ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ν. A.N. STASIS ESTATES CO. LTD και ως μετονομάσθη A.N. STASIS ESTATES PLL, Αρ. αγωγής: 999/09, 13/1/2014

(1989)1(E) Α.Α.Δ. 33, Δόμνα Χριστοδούλου ν. Αθηναίδης Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934, Γραμμές Τρινζί Αιγαίου ν. Επίσημου Παραλήπτη

(1995)1 Α.Α.Δ. 607, Federal Bank of Lebanon (S.A.L.) v. Σιακόλα

(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 44, C & A, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. κ.ά. ν. Βιομ. Χαρ. Αλωνεύτης Λτδ. κ.ά.

(2002)1(Α) Α.Α.Δ. 237, Clive Preece κ.ά. ν. Νάσου Θεοφίλου Ρωσσίδου, Πολιτική Έφεση 271/2008, ημερομηνίας 16/12/2011 και Ιωάννης Νικολάου ν. Ζωής Μιλτιάδους κ.ά.

(2007)1 Α.Α.Δ. 1005.) Στην υπόθεση KAYAT TRADING LIMITED - v - GENZYME CORPORATION Πολιτική Έφεση Αρ. 58/2012 , 4 Μαρτίου, 2013 αποφασίσθηκαν τα πιο κάτω: << Το συμπέρασμα που μπορεί με ασφάλεια να συναχθεί από τη σχετική νομολογία, είναι ότι το θέμα, τροποποίησης δικογράφων, ανάγεται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου η οποία ασκείται φιλελεύθερα και δεν διέπεται από άκαμπτους κανόνες, αλλά από διάφορους παράγοντες, η βαρύτητα των οποίων ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Η βασική αρχή η οποία πηγάζει μέσα από την εν λόγω νομολογία είναι, όπως πολύ εύστοχα επισημάνθηκε στην υπόθεση Clive Preece: ΄΄ Αίτηση για τροποποίηση δικογράφου μπορεί να εγκριθεί σε κάθε στάδιο της διαδικασίας εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις οι οποίες καθιστούν την τροποποίηση απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης. Το συμφέρον της δικαιοσύνης αποτιμάται ύστερα από συνεκτίμηση όλων των παραγόντων της κάθε υπόθεσης, συμπεριλαμβανομένων και των επιπτώσεων που ενδεχομένως θα προκληθούν στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Βλ. Εθν. Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. κ.α. ν. Βιομ. Χαρ. Αλωνεύτης Λτδ κα

