Παναγιώτης Σπύρου ν. PAS KAROUSOS POWER HYDRAULICS LTD κ.α., Αρ. Αγωγής: 806/10, 27/10/2014

(1)Οι περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμοι του 1964 και 1982 καταργούνται: Νοείται ότι η κατάργηση των πιο πάνω Νόμων με κανένα τρόπο δεν μπορεί να καταστήσει παραγεγραμμένο οποιοδήποτε αγώγιμο δικαίωμα το οποίο έχει διατηρηθεί σε ισχύ δυνάμει των καταργημένων Νόμων, εκτός αν και μέχρις ότου συμπληρωθεί μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος Νόμου, νέος και από την αρχή χρόνος παραγραφής για το εν λόγω αγώγιμο δικαίωμα.

(2)Ο περί Παραγραφής (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμος του 1990 καταργείται: Νοείται ότι η δυνάμει του πιο πάνω καταργούμενου Νόμου επελθούσα παραγραφή ορισμένων αξιώσεων ουδόλως επηρεάζεται». Το ερώτημα που τίθεται επί τάπητος είναι τι ίσχυε από την 1.6.05 και έπειτα. Η περίοδος παραγραφής για αστικά αδικήματα καθορίζεται από το άρθρο 68 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε. Ο Περί Παραγραφής Νόμος, Κεφ. 15, όπως τροποποιήθηκε, δεν επηρεάζει τις πρόνοιες του Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, για αστικά αδικήματα και δη το πιο πάνω αναφερόμενο άρθρο

1. Ενδεικτικά είναι τα άρθρα 5 και 10 του Κεφ. 15, όπως τροποποιήθηκε, τα οποία διαλαμβάνουν ως ακολούθως: «
2. No action shall be brought upon, for, or in respect of, any cause of action not expressly provided for in this Law, or expressly exempted from the operation of this Law, after the expiration of six years from the date when such cause of action accrued». «
3. Nothing in this Law shall— .................................. (d) affect any provision in any other Law relating to the limitation of any action under such Law». Το άρθρο 68 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, κατά τον ουσιώδη χρόνο προνοούσε τα ακόλουθα: «Καμιά αγωγή δεν εγείρεται για αστικό αδίκημα, εκτός αν αυτή εγερθεί— (α) εντός δύο ετών αμέσως μετά την πράξη ή παράλειψη για την οποία εγέρθηκε η αγωγή, ή (β) αν το αστικό αδίκημα προκαλεί νέα ζημιά κατά εξακολούθηση από μέρα σε μέρα, εντός δύο ετών από την κατάπαυση αυτής, ή (γ) αν η βάση της αγωγής δεν προκύπτει από την τέλεση οποιασδήποτε πράξης ή παράλειψης για τέλεση πράξης αλλά από τη ζημιά που απορρέει από την πράξη αυτή ή παράλειψη εντός των δύο αμέσως επόμενων ετών μετά που ο ενάγοντας υπέστη τη ζημιά, (δ) αν το αστικό αδίκημα δόλια αποκρύφτηκε από τον εναγόμενο, εντός δύο ετών από την ανακάλυψή του από τον ενάγοντα, ή από το χρόνο που θα ανακαλύπτετο από αυτό αν κατέβαλλε εύλογη φροντίδα και επιμέλεια: Νοείται ότι αν κατά το χρόνο που προκύπτει πρώτα η βάση της αγωγής, αν ο ενάγοντας δεν συμπλήρωσε το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του ή δεν έχει σώες τις φρένες του ή ο εναγόμενος δεν βρίσκεται στη Δημοκρατία, οι τριετείς αυτές προθεσμίες δεν αρχίζουν να τρέχουν μέχρις ότου ο ενάγοντας συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του ή παύσει να μην έχει σώες τις φρένες του ή ο εναγόμενος επανέλθει στη Δημοκρατία: Νοείται περαιτέρω ότι καμιά διάταξη που περιλαμβάνεται στο άρθρο αυτό δεν θεωρείται ότι επηρεάζει τις διατάξεις του άρθρου 34 του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμου και του άρθρου 58 του Νόμου αυτού». Για σκοπούς πληρότητας σημειώνεται ότι το πιο πάνω άρθρο τροποποιήθηκε με τον Τροποποιητικό Νόμο 17(Ι)/
4. Με τον Νόμο αυτό η περίοδος παραγραφής επεκτάθηκε από 2 έτη σε 3 έτη. Ουσιώδους σημασίας για το προαναφερόμενο ερώτημα κρίνω πως είναι η επιφύλαξη του εδαφίου

(1)του άρθρου 4 του Νόμου. Με την εν λόγω επιφύλαξη ο χρόνος παραγραφής επεκτάθηκε «μέχρις ότου συμπληρωθεί μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος Νόμου, νέος και από την αρχή χρόνος παραγραφής για το εν λόγω αγώγιμο δικαίωμα». Αυτό σημαίνει ότι κατά την ημερομηνία κατάργησης των Περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμων του 1964 και 1982 και έναρξης της ισχύος του Νόμου, ήτοι την 1.6.05, το αγώγιμο δικαίωμα του Καθ' ου η αίτηση διατηρήθηκε σε ισχύ για άλλα δύο έτη, που τότε ήταν η περίοδος παραγραφής για αστικά αδικήματα, ήτοι μέχρι την 31.5.

1. Ακολουθεί ότι κατά τις 16.3.10, ημερομηνία κατά την οποία καταχωρήθηκε το ειδικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα, το αγώγιμο δικαίωμα του Καθ' ου η αίτηση είχε παραγραφεί. Οι Περί Παραγραφής (Τροποποιητικοί) Νόμοι 28(Ι)/08, 34(Ι)/08, 16(Ι)/09, 20(Ι)/10, 41(Ι)/11 και 159(Ι)/11 ανέστειλαν την εφαρμογή των διατάξεων του Περί Παραγραφής Νόμου, Κεφ. 15, σταδιακά. Με τον Ν. 28(Ι)/08 αυτές αναστάληκαν μέχρι την 31.3.09 - από τις 30.5.08 σύμφωνα με τον Τροποποιητικό Νόμο 34(Ι)/08 - με τον Ν. 16(Ι)/09 μέχρι την 31.3.10, με τον Ν. 20(Ι)/10 μέχρι την 30.11.10, με τον Ν, 41(Ι)/11 μέχρι την 31.12.11 και με τον Ν. 159(Ι)/11 μέχρι την 30.6.
2. Είναι η θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου του Αιτητή ότι δυνάμει των πιο πάνω τροποποιητικών Νόμων το αγώγιμο δικαίωμα του Καθ' ου η αίτηση δεν είχε παραγραφεί μέχρι την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Με όλο τον σεβασμό προς την ευπαίδευτη συνήγορο θα διαφωνήσω με την πιο πάνω θέση. Οι πιο πάνω τροποποιητικοί Νόμου επέδρασαν στον Περί Παραγραφής Νόμο, Κεφ. 15, όχι, όμως, στον Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο, Κεφ.
3. Έτσι, ο τελευταίος Νόμος ουδόλως επηρεάσθηκε από τους πιο πάνω τροποποιητικούς Νόμους. Δεν μου διαφεύγει το άρθρο 2 του Περί Παραγραφής Τροποποιητικού Νόμου, Ν. 108(Ι)/02ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 12.7.02 και διαλαμβάνει τα ακόλουθα: «Το άρθρο 8 του βασικού νόμου τροποποιείται με την προσθήκη αμέσως μετά από αυτό, του ακόλουθου νέου άρθρου: 8Α. Σε οποιαδήποτε αγωγή, στην οποία η αξίωση αφορά αποζημιώσεις για πρόκληση σωματικής βλάβης ή και θανάτου ένεκα αστικού αδικήματος, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει, ότι είναι δίκαιο και ορθό, να μην εφαρμοστούν οι πρόνοιες παραγραφής της αξίωσης για αποζημιώσεις, αφού λάβει υπόψη τους λόγους και το χρόνο καθυστέρησης στην καταχώρηση της αγωγής και τη διάρκεια της ανικανότητας του ενάγοντα να χειριστεί την υπόθεσή του, περιλαμβανομένου και του αποβιώσαντα, εάν η αγωγή αφορά θάνατο, τη συμπεριφορά του ενάγοντα στην προσπάθεια για εξασφάλιση των απαραιτήτων σχετικών στοιχείων και του εναγομένου σ' αυτή την προσπάθεια και τις συνέπειες της καθυστέρησης σε σχέση με τη διασφάλιση ή και την αξιοπιστία της μαρτυρίας: Νοείται ότι η πιο πάνω διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου δε θα ασκείται μετά την πάροδο πέντε ετών από την ημερομηνία παραγραφής της αξίωσης». Ο βασικός Νόμος είναι ο Περί Παραγραφής Νόμος, Κεφ.
4. Κρίνω πως το πιο πάνω άρθρο ισχύει στην υπό εξέταση περίπτωση αφ' ης στιγμής η παρούσα αγωγή αφορά αποζημιώσεις για πρόκληση σωματικής βλάβης ένεκα αστικού αδικήματος. Δεν βοηθά, όμως, τον Καθ' ου η αίτηση για τον εξής λόγο. Ο Περί Παραγραφής Νόμος, Κεφ. 15, και όλες οι πρόνοιες αυτού ανεστάλησαν, όπως και πιο πάνω αναφέρθηκε, με τους Τροποποιητικούς Νόμους 28(Ι)/08, 34(Ι)/08, 16(Ι)/09, 20(Ι)/10, 41(Ι)/11 και 159(Ι)/11 σταδιακά από 30.5.08 μέχρι την 30.6.12 με αποτέλεσμα για την χρονική αυτή περίοδο να μην έχουν οποιαδήποτε ισχύ συμπεριλαμβανομένου και του άρθρου 8Α. Πριν, όμως, την 30.5.08 και από την ημέρα που τέθηκε σε ισχύ ο Τροποποιητικός Νόμος 108(Ι)/02, ήτοι την 12.7.02, το πιο πάνω άρθρο είχε ισχύ. Επομένως, ο Καθ' ου η αίτηση θα μπορούσε να επικαλεσθεί το πιο πάνω άρθρο από τις 31.5.07, ημερομηνία λήξης της περιόδου παραγραφής, μέχρι την 29.5.
5. Επίκληση του πιο πάνω άρθρου για την πιο πάνω περίοδο δεν έγινε αφού συν τοις άλλοις η αγωγή καταχωρήθηκε το έτος
6. Το εν λόγω άρθρο δεν καθορίζει την διαδικασία με την οποία το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει τα όσα σε αυτό διαλαμβάνονται. Κάτι για το οποίο, όμως, γίνεται ρητή πρόνοια στο άρθρο 22 του Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου, Ν. 66(Ι)/12, όπως τροποποιήθηκε, ο οποίος, βεβαίως, δεν έχει ισχύ στην υπό εξέταση περίπτωση. Η αναφορά δε στο άρθρο 22 του Νόμου 66(Ι)/12, όπως τροποποιήθηκε, γίνεται για σκοπούς καθοδήγησης του Δικαστηρίου και μόνο αναφορικά με ένα ζήτημα το οποίο θα πρέπει να απασχολήσει και που είναι, όπως και πιο πάνω αναφέρθηκε, το ζήτημα της διαδικασίας. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο θα πρέπει να προηγηθεί της έγερσης της αγωγής αίτηση με εναρκτήρια κλήση ή θα πρέπει να υποβληθεί παρεμπίπτουσα αίτηση μετά την δικογράφηση της παραγραφής. Και αυτό είναι λογικό αφού το ζήτημα θα κριθεί στην βάση μαρτυρίας. Στην υπό εξέταση περίπτωση κανένα διαδικαστικό διάβημα δεν ακολουθήθηκε από την πλευρά του Καθ' ου η αίτηση για την περίοδο που πιο πάνω υποδεικνύεται προς ενεργοποίηση του πιο πάνω άρθρου. Ούτε και οποιοδήποτε από αυτά που προνοεί το άρθρο 20 του Νόμου 66(Ι)/
7. Σημειώνεται επιπρόσθετα ότι στα πλαίσια της υπό κρίση αίτησης δεν παρέχεται η δυνατότητα μιας τέτοιας εξέτασης για τον επιπρόσθετο λόγο ότι στα πλαίσια της υπό κρίση αίτησης το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει επί ενός αμιγώς νομικού σημείου στην βάση επιχειρηματολογίας και μόνο. Χώρια που σύμφωνα με το άρθρο 8Α η διακριτική ευχέρεια που παραχωρείται στο Δικαστήριο από το εν λόγω άρθρο δεν μπορεί να ασκηθεί μετά την πάροδο πέντε ετών από την ημερομηνία παραγραφής της αξίωσης. Όπως και ενωρίτερα αναφέρθηκε το αγώγιμο δικαίωμα του Καθ' ου η αίτηση εναντίον της Αιτήτριας παραγράφηκε την 31.5.
8. Η περίοδος των 5 ετών που καθορίζεται από το πιο πάνω άρθρο εξέπνευσε την 30.5.
9. Υπενθυμίζεται ότι ο Καθ' ου η αίτηση δεν θα μπορούσε να καλέσει το Δικαστήριο να ασκήσει την διακριτική εξουσία που παραχωρείται σε αυτό από τον άρθρο 8Α από τις 30.5.08 και έπειτα καθότι αυτό όπως και οι λοιπές πρόνοιες του Περί Παραγραφής Νόμου άρχισαν από την πιο πάνω ημερομηνία να αναστέλλονται μέχρι την 30.6.12 που τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος 66(Ι)/
10. Στην υπόθεση Δημήτρης Φεσσά και Άλλη ν. Ευανθίας Α. Κασάπη

(1994)1 ΑΑΔ 337 λέχθηκε ότι η Νομολογία καθιέρωσε ότι σε περίπτωση που το αγώγιμο δικαίωμα έχει παραγραφεί το ορθό διατακτικό είναι η αναστολή της παραπέρα διαδικασίας στην υπόθεση. Τούτο είναι η εύλογη συνέπεια του γεγονότος πως η ουσία της αγωγής δεν εκδικάσθηκε για να απολήξει στην απόρριψή της. Έτσι, στην πιο πάνω υπόθεση που ορθά κατά το Εφετείο το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι η αγωγή δεν μπορούσε να προχωρήσει γιατί είχε καταχωρηθεί εκπρόθεσμα, πλην όμως, την απέρριψε, το Εφετείο αντικατέστησε την πιο πάνω διαταγή της απόρριψης της αγωγής με διαταγή για αναστολή της παραπέρα διαδικασίας στην υπόθεση. Συνακόλουθα η παραπέρα διαδικασία στην απαίτηση του Ενάγοντα / Καθ' ου η αίτηση εναντίον της Αιτήτριας / Εναγόμενης 1 αναστέλλεται. Με την απόφασή μου ημερομηνίας 23.6.14 τα έξοδα της αίτησης αναφορικά με την Εναγόμενη 1 επιφυλάχθηκαν. Κρίνω ορθό, σκόπιμο και δίκαιο να μην επιδικάσω έξοδα υπέρ του Καθ' ου η αίτηση παρά την τύχη του αιτήματος. Και αυτό γιατί η πλευρά του Καθ' ου η αίτηση βάσισε το αίτημα της σε μια εντελώς διαφορετική βάση η οποία ως εκ των ανωτέρω κρίνεται εσφαλμένη. Και συγκεκριμένα στο ότι μέχρι την καταχώρηση της αγωγής είχαν παρέλθει 3 έτη από την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος. Εν' όψει, όμως, του ότι η διαδικασία θα ανασταλεί κρίνω ορθό και δίκαιο να επιδικάσω τα έξοδα της αγωγής υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης 1. Συνακόλουθα και όσον αφορά στην αίτηση ημερομηνίας 16.12.13 δεν εκδίδεται διαταγή για έξοδα αναφορικά με την Εναγόμενη 1 / Αιτήτρια. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης 1 όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα της αγωγής και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ........... Π. Μιχαηλίδης, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Αναφορά: Προδικαστική εκδίκαση νομικού σημείου - Διάταξη 27 - παραγραφή Subject: Civil / Other Actions / Interim cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο