Μάριου Κουδελλή ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 3014/2009, 7/8/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2014:A225 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3014/2009 Μεταξύ: Μάριου Κουδελλή Ενάγοντος και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Εναγόμενου ___________________ 7 Αυγούστου,
- Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: Δρ. Α. Ποιητής για Δρ. Ανδρέας Α. Ποιητής και Σία (στην εκφώνηση της απόφασης ο κ. Γ. Φούλιας). Για τον Εναγόμενο: κα Λ. Γρηγορίου για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας (στην εκφώνηση της απόφασης η κα Α. Παντελή). Α Π Ο Φ Α Σ Η Τροχαίο δυστύχημα επισυνέβη στις 15.9.2009 όταν υπηρεσιακό φορτηγό όχημα της Εθνικής Φρουράς που κατευθυνόταν από Αυγόρου προς Λιοπέτρι, ανετράπη και κατέληξε σε παρακείμενο χωράφι. Στο όχημα επέβαιναν έφεδροι, εκ των οποίων ο ένας - ο Ιάκωβος Χατζησπύρου από το Παραλίμνι - δυστυχώς έχασε τη ζωή του. Ο ενάγοντας, ο οποίος επίσης επέβαινε στο μοιραίο όχημα, ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο, 37 ετών, έφεδρος υπολοχαγός κατά τη γλώσσα του στρατού και τραπεζικός υπάλληλος στην καθημερινή του ζωή. Στάθηκε τυχερός μέσα στην ατυχία του, αφού κατάφερε να εξέλθει του δυστυχήματος, έχοντας υποστεί μόνο σωματικές βλάβες, οι οποίες, ευτυχώς, δεν ήταν της φύσης και της έκτασης που να αποτελέσουν απειλή για τη ζωή του. Ήταν, όμως, αρκετά σοβαρές για να ανατρέψουν την καθημερινότητα του. Η ανατροπή αυτή και η μετουσίωση της σε χρηματικούς όρους, είναι το αντικείμενο της παρούσας απόφασης. Οι δικογραφημένες θέσεις των μερών Την πλήρη και αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα την ανέλαβε η πλευρά του εναγομένου (πρακτικό ημερ.25.4.2012), με αποτέλεσμα να ενδιαφέρουν πλέον, οι δικογραφημένες θέσεις των μερών, μόνο σε σχέση με τις υπό διεκδίκηση ειδικές και γενικές αποζημιώσεις. Έκθεση Απαίτησης: Σε σχέση με τα θέματα αυτά, ο ενάγοντας, στην πολυσέλιδη Έκθεση Απαίτησης του, ισχυρίζεται, ότι, πέραν της εργασίας του στην τράπεζα, από την οποία κέρδιζε συνολικά €5.234,59 μηνιαίως, ήταν και προπονητής ποδοσφαίρου, ενασχόληση που του απέφερε επιπλέον εισοδήματα της τάξεως των €1.850,00 μηνιαίως. Μετά το δυστύχημα εισήχθη στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου, απ' όπου πήρε εξιτήριο στις 18.9.2009, παρακολουθούμενος πλέον ως εξωτερικός ασθενής ή και από ιδιώτες ιατρούς. Από πλευράς σωματικών βλαβών, υπέστη τα κάτωθι: ˝Α. (α) Κάκωση δεξιάς κνήμης, βαθύ θλαστικό τραύμα δεξιάς κνήμης έξω επιφάνειας ή και γαστροκνημίου. Συρραφή. Πόνος. (β) Βαθύ θλαστικό τραύμα οπίσθιας επιφάνειας δεξιού μηρού. Έγινε συρραφή τούτου. Πόνος. Τοποθέτηση νάρθηκος. (γ) Κάκωση δεξιού γόνατος. Επίμονο άλγος. Επίδεση γόνατος. Τοποθέτηση νάρθηκος. Παγοθεραπεία. Κάκωση ή και ρήξη έσω πλαγίου συνδέσμου δεξιού γόνατος με μηνισκοκαψικό διαχωρισμό έσω μηνίσκου. Μερική ρήξη έσω μηνίσκου ή και έσω πλαγίου συνδέσμου δεξιού γόνατος, ρήξη οπίσθιου κέρατος έσω μηνίσκου. Μερική ρήξη έξω μηνίσκου. Χόνδρινη βλάβη έξω μηριαίου κονδύλου. (δ) Κάκωση δεξιού αστραγάλου. Οίδημα δεξιάς ποδοκνημικής και εκδορές σ' αυτή. Ρήξη θυλακοσυνδέσμων στοιχείων. Επίδεση. Αστάθεια ποδοκνημικής. (ε) Κάκωση αυχενικής μοίρας. Θλαστικό τραύμα δεξιάς ιγνυακής χώρας. Δύσμορφος ουλή. Έντονη και παρατεταμένη αυχεναλγία. Υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία. Ετέθη κολάρο αυχένος. Στο διάστημα Α3-Α4 υπήρχε οπίσθια και πλάγια αριστερή κήλη με πίεση της Α4 ρίζας. Στο διάστημα Α5-Α6 και Α6-Α7 υπήρχε οπίσθια κεντρική κήλη που πιέζει το μηνιγγικό σάκο. Άλγος και αιμωδίες αριστερού άνω άκρου επί του βραχιονίου. (στ) Κάκωση οσφυϊκής μοίρας. Παρατεταμένη οσφυαλγία. Υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία. Παλαιά σπονδυλόλυση Ο4 με σπονδυλολίσθηση Ο4-Ο5 και ιεροποίηση Ο
- Έντονα ενοχλήματα πόνου ή και δυσκαμψίας της οσφυϊκής μοίρας λόγω του τραυματισμού του ενάγοντος κατά το επίδικο δυστύχημα, τα οποία δεν προϋπήρχαν του τραυματισμού. Πρέπει να υπάρχει περαιτέρω ολίσθηση του Ο4 στο Ο
- (ζ) Έγινε χειρουργικός καθαρισμός, διερεύνηση και συρραφή των ως άνω τραυμάτων υπό τοπική αναισθησία, ήτοι μικρή χειρουργική επέμβαση. Ο ενάγων υπεβλήθη σε πολλαπλές ακτινολογικές εξετάσεις ή και μαγνητικές τομογραφίες και υπεβλήθη σε φαρμακευτική ή και άλλη αγωγή. (η) Δύσμορφος ουλή κατά τη μεσότητα της δεξιάς κνήμης και δύσμορφος ουλή κατά τη δεξιά ιγνυακή χώρα. Κνησμός και πόνος την περιοχή των ουλών, τα οποία επιτείνονται με την αλλαγή της θερμοκρασίας. Β. Κατά ή περί την 21/09/2009 ή και μέχρι σήμερα ο ενάγων εξακολουθεί να παρουσιάζει: (α) Έντονο άλγος και δυσκαμψία αυχενικής μοίρας. (β) Κεφαλαλγία. (γ) Άλγος και αιμωδίες αριστερού άνω άκρου επί του βραχιονίου. (δ) Έντονο άλγος στην οσφυϊκή μοίρα με LASEC δεξιά γύρο στις 40 μοίρες. Ο ενάγων αδυνατούσε ή και αδυνατεί να υποβληθεί σε κάμψη και έκταση της σπονδυλικής στήλης. (ε) Οίδημα και αστάθεια δεξιάς ποδοκνημικής με ρήξη έξω συνδεσμικών στοιχείων. Γ. (α) Υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία δεξιού γόνατος και δεξιάς ποδοκνημικής. Σπονδυλολίσθηση Ο4-Ο5 με καθίζηση σώματος Ο4 στο Ο5 παλαιά, χωρίς, όμως, να αποκλείεται περαιτέρω ολίσθηση. Ακολούθως, ο ενάγων υπεβλήθη σε παρατεταμένη φυσιοθεραπεία αυχένος, γόνατος, ποδοκνημικής και οσφύος. (β) Λόγω μη υποχώρησης των ενοχλημάτων, άλγους και άλλων ως άνω ενοχλημάτων, ο ενάγων κατά ή περί την 05/11/2009 εισήχθη στο χειρουργείο και υπεβλήθη από ιδιώτη γιατρό σε χειρουργική επέμβαση στο δεξιό γόνατο. Κατά την αρθροσκόπηση διαπιστώθηκε μερική ρήξη έσω μηνίσκου και μερική ρήξη έξω μηνίσκου και χόνδρινη βλάβη έξω μηριαίου κονδύλου. ˝ Πέραν της εγχείρησης, στην οποία ήδη υποβλήθηκε στο γόνατο, o ενάγοντας ισχυρίζεται ότι θα χρειαστεί και 3 μελλοντικές εγχειρήσεις, με σημαντικό κόστος, ταλαιπωρία και απορρέουσα χρηματική απώλεια. Πρόκειται για (α) εγχείρηση συνδεσμοπλαστικής για σταθεροποίηση της δεξιάς ποδοκνημικής (β) εγχείρηση σπονδυλοδεσίας για σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης και (γ) πλαστικής εγχείρησης για βελτίωση των ακαλαίσθητων και δύσμορφών ουλών. Επιπλέον, ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστη ψυχικό/ψυχολογικό πλήγμα από το δυστύχημα. Επί τούτου, δικογραφούνται τα ακόλουθα: ˝Ο ενάγων παρακολουθείται μετά το δυστύχημα και μέχρι σήμερα ή και θα παρακολουθείται και στο μέλλον από νευρολόγο ψυχίατρο. Ο ενάγων υποφέρει συνεπεία του τραυματισμού του κατά το επίδικο δυστύχημα από: (α) Άγχος, ανησυχία, κατάθλιψη, επεισόδια αναβίωσης του τραυματισμού του και φοβικά συμπτώματα. (β) Αναβίωση των συνθηκών του ατυχήματος και ότι, μεταξύ άλλων, έπεσε δίπλα στο νεκρό συνοδηγό του αυτοκινήτου που επέβαινε. Αναβίωση του σοκ που υπέστη. Φόβος με το παραμικρό. Ξαφνικά επεισόδια αναβίωσης του τραυματικού περιστατικού όταν είναι μόνος του. Φόβος ή και άγχος οδήγησης του αυτοκινήτου του ή και φοβία οδήγησής του με ψηλή ταχύτητα ή και άγχος όταν ευρίσκεται σε αυτοκίνητο που οδηγεί άλλος. (γ) Αίσθηση στένωσης στο στήθος όταν θυμάται το δυστύχημα. Έγινε εξέταση από καρδιολόγο ή και καρδιογράφημα ή και τεστ κοπώσεως ή και άλλες σχετικές εξετάσεις. (δ) Αϋπνίες, νυκτερινοί εφιάλτες, διακεκομμένος ύπνος. Έλαβε ή και λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. (ε) Κατάθλιψη, αλλαγή προσωπικότητας. (στ) Κατά ή περί το Φεβρουάριο του 2010 υπήρξε μείωση της έντασης των ως άνω ενοχλημάτων άγχους και φόβου κατά την ημέρα, αλλά εξακολουθούσαν οι νυκτερινοί εφιάλτες, η φοβία και ο διακεκομμένος ύπνος και φοβία και άγχος στην οδήγηση αυτοκινήτου ή και όταν βρίσκεται σε αυτοκίνητο που οδηγά άλλος. Κατά ή περί τον Αύγουστο του 2010 παρουσίασε υποτροπή άγχους και κατάθλιψης. Έγινε υπερευαίσθητος, έκλαιγε με το παραμικρό, έχασε τις χαρές της ζωής, είχε άγχος και κρίση πανικού. Εδόθη και πάλι φαρμακευτική αγωγή. Ο ενάγων μέχρι σήμερα εξακολουθεί να έχει τα ως άνω συμπτώματα μετατραυματικού συνδρόμου σε μικρότερη ένταση, αλλά οποιαδήποτε τραυματικά γεγονότα στο μέλλον, έστω και πολύ μικρής σημασίας και έκτασης, δυνατό να προκαλέσουν στον ενάγοντα εντονότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης και θα έχει ανάγκη ψυχιατρικής παρακολούθησης ή και θεραπείας για μεγάλο χρονικό διάστημα στο μέλλον ή και εφ' όρου ζωής.˝ Ως απόρροια των πιο πάνω, ο ενάγοντας με το δικόγραφο του, διεκδικεί ειδικές αποζημιώσεις πέραν των €150.000,