(2002)1(Α) ΑΑΔ 237. Στην Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1991)1 ΑΑΔ 934 έχει ειπωθεί ότι η σύγχρονη τάση είναι να επιτρέπουν τα δικαστήρια τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμα και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα." Επίσης, όπως υποδείχθηκε στην υπόθεση Αρτέμιος Παπαχρυσοστόμου: "Στις περιπτώσεις όπου ο προσδιορισμός της ουσίας της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων και η αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών επιβάλλουν την τροποποίηση των δικογράφων, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται υπέρ της έγκρισης της αίτησης νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί βλάβη ή αδικία στην άλλη πλευρά η οποία δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα ή ο αιτητής δεν ενεργεί κακόπιστα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της οποιασδήποτε καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του αιτητή, ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη τροποποίησης δικογράφων, όμως η άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου στο στάδιο αυτό, ασκείται με φειδώ. Τέλος μπορεί να λεχθεί ότι η εισαγωγή ενός νέου θέματος δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκη και την απόρριψη της αίτησης, νοουμένου όμως ότι δεν έχει καταλυτικές συνέπειες για την αντίδικη πλευρά.">> Στην υπόθεση D. J. KARAPATAKIS & SONS LTD - v - ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΦΕΣΗ ΑΡ. 135/2011 ημερομηνίας 13/6/2013, αποφασίσθηκαν τα πιο κάτω: << Σειρά αποφάσεων διαμόρφωσε τις αρχές που διέπουν το θέμα τροποποίησης δικογράφων κάτω από τη Δ.25 των Διαδικαστικών Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Η τροποποίηση ή μη δικογράφου, ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου η οποία ασκείται με πρωταρχικό μέλημα, το συμφέρον της δικαιοσύνης. Οι παράγοντες που επενεργούν στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης είναι πολλοί, όπως πολλοί είναι και οι παράγοντες που θα μπορούσαν να επιδράσουν στον τρόπο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Το βέβαιο είναι ότι δεν μπορούν να καθοριστούν εξαντλητικά. Στην Παπαχρυσοστόμου ν. Κ. Γρηγοριάδης & Συνέταιροι, κ.α., Π.Ε. 79/09, ημερ. 4/5/12, αναφέρονται τ' ακόλουθα: «Το συμπέρασμα που μπορεί με ασφάλεια να συναχθεί από τη σχετική νομολογία, είναι ότι το θέμα, τροποποίησης δικογράφων, ανάγεται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου η οποία ασκείται φιλελεύθερα και δεν διέπεται από άκαμπτους κανόνες, αλλά από διάφορους παράγοντες, η βαρύτητα των οποίων ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Η βασική αρχή η οποία πηγάζει μέσα από την εν λόγω νομολογία είναι ότι στις περιπτώσεις όπου ο προσδιορισμός της ουσίας της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων και η αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών επιβάλλουν την τροποποίηση των δικογράφων, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται υπέρ της έγκρισης της αίτησης νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί βλάβη ή αδικία στην άλλη πλευρά η οποία δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα ή ο αιτητής δεν ενεργεί κακόπιστα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της οποιασδήποτε καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του αιτητή, ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη τροποποίησης δικογράφων, όμως η άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου στο στάδιο αυτό, ασκείται με φειδώ. Τέλος μπορεί να λεχθεί ότι η εισαγωγή ενός νέου θέματος δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκη και την απόρριψη της αίτησης, νοουμένου όμως ότι δεν έχει καταλυτικές συνέπειες για την αντίδικη πλευρά.» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΙΤΗΣΗΣ - ΕΝΣΤΑΣΗΣ Το Δικαστήριο έχει εξετάσει με πάρα πολλή προσοχή τους λόγους που έχει επικαλεστεί η ενάγουσα για να υποστηρίξει την αίτηση της, ως επίσης και τους λόγους που προέβαλαν οι εναγόμενοι για να στηρίξουν την ένσταση τους, αμφότερες τις ένορκες δηλώσεις και αγορεύσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων αλλά και το νομικό και νομολογιακό πλαίσιο που διέπει το θέμα της τροποποίησης δικογράφων ως έχει εκτεθεί πιο πάνω και το Δικαστήριο ασκώντας την διακριτική του ευχέρεια, κρίνει ότι η αιτούμενη αίτηση θα πρέπει να τύχει έγκρισης για τους λόγους που αναφέρονται πιο κάτω. Οι λόγοι που έχουν τεθεί αναφορικά με την αντικανονικότητα της ένορκης δήλωσης από πλευράς αιτήτριας λόγω του ότι έχει γίνει από δικηγόρο και επειδή δεν είναι εξουσιοδοτημένο άτομο, αυτά δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά από το Δικαστήριο. Όσον αφορά την όμνυση της υποστηρικτικής δήλωσης από δικηγόρο χωρίς να εξηγείται ο λόγος για τον οποίο δεν ορκίστηκε διοικητικός σύμβουλος ή γραμματέας της ίδιας της εφεσείουσας, αναμφίβολα η νομολογία έχει κατ΄ επανάληψη επισημάνει το ανεπιθύμητο της πρακτικής αυτής, αλλά δεν έχει φθάσει στο σημείο της απαγόρευσης ώστε να αγνοείται ή να απορρίπτεται η ένορκη αυτή δήλωση, (Dmitry Rybolovlev v. Elena Rybolovleva

(2010)1 Α.Α.Δ. 82). Η απαγόρευση αφορά την όμνυση ένορκης δήλωσης από δικηγόρο, ο οποίος είναι ή στη συνέχεια της διαδικασίας, καθίσταται μάρτυρας γεγονότων οπότε και θεωρείται ασυμβίβαστος ο περαιτέρω εκ μέρους του χειρισμός της υπόθεσης, (In re Efthymiou

(1987)1 C.L.R,. 319 και Thanos Hotels Ltd ν. Ιωάννου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1036). Επί όλου του θέματος της εκ μέρους δικηγόρου όρκισης ένορκης δήλωσης, σχετική είναι και η εντελώς πρόσφατη απόφαση στη Nikitin Alexander v. Grigorey Alexander, Πολ. Έφ. 66/2011, ημερ. 28.5.2013). Από την στιγμή λοιπόν που η ενόρκως δηλούσα στην αίτηση τροποποιήσης δεν χειρίστηκε και την αίτηση τροποποίησης, εν΄ όψει μάλιστα και του γεγονότος ότι έχει γίνει και αλλαγή δικηγόρου, αλλά και εν΄ όψει του γεγονότος ότι η ίδια η ενόρκως δηλούσα στην αίτηση τροποποίησης αναφέρει την πηγή εξουσιοδότησης της, οι λόγοι ένστασης που τέθηκαν επί αυτού του θέματος είναι αβάσιμοι και απορρίπτονται. Ο λόγος ένστασης που έχει τεθεί περί προσθήκης νέας ή επιπροσθετης βάσης αγωγής, ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και απορρίπτεται. Το κριτήριο του τι αποτελεί νέα απαράδεκτη βάση αγωγής διατυπώνεται με σαφήνεια στο πιο κάτω απόσπασμα από το Annual Practice 1959, σελ. 625: "The Court will not refuse to allow an amendment simply because it introduces a new case (Budding v. Murdoch 1 Ch.D. 42, Hubbick v. Helms 56 L.J. Ch. P. 539) But it will do so where the amendment would change the action one of a substantially different character which would more conveniently be the subject of a fresh action (Releigh v. Goshen

(1898)1 Ch. 81)." Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι δεν επιδιώκεται καν νέα ή προσθήκη νέας βάσης αγωγής αλλά διαφορετικό παρακλητικό της έκθεσης απαίτησης, που αυτό εξαρτάται, ήτοι η παρασχεθείσα θεραπεία, από την αξιολόγηση της μαρτυρίας και κατά πόσο με βάση τα ευρήματα και συμπεράσματα δικαιολογείται η θεραπεία η οποία επιδιώκεται με την τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης και συνεπώς δεν μπορούν να τύχουν εξέτασης σε αυτό το στάδιο και γενικά δεν μπορεί να στερηθεί το δικαίωμα στην ενάγουσα από του να προωθήσει εκείνες τις θεραπείες τις οποίες πιστεύει ότι δικαιούται και το κατά πόσο αυτές θα αποδοθούν, αυτό θα εξαρτηθεί κατά πόσο θα αποδειχθούν οι ισχυρισμοί της και κατά πόσο δικαιολογούνται με βάση τον κείμενη νομοθεσία. Επίσης δεν επιδιώκεται η εισαγωγή νέων ισχυρισμών και γεγονότων και συνεπώς δεν μπορεί να ευσταθήσει η πιο πάνω θέση των εναγομένων αφού δεν νοείται νέα βάση αγωγής χωρίς νέα γεγονότα και ισχυρισμούς και συνεπακόλουθα δεν μπορεί να ευσταθήσει και ο λόγος ένστασης που έχει τεθεί περί δυσμενούς επηρεασμού των δικαιωμάτων των εναγομένων διότι επιδιώκεται ουσιαστικά μόνο νέο παρακλητικό της έκθεσης απαίτησης με βάση όμως τα ίδια γεγονότα που δικογραφούνται στην έκθεση απαίτησης στα οποία οι εναγόμενοι ήδη προώθησαν την θέση τους και το είδος της αιτούμενης θεραπείας είναι ουσιαστικά θέμα νομικό που εξαρτάται μετά την αξιολόγηση των θέσεων της ενάγουσας και κατά πόσο θα αποδειχθούν κατά την ακροαματική διαδικασία. Αναφορικά με τους λόγους ένστασης που έχουν τεθεί περί καθυστέρησης στην υποβολή της επίδικης αίτησης και στο ότι επιδιώκεται καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης, αυτοί οι λόγοι δεν ευσταθούν. Όσον αφορά το θέμα της καθυστέρησης στην εκδίκαση της αγωγής, διαφαίνεται ότι η καθυστέρηση προκλήθηκε λόγω της αργοπορημένης υποβολής ένστασης από πλευράς των εναγομένων. Φυσικά το Δικαστήριο, με την έγκριση της αίτησης, θα δώσει τέτοιες οδηγίες έτσι ώστε η συμπλήρωση των δικογράφων να γίνει τάχυστα και να προχωρήσει η υπόθεση σε εκδίκαση σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Ως προς το θέμα της ισχυριζόμενης καθυστέρησης στην υποβολή της αίτησης, ο λόγος της καθυστέρησης από μόνος του δεν συνιστά πάντοτε αιτία για απόρριψη της αίτησης για τροποποίηση, ούτε και το γεγονός της καθυστέρησης εξισούται κατ' ανάγκη με κακοπιστία. Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός και συνιστά ένα από τους πολλούς παράγοντες που το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη στην άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας συνεκτιμάται δε σαν λογική απόρροια του άρθρου 30

(2)του Συντάγματος. (Astor Manufacturing and Exporting Ltd. κ.ά. ν. A. & G. Leventis κ.ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726). Στην υπόθεση Αντώνης Ανδρέου -ν - C. ATALIOTIS NICHE ADVERTISING LTD αρ. αγωγής ευρεσιτεχνίας 2/2011 ημερ. 15/3/2013 αποφασίσθηκαν τα πιο κάτω: << Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου σε αιτήσεις όπως η παρούσα αίτηση δεν διέπεται από άκαμπτους κανόνες αλλά από αριθμό παραγόντων, η βαρύτητα των οποίων ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με την κρατούσα γνώμη, εκεί όπου ο προσδιορισμός της ουσίας της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων και η αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών επιβάλλουν την τροποποίηση των δικογράφων, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε καθυστέρηση, αμέλεια ή απροσεξία που τυχόν έχουν επιδειχθεί, ασκείται υπέρ της έγκρισης της αίτησης, νοουμένου βέβαια πάντοτε ότι η βλάβη ή η αδικία η οποία θα προκληθεί στην άλλη πλευρά μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα και ο αιτητής δεν ενεργεί κακόπιστα.>> Το Δικαστήριο δεν έχει διαπιστώσει μέσα από την ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση, οποιαδήποτε απόπειρα καθυστέρησης της αγωγής και ούτε οποιαδήποτε υπέρμετρη ή αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης και γίνεται ειδική αναφορά στο θέμα αυτό στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση, αφού αναφέρεται ότι περιήλθαν τα γεγονότα που υποστηρίζουν την αίτηση μετά την καταχώρηση της αγωγής, ισχυρισμοί οι οποίοι έχουν παραμείνει αναντίλεκτοι αφού απλά γίνεται αναφορά από πλευράς εναγομένων περί γενικότητας. Ούτως ή άλλως από μόνος του ο παράγοντας καθυστέρηση δεν μπορεί να αποβεί μοιραίος για την τύχη της αίτησης με βάση την πιο πάνω αναφερθείσα νομολογία. Συνακόλουθα δεν μπορεί να ευσταθήσει και ο λόγος περί κακοπιστίας και καταχρηστικότητας της αίτησης διότι το Δικαστήριο δεν έχει διαπιστώσει κανένα στοιχείο κακοπιστίας και κατάχρησης διότι αυτό που αποσκοπείται, είναι η αντικατάσταση του αιτητικού της έκθεσης απαίτησης το οποίο όπως έχει αναφερθεί πιο πάνω θα αποτελέσει αντικείμενο εξέτασης και αξιολόγησης των γεγονότων και του νομικού πλαισίου της όλης υπόθεσης μετά την ακροαματική διαδικασία. Το Δικαστήριο κρίνει ότι με την επιδιοκώμενη τροποποίηση αυτό που αποσκοπείται είναι η παράθεση εκείνης της αιτούμενης θεραπείας την οποία πιστεύει η ενάγουσα ότι δικαιούται, λόγος ο οποίος κρίνεται καλόπιστος και δικαιολογημένος και είναι διαφορετικό το ζήτημα του κατά πόσο αυτή η επιδιωκόμενη με την αίτηση τροποποίησης θεραπεία τελικά ευσταθήσει με βάση τα δικογραφημένα γεγονότα τα οποία παραμένουν αναλλοίωτα. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Για τους λόγους που το Δικαστήριο προσπάθησε να εξηγήσει, η αίτηση εγκρίνεται και εκδίδεται Διάταγμα ως η παράγραφος 3 (Α)(Γ)(Δ)(Ε)(ΣΤ)(Ζ)(Η) της αίτησης. Τροποποιημένη έκθεση απαίτησης να καταχωρηθεί μέχρι τις 17/1/2014, τροποποιημένη έκθεση υπεράσπισης να καταχωρηθεί μέχρι τις 24/1/2014 και τυχόν τροποποιημένη απάντηση στην υπεράσπιση μέχρι τις 30/1/2014. Λόγω του περιορισμού της επιδιοκόμενης τροποποίησης και λόγω του ότι η αιτούμενη τροποποίηση αφορούσε απλά την προσθήκη παρακλητικού της έκθεσης απαίτησης η οποία εξαρτάται αποκλειστικά από το αποτέλεσμα της πορείας της υπόθεσης και επειδή δεν έχουν προστεθεί νέοι ισχυρισμοί, το Δικαστήριο κρίνει ότι η δίκαιη διαταγή ως προς τα έξοδα είναι όπως τα έξοδα της αίτησης ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της κυρίως υπόθεσης. (Υπ.)................ ΑΛ. ΦΥΛΑΚΤΟΥ, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο