Παντελή Αναστάση ν. Ανδρέα Φισέντζου, Αρ. Αγωγής: 945/2010, 7/11/2014

Παντελή Αναστάση ν. Ανδρέα Φισέντζου, Αρ. Αγωγής: 945/2010, 7/11/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2014:A285 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 945/2010 Μεταξύ: Παντελή Αναστάση Ενάγοντα και Ανδρέα Φισέντζου Εναγόμενου 7 Νοεμβρίου, 2014 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα Λυσιώτη για Πολύκαρπος Δ. Πετρίδης & Σια Για Εναγόμενο: κ. Γεωργίου για Γιώργος Κ. Γεωργίου ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή, ο Ενάγων αξιώνει από τον Εναγόμενο ποσό €29.325,00 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο και έξοδα. Σύμφωνα με τη δικογραφημένη θέση του Ενάγοντα, είναι ιδιοκτήτης ακινήτου στη Λάρνακα εντός του οποίου υπήρχαν 12 φοινικόδεντρα. Ισχυρίζεται ότι περί τις 28.2.2010 ο Εναγόμενος επενέβη παράνομα στο ακίνητο του και αφαίρεσε τα 12 φοινικόδεντρα, χωρίς τη συγκατάθεση του. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι ο Εναγόμενος αρνήθηκε να επιστρέψει τα φοινικόδεντρα μετά την αφαίρεση τους. Ως αποτέλεσμα, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστη ειδικές ζημιές και/ή δικαιούται σε εύλογη αποζημίωση ύψους €29.325,

1. Το ποσό αυτό, σύμφωνα με τον Ενάγοντα, προκύπτει από και αφορά τα έξοδα που θα υποστεί για την αγορά φοινικόδεντρων ιδίου τύπου και ηλικίας (€1.800 έκαστο, ήτοι σύνολο €21.600), δαπάνη για μεταφορά νέων φοινικόδεντρων από φυτώριο στο ακίνητο του για σκοπούς φύτευσης (€900), έξοδα εκσκαφής και φυτέματος (€1.950), φυτοφάρμακα (€150) και έξοδα για ριζοπότισμα (€900). Στην Υπεράσπιση του, ο Εναγόμενος αρνείται ότι οφείλει στον Ενάγοντα οποιοδήποτε ποσό. Σύμφωνα με τη δικογραφημένη θέση του Εναγόμενου είναι ιδιοκτήτης χωραφιού το οποίο συνορεύει με το χωράφι του Ενάγοντα. Περί τον Φεβρουάριο 2010, ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων του ζήτησαν να αφαιρέσει 7 φοινικιές που βρίσκονταν στο δικό του χωράφι διότι ήταν φυτεμένες σε «απαλλοτριωθείσα», όπως την ονομάζει, λωρίδα εδάφους για σκοπούς διέλευσης υδροσωλήνα του Νότιου Αγωγού και υπήρχε κίνδυνος για την ασφάλεια του. Σύμφωνα με τον Εναγόμενο, οι λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων του ανέφεραν ότι αποτάθηκαν με παρόμοιο αίτημα στον Ενάγοντα ο οποίος αρνήθηκε να αφαιρέσει τα φοινικόδεντρα και τους είπε ότι παρά το ότι τις είχε φυτέψει εκείνος, δεν βρίσκονταν στο χωράφι του. Ο Εναγόμενος ισχυρίζεται περαιτέρω ότι αφαίρεσε τις 7 φοινικιές περί τα τέλη Φεβρουαρίου 2010 και τις πώλησε σε τρίτο πρόσωπο για συνολικό ποσό €
2. Το ποσό αυτό, κατά τον Εναγόμενο, αντιπροσώπευε τα έξοδα εκρίζωσης και μεταφοράς των φοινικιών από το ακίνητο του και ο ίδιος δεν έχει αποκομίσει οποιοδήποτε κέρδος. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι αγόρασε το δικό του ακίνητο το 1993 και ότι οι 7 φοινικιές ήταν ήδη φυτεμένες στα σύνορα των δύο ακινήτων και ότι βρίσκονταν σε λωρίδα γης που «απαλλοτρίωσε» η Κυπριακή Δημοκρατία για τη διέλευση του Νότιου Αγωγού. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι απαγορεύεται η φύτευση δέντρων εντός της καθορισμένης λωρίδας ασφάλειας του Νότιου Αγωγού. Αρνείται τις αξιούμενες αποζημιώσεις και ισχυρίζεται ότι ο Ενάγοντας δεν νομιμοποιείται να τις διεκδικεί γιατί τα φοινικόδεντρα δεν είχαν οποιαδήποτε αξία και η αφαίρεση τους ήταν νόμιμη. Όπως προκύπτει επομένως από τα δικόγραφα, επίδικα θέματα της αγωγής, είναι το κατά πόσο ο Εναγόμενος επενέβη παράνομα στο χωράφι του Ενάγοντα και η κυριότητα των φοινικόδεντρων κατά το χρόνο αφαίρεσης τους. Αν διαφανεί ότι ο Ενάγοντας ήταν ο νόμιμος ιδιοκτήτης των φοινικόδεντρων και ότι αυτές αφαιρέθηκαν παράνομα από τον Εναγόμενο, τότε θα καταστεί επίδικο θέμα το κατά πόσο οι €29.325,00 αντιπροσωπεύουν τις ειδικές ζημιές που έχει υποστεί. Κατά την ακρόαση της αγωγής, για την πλευρά του Ενάγοντα κατέθεσε στο Δικαστήριο ο ίδιος (ΜΕ1), ο κ. Νίκος Τσαπαρέλλας, ιδιοκτήτης του φυτωρίου Stamatia Garden Centre Ltd (ME2) και ο κ. Άδωνης Πετρίδης, δικηγόρος (ΜΕ3). Για την πλευρά της υπεράσπισης, έδωσε μαρτυρία ο Εναγόμενος (ΜΥ1), ο κ. Χρίστος Νικολάου, πρώην λειτουργός του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (ΜΥ2), ο κ. Παναγιώτης Μενοίκου (ΜΥ3), ο κ. Δημήτρης Σολωμού (ΜΥ4) και ο κ. Μάριος Βασιλείου (ΜΥ5). Στα πλαίσια της ακρόασης παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο αριθμός εγγράφων που κατατέθηκαν ως τεκμήρια. Αναφορά στο περιεχόμενο και αποδεικτική αξία των τεκμηρίων αυτών γίνεται κατωτέρω, στο βαθμό που κρίνεται αναγκαίο. Κατά τη εξέλιξη της ακροαματικής διαδικασίας παρακολούθησα με προσοχή τη δια ζώσης μαρτυρία και έχω μελετήσει, επίσης με προσοχή, όλα τα τεκμήρια. Δεν θα αναφερθώ με λεπτομέρεια στα όσα κατέθεσε στο Δικαστήριο ο κάθε μάρτυρας. Το σύνολο της προφορικής μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της διαδικασίας και δεν κρίνω ότι θα ήταν σκόπιμο να το επαναλάβω με λεπτομέρεια. Παραθέτω μόνο κατωτέρω μια σύνοψη των κύριων σημείων της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε και που ήταν σχετική με τα επίδικα θέματα. Ξεκινώντας με τον Ενάγοντα, ΜΕ1, κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι είναι ιδιοκτήτης ακινήτου στην Βορόκληνη το οποίο χρησιμοποιεί ως αγρόκτημα και ο Εναγόμενος είναι ιδιοκτήτης γειτονικού τεμαχίου. Ανάφερε επίσης ότι περί τις 28.2.2010 πληροφορήθηκε ότι ο Εναγόμενος εισήλθε στο χωράφι του, παράνομα, με γεωργικό μηχάνημα και αφαίρεσε 12 φοινικόδεντρα. Τα φοινικόδεντρα αυτά, είπε, τα είχε φυτέψει ο ίδιος το 1995 και βρίσκονταν στην πλευρά του τεμαχίου του που συνόρευε με το τεμάχιο του Εναγόμενου. Ανέφερε επίσης ότι το ακίνητο του υπόκειται σε δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας για τοποθέτηση, χρήση και συντήρηση υδροσωλήνα του Νότιου Αγωγού. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα, δεν επιτρεπόταν η φύτευση δέντρων σε απόσταση μικρότερη των 4 μέτρων από το σύνορο του ακινήτου του γιατί κάτω από το σύνορο περνά ο Νότιος Αγωγός και υπάρχει ζώνη προστασίας του Αγωγού συνολικού πλάτους 8 μέτρων, δηλαδή 4 μέτρων σε κάθε πλευρά του άξονα του Αγωγού. Συνέχισε λέγοντας ότι κατήγγειλε την αφαίρεση των φοινικόδεντρων στην αστυνομία και ότι μετά την καταγγελία του, επικοινώνησε με τον Εναγόμενο αστυνομικός στον οποίο ο Εναγόμενος παραδέχτηκε την αφαίρεση των 12 φοινικόδεντρων τα οποία ισχυρίστηκε τότε ότι είχε ακόμα στην κατοχή του. Ο Ενάγοντας κατέθεσε ότι ο Εναγόμενος δεν του επέστρεψε ποτέ τα φοινικόδεντρα και ότι η συνολική ζημιά που έχει υποστεί από τις ενέργειες του Εναγόμενου ανέρχεται σε €29.325,
3. Κατά την κυρίως εξέταση του, ο Ενάγοντας παρουσίασε επιστολές (Τεκμήριο 3 και 4) μεταξύ των δικηγόρων του και του Γενικού Εισαγγελέα, σημειώνοντας ότι ο Γενικός Εισαγγελέας δεν έλαβε δικαστικά μέτρα εναντίον του για παρέμβαση στη λωρίδα προστασίας του Νοτίου Αγωγού. Στο περιεχόμενο των επιστολών αυτών θα αναφερθώ κατωτέρω. Ο Ενάγοντας παρουσίασε επίσης στο Δικαστήριο αντίγραφο του Πιστοποιητικού Εγγραφής Ακίνητης Ιδιοκτησίας του τεμαχίου του (Τεκμήριο 1), από το οποίο φαίνεται ότι το ακίνητο υπόκειται σε δικαίωμα που αποκτήθηκε αναγκαστικά από την Κυπριακή Δημοκρατία με τη Δ.Π. 3814/86 για την τοποθέτηση, χρήση και συντήρηση υδροσωλήνα για το Νότιο Αγωγό. Προς απόδειξη των ποσών τα οποία διεκδικεί από τον Εναγόμενο, ο Ενάγοντας παρουσίασε προσφορά ημερομηνίας 15.3.2010 (Τεκμήριο 2) την οποία έλαβε από το φυτώριο Stamatia Garden Center Ltd και αφορά την πώληση 12 φοινικόδεντρων, δεντροφύτευση και περιποίηση για 6 μήνες, το συνολικό ποσό της οποίας ανέρχετο σε €29.325,
4. Αντεξεταζόμενος ο Ενάγοντας από το συνήγορο του Εναγόμενου, ανέφερε ότι είχε φυτέψει τις 12 φοινικιές μαζί με άλλες ώστε να σχηματίζουν Γ. Η μια σειρά φοινικόδεντρων, είπε, βρισκόταν στην βόρεια πλευρά, και παραμένει μέχρι σήμερα, και η άλλη σειρά βρισκόταν στην ανατολική πλευρά του χωραφιού και είναι οι φοινικιές που έχουν αφαιρεθεί. Ανέφερε επίσης ότι ο Νότιος Αγωγός περνούσε δίπλα από το χωράφι του Εναγόμενου αλλά η ζώνη προστασίας του περνούσε μέσα και από το δικό του χωράφι. Ανέφερε επίσης ότι «υπολογίζει» ότι ο Εναγόμενος έκανε παράπονο για τις φοινικιές στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων λειτουργοί του οποίου τον συνάντησαν μια φορά, χωρίς όμως να του έχουν στείλει κάτι γραπτώς. Κατά την συνάντηση, οι λειτουργοί του Τμήματος Υδάτων του είπαν ότι τα φοινικόδεντρα έπρεπε αν μετακινηθούν και ο ίδιος απάντησε ότι βρίσκονταν πολύ μακριά από τη ζώνη προστασίας του Αγωγού. Ανέφερε ότι δεν γνωρίζει ποιοι λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων του μίλησαν, του είπαν μόνο ότι ήταν υπεύθυνοι για τη συντήρηση του Αγωγού. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του, ο Ενάγοντας ανέφερε επίσης ότι μετά την αφαίρεση των φοινικόδεντρων του τηλεφώνησε ο διευθυντής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων για να τον ενημερώσει για την αφαίρεση τους και ότι κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους ο τελευταίος παραδέχτηκε ότι έγινε λάθος και ότι τα φοινικόδεντρα δεν έπρεπε να είχαν αφαιρεθεί. Του υπεβλήθη ότι ο ίδιος δεν έδωσε κατάθεση στην αστυνομία και απάντησε ότι δεν του ζητήθηκε να δώσει κατάθεση. Του υπεβλήθη επίσης ότι ουδέποτε κλήθηκε ο Εναγόμενος να επιστρέψει τις φοινικιές και απάντησε ότι τον κάλεσε ο δικηγόρος του μπροστά στον αστυνομικό και η εντύπωση που είχαν ήταν ότι θα τις επέστρεφε. Επόμενος μάρτυρας του Ενάγοντα ήταν ο κ. Νίκος Τσαπαρέλλας (ME2), ιδιοκτήτης του φυτωρίου Stamatia Garden Center Ltd ο οποίος κατά την κυρίως εξέταση του περιορίστηκε να πει ότι ο Ενάγοντας του ζήτησε την προσφορά για αγορά 12 φοινικόδεντρων και ότι αυτός ετοίμασε την προσφορά, Τεκμήριο 2, το περιεχόμενος της οποίας υιοθέτησε. Κατά την αντεξέταση του, ο ΜΕ2 ανέφερε ότι δεν γνώριζε τον Ενάγοντα, αλλά τον γνώρισε όταν αυτός ήρθε και του ζήτησε την προσφορά, Τεκμήριο
5. Ανέφερε ότι δεν είναι εύκολο να ανευρεθούν 12 φοινικόδεντρα και, δικαιολογώντας το ύψος της τιμής που προσέφερε για κάθε φοινικόδεντρο, είπε ότι παλαιότερα γίνονταν εισαγωγές φοινικόδεντρων από την Αίγυπτο η οποία ήταν πιο φθηνή χώρα εισαγωγής ενώ τώρα οι εισαγωγές γίνονται από Ισραήλ και Ιταλία με πιο ψηλές τιμές. Ανέφερε ότι δεν είχε δει τα φοινικόδεντρα του Ενάγοντα πριν δώσει την προσφορά του και ότι ο Ενάγοντας του ζήτησε μόνο προσφορά για δέντρα κάποιας ηλικίας. Αναφορικά με τη μέθοδο που χρησιμοποίησε για να καθορίσει την αξία των 12 φοινικόδεντρων, είπε ότι η αξία των φοινικιών με το ύψος τους και όσο πιο ψηλό είναι το φυτό τόσο πιο μεγάλη αξία έχει. Ρωτήθηκε αν ήξερε κατά πόσο οι φοινικιές του Ενάγοντα ήταν παραμελημένες, χωρίς συντήρηση και κατά πόσο αυτό θα διαφοροποιούσε την αξία τους. Απάντησε ότι για να μείνει στη ζωή ένα φυτό σημαίνει ότι δεν είναι τελείως παραμελημένο όμως ανέφερε ότι δεν συζήτησε με τον Ενάγοντα κατά πόσο φρόντιζε τις φοινικιές του. Τρίτος μάρτυρας του Ενάγοντα ήταν ο κ. Άδωνης Πετρίδης, δικηγόρος (Μ3). Κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι αυτός είχε συντάξει και αποστείλει την επιστολή Τεκμήριο
6. Παρενθετικά σημειώνω ότι από το περιεχόμενο της επιστολής ημερομηνίας 5.1.2010, Τεκμήριο 3, φαίνεται να έχει σταλεί σε απάντηση επιστολής του Γενικού Εισαγγελέα προς τον Ενάγοντα ημερομηνίας 4.12.2009 με θέμα «Επεμβάσεις στη λωρίδα απαλλοτρίωσης του Νοτίου Αγωγού» (Τεκμήριο 4). Με την επιστολή, Τεκμήριο 3, ο ΜΕ3 αρνείται ότι η δεντροφύτευση στο τεμάχιο του Ενάγοντα επηρεάζει με οποιοδήποτε τρόπο τη «λωρίδα απαλλοτρίωσης» για τη διέλευση του Νότιου Αγωγού. Στη δε επιστολή του Γενικού Εισαγγελέα προς τον Ενάγοντα (Τεκμήριο 4), ο Γενικός Εισαγγελέας αναφέρει ότι ο Ενάγοντας έχει παρέμβει στη «λωρίδα απαλλοτρίωσης» για τη διέλευση του Νότιου Αγωγού με αποτέλεσμα να δημιουργείται κίνδυνος για την ασφάλεια του Αγωγού. Ο ΜΕ3 κατέθεσε επίσης ότι απέστειλε επιστολή προς το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων ημερομηνίας 3.6.2010 (Τεκμήριο 5) με την οποία ζητά την τοποθέτηση του Τμήματος αναφορικά με τον ισχυρισμό που προβάλλει ο Εναγόμενος στην Υπεράσπιση του ότι αφαίρεσε 7 φοινικόδεντρα κατόπιν υπόδειξης λειτουργών του Τμήματος. Είπε ότι έλαβε απαντητική επιστολή ημερομηνίας 6.8.2010 (Τεκμήριο 6) την οποία παρουσίασε. Παρενθετικά και πάλιν, σημειώνω ότι σύμφωνά με το περιεχόμενο της επιστολής, Τεκμήριο 6, από το σύνορο των τεμαχίων του Ενάγοντα και του Εναγόμενου διέρχεται ο Νότιος Αγωγός για τον οποίο εξασφαλίστηκε «δικαίωμα δουλείας» για σκοπούς τοποθέτησης, λειτουργίας, συντήρηση και χρήσης λωρίδας πλάτους 8 μέτρων (4 μέτρα εκατέρωθεν του άξονα του Αγωγού). Η επιστολή αναφέρει επίσης ότι ο Ενάγοντας φύτεψε φοινικιές μέσα στη λωρίδα απαλλοτρίωσης και του στάληκαν συστημένες επιστολές για να της αφαιρέσει αλλά μέχρι τον Νοέμβριο 2009 δεν το είχε πράξει. Το Φεβρουάριο 2010, συνεχίζει η επιστολή, συγκεκριμένοι λειτουργοί του Τμήματος συναντήθηκαν επί τόπου με τον Ενάγοντα ο οποίος τους ανέφερε ότι δεν είχε φυτέψει αυτός τα φοινικόδεντρα. Η επιστολή, Τεκμήριο 6, τέλος αναφέρει ότι σε επιθεώρηση που έγινε τον Μάρτιο 2010 διαπιστώθηκε ότι οι φοινικιές είχαν αφαιρεθεί. Ο ΜΕ3 ανέφερε επίσης ότι όταν συνέβη το περιστατικό της αφαίρεσης των φοινικόδεντρων επικοινώνησε μαζί του ο Ενάγοντας και ο ίδιος τον συμβούλεψε να καταγγείλει το περιστατικό στην αστυνομία. Ξέρει, είπε, ότι ο Ενάγοντας υπέβαλε παράπονο στον αστυνομικό σταθμό Ορόκληνης και ότι κλήθηκε από την αστυνομία και ο Εναγόμενος την ίδια μέρα το απόγευμα. Ο ίδιος, είπε, επικοινώνησε με τον επί καθήκοντι αστυνομικό την ίδια μέρα και ο τελευταίος του ανέφερε ότι ο Εναγόμενος είχε τις φοινικιές και ότι αν τις επέστρεφε το θέμα θα έληγε εκεί. Ο ΜΕ3 είπε ότι ο Εναγόμενος δεν επέστεψε τα φοινικόδεντρα και τα πώλησε για €850 έκαστο. Κατά την αντεξέταση του ΜΕ3, αυτός ανέφερε ότι ο Γενικός Εισαγγελέας δεν προχώρησε με τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον του Ενάγοντα γιατί το θέμα έκλεισε με την αφαίρεση των φοινικιών. Του υποβλήθηκε από το συνήγορο του Εναγόμενου ότι ο Εναγόμενος πώλησε τα φοινικόδεντρα για συνολικό ποσό €850 και όχι €850 έκαστη. Ο ΜΕ3 απάντησε ότι δεν γνωρίζει. Για την πλευρά της υπεράσπισης, έδωσε μαρτυρία ο ίδιος ο Εναγόμενος (ΜΥ1). Κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι είναι ιδιοκτήτης τεμαχίου που γειτνιάζει με το τεμάχιο του Εναγόμενου και κατέθεσε ως Τεκμήριο 7 αντίγραφο του τίτλου ιδιοκτησίας του τεμαχίου του. Ανέφερε ότι αγόρασε το τεμάχιο του το 1993 και ότι γνώριζε ότι υπήρχε η «απαλλοτριωθείσα λωρίδα», όπως την ονόμασε, στο τεμάχιο του. Σημειώνω ότι από το Τεκμήριο 7 φαίνεται ότι το τεμάχιο του Εναγόμενου είναι υποκείμενο σε «δικαίωμα τοποθέτησης, χρήσης και συντήρησης σωλήνων για το Νότιο Αγωγό». Σύμφωνα με τον Εναγόμενο, περί τον Φεβρουάριο 2010 συνομίλησε με λειτουργούς του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων οι οποίοι του ανέφεραν ότι έπρεπε να εκριζωθούν 7 φοινικιές που βρίσκονταν στο χωράφι του γιατί ήταν επικίνδυνες για τον Νότιο Αγωγό και ότι αν δεν εκριζώνονταν θα λαμβάνονταν δικαστικά μέτρα εναντίον του. Αυτός, είπε, τους ζήτησε να μεταβούν επί τόπου για να του εξηγήσουν ποιες φοινικιές έπρεπε να εκριζωθούν. Επί τόπου του υπεδείχθησαν οι 7 φοινικιές. Οι λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων του είπαν ότι ξέρουν ποιος είχε φυτέψει τα φοινικόδεντρα και αποτάθηκαν πολλές φορές σε αυτόν ζητώντας του να τα εκριζώσει αλλά εκείνος τους λέει ότι δεν είναι στο χωράφι του και δεν έχει υποχρέωση να τις αφαιρέσει. Ο Εναγόμενος ανέφερε ότι περί τα τέλη Φεβρουαρίου 2010 αφαίρεσε ο ίδιος τις 7 φοινικιές, με τη βοήθεια εκσκαφέα, και ότι τις πώλησε σε κάποιο γνωστό του για το συνολικό ποσό των €850 που κάλυπτε μόνο τα έξοδα εκρίζωσης και μεταφοράς τους, χωρίς ο ίδιος να έχει οποιοδήποτε όφελος από την αφαίρεση τους. Ο Εναγόμενος κατέθεσε επίσης ότι αγόρασε το χωράφι του το 1993 και ότι οι φοινικιές βρίσκονταν ήδη φυτεμένες εκεί. Είπε ότι από τότε κανένας δεν τις κλάδεψε ή τις ψέκασε ή τις φρόντισε με οποιοδήποτε άλλο τρόπο. Μετά την αφαίρεση των φοινικόδεντρων είπε ότι επικοινώνησε μαζί του αστυνομικός που του ανέφερε ότι ο Ενάγοντας είχε υποβάλει παράπονο. Του είπε ότι ο ίδιος είχε αφαιρέσει τις 7 φοινικιές. Κατά την αντεξέταση του Εναγόμενου, η συνήγορος του Ενάγοντα του έθεσε ότι οι φοινικιές άνηκαν στον Εναγόμενο. Απάντησε ότι όταν αγόρασε το χωράφι του το 1993 υπήρχαν μέσα ήδη φυτεμένες οι 7 φοινικιές. Ο ίδιος, είπε, δεν γνώριζε ποιος τις φύτεψε αλλά οι υπάλληλοι του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων είχαν αναφέρει ότι τις φύτεψε ο Ενάγοντας. Είπε δε ότι θεωρούσε ότι οι φοινικιές ήταν δικές του. Σε σχετικές ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν από τη συνήγορο του Ενάγοντα, απάντησε ότι αφαίρεσε τις φοινικιές με εκσκαφέα και ότι οι λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων τον είχαν προειδοποιήσει ότι αν δεν τις αφαιρούσε θα αποτείνονταν στο Δικαστήριο για να εξασφαλίσουν σχετικό διάταγμα. Σε υποβολή που του έγινε ότι οι φοινικιές ήταν 12 και όχι 7 το αρνήθηκε και απάντησε ότι έχει εξασφαλίσει και θα προσκομίσει μαρτυρία εμπειρογνώμονα ο οποίος θα δείξει ότι οι φοινικιές ήταν 7 και ότι ήταν φυτεμένες στο δικό του τεμάχιο. Του υποβλήθηκε ότι οι φοινικιές φυτεύτηκαν το 1995 αλλά ο ίδιος επέμενε πως όταν αγόρασε το τεμάχιο το 1993 ήταν ήδη φυτεμένες εκεί. Ερωτώμενος σχετικά απάντησε ότι όταν κλήθηκε από την αστυνομία τους ανέφερε ότι οι 7 φοινικιές ήταν στο χωράφι του και ότι τις αφαίρεσε. Ανέφερε επίσης ότι είχε κληθεί την ίδια μέρα στον αστυνομικό σταθμό και ο Ενάγοντας ο οποίος όμως αρνήθηκε να παρευρεθεί. Του υποβλήθηκε τέλος ότι πώλησε τις φοινικιές για €850 έκαστη, θέση που και πάλιν αρνήθηκε αναφέροντας ότι οι φοινικιές δεν είχαν αξία. Επόμενος μάρτυρας της Υπεράσπισης ήταν ο κ. Χρίστος Νικολάου (ΜΥ2), συνταξιούχος και πρώην λειτουργός του Τμήματος Υδάτων ο οποίος κατέθεσε ότι πριν την αφυπηρέτηση του ήταν ένας εκ των υπευθύνων για τη συντήρηση του Νότιου Αγωγού. Ανέφερε ότι για σκοπούς διέλευσης του αγωγού «απαλλοτριώθηκε» λωρίδα γης και ότι σε απόσταση 4 μέτρων εκατέρωθεν του άξονα του αγωγού υπήρχε λωρίδα προστασίας. Εξήγησε ότι εντός της λωρίδας αυτής απαγορεύετο να υπάρχουν δέντρα. Ανέφερε ότι είχε συναντήσει τον Ενάγοντα στο παρελθόν και τον ρώτησε για 7 φοινικιές που ήταν φυτεμένες κατά μήκος της λωρίδας προστασίας του Νότιου Αγωγού και ο Ενάγοντας του ανέφερε ότι δεν τις είχε φυτέψει εκείνος και ότι δεν γνώριζε ποιού ήταν. Ερωτώμενος σχετικά επέμενε ότι οι φοινικιές ήταν 7 και όχι 12 και ότι το γνωρίζει τον αριθμό από επιτόπιες εξετάσεις που είχε διενεργήσει. Ανέφερε επίσης ότι οι λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων γνώριζαν ότι οι φοινικιές είχαν φυτευτεί από τον Ενάγοντα. Όμως ανέφεραν στον Εναγόμενο ότι οι φοινικιές ήταν μέσα στη λωρίδα του Αγωγού που περνούσε από το χωράφι του Εναγόμενου. Για τον λόγο αυτό, είπε, είχαν ζητήσει από τον Εναγόμενο να τις αφαιρέσει. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι αφυπηρέτησε το
7. Ερωτώμενος αναφορικά με τον αριθμό των φοινικόδεντρων επέμενε ότι τις είδε και ήταν 7 και όχι
8. Ανέφερε ότι είχε επισκεφθεί τον Εναγόμενο τον Φεβρουάριο 2010 και μαζί πήγαν επί τόπου για να επιθεωρήσουν τις φοινικιές και ότι ο Εναγόμενος του είχε αναφέρει ότι οι φοινικιές δεν ήταν δικές του. Άκουσε μεταγενέστερα ότι ο Εναγόμενος είχε αφαιρέσει τα φοινικόδεντρα. Ανέφερε ότι σε επιθεώρηση που ακολούθησε διαπίστωσε ότι τα φοινικόδεντρα είχαν αφαιρεθεί. Αντεξεταζόμενος από τη συνήγορο του Ενάγοντα, ο ΜΥ2 κατέθεσε ότι είπε στον Εναγόμενο ότι οι 7 φοινικιές έπρεπε να αφαιρεθούν γιατί βρίσκονταν φυτεμένες στο δικό του χωράφι. Τρίτος μάρτυρας της υπεράσπισης ήταν ο Παναγιώτης Μενοίκου (ΜΥ3), αγρονόμου και τοπογράφου μηχανικού. Ο ΜΥ3 ετοίμασε γραπτή Έκθεση, Τεκμήριο 8, το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε. Ανέφερε ότι για την ετοιμασία της Έκθεσης του υπέβαλε αίτηση στο Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας και έλαβε όλα τα δεδομένα που χρειαζόταν για να καταλήξει στο πόρισμα του. Επιπρόσθετα θεώρησε φρόνιμο, όπως ανέφερε, να χρησιμοποιήσει και το ελευθέρας χρήσης λογισμικό του Google Earth το οποίο χρησιμοποίησε για να παρουσιάσει καλύτερη εικόνα της κατάστασης. Τόνισε ότι οι πληροφορίες που έλαβε από το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας ήταν αρκετές για να καταλήξει σε συμπεράσματα και ότι οι πληροφορίες από το Google Earth ήταν επιπρόσθετες. Είπε επίσης ότι προέβη σε επί τόπου εξέταση των ακινήτων και ότι έλαβε φωτογραφίες. Επεξήγησε λεπτομερώς πως αξιοποίησε τα στοιχεία που έλαβε από το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας και υποστήριξε την ακρίβεια των μετρήσεων του. Από τα στοιχεία αυτά κατέληξε στο συμπέρασμα, όπως αποτυπώνεται και στο Τεκμήριο 8, ότι στο τεμάχιο του Εναγόμενου, βρίσκονταν φυτεμένα 7 φοινικόδεντρα, εντός της «ζώνης προστασίας» του Νοτίου Αγωγού. Κατά την αντεξέταση αμφισβητήθηκε έντονα τόσο η Έκθεση του, Τεκμήριο 8, αλλά και η μεθοδολογία βάση της οποίας κατέληξε στα συμπεράσματα του. Του υποβλήθηκε ότι οι αεροφωτογραφίες του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας εμπεριέχουν ένα περιθώριο λάθους αλλά απάντησε ότι οι ορθοφωτοχάρτες έχουν περιθώριο λάθους που δεν υπερβαίνει το ½ μέτρο. Είπε ότι ο Κτηματολόγιο λαμβάνει αεροφωτογραφίες σε τακτά χρονικά διαστήματα και ότι, στη βάση των φωτογραφιών αυτών το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας παρήγε ορθοφωτοχάρτες. Οι ορθοφωτοχάρτες, εξήγησε, είναι φωτογραφίες οι οποίες έτυχαν επεξεργασίας με φωτογραμμική μέθοδο με αποτέλεσμα η φωτογραφία να εξισώνεται με χάρτη. Είπε ότι ο Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας αποδέχεται και χρησιμοποιεί τους ορθοφωτοχάρτες ως ακριβή τρόπο μέτρησης, αλλά όχι σαν εργαλείο οριοθέτησης. Ο λόγος, είπε, είναι διότι μπορεί από την αεροφωτογραφία να προκύψει μικρή παρέκκλιση κάποιων εκατοστών από την πραγματική εικόνα. Επέμενε όμως ότι το όριο της απόκλισης δεν υπερβαίνει το ½ μέτρο και ότι στην παρούσα περίπτωση το ½ μέτρο δεν επηρεάζει τα τελικά αποτελέσματα της έρευνας του και τα συμπεράσματα του. Αντεξεταζόμενος αναφορικά με το κατά πόσο είχε την κατάλληλη εξουσιοδότηση να χρησιμοποιήσει πληροφορίες από το ηλεκτρονικό αρχείο Google Earth, ανέφερε ότι δεν γνωρίζει αν για την αναπαραγωγή των εικόνων από το λογισμικό Google Earth χρειαζόταν προηγούμενη άδεια αλλά, είπε, τα στοιχεία που έλαβε από το Google Earth είναι προσβάσιμα σε όλους τους χρήστες του διαδικτύου. Παράλληλα, ανέφερε ότι δεν χρειαζόταν τα στοιχεία αυτά για να καταλήξει στο πόρισμα του. Εξήγησε ότι χρησιμοποίησε τις εικόνες του Google Earth μόνο σαν συμπληρωματικές πληροφορίες και επανέλαβε ότι μόνο από τα στοιχεία που έλαβε από το Κτηματολόγιο θα μπορούσε να υποστηρίξει και να τεκμηριώσει την άποψη του. Ο ΜΥ3 ανέφερε επίσης κατά την αντεξέταση του ότι πριν από την ετοιμασία της Έκθεσης του, Τεκμήριο 8, δεν είχε ενημερωθεί για το πότε είχαν αφαιρεθεί τα φοινικόδεντρα αλλά εντόπισε το χρονικό διάστημα εντός του οποίου έγινε η αφαίρεση από τη διερεύνηση που έκανε. Θεωρούσε, είπε, ότι ήταν υποχρέωση του να το ανακαλύψει με την έρευνα του και τα μέσα που είχε στη διάθεση του. Αυτός, συνέχισε, είναι και ο λόγος που στην Έκθεση του, Τεκμήριο 8, αναφέρεται για χρονικά διαστήματα και όχι σε συγκεκριμένες ημερομηνίες. Παρέπεμψε στην Έκθεση του, Τεκμήριο 8, στην οποία αναφέρει ότι τα φοινικόδεντρα αφαιρέθηκαν μεταξύ 9/2009 και 6/
9. Επόμενος μάρτυρας του Εναγόμενου ήταν ο κ. Δημήτρης Σολωμού (ΜΥ4). Ανέφερε ότι είναι γνωστός με τον Εναγόμενο και ο τελευταίος του είχε αναφέρει ένα βράδυ ότι θα εκρίζωνε κάποια φοινικόδεντρα τα οποία ήταν φυτεμένα στον Νότιο Αγωγό. Ο ΜΥ4 τότε του ανέφερε ότι ενδιαφερόταν να τα αγοράσει. Είπε ότι πήγαν μαζί στο χωράφι του Εναγόμενου για να δει τα φοινικόδεντρα. Συνέχισε λέγοντας ότι πήγε ξανά στο χωράφι του Εναγόμενου και τα κλάδεψε και τα περιποιήθηκε. Ήταν κατηγορηματικός ότι πρόκειτο για 7 φοινικόδεντρα και ότι μετά την εκρίζωση τους τα φύτεψε σε δικό του χωράφι του. Ανέφερε ότι πλήρωσε τον Εναγόμενο συνολικό ποσό €850 για τα φοινικόδεντρα. Ανέφερε επίσης ότι μετά τη μεταφύτευση των φοινικόδεντρων τα πότιζε για 3 μήνες όμως αυτά κατέρρευσαν οπόταν τα έβγαλε και τα πέταξε. Αρνήθηκε κατά την κυρίως εξέταση του ότι αγόρασε τα φοινικόδεντρα για €850 το ένα αφού, όπως είπε, δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να τα αγοράσει για αυτή την τιμή. Περιγράφοντας τα φοινικόδεντρα είπε ότι ο κορμός του ήταν περί τα 80-100 εκατοστά και ότι μετά ξεκινούσαν τα φύλλα. Κατά την αντεξέταση του ΜΥ4 είπε ότι δεν γνώριζε την ηλικία των φοινικόδεντρων. Για το ύψος των δέντρων διευκρίνισε ότι ήταν περίπου 1 μέτρο ο κορμός και τα φύλλα ακόμα 2 μέτρα, είχαν δηλαδή συνολικό ύψος περί τα 3 μέτρα. Αρνήθηκε ότι οι φοινικιές είχαν ύψος περίπου 5 μέτρα η κάθε μια. Ανέφερε ότι είναι σίγουρος για το ύψος των δέντρων διότι τις είχε κλαδέψει πριν την εκρίζωση τους. Δεν ήταν παρών, είπε, όταν εκριζώθηκαν όμως όταν του τις έφερε ο Εναγόμενος ήταν σίγουρος ότι πρόκειτο για τα ίδια δέντρα. Ανέφερε ότι είχε λάβει απόδειξη από τον Εναγόμενο για τα €850 που πλήρωσε όμως την έχασε μετά την αφυπηρέτηση του. Δεν θυμόταν ακριβώς πότε έγινε η εκρίζωση, θυμόταν μόνο ότι ήταν περί τα τέλη Φεβρουαρίου
10. Τελευταίος μάρτυρας της υπεράσπισης ήταν ο κ. Μάριος Βασιλείου (ΜΥ5), γεωπόνος. Ερωτώμενος αναφορικά με την αξία ενός φοινικόδεντρου, είπε ότι δεν είναι δυνατό αυτή να καθοριστεί μόνο με αναφορά στην ηλικία του δέντρου. Η τιμή, είπε, καθορίζεται από την ποικιλία, το μέγεθος και την ποιότητα του φυτού. Εξήγησε επίσης ότι τα φοινικόδεντρα, όταν κλαδεύονται ψηλώνουν ενώ όταν δεν κλαδεύονται μένουν πιο χαμηλά. Ανέφερε ότι καθοριστική για την αξία ενός φοινικόδεντρου είναι η ποιότητα του. Είπε συγκεκριμένα ότι στην Κύπρο, από το 2006, τα φοινικόδεντρα παρουσιάζουν «τεράστιο», όπως το χαρακτήρισε πρόβλημα προσβολής από ρυγχωτό κάνθαρο. Το συγκεκριμένο έντομο, ανέφερε, έχει έρθει στο νησί από φοινικόδεντρα που έχουν εισαχθεί από την Αίγυπτο και έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρο το νησί. Είπε επίσης ότι από το 2009, στην Ευρώπη, για την η πώληση και μετακίνηση φοινικόδεντρων απαιτείται φυτο-υγειονομικό διαβατήριο. Χωρίς τα διαβατήριο αυτό, είπε, ένα φοινικόδεντρο δεν έχει καμία αξία. Είπε επίσης ότι δεν θα πρότεινε σε κανένα την αγορά φοινικόδεντρου γιατί, εξαιτίας αυτού του εντόμου και ότι «όλα τα φοινικόδεντρα στην Κύπρο έχουν ημερομηνία λήξης». Ερωτώμενος αναφορικά με την τιμή των €1800 ανά φοινικόδεντρο που αναφέρεται στην προσφορά του ΜΕ2, Τεκμήριο 2, είπε ότι η τιμή αυτή μπορεί να ήταν αντιπροσωπευτική για φοινικόδεντρο που έχει 10 μέτρα ύψος όμως, είπε, ένα δέντρο 15 χρονών δεν έχει τέτοιο ύψος. Τόνισε επανειλημμένα ότι η εμπορική αξία των φοινικόδεντρων σήμερα στην Κύπρο είναι μηδενική λόγω της προσβολής τους από το συγκεκριμένο έντομο. Ανέφερε ότι, για τον ίδιο λόγο, από το 2009 κανένας ευσυνείδητος κηπουρός ή κηποτέχνης δεν εισηγείται τη φύτευση φοινικόδεντρων. Αναφορικά με την προσφορά, Τεκμήριο 2, διαφώνησε επίσης με την χρέωση μεταφοράς των φοινικόδεντρων διότι, όπως είπε, αυτή θα ίσχυε σε περίπτωση φοινικόδεντρων με ύψος κορμού περί τα 7-8 μέτρα. Σε σχέση με την προτεινόμενη χρέωση για εκσκαφή λάκκων φύτευσης είπε ότι δεν χρειάζονται πέραν των €200 για τους λάκκους φύτευσης για φυτά του συγκεκριμένου ύψους. Ανέφερε ότι από επιτόπια εξέταση που διενήργησε στα χωράφια του Ενάγοντα και του Εναγόμενου διαπίστωσε ότι όλη η περιοχή ήταν σοβαρά προσβεβλημένη από τον ρυγχωτό κάνθαρο και ότι το πρόβλημα είναι τόσο σοβαρό που σύντομα δεν θα έχει απομείνει κανένα φοινικόδεντρο στην περιοχή. Ο ΜΥ5 είπε επίσης ότι αν ο Ενάγοντας λάμβανε άλλη προσφορά για τα φοινικόδεντρα από γεωπόνο, αυτή θα ήταν πιο χαμηλή, ενώ σίγουρα θα τον συμβούλευε να μην φυτέψει φοινικόδεντρα λόγω της προσβολής τους από το συγκεκριμένο έντομο. Επανέλαβε ότι η αξία μιας φοινικιάς η οποία δεν έχει φυτό-υγειονομικό διαβατήριο είναι μηδενική ενώ για να λάβει ένα δέντρο φυτο-υγειονομικό διαβατήριο χρειάζονται συστηματικοί ψεκασμοί. Όποιο φοινικόδεντρο, είπε, έχει προσβληθεί από το έντομο αυτό πρέπει να αφαιρεθεί και είτε να θαφτεί ή να καεί. Η καταπολέμηση του εντόμου, εξήγησε, είναι σχεδόν αδύνατη και η μόνη θεραπεία είναι η πρόληψη. Όμως, κατά τον ίδιο, το πρόβλημα στην Κύπρο είναι τόσο έντονο που η πρόληψη είναι πλέον αδύνατη. Κατά την αντεξέταση του ΜΥ5, ανέφερε ότι σε περιπτώσεις μεταφύτευσης φοινικόδεντρων το ποσοστό επιτυχίας είναι περί το 70%, ότι το ριζοπότισμα αυξάνει το ποσοστό επιτυχίας της δεντροφύτευσης. Του τέθηκε ότι τα επίδικα δέντρα δεν παρουσίαζαν ασθένειες πριν τη αφαίρεση τους. Απάντησε ότι δεν μπορεί κανείς να αντιληφθεί την συγκεκριμένη ασθένεια οπτικά, πριν την εκρίζωση του δέντρου, γιατί προσβάλλει το εσωτερικό του φυτού. Όταν δε το δέντρο εκδηλώσει συμπτώματα, είπε, είναι πλέον αργά. Όταν ρωτήθηκε κατά πόσο όλες οι φοινικιές έχουν προσβληθεί, απάντησε ότι το 99,9% των δέντρων στην Κύπρο αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα και επανέλαβε ότι η συγκεκριμένη περιοχή είναι εξαιρετικά προσβεβλημένη από το συγκεκριμένο έντομο. Οι συνήγοροι της κάθε πλευράς προώθησαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων, με εκτενή αναφορά στη μαρτυρία, τις αρχές και τη νομολογία που διέπουν τα επίδικα θέματα. Έχω μελετήσει με προσοχή το περιεχόμενο των γραπτών αγορεύσεων των συνηγόρων και τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς. Όπως έχω ήδη αναφέρει, κατά την ακροαματική διαδικασία, παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Εξέτασα τη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα αλλά και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους και τον τρόπο που απαντούσαν στις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν[1]. Προσεγγίζω το καθήκον αξιολόγησης της μαρτυρίας με γνώμονα το ότι δεν πρέπει να απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα είναι βεβαίως ατομική και γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητά της και την πειστικότητά της, όμως τα όσα αναφέρει κάθε μάρτυρας πρέπει να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των υπόλοιπων μαρτύρων και το περιεχόμενο των όποιων τεκμηρίων για να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών[2]. Όλα αυτά βέβαια σε συνάρτηση με τα επίδικα θέματα όπως προκύπτουν από τη δικογραφία. Αρχίζοντας από τη μαρτυρία του Ενάγοντα, πρέπει να πω ότι η εντύπωση που απεκόμισα δεν ήταν θετική. Η κυρίως εξέταση του περιορίστηκε ουσιαστικά στην υιοθέτηση της γραπτής του δήλωσης. Όμως, κατά την αντεξέταση του, πολλά τα οποία ανέφερε σε σχέση με τα προς απόφαση θέματα ήταν γενικά ή αόριστα, παρέμειναν ατεκμηρίωτα, δεν ήταν λογικοφανή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αντικρούστηκαν από άλλη, αξιόπιστη, μαρτυρία. Αναφέρω ενδεικτικά την επιμονή του ότι τα φοινικόδεντρα ήταν 12 στο σύνολο, κάτι που ανατρέπεται τόσο από τη μαρτυρία του Εναγόμενου όσο και από τη μαρτυρία του ΜΥ3 και του ΜΥ
11. Πέραν αυτού, ισχυρίστηκε ότι ο Εναγόμενος είχε παραδεχτεί την αφαίρεση 12 φοινικόδεντρων στην κατάθεση που είχε δώσει στην αστυνομία, χωρίς όμως να παρουσιάσει τη μαρτυρία αυτή στο Δικαστήριο με αποτέλεσμα ο ισχυρισμός του να παραμείνει τελείως ατεκμηρίωτος. Ισχυρίστηκε επιπρόσθετα ότι λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων του μίλησαν μια φορά και του ζήτησαν να αφαιρέσει τα φοινικόδεντρα. Όμως από το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 3, 4 και 6 φαίνεται ότι πρόκειτο για ζήτημα το οποίο εξελίσσετο και για το οποίο είχε ανταλλαγεί αριθμός επιστολών μεταξύ του Ενάγοντα, του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων και του Γενικού Εισαγγελέα. Σημειώνω επίσης την απάντηση που είχε δώσει στου λειτουργούς του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, ότι δεν είχε φυτέψει εκείνος τα φοινικόδεντρα. Όταν ρωτήθηκε σε σχέση με αυτή του την δήλωση, ευθαρσώς απάντησε ότι ήταν ψευδής κάτι που δεν συνάδει με την εικόνα προσώπου που συναισθάνεται την ανάγκη και τη βαρύτητα του να λέει την αλήθεια. Πέραν των πιο πάνω, είπε ότι μετά την αφαίρεση των φοινικόδεντρων, επικοινώνησε μαζί του ο διευθυντής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων ο οποίος του «παραδέχτηκε» ότι τα φοινικόδεντρα δεν αποτελούσαν τελικά κίνδυνο για το Νότιο Αγωγό και δεν έπρεπε να είχαν αφαιρεθεί. Ο ισχυρισμός αυτός όχι μόνο παρέμεινε ατεκμηρίωτος αλλά έρχεται σε αντίθεση με το περιεχόμενο της επιστολής του Διευθυντή του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων προς τον ΜΕ3, Τεκμήριο
12. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο λόγος για τον οποίο του ζητήθηκε η αφαίρεση των φοινικόδεντρων ήταν γιατί είχε υποβάλει παράπονο στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων ο Εναγόμενος, αφήνοντας ουσιαστικά να νοηθεί ότι ο Εναγόμενος ενεργούσε ή διακατεχόταν από έχθρα έναντι του. Δεν έθεσε όμως οποιοδήποτε υπόβαθρο, ούτε και παρουσίασε άλλη μαρτυρία που να εξηγεί ή έστω να εισηγείται για ποιο λόγο ο Εναγόμενος να διατείνεται αρνητικά έναντι του. Με το ίδιο ή αντίστοιχο υπονοούμενο ισχυρίστηκε ότι «κάποιος έξυπνος» πρέπει να τοποθέτησε κοντά στο τεμάχιο του πινακίδα με τη σήμανση του Νοτίου Αγωγού για να δοθεί η εντύπωση ότι ο υδροσωλήνας περνούσε κάτω από τα φοινικόδεντρα. Πέραν των πιο πάνω, επί επουσιωδών θεμάτων, και χωρίς να μπορώ να διακρίνω τον λόγο, απαντούσε με υπεκφυγές και αοριστίες. Ως παράδειγμα αναφέρω μόνο το ότι είχε αρχικά δηλώσει πως γνώριζε τον Εναγόμενο ως κάτοικο Ορόκλινης για να παραδεχτεί κατά την αντεξέταση ότι ο ίδιος ενοικίαζε επί 3 χρόνια διαμέρισμα του Εναγόμενου. Η γενική εικόνα που αποκόμισα για τον Ενάγοντα ήταν ότι δεν επρόκειτο για μάρτυρα που είχε ειλικρινή πρόθεση να καταθέσει την αλήθεια αναφορικά με τα γεγονότα. Με αυτά τα δεδομένα, συνεπώς, καταλήγω ότι θα ήταν ακροσφαλές να αποδεχτώ τη μαρτυρία του ως αληθινή και να βασιστώ επί αυτής για την εξαγωγή συμπερασμάτων σε σχέση με τα γεγονότα. Συνεχίζοντας με τον ΜΕ2, η μαρτυρία αφορούσε ουσιαστικά την υιοθέτηση του περιεχομένου του Τεκμηρίου 2 και επεξήγηση του. Επί αυτού κρίνω ότι η μαρτυρία του ήταν αληθινή. Αναφορικά με το κατά πόσο επρόκειτο για μαρτυρία βοηθητική, θεωρώ σημαντική την αναφορά του ότι δεν είχε δει τα επίδικα φοινικόδεντρα και ότι κοστολόγησε με βάση την ηλικία των δέντρων που του είχε αναφέρει ο Ενάγοντας. Στο σημείο αυτό επισημαίνω ότι ο Ενάγοντας δεν ανέφερε στο Δικαστήριο την ποικιλία ή τύπο των φοινικόδεντρων του. Η βαρύτητα την οποία προσδίδω στη μαρτυρία του ΜΕ2 επεξηγείται κατωτέρω. Η μαρτυρία του ΜΕ3 δεν κρίνεται βοηθητική. Δεν διέκρινα στην μαρτυρία του ούτε και κατά την αντεξέταση του οποιαδήποτε διάθεση ή πρόθεση να μην καταθέσει την αλήθεια όμως τα γεγονότα για τα οποία είχε άμεση γνώση και για τα οποία κατέθεσε δεν ήταν διαφωτιστικά σε σχέση με τα επίδικα θέματα. Δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει ούτε και αναφέρθηκε στην μαρτυρία του στο κατά πόσο τα επίδικα φοινικόδεντρα ήταν στο φυτεμένα εντός του ακινήτου του Ενάγοντα ή του Εναγόμενου, δεν γνώριζε την ποικιλία των αφαιρεθέντων φοινικόδεντρων ή την αξία τους. Ο ΜΕ3, είχε άμεση γνώση μόνο αναφορικά με τις επιστολές, Τεκμήρια 3, 4, 5 και 6 το περιεχόμενο των οποίων, κατά την άποψη μου επίσης δεν κρίνεται ιδιαίτερα βοηθητικό για την κατάληξη του Δικαστηρίου αναφορικά με τα επίδικα θέματα. Συγκεκριμένα, η επιστολή Τεκμήριο 3 αναφέρεται γενικά σε παρέμβαση του Ενάγοντα στην «λωρίδα απαλλοτρίωσης για διέλευση του νότιου αγωγού» χωρίς αναφορά σε φοινικόδεντρα. Με την επιστολή Τεκμήριο 4 ο Εναγόμενος αρνείται την παρέμβαση και πάλιν χωρίς αναφορά σε φοινικόδεντρα, ενώ στην επιστολή Τεκμήριο 5 ζητούνται οι θέσεις του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων επί ισχυρισμών της υπεράσπισης. Με δε την επιστολή Τεκμήριο 7 το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων δεν ξεκαθαρίζεται σε ποιο τεμάχιο βρίσκονταν τα φοινικόδεντρα και γίνεται αναφορά σε συνομιλία του Ενάγοντα με συγκεκριμένους λειτουργούς του Τμήματος κατά τη διάρκεια της οποίας του ζήτησαν να αφαιρέσει τα φοινικόδεντρα και ο Ενάγοντας τους είχε πει ότι δεν τα είχε φυτέψει αυτός. Στρεφόμενη στον Εναγόμενο, σημειώνω ότι μου έκανε καλή εντύπωση. Απαντούσε όλες τις ερωτήσεις που του τέθηκαν, τόσο κατά την κυρίως εξέταση όσο και κατά την αντεξέταση, με ευθύτητα. Έδινε απαντήσεις λογικές, πειστικές, σταθερές και η αξιοπιστία του δεν κλονίστηκε σε κανένα στάδιο της μαρτυρίας του. Ειδικότερα στο στάδιο της αντεξέτασης, η αξιοπιστία του ενισχύθηκε αφού απάντησε όλες της ερωτήσεις που του τέθηκαν αυθόρμητα, με ευθύτητα και, κατά την κρίση μου, με ειλικρίνεια. Σημειώνω επίσης ότι άλλη, αξιόπιστη μαρτυρία, επιβεβαίωσε τα σημαντικότερα σημεία της μαρτυρίας του. Για αυτούς τους λόγους, θεωρώ ότι πρόκειτο για μάρτυρα της αλήθειας και η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Αναφορικά με τη μαρτυρία του ΜΥ2, αφυπηρετήσαντα λειτουργού του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων Χρίστου Νικολάου, θεωρώ ότι αυτή ήταν ανεξάρτητη και αξιόπιστη. Ο ΜΥ2 κατέθεσε με σαφή και σταθερό τρόπο, δεν κλονίστηκε καθόλου κατά την αντεξέταση και καταλήγω ότι η μαρτυρία του ήταν μαρτυρία της αλήθειας και επομένως αποδεκτή. Στρέφομαι τώρα στον ΜΥ3, τον αγρονόμο και τοπογράφο μηχανικό κ. Παναγιώτη Μενοίκου. Σε σχέση με το συγκεκριμένο μάρτυρα, σημειώνω ότι η συνήγορος του Ενάγοντα αμφισβήτησε στην τελική αγόρευση της την εμπειρογνωμοσύνη του αναφέροντας ότι ο μάρτυρας δεν παρουσίασε κανένα έγγραφο ή τίτλο σπουδών και συνεπώς το Δικαστήριο δεν μπορεί να τον δεχθεί ως εμπειρογνώμονα. Επί αυτού, έχω την άποψη ότι η αμφισβήτηση της εμπειρογνωμοσύνης του έπρεπε να είχε τεθεί στον μάρτυρα συγκεκριμένα και ειδικά. Αν η θέση του Ενάγοντα ήταν ότι ο ΜΥ3 δεν είχε τα ακαδημαϊκά προσόντα που αναφέρει στην Έκθεση του, Τεκμήριο 8, αυτό έπρεπε να δηλωθεί στο μάρτυρα για να έχει την ευκαιρία να τα τεκμηριώσει. Εάν πάλιν η θέση του Ενάγοντα ήταν ότι τα ακαδημαϊκά προσόντα του μάρτυρα δεν είναι ικανά ή κατάλληλα να τον καταστήσουν εμπειρογνώμονα επί των θεμάτων για τα οποία κλήθηκε να καταθέσει, και πάλιν έπρεπε να είχε εξειδικεύσει ποια προσόντα πέραν από αυτά του μάρτυρα θα επαρκούσαν για να θεωρηθεί κάποιος εμπειρογνώμονας. Από την πλευρά μου, σημειώνω ότι ο ΜΥ3 ανέφερε ότι είναι διπλωματούχος αγρονόμος και τοπογράφος μηχανικός, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ασκεί το επάγγελμα από το 1990, ότι είναι εγγεγραμμένος στο Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου, στο Μητρώο Αρμοδίων Χωρομετρών και μέλος του Συμβουλίου Κτηματογράφησης Κύπρου. Από τα στοιχεία αυτά, έχω ικανοποιηθεί ότι ο ΜΥ3 είναι πραγματογνώμονας επί των θεμάτων για τα οποία κατέθεσε στο Δικαστήριο. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του, κρίνω ότι πρόκειται για μάρτυρα αμερόληπτο, που κατέθεσε με σκοπό να υποβοηθήσει το Δικαστήριο να καταλήξει σε συμπεράσματα και δεν διάκρινα διάθεση από μέρους του να παραποιήσει, αποκρύψει ή κατασκευάσει στοιχεία ή μαρτυρία. Επεξήγησε με απόλυτη πειστικότητα τη μεθοδολογία της έρευνας του και το πόρισμα στο οποίο κατέληξε. Κατά την μαρτυρία του, αμφισβητήθηκε το δικαίωμα του να χρησιμοποιήσει εικόνες που έλαβε από το λογισμικό Google Earth. Έχω ήδη κάνει σχετική αναφορά πιο πάνω και δεν θα την επαναλάβω. Επί αυτού, θεωρώ σημαντικό το ότι ο μάρτυρας ήταν κατηγορηματικός ότι το πόρισμα του βασίζεται στα στοιχεία που έλαβε από το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας και ότι χρησιμοποιώντας αποκλειστικά αυτά τα στοιχεία μπορούσε να τεκμηριώσει πλήρως τα συμπεράσματα της Έκθεσης του, ενώ τα στοιχεία που έλαβε από το Google Earth είναι απλά συμπληρωματικά και βοηθητικά για σκοπούς καλύτερης απεικόνισης και κατανόησης. Για τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του ΜΥ3 και τα συμπεράσματα του αναφορικά με τον αριθμό των φοινικόδεντρων και το τεμάχιο στο οποίο βρίσκονταν γίνονται αποδεκτά. Ο ΜΥ4 μου έκανε καλή εντύπωση. Κατέθεσε με φυσικότητα και αμεσότητα, απαντούσε στις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν αυθόρμητα και δεν διέκρινα καμία διάθεση για παραπλάνηση του Δικαστηρίου. Ούτε κατά την αντεξέταση κλονίστηκε η μαρτυρία του και επομένως την αποδέχομαι στην ολότητα της ως αληθινή. Καλή εντύπωση μου έκανε επίσης ο ΜΥ5, εμπειρογνώμονα γεωπόνου, αφού θεωρώ ότι ήταν μάρτυρας ανεξάρτητος, πειστικός και, κατά την άποψη μου, ειλικρινής. Η μαρτυρία του ήταν βοηθητική και γίνεται αποδεκτή όσον αφορά τα όσα κατέθεσε σε σχέση με τις διάφορες ποικιλίες φοινικόδεντρων και την περιγραφή τους, τους παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην κοστολόγηση της αγοράς ενός φοινικόδεντρου και την άποψη του αναφορικά με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου
13. Αναφορικά με τη βαρύτητα της μαρτυρίας του, σημειώνω ότι αυτή κρίνεται, σαφώς, υπό το πρίσμα του ότι δεν είχε δει προσωπικά τα επίδικα φοινικόδεντρα. Η βαρύτητα που της προσδίδω θα διαφανεί κατωτέρω. Επί τη βάση της αξιολόγησης της μαρτυρίας, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα γεγονότα: (α) Ο Ενάγοντας ήταν, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ιδιοκτήτης ακινήτου με αριθμό εγγραφής 7526, Φύλλο/Σχέδιο XLI/18, μερίδιο το όλο, στην Βορόκληνη της επαρχίας Λάρνακας (Τεκμήριο 1). Το ακίνητο αυτό ήταν υποκείμενο «σε δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας για την τοποθέτηση, χρήση και συντήρηση υδροσωλήνος για το Νότιο Αγωγό». (β) Στις 9.3.1993 ο Εναγόμενος απέκτησε το ακίνητο με αριθμό εγγραφής 0/6284, Φύλλο/Σχέδιο 41/18, μερίδιο το όλο, στην Βορόκληνη της επαρχίας Λάρνακας (Τεκμήριο 7). Το ακίνητο αυτό ήταν επίσης υποκείμενο «σε δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας για τοποθέτηση, χρήση και συντήρηση σωλήνων για το Νότιο Αγωγό». (γ) Τα πιο πάνω περιγραφόμενα ακίνητα του Ενάγοντα και του Εναγόμενου εφάπτονται. Από το σύνορο περίπου των δύο τεμαχίων διέρχεται ο Νότιος Αγωγός και το δικαίωμα που εξασφάλισε η Δημοκρατία για τον Νότιο Αγωγό περιλαμβάνει λωρίδα 8 μέτρων (4 μέτρων εκατέρωθεν του άξονα του Αγωγού), εντός της οποίας δεν επιτρέπεται, μεταξύ άλλων, η φύτευση δέντρων (Τεκμήριο 6). (δ) Σε άγνωστο χρόνο πριν τις 9.3.1993, ο Ενάγοντας φύτεψε 7 φοινικόδεντρα εντός της λωρίδας ασφαλείας του Νότιου Αγωγού. Τα φοινικόδεντρα δεν τύγχαναν οποιασδήποτε περιποίηση από την φύτευση τους μέχρι και τον Φεβρουάριο
14. (ε) Περί τον Φεβρουάριο 2010, λειτουργοί του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων ζήτησαν από τον Εναγόμενο την αφαίρεση των φοινικόδεντρων. (στ) Ο Εναγόμενος με τον ΜΥ4, περί τα τέλη Φεβρουαρίου 2010, κλάδεψαν τα φοινικόδεντρα και, περί τις 28.2.2010, ο Εναγόμενος τα αφαίρεσε. Μετά την αφαίρεση τους, ο Εναγόμενος τα πώλησε στον ΜΥ4 για συνολικό ποσό €
15. Με δεδομένο το πιο πάνω πραγματικό υπόβαθρο, προχωρώ να εξετάσω τις νομικές αρχές που διέπουν τα επίδικα θέματα. Η βάση αγωγής του Ενάγοντα είναι το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη περιουσία. Το αδίκημα αυτό κωδικοποιείται στο άρθρο 43