- Τις συγκεκριμενοποίει ως εξής: (α) Ιατρικά έξοδα, πιστοποιητικά, φάρμακα, φυσιοθεραπείες και άλλες εξετάσεις. 10.500,00 (β) Ποσό καταβληθέν για ταξίδι στη Βαρκελώνη ως ανωτέρω 725,00 (γ) Έξοδα μετάβασης και παραμονής εις Αθήνα δι' ιατρικούς σκοπούς και ιατρικά έξοδα εκεί. 1.500,00 (δ) Απώλεια εσόδων εξ εργασίας εις τράπεζα για την περίοδο 15/09/2009 μέχρι 15/01/
- 6.978,78 (ε) Απώλεια εσόδων ή και ευλόγως αναμενομένων εσόδων εκ της εργασίας ως προπονητού ποδοσφαιρικών ομάδων για τη χρονική περίοδο 15/09/2009 μέχρι σήμερα. 39.775,00 (στ) Έξοδα μελλοντικής εγχείρησης σταθεροποίησης ποδοκνημικής. 3.000,00 (ζ) Μελλοντική απώλεια εσόδων εκ της εργασίας του στην τράπεζα για 4 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης στην ποδοκνημική. 20.938,36 (η) Μελλοντική απώλεια εσόδων ή και ευλόγως αναμενομένων εσόδων ή και δυνατότητας αποκόμισης εσόδων εκ της εργασίας του ενάγοντα ως προπονητή ποδοσφαίρου για 4 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης στην ποδοκνημική. 7.400,00 (θ) Έξοδα μελλοντικής εγχείρησης σπονδυλοδεσίας 15.000,00 (ι) Μελλοντική απώλεια εσόδων εξ εργασίας στην Τράπεζα για 3 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης σπονδυλοδεσίας. 20.938,36 (ια) Μελλοντική απώλεια εσόδων ή και ευλόγως αναμενομένων εσόδων ή και δυνατότητας αποκόμισης εσόδων εκ της εργασίας του ενάγοντος ως προπονητή ποδοσφαίρου για 4 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης σπονδυλοδεσίας. 7.400,00 (ιβ)Έξοδα μελλοντικής πλαστικής εγχείρησης. 2.000,00 (ιγ)Μελλοντική απώλεια εσόδων εξ εργασίας εις Τράπεζα για 2 μήνες λόγω της ως άνω πλαστικής εγχείρησης. 10.469,00 (ιδ)Μελλοντική απώλεια εσόδων εξ εργασίας προπονητού ποδοσφαίρου για δύο μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης. 3.700,00 (ιε)Δια λήψη αστυνομικής έκθεσης. 85,00 ------------------------- ΣΥΝΟΛΟ: €150.409,50 Διεκδικεί βεβαίως και γενικές αποζημιώσεις για.- ˝σωματικές βλάβες ή και άλλες γενικές ζημιές, πόνο, ταλαιπωρία ή και απώλεια ανέσεων της ζωής ή και μόνιμη αναπηρία ή μείωση της ικανότητας εργασίας ή και υποβάθμιση της θέσεώς του στην αγορά εργασίας ή και δια μελλοντική απώλεια απολαβών εξ εργασίας ή και εξ εργασίας προπονητού ή και δυνατότητας είσπραξης τοιούτων απολαβών ή και δια έξοδα μελλοντικών εγχειρήσεων ή και φυσιοθεραπειών ή και αγοράς φαρμάκων ή και ιατρικά ή και άλλα έξοδα ή και δι΄ απώλεια σταδιοδρομίας προπονητού ποδοσφαίρου˝. Κατά την εξέλιξη της υπόθεσης και ρητά πλέον με την αγόρευση του ευπαιδεύτου συνηγόρου του, υπήρξε επαναπροσδιορισμός των διεκδικήσεων του ενάγοντος, με σημαντικότερη την εγκατάλειψη, στα πλαίσια των ειδικών ζημιών, της αξίωσης για απώλεια απολαβών ως προπονητής, για την εκάστοτε περίοδο αποθεραπείας των εγχειρήσεων και τον προσδιορισμό σε €222.000, με τη χρήση πολλαπλασιαστή και συντελεστή, της αξίωσης στα πλαίσια των γενικών αποζημιώσεων, για απώλεια μελλοντικών απολαβών ως προπονητής. Ο λόγος, ως εξηγεί ο συνήγορος, είναι διότι ο ενάγοντας εξαιτίας των σωματικών του βλαβών, δεν θα μπορέσει ποτέ στο μέλλον να ασκήσει αυτό το επάγγελμα και, επομένως, δεν τίθεται θέμα προσωρινής μόνο απώλειας των εισοδημάτων διαρκούσης της περιόδου αποθεραπείας. Η απώλεια θα είναι μόνιμη. Με το θέμα αυτό θα ασχοληθώ εκτενώς στη συνέχεια. Σημειώνω όμως από τώρα, ότι, η συμπερίληψη στις ειδικές ζημιές, αξίωσης για απώλεια εισοδημάτων ως προπονητή για την περίοδο της αποθεραπείας, ήταν αχρείαστη, αφού από το δικόγραφο προκύπτει ότι, εξ αρχής, η θέση του ενάγοντος ήταν ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να ασκήσει ξανά το επάγγελμα του προπονητή. Έκθεση Υπεράσπισης: H Υπεράσπιση είναι περιεκτική και αρκούντως αποκαλυπτική των θέσεων του εναγόμενου. Αρνείται τις κατ' ισχυρισμό ειδικές ζημιές, σωματικές και άλλες βλάβες του ενάγοντος και τον καλεί σε αυστηρή απόδειξη τους. Αν ακόμα ο ενάγοντας υπέστη τραυματισμούς και/ή ζημιές συνεπεία του δυστυχήματος, αυτές δεν είναι της έκτασης και του ύψους που παρουσιάζει ο ενάγοντας. Η ακροαματική διαδικασία Η ακροαματική διαδικασία που ακολούθησε στη βάση των πιο πάνω θέσεων, εξελίχτηκε σε μια παρέλαση ενώπιον του Δικαστηρίου, ιατρών, διαφόρων ειδικοτήτων. Αρκεί να αναφερθεί ότι από τους 16 συνολικά μάρτυρες που κατάθεσαν, οι 9 ήσαν γιατροί. Συγκεκριμένα κατάθεσαν οι εξής: Κώστας Κωνσταντίνου -χειρουργός/ορθοπεδικός (Μ.Ε.1), Αρίστη Κούρρη - ακτινολόγος (M.E.2), Νίκος Πουλλής - ορθοπεδικός/χειρούργος στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας (Μ.Ε.3), Αλέξανδρος Καμμίτσης - ειδικός πλαστικός χειρούργος (Μ.Ε.4), Χριστάκης Χατζηχρήστου - Πρόεδρος του αθλητικού ομίλου Αγ. Νάπας (Μ.Ε.5), Κατερίνα Πασιά - υπάλληλος στο γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Μ.Ε.6), Ελένη Παύλου - Πρόεδρος στη γυναικεία ποδοσφαιρική ομάδα ΑΕΚ Κωνστάντιας (Μ.Ε.7), Μαρία Σπετσιώτη - φυσιοθεραπεύτρια (Μ.Ε.8), Χαράλαμπος Οικονομίδης - ακτινολόγος (Μ.Ε.9), Ανδρέας Χαραλάμπους - ψυχίατρος (Μ.Ε.10), Μάριος Κουδελλής - ενάγοντας (Μ.Ε.11), Αχιλλέας Περδίος -νευροχειρούργος (Μ.Ε.12), Σταμάτης Σεργίου φαρμακοποιός (Μ.Ε.13), Άρτεμης Καλυβωκά ψυχίατρος στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου (Μ.Υ.1), Αλέξανδρος Γιαννακού - αρχιαστυφύλακας 3642 (Μ.Υ.2) και Νικόλαος Βασούρης - ορθοπεδικός/χειρουργός (Μ.Υ.3). Η προσαχθείσα προφορική μαρτυρία, ως γίνεται κατανοητό από την καταγραφή και μόνο του καταλόγου των μαρτύρων, ήταν εκτενής και ως επί το πλείστον, εξειδικευμένης υφής. Έτσι, δεν θα ˝φορτώσω˝ το κείμενο της παρούσας απόφασης με λεπτομερή αναπαραγωγή της. Κάτι τέτοιο θα ήταν άγονο, αχρείαστο και άκρως κουραστικό για τον όποιο αναγνώστη της απόφασης. Αυτού λεχθέντος, επισημαίνω, ότι, έχω διεξέλθει με περισσή προσοχή και ενδελέχεια το σύνολο της δοθείσας μαρτυρίας και η εξαγωγή συμπερασμάτων που θα ακολουθήσει θα έχει ως μοναδικό υπόβαθρο την αξιόπιστη και αποδεχθείσα μαρτυρία (βλ. Al Watani κ.α. v. Παπαδόπουλου
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1924, 1937). Σημαντικές, βέβαια, επισημάνσεις και σχόλια σε σχέση με δοθείσα μαρτυρία, θα γίνουν σε κατοπινό στάδιο, είτε κατά το στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας, είτε γενικότερα κατά την επίλυση επιμέρους θεμάτων που ανακύπτουν. Πέραν της προφορικής μαρτυρίας, παρουσιάστηκε και γραπτή μαρτυρία. Αποτελείται από τα ακόλουθα έγγραφα που κατατέθηκαν ως τεκμήρια: Τεκμήριο 1 - Ιατρικό πιστοποιητικό του Μ.Ε.
- Τεκμήριο 2 - Απόδειξη ημερ.15/10/2009 για ποσό €
- Τεκμήριο 3 - Χακί φάκελος στον οποίο περιέχονται 11 ακτινογραφίες του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου από την ημέρα του δυστυχήματος, δηλαδή 15/9/
- Τεκμήριο 4 - Δυναμικές ακτινογραφίες από το Διαγνωστικό Ακτινολογικό Κέντρο Δημόκριτος ημερομηνίας 16/10/
- Τεκμήριο 5 - Μαγνητική τομογραφία (ημερ. 21/9/09) από το Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο Άγιος Θέρισσος, μαζί με τον πράσινο φάκελο στον οποίο βρίσκονται. Τεκμήριο 6 - Μαγνητική τομογραφία (ημερ. 23/9/09) από το Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο Άγιος Θέρισσος, μαζί με τον πράσινο φάκελο στον οποίο βρίσκονται. Τεκμήριο 7- Ιατρική έκθεση εξέτασης μαγνητικής τομογραφίας (M.R.I.) (για το αληθές του περιεχομένου του). Τεκμήριο 8 - Ιατρική έκθεση του Μ.Ε.
- Τεκμήριο 9- Παραπεμπτικό Μ.Ε.3 ημερ. 21/9/2009, για φυσιοθεραπεία του ενάγοντος. Τεκμήριο 10 - Δέσμη εγγράφων (σύνολο 5 έγγραφα). Τεκμήριο 11 - Απόδειξη Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου (για το αληθές του περιεχομένου της). Τεκμήριο 12 - Έκθεση Ιατρικοδιαγνωστικού Κέντρου Άγιος Θέρισσος. Τεκμήριο 13 - Έκθεση του Μ.Ε.
- Τεκμήριο 14Α- Αναλυτική κατάσταση αποδοχών του ενάγοντα για το Έτος
- Τεκμήριο 14Β - Βεβαίωση Κοινωνικών Ασφαλίσεων για λήψη βοηθήματος ασθενείας του ενάγοντος από 18/9/2009 μέχρι 31/12/
- Τεκμήριο 15Α - Αναλυτική κατάσταση αποδοχών του ενάγοντα για το Έτος
- Τεκμήριο 15Β - Βεβαίωση Κοινωνικών Ασφαλίσεων για λήψη βοηθήματος ασθενείας του ενάγοντος από 1/1/2010 μέχρι 15/1/
- Τεκμήριο 16 - Έκθεση της Μ.Ε.
- Τεκμήριο 17- Πιστοποιητικό της Δρ Άλκηστις Νικολάου (για το αληθές του περιεχομένου του). Τεκμήριο 18 - Πιστοποιητικό του Μ.Ε.9 του Ιατρικοδιαγνωστικού Κέντρου Άγιος Θέρισσος ημερ. 21/9/
- Τεκμήριο 19 - Πιστοποιητικό του Μ.Ε.9 του Ιατρικοδιαγνωστικού Κέντρου Άγιος Θέρισσος ημερ.23/9/
- Τεκμήριο 20 Α - Απόδειξη με αριθμό
- Τεκμήριο 20 Β - Απόδειξη με αριθμό
- Τεκμήριο 21 - Γνωμάτευση Μ.Ε.10 ημερ.6/11/
- Τεκμήριο 22 Α - Απόδειξη με αριθμό
- Τεκμήριο 22 Β - Απόδειξη με αριθμό
- Τεκμήρια 23 Α, Β και Γ - (Τα Τεκμήρια 1, 2 και 3 για αναγνώριση/ Πιστοποιητικά του Δρ Νεόφυτου Παπανεοφύτου, ημερομηνίας 4/10/2010, 8/6/2011 και 25/9/2012, αντίστοιχα). Τεκμήρια 24 Α, Β, Γ και Δ - Τέσσερις φωτογραφίες σε μεγέθυνση που απεικονίζουν τις ουλές στα πόδια του ενάγοντος. Τεκμήριο 25 - Δέσμη εγγράφων. Τεκμήριο 26 - Ιατρική έκθεση της Μ.Υ
- Τεκμήριο 27- Βιβλιάριο φωτογραφιών ληφθείσες από τον Μ.Υ.2 Τεκμήριο 28 - Ιατρική έκθεση Μ.Υ.
- Πέραν της μαρτυρίας ενώπιον του Δικαστηρίου, υπάρχουν και οι αγορεύσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων στις οποίες σχολιάζουν και αναλύουν με δεξιότητα τις διάφορες πτυχές της υπόθεσης, ο καθένας, βέβαια, από τη δική του οπτική γωνία και με βάση τη δική του θεώρηση των πραγμάτων. Τις αγορεύσεις αυτές τις έχω μελετήσει με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη μου κάθε τι που καταγράφεται σ' αυτές. Εκείνο το οποίο αξίζει να σημειωθεί, από τώρα, είναι το τεράστιο χάσμα που υπάρχει μεταξύ των δύο πλευρών. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντος, εκτιμά τις αποζημιώσεις σε €222.000 για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων συν €60.000 για άλλες γενικές αποζημιώσεις συν €74.000 απώλεια εισοδημάτων μέχρι σήμερα (στις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών δικογραφούνται €39.775) συν περίπου €30.000 για άλλες ειδικές ζημιές. Αν συνυπολογίσουμε τους τόκους που διεκδικεί, η συνολική αξίωση του ενάγοντος, ως διαμορφώνεται με την αγόρευση του συνηγόρου του, αγγίζει το μισό εκατομμύριο ευρώ. Στον αντίποδα, η ευπαίδευτη συνήγορος του εναγομένου εκτιμά ότι το μόνο που δικαιούται ο ενάγοντας είναι €40.000 γενικές αποζημιώσεις συν €15.286 ειδικές αποζημιώσεις. Σύνολο, δηλαδή, κάτι τις παραπάνω από €55.000 συν τόκους. Από πλευράς παραδεκτών γεγονότων, δηλώθηκε, ότι, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ενάγοντας ήταν δηλωμένος ως προπονητής στην Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ). Στην τελική του αγόρευση (σελ.15), ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντας, αναφέρει ότι πέραν τούτου, δηλώθηκε επίσης ότι είναι και ˝διορισμένος σύμφωνα με τις σχετικές συμφωνίες˝. Τούτο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, αφού κατά τη στιγμή της διατύπωσης του παραδεκτού γεγονότος, η συνήγορος του εναγομένου ρητά, ανέφερε, πως δεν αποδεχόταν κάτι τέτοιο (πρακτικό ημερ. 7.11.2013). Το γεγονός τούτο, ως θα εξηγήσω στη συνέχεια, έχει ιδιαίτερη σημασία. Περαιτέρω, η συνήγορος του εναγομένου (πρακτικό ημερ.3.12.2013) δέχτηκε και τις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών που αναφέρονται στην παράγραφο 9(α) (γ) και (δ) της Έκθεσης Απαίτησης με τις εξής, όμως, διαφοροποιήσεις/επιφυλάξεις:
(1)Το σύνολο της δαπάνης για τις ειδικές ζημιές υπό στοιχεία (α) και (γ) ανέρχεται σε €12.406 και όχι €12.500. Η διαφοροποίηση αυτή έγινε δεκτή από τον συνήγορο του ενάγοντος και έγινε ανάλογη κοινή δήλωση.
(2)Ποσό €245 έναντι της δαπάνης για αγορασθέντα φάρμακα και ποσό €2.100 για φυσιοθεραπείες του ενάγοντος, πληρώθηκαν από την ασφαλιστική εταιρεία του ενάγοντος και κατ' επέκταση δεν δικαιούται να τα διεκδικεί. Το συμπέρασμα της θέσης αυτής, δεν έγινε δεχτό από τον συνήγορο του ενάγοντος και το θέμα αφέθηκε στο Δικαστήριο να αποφασίσει.
(3)Η εγχείρηση στο γόνατο του ενάγοντος που στοίχισε €1.753 και περιλαμβάνεται στα ιατρικά έξοδα της παραγράφου 9(α), έγινε στον ιδιωτικό τομέα και άρα ο ενάγοντας δεν δικαιούται να τα διεκδικεί, αφού τέτοια εγχείρηση θα μπορούσε να γίνει σε δημόσιο νοσοκομείο, είτε δωρεάν αν ο ενάγοντας ήταν δικαιούχος, είτε με πολύ πιο χαμηλό κόστος, αν ο ενάγοντας δεν ήταν δικαιούχος. Και πάλι, το συμπέρασμα της θέσης αυτής δεν έγινε δεχτό από τον συνήγορο του ενάγοντος και αφέθηκε στο Δικαστήριο να αποφασίσει. Η επίλυση των προαναφερθέντων ζητημάτων δεν χρειάζεται εκτενή ή και καθόλου ανάλυση της δοθείσας μαρτυρίας, οπότε είναι, πιστεύω, πρόσφορο, να τα επιλύσω από τώρα. Παρεμφερή επιμέρους θέματα Ξεκινώ από το θέμα της καταβολής των πιο πάνω ποσών από την ασφαλιστική εταιρεία του ενάγοντος. Σχετική είναι η Christiansen v. BLUE MED. HOTELS
(1998)1 Α.Α.Δ.
- Στην υπόθεση αυτή, κάποια ιατρικά έξοδα του ενάγοντος είχαν πληρωθεί από την ασφαλιστική του εταιρεία. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε πως δεν ήταν καταβλητέα. Το Ανώτατο Δικαστήριο, παραμερίζοντας την πρωτόδικη απόφαση, υπέδειξε, ότι, το γεγονός ότι καταβλήθηκαν χρήματα στη βάση ιδιωτικής συμφωνίας, δεν σημαίνει πως αυτά δεν είναι διεκδικήσιμα. Στο πλαίσιο αυτό, παρέπεμψε και στο άρθρο 65 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, σύμφωνα με το οποίο.- «
- Κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης που πρέπει να πληρωθεί εξαιτίας αστικού αδικήματος δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό - (α) το οποίο καταβλήθηκε ή το οποίο πρέπει να πληρωθεί βάσει σύμβασης ασφάλειας ή ασφάλισης σε σχέση με το αστικό αυτό αδίκημα.» Σχετική είναι και η υπόθεση Kelly v. Νικολάου
(1992)1 Α.Α.Δ. 463, στην οποία το Ανώτατο Δικαστήριο και πάλι παραμέρισε την απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου, το οποίο, εσφαλμένα έλαβε υπόψη πληρωμή που έγινε από την ασφαλιστική εταιρεία του ενάγοντος στη βάση μεταξύ τους συμβολαίου, θεωρώντας την, αποζημίωση υπό την έννοια του άρθρου 61 του Κεφ.148. Μάλιστα, υποδείχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο, ότι, η καταβολή του ποσού αυτού από την ασφαλιστική εταιρεία, ήταν στοιχείο άσχετο με την υπόθεση και η οποιαδήποτε αναφορά του γεγονότος στα δικόγραφα ή στη μαρτυρία ήταν ανεπίτρεπτη. Απλά, με βάση το ασφαλιστικό συμβόλαιο, η ανάκτηση του ποσού από τον ενάγοντα, γίνεται για λογαριασμό της ασφαλιστικής του εταιρείας. Τούτο όμως ενδιαφέρει, μόνο, αν ο ενάγοντας αρνηθεί να καταβάλει το ποσό στην ασφαλιστική του εταιρεία και η τελευταία στραφεί εναντίον του με ξεχωριστή αγωγή, στηριζόμενη στην αρχή της αποκατάστασης (subrogation). Με βάση τις πιο πάνω αρχές, βρίσκω ότι ο ενάγοντας δικαιούται να ανακτήσει τα ποσά που καταβλήθηκαν από την ασφαλιστική του εταιρεία, ήτοι τα €245 έναντι της δαπάνης για αγορασθέντα φάρμακα και τα €2.100 για φυσιοθεραπείες. Έρχομαι τώρα στο θέμα της εγχείρησης που έγινε στον ιδιωτικό τομέα. Σχετική είναι η υπόθεση Dieti v. Loizides
(1978)1 C.L.R. 233, στην οποία το Εφετείο θεώρησε λογικά τα ιατρικά έξοδα κυβερνητικού υπαλλήλου που τραυματίστηκε σε δυστύχημα και μεταφέρθηκε σοβαρά τραυματισμένος στο Γενικό Νοσοκομείο, αλλά αργότερα επέλεξε να μεταφερθεί σε ιδιωτική κλινική. Επισημαίνω, ότι, στην εν λόγω υπόθεση δεν υπήρχε ιατρική συμβουλή για μετακίνηση του ενάγοντος και το επιχείρημα ήταν ότι θα μπορούσε να τύχει εφάμιλλης ιατρικής φροντίδας στο νοσοκομείο. Παρόλα ταύτα, η ανησυχία του ενάγοντος σε σχέση με την κατάσταση του σπασμένου ποδιού του - παρότι ανυποστήριχτη ιατρικά - δεν κρίθηκε παράλογη και του αποδόθηκαν τα έξοδα. Στο πλαίσιο αυτό λήφθηκε υπόψη η κακή κατάσταση (υπεράριθμοι ασθενείς) που επικρατούσε στο δημόσιο νοσοκομείο. Περαιτέρω, επισημαίνω ότι η γενικότερη υποχρέωση του θύματος προς μετριασμό της απώλειας δεν βρίσκει έρεισμα στον τομέα της ιατρικής δαπάνης στον βαθμό και έκταση που ανευρίσκει σε άλλους τομείς (βλ. Φιλίππου v. Παναγή κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1275). Με αυτά κατά νου, κρίνω, ότι, και η εδώ απόφαση του ενάγοντος να αποταθεί στον ιατρό Μ.Ε.1 για τη διενέργεια της εγχείρησης στο γόνατό του δεν ήταν παράλογη. Όπως αναντίλεκτα ανέφερε, ο εν λόγω ιατρός τον παρακολουθούσε για χρόνια, ήταν ο μόνος γνώστης του ιστορικού της σωματικής του υγείας και του είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με (α) την τρίμηνη αναμονή που θα υπήρχε στο νοσοκομείο (ισχυρισμός του ενάγοντος που δεν αμφισβητήθηκε, ως θα έπρεπε, με την προσκόμιση στοχευμένης αντίθετης μαρτυρίας) και (β) το ότι για τις υπηρεσίες του νοσοκομείου και πάλι θα έπρεπε να πληρώσει, έστω και μικρότερο ποσό, εντάσσει την απόφασή του σε λογικά πλαίσια. Έτσι - χωρίς τούτο να δημιουργεί γενική αρχή - θεωρώ, ότι, είναι δίκαιο να αποδοθούν στον ενάγοντα τα €1.753 έξοδα που κατέβαλε για την εγχείρηση που διενήργησε ο ιατρός -Μ.Ε.
- Αξιολόγηση μαρτυρίας Έρχομαι τώρα στο θέμα της αξιολόγησης της μαρτυρίας. Θα διαχωρίσω τους μάρτυρες, στο βαθμό του δυνατού, σε ομάδες, ανάλογα με το αντικείμενο της μαρτυρίας τους, έτσι ώστε να είναι δυνατή η άμεση και απευθείας αντιπαραβολή των λεγομένων τους. Στην πρώτη ομάδα εντάσσω τους ορθοπεδικούς Μ.Ε.1, Μ.Ε.3, Μ.Υ.3, τον νευροχειρούργο Μ.Ε.12 και τη φυσιοθεραπεύτρια Μ.Ε.
- Αφού διεξήλθα με κάθε προσοχή τη μαρτυρία των πιο πάνω προσώπων του καθενός ατομικά βέβαια και χρησιμοποίησα τα εφόδια αξιολόγησης που καθορίστηκαν διαχρονικά από τη Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, λέγω, ως γενικό σχόλιο, ότι, όλοι οι προαναφερθέντες μάρτυρες, η κατάρτιση των οποίων δεν αμφισβητήθηκε, μου προξένησαν καλή εντύπωση και τους αποδέχομαι ως αξιόπιστους μάρτυρες. Τούτο, βέβαια, δεν σημαίνει πως η μαρτυρία ενός εκάστου γίνεται αποδεχτή στο σύνολό της. Δεν θα μπορούσε, στην προκειμένη περίπτωση να σήμαινε κάτι τέτοιο, αφού υπάρχουν διαφορές και αποκλίσεις σε επιμέρους λεγόμενα κάποιων μαρτύρων, κυρίως σε ό,τι αφορά προβλέψεις τους. Από την άλλη, οι επιμέρους διαφορές και αποκλίσεις από μόνες τους, δεν επιβάλλουν τη συλλήβδην απόρριψη της μαρτυρίας κάποιων μαρτύρων. Ο πυρήνας της μαρτυρίας όλων, είναι συμπαγής και αντικατοπτρίζει αξιόπιστη μαρτυρία. Έτσι, αφού το Δικαστήριο κατά βάση, αξιολογεί τους μάρτυρες ως αξιόπιστους, θα αποδεχτεί τη μαρτυρία τους, πλην των σημείων που θεωρεί, ότι, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Τούτο αναγνωρίζεται από τη Νομολογία ως μια ορθολογιστική πρακτική που πολλές φορές χρειάζεται να εφαρμοστεί στα πλαίσια της αξιολόγησης (βλ Ιωάννου v. Koυννίδη
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ. 1215 και Χρίστου v. Khoreva
(2002)1 Α.Α.Δ. 454). Ο Μ.Ε.1 ήταν ο ιατρός του ενάγοντος που τον παρακολουθεί εδώ και χρόνια και ο οποίος τον εγχείρησε στο γόνατο. Ετοίμασε το ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμήριο 1). Το πιστοποιητικό αυτό και γενικότερα τη μαρτυρία του την αποδέχομαι πλην των όσων αναγράφονται στη τρίτη σελίδα του πιστοποιητικού (τεκμηρίου 1) κάτω από τον υπότιτλο ˝Πρόβλεψη˝ και σχετίζονται με τη θέση, ότι θεωρεί αδύνατο [ο ενάγοντας] να εξασκήσει το επάγγελμα του προπονητή λόγω των πιο πάνω τραυματισμών του (αυχένα, οσφύος, γόνατος και ποδοκνημικής). Την πρόβλεψη αυτή, όπως και κάθε ανάλογη, προφορική ή γραπτή που διατυπώνεται από άλλους μάρτυρες, την απορρίπτω. Είναι μια πρόβλεψη, αυθαίρετη και ασύνδετη με την ιατρική του γνωμάτευση και δεν έχω αμφιβολία ότι καταγράφεται απλά και μόνο για να εξυπηρετήσει, τις γενικότερες επιδιώξεις του ενάγοντος. Δέχομαι, ότι ο ενάγοντας ˝δεν μπορεί να αθλείται πλέον ως ερασιτέχνης ποδοσφαιριστής που είναι το χόμπι του,˝ κάτι το οποίο, ούτως η άλλως θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο και επικίνδυνο λόγω της ηλικίας του (είναι 42 ετών σήμερα). Το επάγγελμα, όμως, του προπονητή είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Όπως διατείνεται και ο ίδιος ο ενάγοντας, δεν υπάρχουν ηλικιακοί περιορισμοί σ' αυτό το επάγγελμα. Μπορεί να το ασκεί κανείς μέχρι πολύ μεγάλη ηλικία. Έντονη και επίπονη άθληση δεν χρειάζεται. Ούτε και σωματικά προσόντα, φυσική κατάσταση και αρτιμέλεια ανάλογη ενός εν ενεργεία νεαρού αθλητή. Χρειάζονται τεχνικές γνώσεις του αντικειμένου, στην προκειμένη περίπτωση του ποδοσφαίρου και μια στοιχειώδης ικανότητα πρακτικής μετάδοσης των γνώσεων αυτών στους αθλητές. Ουδόλως, και σε αυτό διατυπώνω απόλυτη βεβαιότητα, έχει πληγεί από το δυστύχημα και τις μετέπειτα σωματικές του βλάβες, η δυνατότητα του ενάγοντος, να ασκεί ένα τέτοιο επάγγελμα. Η ήπια γυμναστική, ως ανέφερε ο Μ.Ε.1 στην αντεξέταση, όχι απλώς δεν θα τον βλάψει αλλά αντίθετα θα τον ωφελήσει. Σε ότι αφορά το άλλο φλέγον θέμα, αυτό της σπονδυλοδεσίας που επίσης συνδέθηκε έντονα με το θέμα της προπονητικής, από προσεχτική ανάλυση της μαρτυρίας του Μ.Ε.1, προκύπτει ότι στην πραγματικότητα, είναι αναρμόδιος να γνωματεύσει αν χρειάζεται να γίνει ή όχι μια τέτοια εγχείρηση και, εν πάση περιπτώσει, είναι κατ' ουσία αντίθετος στο να γίνει. Η θέση αυτή, ως θα εξηγήσω στη συνέχεια, συνάδει και με τη μαρτυρία άλλων μαρτύρων. Πιο συγκεκριμένα, το 2012 όταν συνέτασσε το τεκμήριο 1, ο Μ.Ε.1 έλεγε ότι ˝αν δεν υποχωρήσουν τα συμπτώματα στην οσφυϊκή χώρα ο ασθενής χρήζει σπονδυλοδεσίας..˝. Στις 3.10.2013 που αντεξεταζόταν ενώπιον του Δικαστηρίου όμως, ανέφερε, ˝αν ο ασθενής συνεχίσει να έχει προβλήματα, δηλαδή πόνο στη μέση σε τακτά χρονικά διαστήματα, ίσως χρειαστεί χειρουργική επέμβαση σπονδυλοδεσία. Δεν είμαι αυτός που θα κρίνει, είναι νευροχειρουργική επέμβαση.˝ Δηλαδή η σιγουριά μετατράπηκε σε πιθανότητα και η ρητή έκφραση γνώμης μετατράπηκε σε αναρμοδιότητα. Στη συνέχεια μάλιστα, εξέφρασε, την εν γένει αντίθεση του με τη σπονδυλοδεσία. Χαρακτηριστικές είναι οι εξής ερωτοπαντήσεις κατά την αντεξέταση: Α. . Όσο για την οσφυϊκή μοίρα, η σπονδυλολίσθηση δυστυχώς με την πάροδο του χρόνου έχει μόνο επιδείνωση. Γι' αυτό το λόγο και οι περισσότεροι νευροχειρουργοί συστήνουν πολύ εύκολα την σπονδυλοδεσία. Όταν λέω πολύ εύκολα εννοώ χωρίς έντονη συμπτωματολογία. Ε. Γιατί δεν τον παραπέμψετε σε νευροχειρουργό; Α. Γι΄ αυτό τον λόγο. Γιατί πολύ εύκολα συστήνουν την σπονδυλοδεσία. Γιατί πιστεύω ότι θα του έκαναν αμέσως σπονδυλοδεσία. Εν κατακλείδι, αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, πλην της πρόβλεψης για αδυναμία άσκησης της προπονητικής από μέρους του ενάγοντος και την αρχική του τοποθέτηση, ότι, θα χρειαστεί εγχείρηση σπονδυλοδεσίας, αν συνεχίσουν οι ενοχλήσεις στη μέση. Ο Μ.Ε.3 μου προξένησε εξαιρετική εντύπωση. Κατέθεσε με ουδετερότητα και αντικειμενικότητα, χωρίς ωραιοποιήσεις ή δραματοποιήσεις. Ετοίμασε την ιατρική έκθεση (τεκμήριο 8). Την έκθεση αυτή και γενικότερα τη μαρτυρία του την αποδέχομαι πλήρως. Ο μάρτυρας συμφώνησε με την έκθεση του Μ.Ε.1, πλην του σημείου όπου καταγράφει τις προβλέψεις του, με τις οποίες έχω ήδη ασχοληθεί ανωτέρω. Το γεγονός ότι χαρακτήρισε τον Μ.Ε.1 πιο αρμόδιο για τις βλάβες του ενάγοντα, λόγω του ότι τον παρακολουθούσε από παλαιά - αναφορά που υπερτονίζεται στην αγόρευση του ευπαιδεύτου συνηγόρου του ενάγοντος - ουδόλως παρέχει προβάδισμα στον Μ.Ε.1 ως προς τις προβλέψεις του. Ούτε βεβαίως και καθιστά θέσφατα τα λεγόμενα του Μ.Ε.
- Ήταν μια αναφορά, η οποία, φρονώ, έγινε περισσότερο από συναδελφική αβρότητα, ακριβώς λόγω του ότι ο Μ.Ε.1 τον παρακολουθούσε από πριν, χωρίς όμως ουσιαστική σημασία ή προεκτάσεις. Τέλος σημειώνω, σε σχέση με αυτόν τον μάρτυρα, ότι, σε κανένα σημείο της έκθεσης ή στη μαρτυρία του δεν αναφέρεται σε αναγκαιότητα σπονδυλοδεσίας. Ο νευροχειρούργος Μ.Ε.12, ο πλέον αρμόδιος για την εγχείρηση σπονδυλοδεσίας ούτε εξέτασε, ούτε και είδε ποτέ τον ενάγοντα για να έχει ιδίαν, βαρύνουσα και ισχυρή άποψη επί του θέματος. Εντέχνως του ζητήθηκε να εξηγήσει τα συνεπαγόμενα και το κόστος μιας τέτοιας εγχείρησης και παραπέμφθηκε σε ότι αφορά την αναγκαιότητα στο τεκμήριο
- Χαρακτηριστικό της ανάγκης να δει τον ασθενή, ήταν η απάντηση που έδωσε κατά την αντεξέταση σε ερώτηση για το κόστος μια τέτοιας επέμβασης. Ανέφερε. ˝για να πω ακριβώς το ύψος της εγχείρησης αυτής πρέπει να δω τον ίδιο τον ασθενή ανάλογα με τα συμπτώματα που έχει. Δεν είναι εικόνες που βλέπω και χειρουργώ, αλλά τον ασθενή που απαιτείται να χειρουργηθεί.˝ Ο μάρτυρας έκαμε τον διαχωρισμό ποδοσφαιριστή-προπονητή, εκφράζοντας την άποψη - σε αντίθεση με τη γενικότερη εκδοχή του ενάγοντος - πως ακόμα και αν υποβάλλετο σε εγχείρηση σπονδυλοδεσίας, θα μπορούσε μετά από 6 μήνες να ξανά ασχοληθεί με την προπονητική. Εν κατακλείδι, αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Ε.12, τονίζοντας όμως ότι αυτή ήταν θεωρητικής υφής και ουδόλως καταδεικνύει, σε συνάρτηση με την πραγματική ιατρική εικόνα του ενάγοντος, αναγκαιότητα ή έστω πιθανότητα επέμβασης σπονδυλοδεσίας. Στο σημείο αυτό, ανοίγω μια παρένθεση για να τονίσω, πως, αν ο ενάγοντας επιθυμούσε να είχε προοπτική επιτυχίας η επ' αυτού θέση του, το ελάχιστον που έπρεπε να κάνει ήταν να επισκεφθεί και να εξετασθεί από αρμόδιο νευροχειρούργο και όχι να επιχειρεί να πείσει με αναρμόδιες προβλέψεις (Μ.Ε.1) και θεωρητικές επεξηγήσεις (Μ.Ε.12). Το σημείο αυτό είναι, πιστεύω, κατάλληλο για να ανοίξω ακόμα μια παρένθεση και να σχολιάσω μια ομολογουμένως περίεργη συλλογιστική που αναπτύσσεται στα πλαίσια της αγόρευσης του ευπαιδεύτου συνηγόρου του ενάγοντος και αφορά ακριβώς το θέμα της προπονητικής. Ειδικά άπτεται της θέσης του Μ.Ε.12, ότι ο ενάγοντας ακόμα και με σπονδυλοδεσία, θα μπορούσε να ασκήσει το επάγγελμα του προπονητή με ελαφριά καθήκοντα. Αναφέρονται λοιπόν τα εξής: (σελ. 27, παράγραφος 3 της αγόρευσης), ˝Ο μάρτυρας [M.E.12] ρωτήθηκε αν μπορεί ο ενάγων να ασκεί το επάγγελμα του προπονητή με ελαφριά καθήκοντα μετά τη σπονδυλοδεσία. Ο μάρτυρας ήταν σαφής. Μπορεί μόνο αν δεν υποβάλλεται σε άρση βάρους, επικύψεις, τραντάγματα, απότομες πτώσεις. Όμως, όπως ήδη έχει λεχθεί, ο ενάγων δεν είναι προπονητής ολκής. Είναι ένας προπονητής κάτω του μετρίου, γι' αυτό και ο μισθός του είναι τόσο χαμηλός. Αυτός σαν προπονητής πρέπει να δείχνει ο ίδιος στους ποδοσφαιριστές τί πρέπει να κάνουν, διότι και εκείνου είναι κάτω του μετρίου, και να εμπλέκεται και ο ίδιος στις ασκήσεις, κάτι που δεν του επιτρέπει η κατάστασή του.˝ Με άλλα λόγια, με την πιο πάνω τοποθέτηση, αποσαφηνίστηκε ότι η ενεργώς ανάμειξη ενός προπονητή με τη φυσική συμμετοχή του στις διάφορες ασκήσεις των ποδοσφαιριστών, δεν είναι χαρακτηριστικό στοιχείο της προπονητικής εν γένει, αλλά αδήριτη ανάγκη στην περίπτωση του ενάγοντος, ένεκα κατ' ουσία της ανεπάρκειας του (˝προπονητής κάτω του μετρίου˝) στο επάγγελμα αυτό. Πέραν της αντίφασης που προκύπτει με τα λεγόμενα των Μ.Ε.5 και 7, που ήταν υποτίθεται ευχαριστημένοι με τις υπηρεσίες που προσέφερε στις ομάδες τους ο ενάγοντας, δεν είναι δυνατό, να αναμένεται από το Δικαστήριο, να αποζημιώσει τον ενάγοντα για απώλεια εισοδημάτων από την προπονητική, με εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ μάλιστα, υπό τέτοιες περιστάσεις. Η φυσιοθεραπεύτρια - Μ.Ε.8, η οποία μου προξένησε καλή εντύπωση, έχει ενταχθεί σ' αυτή την ομάδα των μαρτύρων διότι και αυτή, από διαφορετική οπτική γωνία, με την έκθεσή της (τεκμήριο 16) καταπιάνεται κατά κάποιο τρόπο με το θέμα της σπονδυλοδεσίας. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι οι ασκήσεις στις οποίες υποβάλλει τον ενάγοντα ˝σκοπό έχουν να προφυλάξουν τον ασθενή από πιο μεγάλα προβλήματα τα οποία μπορεί να είναι μια μελλοντική εγχείρηση με λίγες πιθανότητες για πλήρη αποκατάσταση˝. Άρα, στόχος είναι η προφύλαξη από μια μελλοντική εγχείρηση με λίγες πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της Μ.Ε.8 Ενάντια σε εγχείρηση σπονδυλοδεσίας ήταν και ο Μ.Υ.3 ο οποίος, επίσης, ήταν ουδέτερος και αντικειμενικός, προξενώντας μου εξαιρετική εντύπωση. Ο μάρτυρας που ετοίμασε την ιατρική έκθεση (τεκμήριο 28) εν πολλοίς συμφώνησε με την έκθεση του Μ.Ε.3, όχι όμως και με του Μ.Ε.1, εκφράζοντας επιφυλάξεις. Υπέδειξε, ότι, για το γόνατο και την ποδοκνημική, σε αντίθεση με το τεκμήριο 1, θα έπρεπε να αναγράφεται ο βαθμός βλάβης, ήτοι, πρώτου, δεύτερου ή τρίτου βαθμού, έτσι ώστε να ήταν δυνατή η αξιολόγηση των επιπτώσεων. Η αντίθεση του με τη σπονδυλοδεσία ήταν ιδιαιτέρως έντονη. Χαρακτηριστική ήταν η απάντηση που έδωσε όταν ρωτήθηκε στην κυρίως εξέταση, πως μπορεί να αντιμετωπισθεί η σπονδυλολίσθηση του ενάγοντος; Είπε τα εξής: ˝Η σπονδυλολίσθηση ως πρόβλημα του σπονδύλου υπόκειται στη σφαίρα της νευροχειρουργικής, και εφόσον υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ μας και των νευροχειρουργών συναδέλφων για το συγκεκριμένο θέμα, σχεδόν ποτέ σε νεαρή ηλικία και μετατόπιση πρώτου έως δευτέρου βαθμού σπονδυλολίσθηση δεν χειρουργείται, διότι απλά μια τόσο μεγάλη επέμβαση δημιουργεί πολύ μεγαλύτερα προβλήματα.˝ Κλείνοντας με την ομάδα αυτή των μαρτύρων, επισημαίνω και την αποδοχή της ιατρικής έκθεσης της χειρουργού Δρ. Νικολάου που ήταν η πρώτη ιατρός που περιέθαλψε τον ενάγοντα μετά το δυστύχημα. Πρόκειται για το τεκμήριο 17 που κατατέθηκε για το αληθές του περιεχομένου του. Η δεύτερη ομάδα είναι αυτή των ψυχιάτρων Μ.Ε.10 και Μ.Υ.
- Ο Μ.Ε.10, για σκοπούς προφανώς της ακροαματικής διαδικασίας που άρχισε στις 3.10.2013, εξέτασε τον ενάγοντα δύο φορές, στις 25.10.2013 και 6.11.2013, ετοιμάζοντας τη γνωμάτευση (τεκμήριο 21). Το δυστύχημα, υπενθυμίζω, έγινε τέσσερα και πλέον χρόνια νωρίτερα, στις 15.9.
- Ο μάρτυρας αυτός, υιοθέτησε και κατέθεσε τις εκθέσεις του ψυχιάτρου Νεόφυτου Παπανεοφύτου που εξέτασε τον ενάγοντα, σε διάφορες περιπτώσεις, κατά την περίοδο του δυστυχήματος (τεκμήριο 23Α-Γ). Ο κ. Παπανεοφύτου δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο ως μάρτυρας, καθ' ότι, ως ελέχθη από πλευράς ενάγοντος, αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας (παράγραφος 9 του εγγράφου 1). Οι εκθέσεις αυτές και το περιεχόμενο τους, κατατεθείσες από άλλο πρόσωπο, ήτοι τον Μ.Ε.10, ο οποίος δεν είχε καμία απολύτως ανάμειξη στη σύνταξη τους, αποτελούν αναμφίβολα εξ ακοής μαρτυρία. Δεν θα μπορούσαν εκ προοιμίου να αποκλειστούν, καθ' ότι η εξ ακοής μαρτυρία δεν αποκλείεται πλέον ένεκα αυτού και μόνο του λόγου (βλ. άρθρο 24
(1)του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ.9). Αυτού λεχθέντος, η εξ ακοής μαρτυρία δεν γίνεται αυτομάτως δεκτή ως προς το αληθές του περιεχόμενου της. Ελλοχεύουν ακόμα οι κίνδυνοι που οδήγησαν παλαιότερα στη θέσπιση του κανόνα. Εξάλλου, το Σύνταγμα διασφαλίζει, ως αναφαίρετο, το δικαίωμα του διαδίκου να υποβάλει κάθε μάρτυρα, στη βάσανο της αντεξέτασης (βλ. Λιασίδης v. Αστυνομίας
(2002)2 Α.Α.Δ 434, της οποίας ο λόγος επί του προκειμένου σημείου παραμένει ισχυρός και δεσμευτικός και άρθρο 26). Έτσι, η αξιολόγηση της βαρύτητας που θα προσδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία κρίνεται, με βάση την ευχέρεια και τους παράγοντες που αναφέρονται στο άρθρο 27
(1). Στην προκειμένη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη μου τη σπουδαιότητα της μαρτυρίας του κ. Παπανεοφύτου για σκοπούς συνυπολογισμού των αποζημιώσεων, κρίνω, υπό τις περιστάσεις, πως δεν θα πρέπει να προσδοθεί καμία απολύτως βαρύτητα στις εν λόγω εκθέσεις. Στην κρίση μου αυτή, έλαβα ιδιαιτέρως υπόψη το γεγονός ότι δεν έχει προσκομισθεί ιατρική και πειστική μαρτυρία (αυτή του ενάγοντος ασφαλώς δεν επαρκεί) που να καταδεικνύει πως όντως δεν ήταν εύλογο και εφικτό να κληθεί ως μάρτυρας στη διαδικασία ο κ. Παπανεοφύτου (άρθρο 27
(2)(α)). Ομοίως, υπόψη έλαβα το γεγονός ότι με την κατάθεση των εκθέσεων, χωρίς να υπάρχει ευχέρεια αντίκρουσης από πλευράς εναγομένου, παρεμποδίζεται παρά να διευκολύνεται το έργο της ορθής αξιολόγησης της μαρτυρίας (άρθρο 27
(2)(η)). Με το ίδιο σκεπτικό αποκλείονται οι επαναληπτικές αναφορές του Μ.Ε.
- Η φραστική υιοθέτηση και επανάληψη διαπιστώσεων που έγιναν από άλλο πρόσωπο σε διαφορετικό χρόνο και τόπο, τις οποίες, ο υιοθετών, ούτε γνωρίζει, ούτε έχει τη δυνατότητα ελέγχου της ορθότητάς τους, δεν προσδίδει αυτοτελή δυναμική στον λόγο του υιοθετώντος. Για τον ίδιο λόγο, απορρίπτω και το τεκμήριο 21, όπου σε μεγάλο βαθμό, γίνεται το ίδιο ακριβώς πράγμα, σε γραπτή όμως μορφή. Η σημασία, επομένως, της μαρτυρίας του Μ.Ε.10 περιορίζεται στις αντικειμενικές διαπιστώσεις του, τέσσερα και πλέον χρόνια μετά το δυστύχημα. Από το τεκμήριο 21 και γενικά από τα λεγόμενα του, προκύπτει, ότι, αντικειμενικές διαπιστώσεις, ουσιαστικά δεν υπάρχουν. Ο μάρτυρας αρκέστηκε στο να επαναλάβει τα παράπονα του ενάγοντος και τίποτε πέραν τούτου. Τα παράπονα αυτά, όπως θα εξηγήσω κατά την αξιολόγηση του ιδίου του ενάγοντος, δεν έχω αμφιβολία, ήταν υπερβολικά έως εντελώς ψευδή, κατά τον χρόνο εκείνο. Εν κατακλείδι, ο Μ.Ε.10 κρίνεται μεν αξιόπιστος, αλλά η μαρτυρία του δεν έχει αυτοτελή, αντικειμενική και ουσιαστική βαρύτητα. Από την άλλη, η ψυχίατρος του νοσοκομείου Μ.Υ.1 που εξέτασε τον ενάγοντα, τρία περίπου χρόνια μετά το δυστύχημα (στις 28.8.2012), θέτει, πιστεύω, στην έκθεση της (τεκμήριο 26), την κατάσταση του ενάγοντος στην πραγματική της διάσταση. Αναφέρει τα εξής: ˝Κατά τη διάρκεια της κλινικής εξέτασης ήταν συνεργάσιμος, αξιόπιστος, διατηρούσε την οπτική επαφή. Η διάθεση του, το συναίσθημα καθώς και ο λόγος και η αντίληψη του ήταν σε φυσιολογικά πλαίσια. Προσανατολισμένος σε χρόνο, τόπο και πρόσωπα. Αναφέρει ζαλάδες που συνοδεύονται από έντονο άγχος, ιδιαιτέρως σε καταστάσεις που του θυμίζουν το τραυματικό γεγονός που του συνέβη. Αρνείται λήψη φαρμακευτικής αγωγής στην παρούσα φάση.˝ Η μάρτυρας αυτή κρίνεται αξιόπιστη και, κατ' ακολουθία τούτου, η μαρτυρία της αποδεχτή. Έρχομαι στην ομάδα των ακτινολόγων, Μ.Ε.2 και Μ.Ε.9, όπου τα πράγματα είναι σαφώς πιο απλά. Μεταξύ τους, κατέθεσαν τα τεκμήρια 7, 18, 19, 20Α και 20Β. Τα τεκμήρια 7, 18 και 19 αφορούν πιστοποιητικά σε σχέση με τις μαγνητικές τομογραφίες που έγιναν στον ενάγοντα. Οι μαγνητικές τομογραφίες και γενικότερα οι ακτινογραφίες συνάδουν με τις διαπιστώσεις των ιατρών και δεν αποτέλεσαν σημείο τριβής μεταξύ των διαδίκων. Εν πάση περιπτώσει, αμφότεροι οι μάρτυρες μου προξένησαν καλή εντύπωση και αποδέχομαι τη μαρτυρία τους. Σειρά παίρνουν οι ποδοσφαιρικοί παράγοντες Μ.Ε.5 και Μ.Ε.
- Ο μεν πρώτος, πρόεδρος της Αγίας Νάπας και η δε δεύτερη, πρόεδρος της γυναικείας ομάδας, ΑΕΚ Κωνστάντιας. Ο Μ.Ε.5 ισχυρίστηκε ότι ο ενάγοντας προσελήφθη ως προπονητής στην ομάδα της Αγίας Νάπας κάτω των 17 (U17) την 1.7.2009 και εργάστηκε μέχρι τις 15.9.2009 (για δυόμιση μήνες δηλαδή), με απολαβές €850 μηνιαίως συν κοινωνικές ασφαλίσεις και η δε δεύτερη ότι προσελήφθη ως προπονητής την 1.6.2009 και εργάστηκε μέχρι 15.9.2010 (ακολούθως το διόρθωσε σε 15.9.2009) για τρεισήμισι μήνες δηλαδή, με απολαβές €1000 μηνιαίως με υποχρέωση, όμως, στον ενάγοντα, να καταβάλλει ο ίδιος τις κοινωνικές του ασφαλίσεις. Επί της μαρτυρίας τους, ο ενάγοντας έκτισε αξίωση (χρησιμοποιώντας πολλαπλασιαστή τα 10 χρόνια), για την επιδίκαση ποσού €222.000 ως απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων. Οι μάρτυρες δεν ρωτήθηκαν πως τα κατάφερνε ο ενάγοντας να προπονεί όχι μία, αλλά δύο ομάδες παράλληλα, καθ' ον χρόνο μάλιστα που η κύρια ενασχόληση ήταν άλλη. Ούτε και αντεξετάστηκαν στην έκταση που απαιτούσε η σημασία της μαρτυρίας τους για την όλη υπόθεση. Τούτο, όμως, δεν υποχρεώνει το Δικαστήριο να αποδεχτεί αβασάνιστα και απαρέγκλιτα τη μαρτυρία τους. Το Δικαστήριο, πάντοτε διατηρεί την ευχέρεια να απορρίψει μια μαρτυρία την οποία θεωρεί απίστευτη (βλ. Μουζέ ν. Λαμπρή
(1994)1 Α.Α.Δ. 216, 220 και Ανδρέας Προδρόμου Κωνσταντίνου ν. Δημοκρατίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 260, 267). Οι μάρτυρες αυτοί λοιπόν, ο κάθε ένας ατομικά βέβαια, δεν μου προξένησαν καλή εντύπωση. Βλέποντας και ακούγοντας με προσοχή τα όσα ανέφεραν από το εδώλιο του μάρτυρα, σχημάτισα έντονα την εντύπωση πως η μαρτυρία τους, σε ουσιαστικό βαθμό, ήταν κατασκευασμένη για να εξυπηρετηθεί ο ενάγοντας στις επιδιώξεις του. Δεν πιστεύω ότι ο ενάγοντας, ήταν προπονητής στις εν λόγω ομάδες και μάλιστα ταυτόχρονα, με τις αναφερθείσες απολαβές. Καμία απόδειξη πληρωμής από τις ομάδες δεν προσκομίστηκε στο Δικαστήριο. Ούτε και υπάρχει, ως θα έπρεπε, γραπτό συμβόλαιο πρόσληψης, στο οποίο να προσδιορίζεται, διάρκεια, απολαβές και οι άλλοι όροι εργοδότησής του. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν κατατεθειμένα στην ΚΟΠ, γραπτά συμβόλαια. Επί τούτου, έγκειται και η σημασία της ανακρίβειας σε σχέση με το παραδεκτό γεγονός, την οποία υπέδειξα προηγουμένως. Δεν υπάρχει παραδεκτό γεγονός, ως επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί, ότι, ο ενάγοντας είναι ˝διορισμένος σύμφωνα με τις σχετικές συμφωνίες˝. Ούτε και θα μπορούσε να γίνει ένα τέτοιο παραδεκτό γεγονός, αφού συμφωνίες δεν υπάρχουν πουθενά. Το παραδεχτό γεγονός αφορά στο ότι ο ενάγοντας είναι δηλωμένος στην ΚΟΠ ως προπονητής. Τούτο από μόνο του ουδόλως ενισχύει τις επιμέρους αξιώσεις του. Σε σχέση με τις υποτιθέμενες απολαβές, θα επανέλθω στη συνέχεια, κατά την αξιολόγηση της Μ.Ε.
- Προς το παρόν όμως, και για τους λόγους που προανέφερα, απορρίπτω στο σύνολό της τη μαρτυρία των Μ.Ε.5 και
- Η μαρτυρία των λοιπών μαρτύρων είναι κάπως αυτοτελής και έτσι η αξιολόγηση τους θα γίνει χωριστά και χωρίς απευθείας αντιπαραβολή. Αυτού λεχθέντος, επισημαίνω, ότι η γενικότερη εκδοχή μιας πλευράς, πάντοτε βρίσκεται στο προσκήνιο, κατά την ατομική αξιολόγηση των μαρτύρων. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν, ξεκινώ από τον πλαστικό χειρουργό - Μ.Ε.
- Ο μάρτυρας αυτός ετοίμασε και υιοθέτησε το πιστοποιητικό (τεκμήριο 13). Αναφέρθηκε στο κόστος της πλαστικής εγχείρησης (€2.000), στην οποία μπορεί να υποβληθεί ο ενάγοντας για βελτίωση της εμφάνισης των μονίμων ουλών του. Δεν αναφέρθηκε, όμως, στην περίοδο αποθεραπείας. Ο μάρτυρας, από κάθε άποψη, μου προξένησε καλή εντύπωση και, έτσι, αποδέχομαι και τη δική του μαρτυρία. Η Μ.Ε.6, υπάλληλος του Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κλήθηκε να παρουσιάσει στοιχεία σε σχέση με το επίδομα ασθενείας και τις απολαβές του ενάγοντος και το έπραξε, παρουσιάζοντας τα τεκμήρια 14Α και Β και 15Α και Β. Το επίδομα ασθενείας και οι απολαβές του από την τράπεζα δεν αποτέλεσαν σημείο τριβής και έτσι οι επ' αυτών αναφορές της πέρασαν σχεδόν απαρατήρητες. Ενδιαφέρον, όμως, είχαν τα λεγόμενα της σε σχέση με την προπονητική. Με βάση τις καταστάσεις που παρουσίασε και φέρουν ημερομηνία 18.10.2013, ήταν δηλωμένα και είχαν καταβληθεί οι εισφορές κοινωνικών ασφαλίσεων για απολαβές και από τις δύο ομάδες, στην περίπτωση της Αγίας Νάπας, καταβληθείσες από την ίδια την ομάδα και στην περίπτωση της ΑΕΚ Κωνστάντιας, καταβληθείσας απευθείας από τον ενάγοντα. Ωστόσο, και αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία, η μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να αναφέρει πότε έγιναν οι εγγραφές σε ότι αφορά την υποτιθέμενη ενασχόληση του ενάγοντος στις εν λόγω ομάδες. Αν δηλαδή έγιναν κατά τον χρόνο της υποτιθέμενης ενασχόλησης το 2009 ή αν έγιναν χρόνια μετά, όπου σε πρώτο πλάνο ήταν πλέον η διεκδίκηση αποζημιώσεων στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης. Ομοίως δεν ήταν σε θέση να αναφέρει πότε έγιναν οι πληρωμές των εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων από την Αγία Νάπα. Περιέργως, όμως, ήταν σε θέση να πει πότε ο ενάγοντας πλήρωσε τις εισφορές του σε σχέση με την ΑΕΚ Κωνστάντιας. Τις πλήρωσε την 1.7.2011, ανέφερε η μάρτυρας. Η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε στις 7.7.
- Το συμπέρασμα που προκύπτει βοά και σ' αυτό θα επανέλθω κατά την αξιολόγηση του ενάγοντος. Προς το παρόν, επισημαίνω πως η μαρτυρία της Μ.Ε.6 δεν αμφισβητήθηκε. Η μάρτυρας, εν πάση περιπτώσει, και παρά τα κενά στη μαρτυρία της, μου προξένησε καλή εντύπωση και συνεπώς αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Ο φαρμακοποιός Μ.Ε.13 κλήθηκε να αναφερθεί γενικά στην ιδιότητα και τα δραστικά συστατικά κάποιων αντικαταθλιπτικών και άλλων φαρμάκων. Το έπραξε αναντίλεκτα. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του με την επισήμανση ότι σε καμία στιγμή δεν ανέφερε, είτε αυτός, είτε οποιοσδήποτε άλλος, ότι, ο ενάγοντας πράγματι αγόραζε και ελάμβανε αυτά τα φάρμακα. Ο φωτογράφος της αστυνομίας Μ.Υ.2 παρουσίασε αναλλοίωτες φωτογραφίες που απεικονίζουν το άτυχο θύμα του δυστυχήματος Ιάκωβο Χ' Σπύρου (τεκμήριο 27) για να καταρριφθεί ο ισχυρισμός του ενάγοντος, ότι, τάχατες, η κεφαλή του θύματος που ήταν ακριβώς δίπλα του στο δυστύχημα ήταν ˝λιωμένη˝, στοιχείο που υποτίθεται συνέτεινε τα μέγιστα στα μετέπειτα ψυχολογικά του προβλήματα. Είναι εμφανή τα τραύματα του θύματος στην αριστερή πλευρά της κεφαλής του αλλά με κανένα τρόπο δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η κεφαλή του ως ˝λιωμένη˝. Ο Μ.Υ.2 μου προξένησε καλή εντύπωση και αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Απομένει ο ενάγοντας (Μ.Ε.11). Ο ενάγοντας αναμφίβολα, τραυματίστηκε σωματικά και ψυχικά από το δυστύχημα. Ταλαιπωρήθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό για να επανακτήσει την υγεία του και στην πορεία υποβλήθηκε σε σημαντικές δαπάνες και έξοδα. Τα βιώματα του, τα περιέγραψε με γλαφυρότητα και παραστατικότητα, παραθέτοντας σε γενικές γραμμές, μια ειλικρινή εικόνα των πλείστων θεμάτων. Δεν απέφυγε όμως τις υπερβολές, τη δραματοποίηση καταστάσεων και σε κάποια σημεία την καταφυγή στο ψεύδος. Ως εκ τούτου, αν και αξιολογώ τον ενάγοντα ως αξιόπιστο μάρτυρα, γεγονός που σε μεγάλο βαθμό περισώζει και την υπόθεσή του, θα πρέπει να απορρίψω διάφορες αναφορές και ισχυρισμούς του. Πλείστα από τα ζητήματα αυτά, είναι ήδη γνωστά, από την αξιολόγηση προηγούμενων μαρτύρων. Πρώτα απ' όλα, λοιπόν, απορρίπτω και παραμερίζω από τον κορμό της μαρτυρίας του, τα περί προπονητικής, τόσο παρελθούσης όσο και μέλλουσας. Δεν πιστεύω ότι ο ενάγοντας, πέραν των άλλων ασχολιών του, ήταν παράλληλα και προπονητής στις δύο προαναφερθείσες ομάδες, έχοντας εισοδήματα €1.000 και €850 αντιστοίχως. Ομοίως δεν δέχομαι ότι ο ενάγοντας αδυνατεί, αν έχει βέβαια τις ικανότητες και το επιθυμεί, να ασχοληθεί μ' αυτό το επάγγελμα στο μέλλον. Σε σχέση με την υποτιθέμενη προηγούμενη προπονητική του σταδιοδρομία, επανέρχομαι στο θέμα της εισφοράς των κοινωνικών ασφαλίσεων, για να επαναλάβω, ότι, κατέβαλε τις εισφορές για τη μια ομάδα, μόλις την 1.7.2011, με εμφανή προοπτική την συμπερίληψη αξίωσης στην Έκθεση Απαίτησης που καταχωρήθηκε λίγες μέρες αργότερα, στις 7.7.
- Επισημαίνω ότι, η καθυστερημένη καταβολή, λαμβάνεται υπόψη ως ισχυρή ένδειξη αναλήθειας του ισχυρισμού και όχι για να ψέξω τη μη συμμόρφωση του ενάγοντος με τις πρόνοιες της Νομοθεσίας. Τούτο είναι κάτι εντελώς διαφορετικό και δεν ενδιαφέρει στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης (βλ. Κολάνη v. Ταμπούρα
(2010)1 Α.Α.Δ. 1108,1121-1122). Σε σχέση με τη μέλλουσα απώλεια εισοδημάτων, έχουν ήδη ειπωθεί πολλά, σε σημείο σχεδόν εξάντλησης, κατά την αξιολόγηση προηγούμενων μαρτύρων. Δεν χρειάστηκε και ως εκ της μαρτυρίας δεν θα χρειαστεί, ούτε και ενδείκνυται, να υποβληθεί σε εγχείρηση σπονδυλοδεσίας ο ενάγοντας. Ούτε και ανέφερε σε οποιοδήποτε σημείο της μαρτυρίας του, ότι, σκέφτεται ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Απ' εκεί και πέρα, τα κατάλοιπα των σωματικών του βλαβών, τα οποία μπορεί πλέον να χαρακτηρισθούν ως ήπια, δεν του φράσουν τον δρόμο για το μέλλον. Φρονώ, ότι μπορεί, και να τρέξει και να γυμναστεί ελαφριά, όσο βέβαια του το επιτρέπει όχι μόνο η σωματική του κατάσταση, αλλά και η ηλικία του. Αναλυτική δε, περιγραφή των σωματικών του βλαβών υπάρχει στις διάφορες ιατρικές εκθέσεις, στις οποίες ήδη έχω κάμει αναφορά. Σε ότι αφορά ψυχολογικά προβλήματα, αν και δεν υποστηρίζονται με ανεξάρτητη ιατρική μαρτυρία, ούτε και υπάρχει απόδειξη ότι αγόρασε και έλαβε τα οποιαδήποτε φάρμακα για αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων, δέχομαι, ότι, σε κάποιο βαθμό, αντιμετώπισε όντως τέτοια προβλήματα. Όπως ανέφερε και ο Μ.Ε.10 είναι σύνηθες μετά από τέτοια δυστυχήματα, τα θύματα να αντιμετωπίζουν προβλήματα αυτής της μορφής. Την ίδια ώρα, δεν δέχομαι και περιθωριοποιώ τους ισχυρισμούς ότι τα προβλήματα ήταν τόσο σοβαρά (severe) και τόσο επίμονα (persistent) που σχεδόν υφίστανται μέχρι σήμερα. Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να στηλιτεύσω την ατυχή πράγματι προσπάθεια του ενάγοντος να δραματοποιήσει την κατάσταση, χαρακτηρίζοντας την κεφαλή του θύματος ˝λιωμένη˝. Δεν θα ανέμενε, προφανώς, ότι θα παρουσιάζονταν φωτογραφίες που θα τον διέψευδαν. Από τη μαρτυρία του, σημειώνω, την αναφορά ότι έχει αποχωρήσει πλέον από την τράπεζα, έχοντας αποδεχτεί εθελούσιο σχέδιο αποχώρησης. Τούτο σημαίνει, ότι, ασχέτως απόδειξης, δεν θα μπορούσε να έχει μελλοντική απώλεια εισοδημάτων από αυτή του την εργασία. Ότι δεν έχει πλέον ενοχλήσεις στο γόνατο και ότι για τη μη συμμετοχή του στο προγραμματισμένο ταξίδι στη Βαρκελώνη στις 28.9.2009, μόλις μπόρεσε, ενημέρωσε τον υπεύθυνο της εκδρομής από πλευράς τράπεζας, κάποιο κ. Προκοπίου. Ο κ. Προκοπίου στη συνέχεια έλαβε τις ενέργειες που αντικατοπτρίζονται στην αλληλογραφία που συναποτελεί το τεκμήριο
- Η μαρτυρία του ενάγοντος, λοιπόν, γίνεται δεκτή ως αξιόπιστη, πλην των σκελών που έχω υποδείξει ανωτέρω. Συμπεράσματα/Ευρήματα Κατ' ακολουθία όλων των προαναφερθέντων, τα συμπεράσματα και ευρήματά μου σε σχέση με τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Στις 15.9.2009, ο ενάγοντας, ηλικίας 37 τότε, επέβαινε σε υπηρεσιακό φορτηγό όχημα της Εθνικής Φρουράς, το οποίο κατευθυνόταν από Αυγόρου προς Λιοπέτρι. Σε κάποια στιγμή της διαδρομής το όχημα ανετράπη και κατέληξε σε παρακείμενο χωράφι. Την αποκλειστική νομική ευθύνη για το δυστύχημα τη φέρει ο εναγόμενος. Ως αποτέλεσμα του δυστυχήματος, ο ενάγοντας υπέστη σωματικές και άλλες βλάβες. Εισήχθη στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου, απ' όπου πήρε εξιτήριο στις 18.9.2009, παρακολουθούμενος πλέον ως εξωτερικός ασθενής και από ιδιώτες ιατρούς. Διαπιστώθηκε ότι έφερε.-
- Θλαστικό τραύμα δεξιού γαστροκνημιαίου.
- Θλαστικό τραύμα δεξιάς ιγνυακής χώρας.
- Κάκωση δεξιού γόνατος, στο οποίο υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στις 5.11.
- Κάκωση οσφυϊκής μοίρας με παλαιά σπονδυλολίσθηση και καθίζηση με έντονη συμπτωματολογία που δεν προϋπήρχε.
- Κάκωση αυχενικής μοίρας με νευρολογικά συμπτώματα στο αριστερό χέρι.
- Κάκωση δεξιάς ποδοκνημικής με ρήξη συνδέσμων και αστάθεια. Έγινε συρραφή των θλαστικών τραυμάτων δεξιάς κνήμης και δεξιού μηρού και έγινε εισαγωγή στην χειρουργική κλινική για παρακολούθηση. Έγινε ορθοπεδική εκτίμηση. Κατά την παραμονή του στην Χειρουργική Κλινική εμφάνιζε άλγος δεξιού γόνατος και οίδημα δεξιάς ποδοκνημικής. Έγινε ορθοπεδική επανεκτίμηση και ζητήθηκε μαγνητική τομογραφία δεξιού γόνατος. Έλαβε συντηρητική θεραπεία και πήρε εξιτήριο στις 18.09.2009 σε καλή γενική κατάσταση με οδηγίες για καθημερινή περιποίηση τραυμάτων, λήψη αντιβίωσης και λήψη παυσίπονων. Στις 21.09.2009 επανήλθε για εξέταση στα Εξωτερικά Ιατρεία σε καλή γενική κατάσταση, τα δύο τραύματα ευρέθηκαν σε καλή επούλωση και δόθηκαν οδηγίες για αφαίρεση ραμμάτων. Εκτός εργασίας παρέμεινε για την περίοδο από 15.9.2009 μέχρι 15.1.
- Λεπτομερέστερη και πληρέστερη περιγραφή των σωματικών βλαβών του ενάγοντος και γενικά της μετατραυματικής του πορείας και εξέλιξης, υπάρχει στα ιατρικά πιστοποιητικά/εκθέσεις (τεκμήρια 1 (πλην των όσων υποδείχθηκαν κατά την αξιολόγηση του Μ.Ε.1), 7, 8, 10, 12, 13, 17, 18, 19, και 28). Σχετικές είναι και οι ακτινογραφίες (τεκμήρια 3 και 4) και οι μαγνητικές τομογραφίες (τεκμήρια 5 και 6). Ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία αυχένα, γόνατος, ποδοκνημικής και οσφύος (σχετική είναι η έκθεση τεκμήριο 16). Πέραν των σωματικών του βλαβών, ο ενάγοντας για κάποιο χρονικό διάστημα μετά το δυστύχημα αντιμετώπισε ψυχολογικά προβλήματα. Είχε άγχος. Απόκτησε φοβίες και έβλεπε εφιάλτες που σχετίζονταν με το τραυματικό γεγονός. Τα συμπτώματα αυτά αναφέρθηκαν και στη Ψυχίατρο (Μ.Υ.1), η οποία ετοίμασε την έκθεση (τεκμήριο 26). Τέλος, εύρημα του Δικαστηρίου αποτελεί και κάθε παραδεκτό και συμφωνημένο γεγονός, ως επίσης και οι επιμέρους καταλήξεις που καταγράφονται σε διάφορα σημεία της παρούσας απόφασης. Ειδικές Αποζημιώσεις Από τις δικογραφημένες ειδικές ζημιές, απεδείχθησαν ή προκύπτουν ως παραδεχτές, οι ακόλουθες: (Συμπτύσσονται για σκοπούς ευκολίας) (α) Ιατρικά έξοδα, πιστοποιητικά, φάρμακα, φυσιοθεραπείες, εξετάσεις, έξοδα μετάβασης και παραμονής στην Αθήνα για ιατρικούς σκοπούς και ιατρικά έξοδα εκεί. €12.406,00 (β) Απώλεια εσόδων από την εργασία του στην τράπεζα για την περίοδο από 15.09.2009 μέχρι 15.01.
- € 6.978,00 (γ) Έξοδα ταξιδιού στην Βαρκελώνη € 599.00 Ειδικά σε σχέση με αυτό το κονδύλι, επισημαίνω πως πρόκειται για ζημιά που απορρέει απευθείας από το δυστύχημα. Ως εκ τούτου και δοθέντος του γεγονότος, ότι, από πλευράς του, έκαμε ότι μπορούσε για να μειώσει την απώλεια του (mitigate his loss), φρονώ πως τη δικαιούται. Ευθύς μόλις ήταν σε θέση να το πράξει, ενημέρωσε τον κ. Προκοπίου για την αδυναμία του να μετάσχει στην εκδρομή και ο τελευταίος, αν και τα χρονικά περιθώρια ήταν πλέον στενά, κατέβαλε προσπάθεια επιστροφής του ποσού από τον τουριστικό πράκτορα, χωρίς όμως, ως προκύπτει από το τεκμήριο 25, επιτυχία. Επί του προκειμένου, τονίζω, ότι, εν πάση περιπτώσει, το βάρος απόδειξης ότι δεν έγινε προσπάθεια περιορισμού της απώλειας το φέρει η πλευρά του εναγομένου που επικαλείται την αρχή (Centra (Holdings) Ltd v. Reuters Ltd
(1999)1Α.Α.Δ. 298). Ο ενάγοντας δικαιούται να ανακτήσει και τα έξοδα μελλοντικής πλαστικής εγχείρησης. Η εγχείρηση αυτή, ως εξήγησε ο ιατρός (Μ.Ε.4) θα βελτιώσει την εμφάνιση των ουλών του. Το ποσό αυτό δεν εμπίπτει, όμως, στις ειδικές ζημιές, αλλά αποδίδεται καλύτερα ως ξεχωριστό κονδύλι στα πλαίσια των γενικών αποζημιώσεων. Δεν δικαιούται βέβαια, απώλεια μελλοντικών απολαβών σ' αυτό το πλαίσιο αφού, αφενός, από την τράπεζα αποχώρησε και, αφετέρου, τα περί προπονητικής δεν έγιναν δεκτά. Ομοίως, πουθενά και από κανένα δεν προσδιορίστηκε η περίοδος αποθεραπείας. Οι πιο κάτω ειδικές ζημιές, ως εκ της αξιολόγησης της μαρτυρίας, δεν απεδείχθησαν και κατ' ακολουθία, ο ενάγοντας δεν τις δικαιούται: (Συμπτύσσονται και πάλι για σκοπούς ευκολίας) (α)Απώλεια εσόδων ή και ευλόγως αναμενομένων εσόδων εκ της εργασίας ως προπονητού ποδοσφαιρικών ομάδων για τη χρονική περίοδο 15/09/2009 μέχρι σήμερα €39.775,00 (στην αγόρευση του ευπαιδεύτου συνηγόρου του, γίνεται λόγος για €74.000,00 χωρίς όμως να έχει γίνει τροποποίηση). (β)Έξοδα μελλοντικής εγχείρησης σταθεροποίησης ποδοκνημικής. Μελλοντική απώλεια εσόδων εκ της εργασίας του ενάγοντος στην τράπεζα για 4 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης στην ποδοκνημική και μελλοντική απώλεια εσόδων ή και ευλόγως αναμενομένων εσόδων ή και δυνατότητας αποκόμισης εσόδων εκ της εργασίας του ενάγοντα ως προπονητή ποδοσφαίρου για 4 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης στην ποδοκνημική. Πέραν των όσων προκύπτουν από την αξιολόγηση, επισημαίνω ότι οι αξιώσεις αυτές ουσιαστικά εγκαταλείφθηκαν (βλ. σελίδα 31, παράγραφος 3 της αγόρευσης του ευπαιδεύτου συνηγόρου του ενάγοντος). Έτσι και αλλιώς η μαρτυρία, κατέδειξε, ότι δεν υφίσταται ανάγκη διενέργειας τέτοιας εγχείρησης. (γ) Έξοδα μελλοντικής εγχείρησης σπονδυλοδεσίας. Μελλοντική απώλεια εσόδων από την εργασία στην τράπεζα για 3 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης σπονδυλοδεσίας. Μελλοντική απώλεια εσόδων ή και ευλόγως αναμενομένων εσόδων ή και δυνατότητας αποκόμισης εσόδων εκ της εργασίας του ενάγοντος ως προπονητή ποδοσφαίρου για 4 μήνες λόγω της ως άνω εγχείρησης σπονδυλοδεσίας. (δ) Αστυνομική έκθεση (€85) Δεν προσκομίστηκε μαρτυρία. Γενικές Αποζημιώσεις Έρχομαι τώρα στον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο ενάγοντας, στη βάση πλέον των δεδομένων που διαμορφώνονται από τα ευρήματα του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Lankutis v. Νικόλα,
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128, 1134 αναφέρονται σχετικά τα ακόλουθα: ²Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα, αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι΄ αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση της ζημιάς.² Πιο πρόσφατα στην υπόθεση Αζοφ v. Προδρόμου κ.α.
(2006)1 Α.Α.Δ. 331, 340 αναφέρονται τα εξής: "Έχει νομολογηθεί ότι οι αποζημιώσεις είναι το μέσο, με το οποίο εκτιμάται ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος, χωρίς να αποσκοπούν στην τιμωρία του αδικοπραγήσαντος. Το ύψος των αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά στη φύση και την έκταση των τραυμάτων, καθώς και στον πόνο του θύματος. Τα δικαστήρια, κατά την επιδίκαση των αποζημιώσεων για τραύματα, παρά την ανοδική πορεία που ακολουθείται, ώστε ο ανθρώπινος πόνος και η ταλαιπωρία να αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία, δεν πρέπει να εκφεύγουν από τα λογικά πλαίσια - (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66)." Στα ˝λογικά πλαίσια˝, για τα οποία γίνεται λόγος στη Νομολογία, δεν μπορεί παρά να εντάσσονται και οι εκάστοτε κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της χώρας. Ο ανθρώπινος πόνος ασφαλώς δεν αλλάζει αναλόγως των οικονομικών συνθηκών και πρώτιστο μέλημα του Δικαστηρίου ήταν και παραμένει πάντοτε η χρηματική αποκατάσταση αυτού του πόνου. Εξάλλου, τα Δικαστήρια είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητα στον ανθρώπινο πόνο και την ταλαιπωρία. Αυτού λεχθέντος, η γοργότητα της επαύξησης των αποζημιώσεων φαντάζει ευχερέστερη σε μια οικονομικά ευημερούσα και ανθούσα οικονομία, όπου ανεβαίνουν μεν οι τιμές, αλλά παράλληλα ανεβαίνουν οι ρυθμοί ανάπτυξης της οικονομίας και το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Σε μια δυσπραγούσα χώρα, η οποία μαστίζεται από οικονομική κρίση, όπως δυστυχώς είναι αυτή την περίοδο η Κύπρος, γεγονός που έχει επηρεάσει τα μέγιστα, ιδιώτες, επιχειρήσεις και βεβαίως το ίδιο το Κράτος, θα πρέπει να υπάρχει μια κάποια αυτοσυγκράτηση και να επικρατεί ορθολογισμός στην επιδίκαση αποζημιώσεων. Αυτό ως γενικό σχόλιο. Στο σημείο αυτό, χωρίς ποσώς να επιχειρώ να παραλληλίσω την παρούσα υπόθεση με οποιαδήποτε άλλη, πιστεύω μια σύντομη αναφορά σε σχετική νομολογία θα ήταν χρήσιμη. Ξεκινώ με την υπόθεση Κυριάκου v. Σβάνα Πολ. Έφεση 249/2009, ημερ. 23.7.
- Σ' αυτή την υπόθεση ο εφεσείων ηλικίας 33 ετών υπέστη κάταγμα του έσω σφύρου της αριστερής ποδοκνημικής άρθωσης. Υποβλήθηκε σε εγχείρηση και έγινε ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση του κατάγματος με βίδες. Έξι μήνες μετά το δυστύχημα περπατούσε χωρίς βοήθεια, ενώ η συνολική άδεια ασθενείας που του χορηγήθηκε ήταν πεντέμισι μήνες. Οι βίδες αφαιρέθηκαν μετά από 13 μήνες. Τρία χρόνια μετά το δυστύχημα, ο εφεσείων περπατούσε χωρίς βοήθεια, αλλά αντιμετώπιζε δυσκολίες σε αθλητικές δραστηριότητες. Έτρεχε με δυσκολία. Η κατάσταση του θεωρήθηκε μόνιμη. Υποβλήθηκε σε, πέραν της συνήθους, φυσιοθεραπεία, χωρίς να παρουσιάσει περαιτέρω βελτίωση. Αξονική τομογραφία της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, που έγινε δύο περίπου μήνες μετά το δυστύχημα, έδειξε μικρή προβολή δίσκου 0304 χωρίς εμφανή πιεστικά φαινόμενα, οπίσθια κεντρική κήλη 0405 ευρείας βάσης με πίεση στον μηνιγγικό σάκο. Αριστερή σπονδυλόλυση 05Ι1 χωρίς να παρατηρείται ολίσθηση, οπίσθια κεντρική κήλη 05Ι1 ευρείας βάσης με ελαφρά πίεση στον μηνιγγικό σάκο και δισχιδής ράχη 0 5 Ι
- Ο εφεσείων παρουσίαζε ακόμα περιορισμό της κινητικότητας της οσφύος και οσφυαλγία, ενώ δεν μπορούσε να σηκώνει βάρη. Πρωτόδικα του επιδικάστηκε ποσό €25.000 το οποίο κατ' έφεση αυξήθηκε σε €35.
- Στην Νικολάου v. Στυλιανού κ.α., Πολιτική Έφεση 412/2008, ημερ. 11.10.2011, ο εφεσείων έπαθε ελαφριάς μορφής πρόπτωση του δίσκου. Διαπιστώθηκαν οστεόφυτα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις στο επίπεδο Α4 και Α5 και στους μεσοσπονδύλιους δίσκους και περαιτέρω διαπιστώθηκε σπονδυλόλυση του πέμπτου οσφυϊκού
(05)καθώς και οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στην περιοχή Θ.8Θ.9 και Θ.10 Θ.11. Το ποσό των €35.000 που του επιδικάστηκε ως γενικές αποζημιώσεις κρίθηκε ως ˝μάλλον υψηλό˝ αλλά εντός των πλαισίων άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Τέλος, στην Χαραλάμπους v. Χριστοφόρου, Πολ. Έφεση 177/2009, ημερ. 21.12.2012 ο εφεσείων, μεταξύ άλλων, υπέστη συμπιεστικό κάταγμα του σώματος του 4ου οσφυϊκού σπονδύλου και άλγος και δυσκαμψία αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης. Δεκαοκτώ μήνες μετά το δυστύχημα εξακολουθούσε να παρουσιάζει περιοδικά επεισόδια άλγους και δυσκαμψία στην κάτω χώρα οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Το ποσό των €25.000 που του επιδικάστηκε ως γενικές αποζημιώσεις κρίθηκε ως ˝κάπως υψηλό υπό τις περιστάσεις˝ αλλά όχι σε βαθμό που να δικαιολογείτο επέμβαση του Εφετείου. Στην προκειμένη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη μου τις σωματικές βλάβες που έχει υποστεί ο ενάγοντας, τον πόνο και την ποικιλόμορφη ταλαιπωρία του, τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετώπισε για κάποια περίοδο και τα συνακόλουθα αυτών, την αδυναμία του να παίξει πλέον ποδόσφαιρο έστω για ψυχαγωγικούς λόγους και στον βαθμό βέβαια που θα του το επέτρεπε η ηλικία του, ως επίσης και κάθε άλλο σχετικό παράγοντα που λαμβάνεται υπόψη στον τομέα καθορισμού των γενικών αποζημιώσεων, κρίνω, ότι είναι δίκαιο και εύλογο να επιδικασθεί στον ενάγοντα, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, το ποσό των €45.000,00 και επιπλέον ποσό €2.000,00 ως έξοδα για μελλοντική πλαστική εγχείρηση. Το ποσό των γενικών αποζημιώσεων, θεωρώ δίκαιο να φέρει νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, ήτοι από 7.7.2011 και όχι πρωτύτερα. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο, ως γνωστό, έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια (βλ. Άρθρο 58Α του Κεφ.148 σε συνάρτηση με το Άρθρο 33 του Νόμου 14/60 ως έχουν τροποποιηθεί από τους Ν.81
(1)/2008 και 82
(1)/2008 αντίστοιχα, Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1847 και Ανθή Θεοφάνους ν. Γιάννη Κουρούκλα και αντίστροφα
(2006)1 Α.Α.Δ 528). Το δυστύχημα επισυνέβη στις 15.9.2009. Στις 7.10.2009 καταχωρήθηκε η αγωγή με γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα. Κάποια περίοδος αναμονής για να αποκρυσταλλωθεί η ιατρική εικόνα των τραυμάτων του ενάγοντος, ασφαλώς θα ήταν φυσιολογική. Αναμονή, όμως, για περίοδο σχεδόν δύο ετών, λαμβάνοντας υπόψη την τελικώς αποδεκτή ιατρική εικόνα του ενάγοντος, φρονώ, πως δεν χρειαζόταν. Ο ενάγοντας, εξάλλου, είχε το βάρος να δικαιολογήσει και να δώσει εξηγήσεις για την καθυστέρηση και δεν το έπραξε (βλ. Γιαπατός v. Σάββα κ.α.
(2010)1 Α.Α.Δ. 1324,1331). Μια σημαντική εξέλιξη στην πορεία της υγείας του ενάγοντος ήταν η εγχείρηση στην οποία υποβλήθηκε στο γόνατο. Αυτή, όμως, έλαβε χώραν στις 5.11.2009. Απ' εκεί και πέρα, η μετατραυματική πορεία της υγείας του ενάγοντος, δεν επηρέαζε τη δυνατότητα αποκρυστάλλωσης και καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης. Το επιδικασθέν ποσό για τη μελλοντική εγχείρηση θα φέρει νόμιμο τόκο από σήμερα, αφού είναι σε μελλοντικό χρόνο που θα αποδοθεί από τον ενάγοντα. Τέλος, ο τόκος επί των ειδικών αποζημιώσεων, με βάση τις ίδιες αρχές και για τους ίδιους λόγους, θεωρώ επίσης δίκαιο να ξεκινά από την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης. Εν όψει, λοιπόν, των όσων έχω αναφέρει πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον του εναγομένου για το ποσό των €45.000,00 (Γενικές Αποζημιώσεις) πλέον νόμιμο τόκο από 7.7.2011 πλέον €2.000,00 έξοδα μελλοντικής εγχείρησης πλέον νόμιμο τόκο από σήμερα, πλέον €19.983,00 (Ειδικές Αποζημιώσεις) πλέον νόμιμο τόκο από 7.7.2011 μέχρι εξοφλήσεως, πλέον έξοδα στην κλίμακα επιτυχίας (€50.000 - €100.000) ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ........... Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο