ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΙΟΠΕΤΡΙΟΥ ΛΤΔ ν. ΔΗΜΗΤΡΗ Σ. ΜΙΣΟΥ, Αρ. Αγωγής: 956/2012, 4/3/2014

(2000)1 ΑΑΔ 1034: «.Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της. Διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για τη αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις. Με αυτά θέλουμε να τονίσουμε ότι τα προβλεπόμενα από το νόμο μέσα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα, εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο του κράτους δικαίου.» Ο Περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμος, Κεφ 6 παρέχει στο Δικαστήριο την εξουσία να εξετάσει εξ αποφάσεως οφειλέτη, μεταξύ άλλων, αναφορικά με την οικονομική του κατάσταση και την ικανότητα του να πληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος του. Η διαδικασία του Μέρους VIII του Κεφ 6 έχει ανακριτικό χαρακτήρα και η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει καθορίσει τις βασικές παραμέτρους που το Δικαστήριο πρέπει να λάβει υπόψη για να αποφασίσει κατά πόσο ο οφειλέτης είναι σε θέση να πληρώσει το χρέος του με δόσεις. Το Δικαστήριο δεν εκδίδει διάταγμα πληρωμής του εξ αποφάσεως χρέους με δόσεις αν σαν αποτέλεσμα τέτοιου διατάγματος ο χρεώστης δεν θα μπορεί να αντιμετωπίσει τις ουσιαστικές ανάγκες του ιδίου και της οικογένειας του. Όπως καθορίστηκε στην National Bank of Greece v Nicos Trihinas

(1976)2 JSC 411 : «Without seeking to enumerate exhaustively the facts that will have a bearing on the decision of the court, some of the salient facts are given below: (

1. a)The earnings of the judgment debtor. (
2. b)The needs of necessaries of the judgement debtor and members of his family. The education of an infant child under the age of 18 may be legitimately classified as "a necessary". (
3. c)Other obligations of the debtor to third parties. (
4. d)The magnitude of the debt and the time that would be required to pay it off by any given judgement.» Η προσέγγιση αυτή επιβεβαιώθηκε και ακολουθήθηκε σε πολλές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου που ακολούθησαν[1]. Ενδεικτικά, στην Αντώνης Φλαγκοφάς ν Αταλεζα Λτδ

(1989)1(Ε) ΑΑΔ 686: «Η οικονομική ευχέρεια για την αποπληρωμή εξ αποφάσεως χρέους, μετά τον προσδιορισμό των μέσων του χρεώστη, συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειας του για αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές περιλαμβάνουν τη στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας καθώς και τη μόρφωση των παιδιών και κάποια ευχέρεια για την κοινωνική διακίνηση του χρεώστη.» Αναφορικά με άλλες οικονομικές υποχρεώσεις του χρεώστη, η νομολογία καθορίζει ότι υποχρεώσεις μεταγενέστερες του δικαστικού χρέους, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει καν δικαστική απόφαση εναντίον του χρεώστη για αυτές, δεν έχουν προτεραιότητα ενώ αγνοείται επίσης και υστερογενής σύναψη χρέους. Επιπρόσθετα, η δημιουργία μη απαραίτητων υποχρεώσεων από τον χρεώστη δεν μπορεί να προβάλλεται ως δικαιολογία για την αδυναμία του να πληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος του[2]. Το κάπνισμα και το αλκοόλ έχουν κατηγοριοποιηθεί ξεκάθαρα ως μη απαραίτητες ανάγκες ζωής[3]. Έξοδα που αφορούν τη μόρφωση ή φροντιστήρια παιδιών δεν θεωρούνται αυτόματα ως αναγκαία αλλά κάθε τέτοιο έξοδο πρέπει να εξεταστεί για να διαφανεί αν, με βάση όλα τα περιστατικά της συγκεκριμένη υπόθεσης, είναι δικαιολογημένο, χρήσιμο και αναγκαίο έξοδο διαβίωσης[4]. Συνοψίζοντας, πριν το Δικαστήριο εκδώσει διάταγμα για πληρωμή εξ αποφάσεως χρέους με δόσεις πρέπει να ισοζυγίσει από τη μια τη δυνατότητα του οφειλέτη να πληρώνει τις δόσεις και από την άλλη την αξίωση του πιστωτή να λάβει το ποσό του εξ αποφάσεως χρέους το συντομότερο δυνατό. Όλα τα αναγκαία στοιχεία πρέπει να είναι ενώπιον του Δικαστηρίου για να μπορέσει να καταλήξει αν πρέπει να εκδοθεί το διάταγμα και, αν ναι, το ύψος της δόσης[5]. Κανένα διάταγμα μηνιαίων δόσεων δεν πρέπει και δεν μπορεί να εκδίδεται αν, ως αποτέλεσμα, ο χρεώστης δεν θα μπορεί να αντιμετωπίσει τις ουσιαστικές και βασικές ανάγκες του ιδίου και των εξαρτώμενων του. Επιπρόσθετα, αντί το Δικαστήριο να διατάξει την πληρωμή μιας συμβολικής μηνιαίας δόσης για ευτελές ποσό, θα πρέπει να απορρίψει την αίτηση[6]. Αξιολόγηση μαρτυρίας Κατά την ακρόαση της Αίτησης, οι Ενάγοντες/Αιτητές δεν προσκόμισαν οποιαδήποτε μαρτυρία επομένως το Δικαστήριο θα βασίσει τα συμπεράσματα του μόνο στην ένορκη μαρτυρία του Καθ' ου η Αίτηση. Ο σκοπός και ο στόχος της αξιολόγησης της μαρτυρίας είναι, με γνώμονα την αξιοπιστία του μάρτυρα, να διακριβωθεί εάν υπάρχει δυνατότητα από πλευράς του χρεώστη να πληρώσει το χρέος με δόσεις. Το Δικαστήριο αξιολογεί τη μαρτυρία και καταλήγει σε συμπεράσματα σύμφωνα με τα γεγονότα που κρίνει ότι έχουν αποδειχτεί. Παρακολούθησα τον Καθ' ου η Αίτηση να καταθέτει ενόρκως και πρέπει να πω ότι δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Πολλά από τα όσα ισχυρίστηκε στερούνταν λογικής. Ενδεικτικά αναφέρω τον ισχυρισμό του ότι προτιμά και επιλέγει να κοιμάται στο πεζοδρόμιο έξω από το σπίτι της πρώην συζύγου του παρά να κοιμάται στο αυτοκίνητο ή να ενοικιάσει σπίτι. Οι αναφορές του στα έξοδα του ήταν ασαφείς και αόριστες, όπως το ότι για καύσιμα του αυτοκινήτου του χρειάζεται €100=€150-€200 το μήνα. Μη λογική βρίσκω τη θέση του ότι ο λόγος που δεν έχει αποταθεί στο Γραφείο Ευημερίας για κάποιο επίδομα είναι διότι δεν θέλει να το στερήσει από κάποιον άλλο που το έχει ανάγκη αφού ο ίδιος δεν το χρειάζεται. Σημειώνω επίσης ότι ούτε για τα έξοδα ούτε για τα εισοδήματα του δεν προσκόμισε καμία απόδειξη ή άλλο έγγραφο προς υποστήριξη τους. Όλα τα πιο πάνω καθώς και ο τρόπος που απαντούσε τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν τόσο από το δικηγόρο των Αιτητών όσο και από το Δικαστήριο με οδηγούν στο συμπέρασμα ότι δεν πρόκειτο για άτομο που έλεγε την αλήθεια. Επομένως, δεν μπορώ να δεχτώ όλα που έχει αναφέρει αναφορικά με τα εισοδήματα, τα έξοδα και την οικονομική του κατάσταση Με αυτά τα δεδομένα, βρίσκομαι τώρα στη δύσκολη θέση να πρέπει να αποφασίσω κατά πόσο υπάρχει περίσσευμα από τα εισοδήματα του Καθ΄ου η Αίτηση και ποιο είναι αυτό το περίσσευμα. Από τα όσα ανέφερε ο Καθ' ου, υπάρχουν κάποια έξοδα τα οποία σίγουρα δεν εμπίπτουν στην κατηγορία των εξόδων που αναγνωρίζονται από τη νομολογία ως αναγκαία. Σε αυτά τοποθετώ τα €40 το μήνα που δαπανεί για κάπνισμα, και τα €17 το μήνα που χρησιμοποιεί για το κινητό του τηλέφωνο. Επίσης, με δεδομένη τη θέση του ότι δεν θεωρεί ότι πρέπει να χρησιμοποιεί δημόσιες συγκοινωνίες για τις μετακινήσεις του αλλά μόνο το δικό του αυτοκίνητο, θεωρώ ότι το ποσό των €200 που ανέφερε δεν μπορεί να θεωρηθεί ολόκληρο ότι εμπίπτει στα αναγκαία έξοδα του. Αυτό ενισχύεται και από τη θέση του ότι επιλέγει νε μένει έξω από το σπίτι της πρώην γυναίκας του αντί να ενοικιάσει χώρο διαμονής σε περιοχή που γειτνιάζει στο χώρο εργασίας του, κάτι που θα μείωνε τα έξοδα καυσίμων του. Λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους παράγοντες, πιστεύω ότι υπάρχει ένα περίσσευμα €85 το μήνα από τα εισοδήματα του Καθ' ου η Αίτηση. Έρχομαι τώρα να εξετάσω κατά πόσο θα πρέπει να εκδοθεί διάταγμα για καταβολή του ποσού αυτού μηνιαίως προς εξόφληση του Εξ Αποφάσεως Χρέους. Όπως ανέφερα και πιο πάνω, το Εξ Αποφάσεως Χρέος αφορά ποσό €48.531,23 με τόκο προς 8,25% ετησίως από 1.1.2012 πλέον έξοδα. Ο σκοπός της παρούσας διαδικασίας, όπως προκύπτει ρητά από τις σχετικές πρόνοιες του Κεφ. 6, είναι να διερευνηθεί η δυνατότητα των οφειλετών να πληρώσουν εξ αποφάσεως χρέος με δόσεις. Θωρώ ότι αν το Δικαστήριο θα καταλήξει στην έκδοση σχετικού διατάγματος, πρέπει το ποσό των δόσεων να είναι τέτοιο ώστε με την τακτική και συνεπή καταβολή των δόσεων αυτών από τον οφειλέτη το ποσό του εξ αποφάσεως χρέους να μειώνεται σταδιακά, με τελική κατάληξη την εξόφληση του. Πιστεύω ότι το Δικαστήριο, αφού καταλήξει σε ποσό που ενδεχομένως ένας οφειλέτης μπορεί να διαθέτει προς εξόφληση εξ αποφάσεως χρέους, πρέπει μετά να εξετάσει αν το ποσό αυτό είναι ικανό να επιτύχει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, δηλαδή αν θα οδηγήσει τελικά στην πληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους. Δεν υποτιμώ καθόλου το πόσο σημαντικό είναι οι δικαστικές αποφάσεις να εκτελούνται ούτε και το καθήκον του Δικαστηρίου να διαφυλάττει, να προστατεύει και να προωθεί το δικαίωμα εξ αποφάσεως πιστωτή να πάρει το λαβείν του. Οτιδήποτε αντίθετο θα επέφερε τεράστιο πλήγμα στο κύρος της δικαιοσύνης. Ταυτόχρονα, θεωρώ ότι θα ήταν παράλογο και θα καταστρατηγούσε τους σκοπούς του Κεφ. 6 αν ένα Δικαστήριο διέταζε την καταβολή μηνιαίας δόσης το ύψος της οποίας δεν θα επαρκούσε για την κάλυψη των τόκων του ποσού της απόφασης με αποτέλεσμα, ακόμα και αν οι μηνιαίες αυτές δόσεις καταβάλλονται κανονικά, το συνολικό ποσό του εξ αποφάσεως χρέους να αυξάνεται αντί να μειώνεται. Θα διαφωνούσα δηλαδή με το ενδεχόμενο το Δικαστήριο να διατάξει την καταβολή δόσεων εάν δεν υπάρχει καμία προοπτική με τις δόσεις αυτές να πληρωθεί ποτέ το εξ αποφάσεως χρέος. Στην παρούσα περίπτωση, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι η οφειλή του Εναγόμενου εξασφαλιζόταν και με υποθήκη επί ακινήτου και ότι στα πλαίσια της αγωγής έχει εκδοθεί διάταγμα για την εκποίηση του ακινήτου αυτού και διάθεση του προϊόντος πώλησης προς ικανοποίηση του χρέους. Με αυτό το δεδομένο, κρίνω ότι οι κίνδυνοι που περιέγραψα πιο πάνω δεν ισχύουν σε αυτή την περίπτωση. Κατάληξη Ενόψει όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι η Αίτηση επιτυγχάνει. Εκδίδεται διάταγμα πληρωμής του Εξ Αποφάσεως Χρέους με μηνιαίες δόσεις €85 έκαστη εναντίον του Καθ' ου η Αίτηση. Η πρώτη δόση θα πληρωθεί την 1.5.2014 και μετά την πρώτη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι την εξόφληση του Εξ Αποφάσεως Χρέους ή μέχρι νεωτέρας διαταγής. Τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας επιδικάζονται εναντίον του Καθ΄ ου η Αίτηση, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ........... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. [1] Κούλα Χρ. Μιχαήλ ν Κυπριακής Λαϊκής Τράπεζας (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ

(1993)1 ΑΑΔ 812 [2] Σχετικές Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ ν Κωνσταντίνου

(2000)1 ΑΑΔ 1034, Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Αραδίππου ν Έλλης Ιακώβου

(1991)1 Α.Α.Δ. 2032, Anestos Adamou v Xenofon Ioannides

(1963)2 C.L.R. 468 [3] Σχετικές οι Rolandis, Louca & Soteriades Ltd v Andreas Koutsiou

(1970)1 CLR 25 και Chrysostomou v Athanasiou

(1981)1 C.L.R. 696 [4] Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ ν Κωνσταντίνου ανωτέρω. [5] Rolandis ανωτέρω. [6] Chrysostomou ανωτέρω. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο