ισχυρισμός του ότι δεν σκοπούσε να γράψει τη λέξη «ζημιώνοντας» και αυτό που εννοούσε ήταν «αποζημιώνοντας». Αναγνώρισε την προσφορά που του είχε δοθεί από τους Ενάγοντες, με διάφορες χειρόγραφες σημειώσεις στα γερμανικά και αυτή κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε τι είχε γράψει η σύζυγος του στη Γερμανική γλώσσα. Κατατέθηκαν, ως Τεκμήριο 15, οι προσωπικές του σημειώσεις σε σχέση με τις εργασίες. Επέμενε ότι ο κ. Θωμάς Κουζαπάς είχε αποχωρήσει από την οικοδομή. Όταν του υποβλήθηκε, με αναφορά στο Τεκμήριο 13, ότι ο κ. Κουζαπάς είχε εκδιωχθεί από το χώρο αρχές Μαΐου ισχυρίστηκε ότι είναι λάθος διατυπωμένο το Τεκμήριο
- Επέμενε στη θέση του ότι δεν υπήρξαν εργασίες διάνοιξης της οπής και ότι όλες οι εργασίες που είχαν γίνει, σε σχέση με το λάκκο αποχέτευσης και τα κυρίζια, συμπεριλαμβάνονταν στη προφορική συμφωνία. Γι' αυτό και όταν του τηλεφώνησε ο κ. Δημητρίου και του ανέφερε ότι το υπόλοιπο ανερχόταν στις €9.000-, δηλαδή συνολικά €22.450-, θεώρησε υπέρ κοστολογημένες τις εργασίες. Μαρτυρία δόθηκε και από τον κ. Ζήνωνα Ποταμίτη, ΜΥ2, αρχιτέκτονα στο επάγγελμα. Είχε καταθέσει, ως Τεκμήριο 16, την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος του. Σύμφωνα με το μάρτυρα είχε επισκεφθεί την οικία του Εναγομένου με τον επιμετρητή ποσοτήτων Μαρίνο Παναγιωτίδη και είχε ετοιμάσει σχετική έκθεση την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο
- Η επίσκεψη στο σπίτι του κ. Γεωργιάδη, σύμφωνα με το μάρτυρα, είχε γίνει σε σχέση με κακοτεχνίες που αφορούσαν επιφάνειες, κεραμικά, πλακάκια καθώς και μπετά της κατοικίας. Εξήγησε ότι στην Έκθεσή του, κάτω από τη στήλη παρατηρήσεις, είχε καταγράψει τις κακοτεχνίες τις οποίες είχε εντοπίσει κατά την επίσκεψη του. Είχε εκτιμήσει το κόστος της εκτέλεσης των διορθωτικών εργασιών και το είχε καταγράψει στην τελευταία στήλη της Έκθεσής του. Εξήγησε περαιτέρω ότι στα συγκεκριμένα ποσά είχε καταλήξει με βάση κάποιες τιμές μονάδος, αναλόγως με τη συγκεκριμένη εργασία και τις ποσότητες που συμπεριλάμβανε η κάθε εργασία. Επιπρόσθετα, ήταν η θέση του μάρτυρα ότι θα προέκυπταν επιπλέον εργασίες, ως αποτέλεσμα των διορθωτικών εργασιών που θα γίνονταν σε σχέση με τις κακοτεχνίες. Κατά τη δική του άποψη αυτές οι εργασίες θα κόστιζαν γύρω στα €1.300-. Επεξήγησε ότι θα ήταν σωστό προτού διενεργηθούν οι εργασίες που ο ίδιος περιέγραψε στην Έκθεσή του να αφαιρεθεί η μεσόθυρα του μπάνιου, να αφαιρεθεί το αρμοκάλυπτρο της κάσιας, να αφαιρεθεί η κάσια, να γίνουν οι εργασίες στα κεραμικά πλακάκια και να επανατοποθετηθεί η κάσια και η μεσόθυρα καθώς και καινούριο αρμοκάλυπτρο. Η εκτέλεση των συγκεκριμένων εργασιών θα στοιχίσει €150- επιπλέον και είναι μέρος των €1.300-. Σε σχέση με το δάπεδο ισχυρίστηκε ότι τα ελαττωματικά κεραμικά, τα οποία θα αντικατασταθούν, εφάπτονται με τοίχους της κατοικίας οπόταν αναπόφευκτα θα πρέπει να αντικατασταθούν κάποιες τσεκολατούρες, την αξία των οποίων ο ίδιος είχε υπολογίσει γύρω στα €170-. Για δε τις διορθώσεις στις γυψοσανίδες των τοίχων ήταν ο ισχυρισμός του ότι θα στοίχιζαν €400- περίπου επιπρόσθετα. Αναφορικά με τις διορθωτικές εργασίες και τις πρόσθετες εργασίες ήταν ο ισχυρισμός του ότι θα χρειαστεί να μπογιατιστούν οι επιφάνειες των τοίχων στους χώρους όπου θα γίνουν οι διορθωτικές εργασίες έτσι ώστε να είναι ομοιόμορφες και να μην φαίνονται οι επεμβάσεις. Το κόστος αυτής της εργασίας ο ίδιος το υπολόγισε στα €500-. Αναφορικά με τους γρανίτες ήταν η θέση του ότι η αφαίρεση του γρανίτη από τις κάθετες επιφάνειες θα οδηγήσει σε ζημιά τόσο στους γρανίτες καθώς και στα σκαλιά και σύμφωνα με την εκτίμησή του υπάρχει ένα κόστος περί τα €200- επιπλέον. Ερωτηθείς υποστήριξε ότι οι συγκεκριμένες κακοτεχνίες που εντόπισε δεν έχουν σχέση με τη φυσική φθορά αλλά είναι αποτέλεσμα λανθασμένης τοποθέτησης. Οπόταν, όσος χρόνος και αν έχει περάσει από την ολοκλήρωση των εργασιών θα διαπιστωνόταν το ίδιο αποτέλεσμα. Αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι η μόνη αλλαγή που ο ίδιος είχε εντοπίσει στα αρχιτεκτονικά σχέδια αφορούσε τον καλυμμένο χώρο στάθμευσης και συγκεκριμένα ότι το μηχανοστάσιο δεν είχε κτιστεί στα σύνορα του σπιτιού αλλά εφάπτετο με τον εξωτερικό τοίχο της κατοικίας. Σε σχέση με την κάτοψη του ισογείου παραδέχθηκε ότι οι βεράντες περιμετρικά της κατοικίας είχαν ενωθεί, η οποία ένωση είχε δημιουργήσει πρόσθετη επιφάνεια από αυτή που αντικατοπτρίζεται στα αρχιτεκτονικά σχέδια. Ερωτηθείς παραδέχθηκε ότι ο ρόλος του επιβλέποντα μηχανικού σε μια οικοδομή είναι να διαβεβαιώνει ότι ακολουθούνται τα σχέδια και ότι η εκτέλεση των εργασιών γίνεται ορθά. Στην περίπτωση δε που ο επιβλέπων διαπιστώσει ότι κάποιες εργασίες δεν γίνονται σωστά τότε δικαιούται να ζητήσει όπως γίνουν ξανά ή όπως επιδιορθωθούν εξαρχής, οι συγκεκριμένες εργασίες. Παραδέχθηκε ότι το κόστος διόρθωσης της οποιασδήποτε κακοτεχνίας στον εργοδότη το 2009 θα ήταν μηδενικό αφού ο εργολάβος έχει υποχρέωση να τηρεί τις οδηγίες ενώ το κόστος όμως για επιδιόρθωσή τους, αφού έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες, είναι αυτό που καταγράφει στην Έκθεσή του. Συμφώνησε ότι εάν κατά το στάδιο της επίβλεψης και εκτέλεσης των εργασιών υποδεικνύετο στον εργολάβο η διεξαγωγή διορθωτικών εργασιών το κόστος αυτού του εργολάβου θα ήταν πολύ λιγότερο από αυτό που θα στοιχίσει, στον ιδιοκτήτη, με την εργοδότηση ενός τρίτου εργολάβου μετά από κάποια χρόνια. Ισχυρίστηκε, ότι ο ίδιος είχε προβλέψει ένα κονδύλι για τις απρόβλεπτες εργασίες και είχε καθορίσει γι΄ αυτές ένα ποσό της τάξεως των €1.300-. Οι συγκεκριμένες εργασίες ή κάποιες από αυτές μπορεί να προκύψουν μπορεί όμως και όχι ανάλογα με την προσοχή και την επιμέλεια με την οποία θα διεξαχθούν οι διορθωτικές εργασίες. Επέμενε στη θέση του ότι τα συγκεκριμένα έξοδα είναι απρόβλεπτα έξοδα και μπορούν να εμφανιστούν και άλλες εργασίες που ούτε καν είχε αναφέρει ο ίδιος στην Έκθεσή του. Σε σχέση με τα κεραμικά ερωτηθείς υποστήριξε ότι το επίπεδο των σκαλιασμάτων των κεραμικών δεν δικαιολογείται. Διευκρίνισε όμως ότι ο ίδιος δεν γνώριζε τη χώρα προέλευσης των κεραμικών που είχαν τοποθετηθεί και κατά πόσο ήταν πρώτης ποιότητας. Σύμφωνα με το μάρτυρα από την εμπειρία του η ποιότητα του κεραμικού μπορούσε να επηρεάσει την τοποθέτησή του όμως όχι στο βαθμό που είχε παρατηρήσει στην οικία του κ. Γεωργιάδη. Στη συγκεκριμένη κατοικία είχε παρατηρήσει σκαλιάσματα τα οποία ήταν σε μεγαλύτερο βαθμό και ήταν περισσότερα από αυτά που θα δημιουργούνταν από ένα ελαφρό κύρτωμα. Συμφώνησε, ότι η τοποθέτηση των κεραμικών σε σχήμα ευθείας-γωνιάς, το λεγόμενο rectify, χρειάζεται περισσότερη προσοχή στην τοποθέτηση. Όσο αφορά την αντικατάσταση των κεραμικών ο ίδιος είχε υπολογίσει ότι θα έπρεπε να αντικατασταθούν 30τ.μ. και είχε υπολογίσει την αξία στα €70- ανά τετραγωνικό μέτρο. Το συγκεκριμένο ποσό συμπεριλάμβανε την αφαίρεση του υφιστάμενου κεραμικού, την προετοιμασία της επιφάνειας, την αγορά καινούριου κεραμικού και την τοποθέτησή του. Καθόρισε, ως απαιτούμενο χρόνο, για τη συγκεκριμένη εργασία τρεις μέρες. Αναφορικά με τον γρανίτη στα εξωτερικά σκαλιά ήταν ο ισχυρισμός του μάρτυρα ότι επειδή ο γρανίτης είναι πορώδες υλικό θα έπρεπε να είχε τοποθετηθεί πάνω από το χώμα έτσι ώστε να μην εφάπτεται με αυτό. Συγκεκριμένα θα έπρεπε να γίνει κάποια υγρομόνωση πριν την τοποθέτηση του γρανίτη ούτως ώστε να μην υπάρχει η πιθανότητα να υγρανθεί. Κατέληξε, ότι ο ίδιος δεν θα απέρριπτε την τοποθέτηση γρανίτη στο συγκεκριμένο μέρος αλλά θα εισηγείτο το συγκεκριμένο τρόπο τοποθέτησης τον οποίο ο ίδιος είχε περιγράψει. Ερωτηθείς για τα σκαλοπάτια της εισόδου, τα οποία είχαν ξεκολλήσει, ισχυρίστηκε ότι δεν είχε χρησιμοποιηθεί η κατάλληλη γόμμα με το σωστό τρόπο. Υποστήριξε ότι ο γρανίτης χρησιμοποιείται σε πάρα πολλές περιπτώσεις σε εξωτερική χρήση και δεν ξεκολλά όπως άλλα φυσικά υλικά και ότι απλά απαιτείται η σωστή τοποθέτηση και τα σωστά υλικά τοποθέτησης. Όσον αφορά τις ρωγμές των μπετών στο χώρο στάθμευσης ήταν η δική του άποψη ότι οι συγκεκριμένες ρωγμές μπορούν να δημιουργηθούν από μπετόν κακής ποιότητας δηλαδή, μπετόν το οποίο δεν έχει αναμιχθεί σωστά ή μετά την τοποθέτηση δεν έχει ποτιστεί ή ραντιστεί κανονικά ή στον οπλισμό δεν έχει μπει το απαιτούμενο πάχος του μπετόν. Αρνήθηκε την υποβολή ότι οι συγκεκριμένες «κακοτεχνίες» είχαν προκληθεί λόγω της παρέλευσης χρόνου. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας και οι δυο πλευρές προώθησαν τις εκατέρωθεν θέσεις με γραπτές αγορεύσεις τις οποίες το Δικαστήριο έχει κατά νου. Οι Ενάγοντες ισχυρίζονται ότι η αξίωση αφορά εργασίες που εκτελέστηκαν πέραν της προσφοράς και των συμφωνηθέντων ενώ η πλευρά του Εναγόμενου ισχυρίζεται ότι υπήρχε προϋπόθεση ή/και όρος ή/και συνεννόηση ή/και σιωπηρή κατανόηση ότι σε περίπτωση που θα προέκυπτε κάτι επιπρόσθετο τότε θα το εκτελούσαν χωρίς πληρωμή. Όσο αφορά την ανταπαίτηση είναι η θέση των Εναγόντων ότι αυτή περιορίστηκε, σύμφωνα με την τροποποιημένη Υπεράσπιση, στα προβλήματα εισροής όμβριων υδάτων από την σοφίτα, της παρουσίας υγρασίας λόγω λανθασμένης μόνωσης ή και της έλλειψης μόνωσης των κεραμικών της σοφίτας εργασίες οι οποίες δεν αφορούσαν στην ουσία τους Ενάγοντες. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ Η υπό κρίση υπόθεση θα αποφασιστεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων και σύμφωνα με την κρατούσα νομολογία, ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v. Μανώλη
(1995)1 Α.Α.Δ. 207 και Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506), η δε επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (βλ. Χάρης Χρίστου v. Ευγενία Khoreva
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 455 και Mossa Mohamed Mustafa v. Ανδρέα Κακουρή κ.α.
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Demil Imports Exports v. Ζήνων Κωνσταντινίδης Πολ. Εφ. 26/08 ημερ. 11/03/11: «Στις αστικές υποθέσεις όπως η παρούσα, η απόδειξη κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ενώ το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των εναγόντων, να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους για την αξίωση τους. Η απόσειση του βάρους αυτού, συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη. Στην υπόθεση Μαρσέλ (πιο πάνω) λέχθηκε ότι «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη, εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και εάν η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη, εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. (Βλέπε μεταξύ άλλων Phipson on Evidence, 14th Edition, par.4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614.)». Παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες, τον διευθυντή της Ενάγουσας καθώς και τον Εναγόμενο και τον αρχιτέκτονα, κ. Ποταμίτη που έδωσαν μαρτυρία για την Υπεράσπιση. Ενόσω αυτοί κατέθεταν κατά την ακροαματική διαδικασία είχα την ευκαιρία να δω τον τρόπο που απαντούσαν τις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, το καλό ή το κακό μνημονικό τους και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Έχω επίσης θέσει ενώπιόν μου το περιεχόμενο των εγγράφων που κατατέθηκαν ως τεκμήρια. Στην Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, έχει υποδειχθεί ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Ο Διευθυντής των Εναγόντων, κ. Δημητρίου, όπως διαφάνηκε και από την μαρτυρία του ίδιου του Εναγόμενου είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Σε αρκετά σημεία η μαρτυρία του είχε ενισχυθεί και από την μαρτυρία του ίδιου του Εναγόμενου. Προκύπτει από το Τεκμήριο 15, το οποίο είχε συνταχθεί από τον ίδιο τον Εναγόμενο, ότι ο ΜΕ1 είχε «τοποθετήσει σωλήνα απόστασης 8 μέτρων από τον πίσω κήπο προς ένα κυρίζι που είχε χτίσει ο ίδιος», ότι είχε «χτίσει τέσσερα
(4)κυρίζια με τούβλα και τσιμέντο», είχε βοηθήσει στην τοποθέτηση του καπακιού του λάκκου, είχε τοποθετήσει το μπετόν στο γκαράζ, είχε τοποθετήσει μόνος του τους γρανίτες περιμετρικά της εισόδου και στα σκαλιά ενώ είχε επιπρόσθετα συμφωνηθεί να τοποθετηθούν κεραμικά στα μπάνια μέχρι πάνω, καθώς και στην βεράντα και στο γκαράζ. Οπόταν, θεωρώ ότι τα όσα αναφέρθηκαν από τον κ. Δημητρίου, σε σχέση με την εκτέλεση επιπρόσθετων εργασιών, ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και είναι αλήθεια. Όπως αληθινή θεωρώ την χρέωση για την τοποθέτηση κεραμικών, €27- το μέτρο, αφού ο αρχιτέκτονας μίλησε για €70- το τετραγωνικό μέτρο. Ο Εναγόμενος από την άλλη ισχυρίστηκε ότι πράγματι είχαν διεκπεραιωθεί οι συγκεκριμένες εργασίες αλλά είχε θεωρήσει το ποσό που ζητείτο «υπερβολικό, αόριστο και ατεκμηρίωτο». Κατά την αντεξέταση όμως παραδέχθηκε ότι είχαν γίνει προεκτάσεις, εκτός του σχεδίου που είχε δοθεί στους Ενάγοντες κατά την ετοιμασία της προσφοράς, οι οποίες είχαν οδηγήσει στην αύξηση των επιφανειών στις οποίες έπρεπε να τοποθετηθούν κεραμικά και είχαν προστεθεί σκαλοπάτια τα οποία δεν υπήρχαν στα σχέδια. Εκφεύγει της λογικής η θέση του ότι οι επιπλέον εργασίες θα συμπεριλαμβάνονταν στην τιμή της προσφοράς αφού κατά την ετοιμασία της οι συγκεκριμένες εργασίες δεν ήταν γνωστές στον ΜΕ1. Επίσης ήταν η θέση του ότι τα σχέδια δεν είχαν σχέση με την συμφωνία. Τότε με ποια βάση τότε είχε δοθεί η προσφορά δυνάμει της οποίες είχαν γίνει τόσο οι καταγραφείσες εργασίες αλλά και οι πρόσθετες; Ερωτηματικά γεννά επίσης ο ισχυρισμός του ότι οι κακοτεχνίες είχαν διαπιστωθεί με τον καθαρισμό του σπιτιού, ο οποίος γινόταν σταδιακά, συγκεκριμένα μετά την καταχώριση της αγωγής. Σε αντίφαση με τις εκφρασθείσες θέσεις του ήταν η προβληθείς θέση του ότι ο ΜΕ1 είχε προχωρήσει από μόνος του στην εκτέλεση των εργασιών χωρίς να του αναφέρει οτιδήποτε. Δεν με έπεισε για την ειλικρίνειά του. Αντίθετα μου άφησε την εντύπωση ότι απλά δεν ήθελε να πληρώσει οποιαδήποτε περαιτέρω λεφτά στους Ενάγοντες παρόλο που είχαν εκτελέσει τις συγκεκριμένες εργασίες εξ ου και οι ισχυρισμοί σε σχέση με την υδατομόνωση με την οποία οι Ενάγοντες δεν είχαν οποιαδήποτε σχέση. Ο κ. Ποταμίτης, ΜΥ2, έδωσε μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας. Αναφορικά με τον τρόπο προσέγγισης της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων και γενικά τον τρόπο αξιολόγησης και χειρισμού της μαρτυρίας τους σχετικές είναι οι αποφάσεις Θεοσκέπαστη Φάρμ ν Δημοκρατίας
(1990)1 ΑΑΔ 984,στη σελ 988, Νικολάου ν Σταύρου,
(1992)1 ΑΑΔ 746 στις σελ 750-751 και Νικολάου ν Αστυνομίας
(2008)2 ΑΑΔ 841. Το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υιοθετήσει τις απόψεις ενός εμπειρογνώμονα, ακόμη και αν αυτές παραμένουν χωρίς αντεξέταση. Η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων προσφέρεται στο Δικαστήριο με σκοπό την παρουσίαση της επιστημονικής βάσης πάνω στην οποία οι εμπειρογνώμονες εργάστηκαν, ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα. Το Δικαστήριο μπορεί να υιοθετήσει την θέση ενός εμπειρογνώμονα είτε στο σύνολό της είτε εν μέρει, είτε καθόλου, ανάλογα με τα ευρήματά του και την αξιολόγηση της μαρτυρίας του έχοντας υπόψη ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν κανένα προβάδισμα έναντι άλλων μαρτύρων και οι μαρτυρία τους υπόκειται στους ίδιους ακριβώς κανόνες αξιολόγησης όπως οι συνήθεις μάρτυρες επί γεγονότων. Κατά κανόνα η μαρτυρία εμπειρογνώμονα θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα. Η υποχρέωση των εμπειρογνωμόνων είναι να προμηθεύσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για την αξιολόγηση της ορθότητας των συμπερασμάτων τους για να δυνηθεί έτσι το Δικαστήριο να σχηματίσει τη δική του ανεξάρτητη γνώμη εφαρμόζοντας αυτά τα κριτήρια πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύονται με τη μαρτυρία βλ. Cross on Evidence, 5η έκδοση, σελίδα 446, Kouppis v. Republic
(1977)2 CLR 361, Anastassiades v. Republic
(1977)2 CLR 97 και Khadar v. Republic
(1978)2 CLR 132. Κατά τα άλλα η μαρτυρία εμπειρογνωμόνων μαρτύρων υπόκειται στους κανόνες αξιολόγησης που διέπουν τη μαρτυρία των κοινών μαρτύρων βλ. Ψάλτης ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 113) και R v Lanfear
(1968)1 All E.R.
- Ο κ. Ποταμίτης εξήγησε την Έκθεσή του, Τεκμήριο 17 αυτό που επιμελώς δεν ανέφερε ήταν κατά πόσο γνώριζε ποιος είχε κάνει τις συγκεκριμένες κακοτεχνίες. Προσπάθησε να βοηθήσει τον Εναγόμενο. Κατά την αντεξέταση είχε ερωτηθεί κατά πόσο τα αρχικά σχέδια αποτυπώνουν την υφιστάμενη κατάσταση και είχε απαντήσει καταφατικά όμως στην συνέχεια παραδέχθηκε ότι οι βεράντες περιμετρικά της οικίας είχαν ενωθεί δημιουργώντας πρόσθετη επιφάνεια. Επίσης παραδέχθηκε ότι η συστολή και η διαστολή σε ένα χώρο μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στα κεραμικά, το ίδιο και η γόμμα με την οποία επικολλούνται τα κεραμικά και το κακής ποιότητας μπετόν. Προφανώς ο μάρτυρας δεν γνώριζε οι Ενάγοντες δεν είχαν με οποιοδήποτε τρόπο αναμειχθεί στην μόνωση της σοφίτας και των εξωτερικών σκαλιών. Δηλαδή, ότι ο Εναγόμενος είχε προμηθεύσει τα κεραμικά και το μπετόν αφού όπως ο ίδιος ανέφερε τα οικοδομικά υλικά ήταν όλα πάνω του, όπως ο ίδιος καταγράφει στο Τεκμήριο 15, και ότι ο ίδιος ό Εναγόμενος είχε προβεί στην υδατομόνωση. Λόγω των πιο πάνω διαπιστώσεων θεωρώ την μαρτυρία του κατευθυνόμενη και όχι ειλικρινή. Κρίνεται αναληθής και ως προσκομισθείσα με μοναδικό σκοπό να προωθήσει την υπεράσπιση του Εναγόμενου και για το λόγο αυτό απορρίπτεται. Εν πάση περιπτώσει δεν ήταν σε θέση, ο κ. Ποταμίτης, να αναφέρει αν οι ισχυριζόμενες κακοτεχνίες είχαν γίνει από τον πρώτο εργολάβο, ο οποίος είχε εκδιωχθεί ή από τον Εναγόμενο ή από τους Ενάγοντες ή ακόμα και από τον ίδιο τον Εναγόμενο. Καταλήγω λοιπών ότι τα γεγονότα που αφορούν την παρούσα υπόθεση είχαν εξελιχθεί ως ακολούθως: Οι Ενάγοντες είχαν υποβάλλει προσφορά για την διεκπεραίωση συγκεκριμένων εργασιών στην υπό ανέγερση κατοικία του Εναγόμενου, των εργασιών που περιγράφονται περιοριστικά στο Τεκμήριο
- Μετά την ανάληψη της εργασίας, δυνάμει της προσφοράς, ο Εναγόμενος, κατά την εκτέλεση των συγκεκριμένων εργασιών, είχε αναθέσει στους Ενάγοντες πρόσθετες εργασίες εκτός της συμφωνίας. Οι συγκεκριμένες εργασίες είχαν προκύψει από τις τροποποιήσεις, τις οποίες ο Εναγόμενος έκαμνε στα αρχιτεκτονικά σχέδια αλλά και από δική του επιθυμία. Μετά την ολοκλήρωση όλων των εργασιών ο Εναγόμενος εξόφλησε τους Ενάγοντες, σε σχέση με τις εργασίες που καταγράφονταν στην προσφορά, αλλά αρνήθηκε να πληρώσει για τις επιπρόσθετες εργασίες θεωρώντας ότι αυτές έπρεπε να γίνουν εντός της τιμής της προσφοράς. Μετά την καταχώριση της αγωγής, ως ύστατη προσπάθεια αποφυγής της πληρωμής του ποσού των επιπλέων εργασιών, ο Εναγόμενος ανέθεσε σε αρχιτέκτονα, τον Ιανουάριο 2012, να καταγράψει τις όποιες κακοτεχνίες υπήρχαν στην κατοικία του, η οποία σημειωτέον είναι μέχρι και σήμερα είναι ημιτελής. Ο Εναγόμενος όμως δεν είχε αναφέρει στον αρχιτέκτονα ότι είχε αρχικά αναλάβει άλλος εργολάβος, ο οποίος είχε εκδιωχθεί από τον ίδιο και στην συνέχεια είχαν αναλάβει οι Ενάγοντες για την διεκπεραίωση των εργασιών που περιοριστικά καταγράφονται στο Τεκμήριο
- ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το θέμα του οποίου επιζητείται η επίλυση είναι κατά πόσο θα πρέπει να πληρωθούν οι Ενάγοντες για την αξία των επιπλέον εργασιών που έχουν εκτελέσει στην κατοικία του Εναγόμενου και στην περίπτωση που η απάντηση είναι καταφατική με ποιο ποσό, αφού ο ίδιος ο Εναγόμενος έχει παραδεχθεί την εκτέλεσή των εργασιών αλλά δεν έχει αποδεχθεί την κοστολόγηση τους ή ότι υποχρεούται να τις πληρώσει. Σύμφωνα με το σύγγραμμα Keating "On Building Contracts", 5η εκδ., σελ. 81, οι επιπλέον εργασίες ερμηνεύονται ως: «There is no generally accepted definition of extra work, but in a lump sum contract it may be defined as work not expressly or impliedly included in the work for which the lump sum is payable.» Είναι ορθό να τεθούν οι αρχές που διέπουν την πληρωμή για επιπρόσθετες εργασίες. Βοηθητικό επ' αυτού είναι το σύγγραμμα Keating "On Building Contracts", 7η εκδ., σελ. 114 κ. επ. όπου αναφέρονται τα εξής: «The mere fact that a contractor has carried out extra work does not of itself entitle him to demand extra payment. He must show an express or implied contract to pay. This he may do either by proving that the work was properly ordered under a provision in the original contract entitling him to payment, or that there is a fresh contract to pay for the work. Where the agreement is in writing and the contractor is claiming payment for extra work he must produce the written agreement to prove that the work claimed for is an extra, unless the extra work is work outside the contract and was therefore carried out under a separate contract, express or implied". (Βλ. επίσης Tharsis Sulphur and Copper Co. v. M'Elroy & Sons
(1878)3 App. Cas. 1040 at 1053, HL, Vincent v. Cole
(1828)1 M & M 257, Reid v. Batte
(1829)Moo & M. 413; Parton v. Cole
(1841)11 L.J.Q.B.
- Στην κρινόμενη περίπτωση, παρά την πλασματική άρνηση του οφειλόμενου υπολοίπου, τέθηκε ευθέως από τον Εναγόμενο ότι εκτελέσθηκαν επιπρόσθετες εργασίες αλλά έγινε ισχυρισμός ότι ήταν χωρίς υποχρέωση πληρωμής. Τα γεγονότα όμως δεικνύουν το αντίθετο: ότι στην πράξη συμφωνήθηκαν επιπλέον εργασίες, εκτός της προσφοράς και στοιχειοθετείται υποχρέωση πληρωμής για επιπρόσθετες εργασίες. Συγκεκριμένα ο Εναγόμενος παραδέχθηκε ότι δυνάμει της προσφοράς είχε συμφωνηθεί η εκτέλεση των εργασιών που καταγράφονται στο Τεκμήριο 5 και ότι υπήρχε προφορική συμφωνία σε σχέση με την προέκταση της βεράντας, οπόταν τοποθέτηση επιπρόσθετων κεραμικών, την τοποθέτηση του γρανίτη στα σκαλιά, η οποία ήταν επιπρόσθετη και το ίδιο ίσχυε για τις εργασίες σε σχέση με το λάκκο αποχέτευσης και τα κυρίζια. Αναφορά μπορεί επίσης να γίνει στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 15, το οποίο είχε συνταχθεί από τον ίδιο τον Εναγόμενο και στο οποίο καταγράφεται ότι πράγματι είχε γίνει προφορική συμφωνία για την εκτέλεση των πρόσθετων εργασιών, στις οποίες είχε αναφερθεί και ο κ. Δημητρίου. Υποστήριξε, ο Εναγόμενος, ότι οι επιπρόσθετες εργασίες είχε συμφωνηθεί όπως γίνουν χωρίς οποιαδήποτε χρέωση. Πως θα μπορούσε η συγκεκριμένη θέση να θεωρηθεί ότι ανταποκρίνεται στην αλήθεια, ότι οι συγκεκριμένες εργασίες ήταν εντός της προσφοράς, αφού η προσφορά είχε δοθεί 06/04/08 και μέχρι και τον Μάρτιο 2009 βρισκόταν άλλος εργολάβος στην κατοικία του Εναγόμενου και η προφορική συμφωνία για εκτέλεση τους είχε γίνει τον Μάρτιο 2009 σύμφωνα με το Τεκμήριο
- Θεωρώ την θέση του Εναγόμενου εξωπραγματική. Οπόταν οι Ενάγοντες θα πρέπει να πληρωθούν ένα λογικό ποσό για τις επιπρόσθετες εργασίες που εκτέλεσαν, όπως καταγράφεται και στο σύγγραμμα Keating "On Building Contracts", 5η εκδ., σελ 93 στην οποία καταγράφονται τα ακόλουθα: «Extra work outside the contract is not governed by the terms of the contract, and need not therefore be ordered in writing. The employer is liable to pay a reasonable price for such work carried out at his request.» Των πιο πάνω λεχθέντων θεωρώ ότι το ποσό που ζητείται, όπως αυτό έχει περιοριστεί από τον κ. Δημητρίου, ΜΕ1, κατά την αντεξέταση, είναι λογικό για τις εκτελεσθείσες επιπρόσθετες εργασίες. Ήτοι το ποσό των €2.800- πλέον φ.π.α. Όσο αφορά τον ισχυρισμό για κακοτεχνίες οι αρχές που διέπουν την απόδειξη για τέτοιου είδους κονδύλια είναι δεδομένες. Προς σύνοψη αυτών παραπέμπω στο σύγγραμμα Hudson's Building and Engineering Contracts, 11η έκδοση, παρ. 8 - 1119 κ.επ. Παραθέτω την παρ. 8 - 137: "Consideration of the cases illustrated above shows that, in the case of defective work (that is, work not in accordance with the contract) there are in fact three possible basis of assessing damages, namely. (a) the cost of reinstatement (b) the difference in cost to the builder of the actual work done and the work specified; or (c) the diminution in value of the work due to the breach of contract". Αναφορά μπορεί να γίνει στην απόφαση Χαράλαμπος Χαραλάμπους ν Decostone Ltd
(2010)1Β ΑΑΔ 747 και στα όσα αναφέρθηκαν από τον Κληρίδη Δ. όπως ήταν τότε. Παρατίθεται το σχετικό απόσπασμα: «Κατ' αρχάς η άρνηση εκ μέρους ενός διαδίκου ότι αυτός προκάλεσε κακοτεχνίες κατά την εκτέλεση ενός έργου που του είχε ανατεθεί, δεν σημαίνει και άρνηση ύπαρξης κάποιων προβλημάτων που αντικειμενικά μπορούν να διαπιστωθούν στις εκτελεσθείσες εργασίες. Ο όρος "κακοτεχνίες", δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά, όπως η γραμματική ερμηνεία της λέξης υποδηλώνει, την κακή κατασκευή εκείνου που ανέλαβε να εκτελέσει ο διάδικος. Δικαιούται επομένως ο διάδικος ο οποίος αρνείται ότι ευθύνεται για κακοτεχνίες, να προβάλει τη θέση ότι οποιαδήποτε προβλήματα παρουσιάστηκαν στο έργο οφείλονται σε αιτίες άλλες που δεν τον αφορούν και ασφαλώς το Δικαστήριο επίσης μπορεί να καταλήξει ότι δεν αποδείχθηκε ότι ο διάδικος ευθύνεται για κακοτεχνίες και ότι τα όποια προβλήματα παρουσιάστηκαν καταλογίζονται αλλού ή σε άλλους. Αξιοπερίεργο είναι, κατά την αντίληψη μου, ότι παρά τις διαφωνίες και διαφορές που ο Εναγόμενος επικαλείται ως κακοτεχνίες, ουδέποτε η πλευρά του Εναγόμενου συντάσσει επιστολή με τα παράπονα της προς τους Ενάγοντες. Η επιστολή σε τρίτα πρόσωπα, στον κ. Παναγιωτίδη και τον κ. Ποταμίτη, Τεκμήριο 15, ημερομηνίας 04/12/2011, δεν κάμνει οποιαδήποτε αναφορά σε κακοτεχνίες. Επίσης η επιστολή που συντάσσεται την 01/12/09, Τεκμήριο 13, από τον Εναγόμενο και απευθύνεται στον Διευθυντή των Εναγόντων δεν κάμνει καμιά αναφορά σε οποιεσδήποτε κακοτεχνίες. Εγείρονται εύλογα ερωτηματικά πως προέκυψαν οι συγκεκριμένες κακοτεχνίες στις 11/01/12 που ετοιμαζόταν η έκθεση του κ. Ποταμίτη, τρία χρόνια μετά την ολοκλήρωση των εργασιών από τους Ενάγοντες. Στην απουσία αυτών των απλών ενεργειών, ειδικά της άμεσης γνωστοποίησης τερματισμού συνεργασίας ή παράδοσης καταλόγου κακοτεχνιών το χρόνο που έπρεπε, δεν δύναμαι να θεωρήσω πειστικές αυτές τις εκ των υστέρων αντιδράσεις που καλύπτουν την άρνηση υποχρέωσης πληρωμής επιπρόσθετων εργασιών και ταυτόχρονα την υποβολή απαίτησης για κακοτεχνίες. Είναι φανερό ότι στην κρινόμενη περίπτωση δεν συντρέχουν οι πιο πάνω προϋποθέσεις και γενικά στερούμαι μαρτυρικού υλικού για την απόδειξη των κακοτεχνιών ήτοι από ποιόν είχε γίνει η συγκεκριμένη εργασία η οποία παρουσιάζει κακοτεχνίες. Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Keating "On Building Contracts", ( ανωτέρω), όπου στην σελίδα 206 καταγράφονται τα ακόλουθα σημαντικά: «Lack of inspection by the architect. The contractor is not, subject to the express terms of the contract, entitled to a reduction in damages because the architect, clerk of works or other agent of the employer failed to discover defects as the work was carried out.» Ως εκ των ανωτέρω η ανταπαίτηση αποτυγχάνει. Για τους πιο πάνω λόγους κρίνω πως οι Ενάγοντες απέδειξαν, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, τις αξιώσεις τους. Η αγωγή επιτυγχάνει και εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσόν των €2.800-, πλέον φ.π.α. το οποίο θα φέρει νόμιμο από τις 25/01/2010, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής έως την εξόφληση. Η ανταπαίτηση όμως απορρίπτεται με έξοδα υπέρ Εναγόντων. Τα έξοδα της αγωγής καθώς και της ανταπαίτησης, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των Εναγόντων και εναντίον του Εναγόμενου. (Υπ.) ................. Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο