← Κύπρος

Μαρίας Κορδάτου κ.α. ν. Ευαγγελίας Σκουφάρη κ.α., Αρ. Αγωγής: 4335/2008, 4639/2008, 6/2/2015

Μαρίας Κορδάτου κ.α. ν. Ευαγγελίας Σκουφάρη κ.α., Αρ. Αγωγής: 4335/2008, 4639/2008, 6/2/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2015:A41 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ. Πετάση-Κορφιώτη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4335/2008 Μεταξύ: Μαρίας Κορδάτου Ενάγουσας και

  1. Ευαγγελίας Σκουφάρη
  2. Δημήτρη Κωνσταντίνου Εναγόμενων --------------------------- Αρ. Αγωγής: 4639/2008 Μεταξύ: Αριστείδη Βιολάρη, ανήλικου, δια του πατέρα του Βάσου Βιολάρη και της μητέρας του Μαρίας Κορδάτου, γονέων και κηδεμόνων του και ασκούντων την γονική μέριμνα αυτού Ενάγοντα και
  3. Ευαγγελίας Σκουφάρη
  4. Δημήτρη Κωνσταντίνου Εναγόμενων --------------------------- Ημερομηνία: 6 Φεβρουαρίου 2015 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τους Ενάγοντες και στις 2 αγωγές: κ. Λ. Ιωαννίδης Για την Εναγόμενη 1 και στις 2 αγωγές: κ. Α. Μάγος με κ. Κλεάνθους Για τον Εναγόμενο 2 και στις 2 αγωγές: κ. Θ. Ιωαννίδης Α Π Ο Φ Α Σ Η Εισαγωγή Η παρούσα υπόθεση αφορά τροχαίο ατύχημα το οποίο έλαβε χώρα την 27.8.2007 στον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας - Λεμεσού πλησίον του χωριού Αλάμπρα μεταξύ του οχήματος με αριθμό εγγραφής ΚJB 873 που οδηγούσε η Εναγόμενη 1 και του οχήματος με αριθμό εγγραφής KNR 763, ιδιοκτησίας της Ενάγουσας στην αγωγή 4335/2008 (στο εξής η «Ενάγουσα»), το οποίο οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 με τη συγκατάθεση της. Συνεπεία του ατυχήματος, η Ενάγουσα και ο Ενάγοντας στην αγωγή 4639/2008 (στο εξής ο «Ενάγοντας»), οι οποίοι επέβαιναν στο όχημα με αριθμό εγγραφής KNR 763, υπέστηκαν τραυματισμούς, έξοδα και ταλαιπωρία σε σχέση με τα οποία αξιώνουν αποζημιώσεις με τις πιο πάνω αγωγές. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των Εναγόντων και στις δύο αγωγές, όταν ο Εναγόμενος ο οποίος οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής ΚNR 763 στον αυτοκινητόδρομο Λάρνακας - Λευκωσίας με κατεύθυνση τη Λευκωσία εισήλθε στην ένωσή του με τον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού - Λευκωσίας με κατεύθυνση τη Λευκωσία πλησίον του χωριού Αλάμπρα όπου εκινείτο με την ίδια κατεύθυνση το όχημα με αριθμό εγγραφής KJB 873 που οδηγούσε η Εναγόμενη 1 και προπορευόταν, η Εναγόμενη 1 απώλεσε τον έλεγχο του οχήματός της, κτύπησε στο διαχωριστικό κιγκλίδωμα δεξιά της και έκανε στροφή 180º περίπου, γυρίζοντας με αντίθετη φορά, με αποτέλεσμα να επέλθει μετωπική σύγκρουση μεταξύ των δύο οχημάτων, τα οποία στη συνέχεια αναποδογυρίστηκαν επανειλημμένα και κατέληξαν στο αριστερό χαντάκι. Όπως προκύπτει από τις Εκθέσεις Απαίτησης που καταχωρήθηκαν στις δυο αγωγές, εκείνο που αποδίδεται στην Εναγόμενη 1 είναι ότι απώλεσε τον έλεγχο του οχήματός της και κτύπησε στο διαχωριστικό κιγκλίδωμα δεξιά της με αποτέλεσμα να φράξει την ελεύθερη πορεία του οχήματος επί του οποίου επέβαιναν οι Ενάγοντες και οδηγούσε αφηρημένα και χωρίς τη δέουσα παρατηρητικότητα, ιδιαίτερα έχοντας υπόψη τη φύση του δρόμου και τον όγκο της τροχαίας κίνησης, με αποτέλεσμα να εκθέσει τον εαυτό της και τρίτα πρόσωπα σε άμεσο, προβλεπτό και ορατό κίνδυνο. Από την άλλη, οι Ενάγοντες θεωρούν ότι ευθύνη για το ατύχημα έχει και ο Εναγόμενος 2 αφού παρέλειψε να ασκήσει την ενδεικνυόμενη επιμέλεια και προσοχή στο δρόμο, όπως επίσης παρέλειψε να εφαρμόσει τα φρένα του έγκαιρα και/ή αποτελεσματικά αμέσως μόλις εκδηλώθηκε ο κίνδυνος (που συνίστατο στην απώλεια ελέγχου του προπορευόμενου οχήματος) και να προβεί στους αναγκαίους υπό τις περιστάσεις ελιγμούς για την αποφυγή της σύγκρουσης και δεν ενήργησε υπό τις περιστάσεις ως ένας καλός και συνετός οδηγός. Με την Έκθεση Υπεράσπισής της η Εναγομένη 1 ισχυρίζεται ότι αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα έχει ο Εναγόμενος 2, ο οποίος εισερχόμενος στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού - Λευκωσίας πλησίον του χωριού Αλάμπρα, απέκοψε την ελεύθερη πορεία του οχήματος της το οποίο η ίδια οδηγούσε νόμιμα και κανονικά στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού - Λευκωσίας με κατεύθυνση τη Λευκωσία. Από την άλλη πλευρά ο Εναγόμενος 2 προβάλλει στην Έκθεση Υπεράσπισής του ότι οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής KNR 763 για λογαριασμό και προς όφελος της Ενάγουσας και υπό συνθήκες που καθιστούν την Ενάγουσα εκ προστήσεως υπεύθυνη για τυχόν δική του αμέλεια και σε κάθε περίπτωση ισχυρίζεται ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια και παράβαση των νομίμων καθηκόντων της Εναγόμενης
  5. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 καταχώρησαν Ειδοποιήσεις προς Συνεναγόμενο δυνάμει της Δ.10 Θ. 12

(1)ημερομηνίας 29.10.2009 και 2.3.2010 αντίστοιχα. Να σημειωθεί, τέλος, ότι στα πλαίσια αίτησης του Εναγόμενου 2 ημερομηνίας 10.3.2010, εκδόθηκε στις 23.4.2010 εκ συμφώνου διάταγμα συνένωσης των πιο πάνω αγωγών, το οποίο, όπως δηλώθηκε από τους συνηγόρους όλων των πλευρών αφορούσε όλα τα επίδικα θέματα. Σύμφωνα με το ίδιο διάταγμα, ως υπόθεση οδηγός καθορίστηκε η αγωγή 4335/
  1. Κατά το στάδιο των αγορεύσεων, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων υιοθέτησαν τις γραπτές αγορεύσεις τους και προώθησαν τις εκδοχές των πελατών τους όπως αυτές προκύπτουν από τα δικόγραφα τους. Από την πλευρά του ο συνήγορος των Εναγόντων υποστήριξε ότι ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος φέρουν και οι δυο Εναγόμενοι (στο βαθμό που θα κρίνει το Δικαστήριο) και εισηγήθηκε όπως υπέρ της Ενάγουσας επιδικαστεί το ποσό των €45,000 ως γενικές αποζημιώσεις, το ποσό των €30,000 για την απώλεια καριέρας και των μελλοντικών απολαβών, όπως επίσης το ποσό των €8.467,99 ειδικές αποζημιώσεις και €4.646,00 σε σχέση με την απώλεια του εισοδήματός της για την περίοδο 30.11.2007 - 6.2.
  2. Αναφορικά με τον Ενάγοντα, αποτέλεσε θέση του κ. Ιωαννίδη ότι με βάση το ιατρικό πιστοποιητικό που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 41 και τα όσα ανέφερε η Ενάγουσα σε σχέση με τα τραύματα του, το ποσό που θεωρείται δίκαιο για την αποζημίωση του ανέρχεται σε €5,
  3. Στην αντίπερα όχθη, ο μεν κ. Μάγος υποστήριξε ότι αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα φέρει ο Εναγόμενος 2 ο δε κ. Θεόδωρος Ιωαννίδης ζήτησε από το Δικαστήριο να μην αποδώσει στον πελάτη του οποιοδήποτε μερίδιο ευθύνης αλλά εξ όλοκληρου στην Εναγόμενη
  4. Σε σχέση με τις αποζημιώσεις οι θέσεις τους ήταν κοινές και με βάση τα όσα τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου εισηγήθηκαν το ποσό των €15,000 και €1,000 ως γενικές αποζημιώσεις σε σχέση με την Ενάγουσα και τον Ενάγοντα αντίστοιχα. Τέλος, υποστήριξαν ότι τόσο οι ειδικές αποζημιώσεις όσο και η αξίωση της Ενάγουσας για απώλεια μελλοντικών απολαβών δεν έχει στοιχειοθετηθεί και σε αυτή τη βάση δεν δικαιολογείται η επιδίκαση οποιουδήποτε ποσού. Το θέμα της ευθύνης για την πρόκληση του δυστυχήματος Προσοκομισθείσα Μαρτυρία Στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας δόθηκε μαρτυρία σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου δυστυχήματος από την πλευρά της Ενάγουσας και της Εναγομένης
  5. Πιο συγκεκριμένα, για τους σκοπούς της υπόθεσης της Ενάγουσας κατέθεσε ο Α/Αστ. 106 Μάριος Σταυρινός ως Μ.Ε.1 και η Ενάγουσα ως Μ.Ε. 2, ενώ η Εναγόμενη 1 κατέθεσε ως Μ.Υ.
  6. Από την πλευρά του Εναγόμενου 2 δεν δόθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία. Η μαρτυρία όλων των προσώπων που κατέθεσαν στο Δικαστήριο είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά και δεν χρειάζεται να επαναληφθεί. Παρατίθεται, ωστόσο, μια σύνοψη της προσκομισθείσας μαρτυρίας ώστε να γίνουν αντιληπτές οι θέσεις που προβλήθηκαν από αυτούς. Ο Α/Αστ. 106 υπηρετεί σήμερα στο ΤΑΕ Αρχηγείου και είναι στην υπηρεσία της Αστυνομίας από τον Νοέμβριο του
  7. Κατά τον ουσιώδη χρόνο υπηρετούσε στον Αστυνομικό Σταθμό Πέρα Χωρίου Νήσου και κλήθηκε να διερευνήσει το επίδικο δυστύχημα το οποίο επεσυνέβηκε την 27.8.2007 και περί ώρα 20:30 στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού - Λευκωσίας παρά το σημείο όπου ενώνονται οι πορείες του αυτοκινητόδρομου ερχόμενες από Λάρνακα και Λεμεσό. Σε σχέση με τις ενέργειες στις οποίες προέβηκε για τη διερεύνηση του επίδικου δυστυχήματος ετοίμασε Έκθεση Γεγονότων την 17.1.2008, το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε μετά την κατάθεσή της ως Τεκμήριο
  8. Από την εν λόγω Έκθεση προκύπτει ότι το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής KJB 873 οδηγείτο από την Εναγόμενη στην αριστερή λωρίδα του αυτοκινητόδρομου με κατεύθυνση από Λεμεσό προς Λευκωσία, ενώ το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής KNR 763 που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 εκινείτο στην λωρίδα επιτάχυνσης του αυτοκινητόδρομου με κατεύθυνση από Λάρνακα προς Λευκωσία. Το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής KNR 763 εισήλθε στην αριστερή λωρίδα του αυτοκινητόδρομου ενώ το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής KJB 873 είχε αλλάξει λωρίδα και εκινείτο στη δεξιά λωρίδα του δρόμου. Σε κάποιο σημείο του δρόμου η Εναγόμενη 1 απώλεσε τον έλεγχο του οχήματος της, πλαγιολίσθησε και αφού στριφογύρισε στον δρόμο κτύπησε με το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2, με αποτέλεσμα τα δυο οχήματα να ανατραπούν στη συνέχεια σε χωράφι εκτός του δρόμου. Και τα δυο οχήματα υπέστηκαν αρκετές ζημιές και μεταφέρθηκαν στον Σταθμό Πέρα Χωρίου όπου επιθεωρήθηκαν στις 30.8.
  9. Συνεπεία του δυστυχήματος τραυματίστηκε ελαφρά η Ενάγουσα η οποία ήταν συνοδηγός στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2, η Εναγόμενη 1 και η αδελφή της Ελένη Σκουφάρη, 31 ετών, οι οποίες μεταφέρθηκαν στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας όπου εξετάστηκαν και απολύθηκαν την ίδια ημέρα. Στα πλαίσια διερεύνησης του δυστυχήματος ο μάρτυρας προέβηκε σε έλεγχο και επιβεβαίωσε ότι οι ενεχόμενοι οδηγοί είχαν ασφαλιστική κάλυψη με βάση τα ασφαλιστήρια συμβόλαια τα οποία κατατέθηκαν στο Δικαστήριο ως Τεκμήρια 2 και 3, και περαιτέρω ετοίμασε πρόχειρο σχέδιο της σκηνής το οποίο παρουσίασε και κατέθεσε ως Τεκμήριο
  10. Όπως ανέφερε, παρόλο που είχε κάποια εμπειρία στη διερεύνηση τροχαίων δυστυχημάτων, δεν παρακολούθησε κάποιο σεμινάριο ούτε έτυχε κάποιας εκπαίδευσης επί του συγκεκριμένου θέματος. Επεξηγώντας το Τεκμήριο 4, το οποίο όπως υπέδειξε υπογράφθηκε από τους ενεχόμενους οδηγούς, ο μάρτυρας ανέφερε ότι σε αυτό αποτυπώνονται οι πορείες και οι τελικές θέσεις των δυο οχημάτων. Σε σχέση με το σημείο Χ εξήγησε ότι αφορά το σημείο σύγκρουσης με το προστατευτικό ττέλι, χωρίς ωστόσο να είναι σε θέση να καθορίσει το όχημα που προσέκρουσε σε αυτό. Σε σχέση με το δρόμο, παρατήρησε ότι παρόλο που το πλάτος των λωρίδων κυκλοφορίας (δυο λωρίδες με κατεύθυνση από Λεμεσό προς Λευκωσία και δυο λωρίδες εξόδου με ζωγραφισμένη νησίδα πλάτους 1.30 μέτρων), ο ίδιος το υπολογίζει περί τα 3 μέτρα για κάθε λωρίδα. Αναφορικά με τα ίχνη πλαγιολίσθησης, ο μάρτυρας υπέδειξε ότι είχαν ξεκινήσει από την αριστερή λωρίδα με μήκος 20.8 μέτρα περίπου καταλήγοντας στο χωράφι στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Ερωτηθείς αναφορικά με τις ζημιές των ενεχόμενων οχημάτων ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί αφού δεν τις είχε καταγράψει. Αφού έλαβε καταθέσεις από τους ενεχόμενους οδηγούς στις 30.8.2007 και τον κ. Αλέκο Σκουφάρη (η κατάθεση του Εναγόμενου 2 κατατέθηκε ως Τεκμήριο 5, της Εναγόμενης 1 ως Τεκμήριο 6 και του κ. Αλέκου Σκουφάρη ως Τεκμήριο 7) δεν έκανε σύσταση για ποινική δίωξη και η υπόθεση καταχωρήθηκε ως «No Further Action» καθότι, όπως του είχε αναφερθεί, θα υπήρχε διευθέτηση των ζημιών από τις ασφαλιστικές εταιρείες. Στα πλαίσια της αντεξέτασης του από τον συνήγορο του Εναγόμενου 2 ο μάρτυρας κλήθηκε να καθορίσει επί του Τεκμηρίου 4 το σημείο όπου ενώνονται οι δυο δρόμοι πλην όμως, δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί εξηγώντας ότι το σημείο αυτό δεν είχε καθοριστεί στο σχέδιο. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η Ενάγουσα κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Μ.Ε. 2 και για τους σκοπούς της κυρίως εξέτασης της υιοθέτησε το περιεχόμενο της Γραπτής της Δήλωσης η οποία κατατέθηκε ως Έγγραφο Α. Εκεί αναφέρει ότι είναι ιδιοκτήτρια του οχήματος με αριθμό εγγραφής KNR 763 το οποίο ενεπλάκη στο επίδικο δυστύχημα και οδηγείτο από τον Εναγόμενο 2 με την εξουσιοδότησή της. Κατά τον χρόνο που επεσυνέβηκε η σύγκρουση η ίδια ήταν συνοδηγός στο μπροστινό κάθισμα του οχήματος και στα πίσω καθίσματα κάθονταν ο ανήλικος γιός της, Αριστείδης (Ενάγοντας) και ο φίλος του Σωτήρης και όλοι ήταν κατάλληλα προσδεδεμένοι με τη ζώνη ασφαλείας τους. Αναφορικά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το ατύχημα, η μάρτυρας ανέφερε ότι ενώ ο Εναγόμενος 2 οδηγούσε το όχημά του στον αυτοκινητόδρομο Λάρνακας-Λευκωσίας, με κατεύθυνση τη Λευκωσία, όταν έφτασαν στο σημείο όπου ενώνεται με τον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού-Λευκωσίας, παρά το χωριό Αλάμπρα, εισήλθε σε αυτόν. Η ίδια αντελήφθηκε το όχημα που οδηγούσε η Εναγόμενη 1 εντός της δεξιάς λωρίδας του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού-Λευκωσίας, με κατεύθυνση προς Λευκωσία, που φάνηκε να χάνει τον έλεγχο του οχήματος της, το οποίο έκανε ελιγμούς ζικ ζακ και κτύπησε στο διαχωριστικό κιγκλίδωμα στα δεξιά της. Ακολούθως, το όχημα γύρισε μέσα στον δρόμο, με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 να κτυπήσει το δικό της και στη συνέχεια να ολισθήσει προς την αριστερή πλευρά του δρόμου και να αναποδογυριστεί επανειλημμένα και να καταλήξει αναποδογυρισμένο στο αριστερό χαντάκι. Αποτέλεσε θέση της Ενάγουσας ότι η Εναγόμενη 1 φέρει ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος αφού ενήργησε με τον τρόπο που περιγράφεται πιο πάνω και απώλεσε τον έλεγχο του οχήματός της είτε λόγω του ότι οδηγούσε αφηρημένα, είτε επειδή δεν τηρούσε την απαιτούμενη αυξημένη εποπτεία είτε λόγω απειρίας και του νεαρού της ηλικίας της, είτε λόγω της μεγάλης ταχύτητας που είχε υπό τις περιστάσεις. Η μάρτυρας απέδωσε ευθύνη για το ατύχημα και στον Εναγόμενο 2 για το ατύχημα με τον οποίο οδήγησε, δηλαδή με σχετικά αυξημένη ταχύτητα την ώρα που εισερχόταν εντός του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού-Λευκωσίας, χωρίς να έχει την απαιτούμενη παρατηρητικότητα του δρόμου μπροστά του, και, επίσης, λόγω του γεγονότος ότι δεν κράτησε απόσταση ασφαλείας από το όχημα της Εναγομένης 1, ούτε ενήργησε άμεσα και ψύχραιμα μόλις εκδηλώθηκε ο κίνδυνος μπροστά τους, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να αποφύγει τη σύγκρουση. Αντεξεταζόμενη από τον κ. Μάγο η κα. Κορδάτου αρνήθηκε την υποβολή του ότι το ατύχημα προκλήθηκε λόγω του ότι ο Εναγόμενος 2 πέρασε πάνω από τη ζωγραφισμένη νησίδα και εισήλθε δεξιά και όπως υποστήριξε, όταν ο Εναγόμενος 2 κινήθηκε δεξιά και εισήλθε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας του αυτοκινητόδρομου Λευκωσίας-Λεμεσού, το όχημα της Εναγομένης 1 ήταν ήδη στη δεξιά λωρίδα και έκανε ζικ ζακ. Εξήγησε, μάλιστα, ότι όταν το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 εισερχόταν δεξιά, η Εναγόμενη 1 είχε ήδη αρχίσει να χάνει τον έλεγχο του οχήματός της και τα δυο οχήματα δεν βρίσκονταν στην ίδια ευθεία. Το όχημα της Εναγομένης 1 ήταν λίγα μέτρα πιο μπροστά τους και εισερχόμενος ο Εναγόμενος 2 δεξιά δεν της απέκοψε το δρόμο. Ως προς τον Εναγόμενο 2, κατά την αντεξέτασή της τόσο από τον κ. Μάγο όσο και από τον κ. Θεόδωρο Ιωαννίδη, η κα. Κορδάτου υποστήριξε ότι η ευθύνη του έγκειται στο ότι όταν προέκυψε απρόσμενα το πρόβλημα μπροστά τους (όταν δηλαδή η Εναγόμενη 1 έχασε τον έλεγχο του οχήματος της) ο ίδιος δεν διατήρησε την ψυχραιμία του, άρχισε να φωνάζει και συγκρούστηκε με το άλλο όχημα χωρίς να προβεί σε κάποιο ελιγμό. Η Εναγόμενη 1 κα. Ευαγγελία Σκουφάρη κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Μ.Υ. 2 και για τους σκοπούς της κυρίως εξέτασής της υιοθέτησε το περιεχόμενο της Γραπτής της Δήλωσης η οποία κατατέθηκε ως Έγγραφο Β. Όπως ανέφερε, στις 27.8.2007 και γύρω στις 20:30 οδηγούσε το όχημα του πατέρα της Αλέκου Σκουφάρη με αρ. εγγραφής KJB 873 στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού-Λευκωσίας με κατεύθυνση προς Λευκωσία. Συνοδηγός της ήταν ο αρραβωνιαστικός της και στο πίσω κάθισμα καθόταν η αδελφή της και όλοι ήταν προσδεδεμένοι με τις ζώνες ασφαλείας τους. Οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας με ταχύτητα γύρω στα 80-90 χαω. Στη συμβολή των δρόμων Λεμεσού-Λευκωσίας και Λάρνακας-Λευκωσίας υπάρχει ζωγραφισμένη νησίδα με προέκταση περίπου 100 μέτρων. Από το καθρεφτάκι του οχήματός της είδε ένα αυτοκίνητο τύπου Μini να κινείται στη δεξιά λωρίδα επιτάχυνσης προς Λευκωσία. Σε κάποιο σημείο και προτού τελειώσει η νησίδα, είδε το Μini να κινείται πάνω από τη νησίδα προς τα δεξιά και να έρχεται κατά πάνω της, ενώ η ίδια οδηγούσε νόμιμα και κανονικά στη λωρίδα της. Λόγω του ότι η ίδια υπολόγισε ότι το Mini θα της κτυπούσε στην αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου της, έκανε απότομη κίνηση προς τα δεξιά και συνεπεία αυτής της απότομης κίνησης (προκειμένου να αποφύγει τη σύγκρουση με το Μini) έχασε τον έλεγχο του οχήματος της, το οποίο πλαγιολίσθησε και αφού σύρθηκε στο δρόμο, αναποδογυρίστηκε στο αριστερό χαντάκι του δρόμου προς Λευκωσία. Όπως δε πληροφορήθηκε αργότερα, ο οδηγός του Μini που είχε αρ. εγγραφής KNR 763 ήταν ο Εναγόμενος
  11. Αποτέλεσε θέση της κας. Σκουφάρη ότι το πρόχειρο σχέδιο της σκηνής το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 4 αποδίδει την πραγματική εικόνα του τόπου του δυστυχήματος, τη σκιαγράφηση του δρόμου, τη ζωγραφισμένη νησίδα και όλες τις άλλες λεπτομέρειες σε αυτό. Όπως, τέλος, υποστήριξε, ο πατέρας της Αλέκος Σκουφάρης, που είναι ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου με αριθμό εγγραφής KJB 873 το οποίο καταστράφηκε από το ατύχημα, έχει αποζημιωθεί από την Εθνική Ασφαλιστική, ασφαλιστική εταιρεία του οχήματος με αριθμό εγγραφής KNR
  12. Kατά την αντεξέτασή της από τον συνήγορο των Εναγόντων, η κα. Σκουφάρη ανέφερε ότι είχε ξαναοδηγήσει το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής KJB 873, όπως επίσης είχε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν τον συγκεκριμένο δρόμο. Όπως, υπέδειξε, όταν αντελήφθηκε το όχημα με αριθμό εγγραφής KNR 763 στο δρόμο, αυτό βρισκόταν λοξώς αριστερά και πίσω σε σχέση με την ίδια, αριστερά της νησίδας που ήταν ζωγραφισμένη μεταξύ της λωρίδας της και της λωρίδας του οχήματος αυτού. Η μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει σε πόση απόσταση ήταν το όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 όταν το είδε για πρώτη φορά, όπως ούτε και την ταχύτητα με την οποία αυτό εκινείτο. Εξήγησε, όμως, ότι η ίδια εκινείτο με ταχύτητα 80-90 χαω και το άλλο όχημα με μεγαλύτερη ταχύτητα. Ακολούθως, το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής KNR 763 κινήθηκε δεξιότερα και πέρασε πάνω από την νησίδα για να εισέλθει στη λωρίδα κυκλοφορίας όπου εκινείτο η ίδια. Τότε, φοβούμενη ότι ο Εναγόμενος 2 δεν θα προλάβαινε να περάσει μπροστά της και τα δυο οχήματα θα συγκρούονταν, αναγκάστηκε να στρίψει απότομα δεξιά για να αποφύγει τη σύγκρουση, όμως η κίνηση στην οποία προέβηκε ήταν τόσο απότομη που έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου της. Ερωτηθείσα από τον κ. Θεόδωρο Ιωαννίδη εάν η πληρωμή στον ιδιοκτήτη του οχήματος με αριθμό εγγραφής KNR 763 έγινε από την Εθνική Ασφαλιστική χωρίς παραδοχή ευθύνης, η κα Σκουφάρη δήλωσε ότι δεν γνωρίζει οτιδήποτε σχετικό. Αξιολόγηση της δοθείσας μαρτυρίας και ευρήματα του Δικαστηρίου Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Έχοντας υπόψη την όλη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, όπως επίσης το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους θα προχωρήσω να κρίνω την αξιοπιστία τους. Αξιολογώντας αρχικά τον Α/Αστ. 106 Μάριο Στυλιανού θα πρέπει να λεχθεί ότι η μαρτυρία του δεν αμφισβητείται από οποιαδήποτε πλευρά. Τα όσα κατέθεσε στο Δικαστήριο και τα όσα αποτύπωσε στο πρόχειρο σχέδιο (Τεκμήριο 4) το οποίο ετοίμασε είναι παραδεκτό από όλες τις πλευρές και οι ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν ήταν περισσότερο διευκρινιστικού χαρακτήρα. Θα πρέπει παράλληλα, όμως, να λεχθεί ότι για κάποια ζητήματα δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί είτε λόγω έλλειψης της αναγκαίας πείρας επί του θέματος είτε λόγω της παρόδου μεγάλου χρονικού διαστήματος από την ημέρα του ατυχήματος. Ενδεικτικά αναφέρω ότι ο μάρτυρας δεν θυμόταν εάν στο όχημα με αριθμό εγγραφής KNR 763 υπήρχαν και άλλοι επιβάτες, το πλάτος των ιχνών πλαγιολίσθησης και τον τροχό από τον οποίο προερχόταν, ποιο όχημα χτύπησε στο ττέλι και προς τούτο σημειώθηκε το σημείο Χ στο Τεκμήριο 4, τις ζημιές των ενεχόμενων οχημάτων, τους τραυματισμούς που υπέστηκαν οι οδηγοί και οι επιβάτες και κατά πόσον η Ενάγουσα έδωσε κατάθεση στην Αστυνομία. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο μάρτυρας δεν αντεξετάστηκε επί της αναφοράς του στην Έκθεση Γεγονότων (Τεκμήριο 1) επί το ότι «(το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2) εισήλθε στην αριστερή λωρίδα του αυτοκινητοδρόμου ενώ το αυτοκίνητο KJB 873 είχε αλλάξει λωρίδα και μετακινήθηκε στην δεξιά λωρίδα του αυτ/δρομου. Η οδηγός του KJB 873 απώλεσε τον έλεγχο του οχήματος της, πλαγιολίσθησε και αφού στριφογύρισε στο δρόμο κτύπησε με το σαλούν KNR 763 με αποτέλεσμα να ανατραπούν στη συνέχεια και τα δύο στο χωράφι, εκτός του δρόμου», με τρόπο ώστε αυτή να παραμένει αναντίλεκτη. Στη βάση των πιο πάνω, η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή στην έκταση που καταγράφεται αμέσως πιο πάνω. Η μαρτυρία της Εναγομένης 1 κας. Ευαγγελίας Σκουφάρη (Μ.Υ.2) δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο καθότι καθόλη τη διάρκεια της μαρτυρίας της ήταν ασαφής, συγχυσμένη και δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί με ακρίβεια επί συγκεκριμένων θεμάτων. Ειδικότερα, σημειώνεται ότι η κα Σκουφάρη δεν μπορούσε να προσδιορίσει την ταχύτητα με την οποία εκινείτο το όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 ούτε την απόσταση μεταξύ των δύο οχημάτων όταν η ίδια πρωτοείδε το ΜΙΝΙ, λοξώς αριστερά προς τα πίσω της. Παρομοίως, δεν θυμόταν εάν επήλθε σύγκρουση μεταξύ των δύο οχημάτων, εάν το αυτοκίνητό της κτύπησε στο διαχωριστικό κιγκλίδωμα αλλά ούτε από ποιό καθρεφτάκι του οχήματός της αντελήφθηκε το αυτοκίνητο του Εναγομένου 2 τόσο για πρώτη φορά όσο και όταν κατ' ισχυρισμό πέρασε πάνω από τη ζωγραφισμένη νησίδα και προχωρούσε προς την πορεία της. Επισημαίνεται, παράλληλα, ότι ενώ στην κατάθεσή της (Τεκμήριο 6) η Εναγόμενη 1 αναφέρει ότι είδε το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 να έρχεται από αριστερά της και να κινείται δίπλα της, στην δια ζώσης μαρτυρία της υποστήριξε ότι τα δύο οχήματα δεν κινούνταν παράλληλα. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η θέση που προέβαλε στο Δικαστήριο επί το ότι ο Εναγόμενος 2 πέρασε πάνω από τη ζωγραφισμένη νησίδα, δεν αναφέρεται ούτε στην Έκθεση Υπεράσπισής της αλλά ούτε στην κατάθεσή της, χωρίς να δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση προς τούτο. Τέλος, η θέση της ότι βλέποντας τον Εναγόμενο 2 να εισέρχεται δεξιά και λόγω του ότι υπολόγισε ότι τα δύο οχήματα θα συγκρούονταν προέβηκε σε απότομη κίνηση στα δεξιά, καθότι τα δύο οχήματα βρίσκονταν σε πολύ κοντινή απόσταση, δεν μπορεί να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και αυτό γιατί προτού τα δύο οχήματα συγκρουστούν, (γεγονός που η ίδια δεν αμφισβητεί) η Εναγομένη 1 είχε χρόνο να σκεφτεί, να προβεί στην απότομη κίνηση στα δεξιά, το όχημα να πλαγιολισθήσει, να στριφογυρίσει και ακολούθως τα δύο οχήματα να συγκρουστούν. Στη βάση όλων των πιο πάνω, λοιπόν, η μαρτυρία της Εναγομένης 1 κρίνεται απορριπτέα και απορρίπτεται. Αντίθετα με την Εναγομένη 1, η μαρτυρία της Ενάγουσας κρίνεται σαφής και ξεκάθαρη σε σχέση με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβηκε το τροχαίο ατύχημα και συνάδει με την Έκθεση Γεγονότων που ετοίμασε ο Μ.Ε.
  13. Η Ενάγουσα παρέμεινε σταθερή στις θέσεις της, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό ταυτίζονται με τις θέσεις του Εναγομένου 2 στην κατάθεσή του η οποία τέθηκε ενώπιον μου και κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  14. Η κα. Κορδάτου απέρριψε κατηγορηματικά τη θέση που της υποβλήθηκε από τον κ. Μάγο επί το ότι το δυστύχημα προκλήθηκε λόγω της κίνησης του Εναγομένου 2 πάνω από τη ζωγραφισμένη νησίδα, και επανέλαβε ότι όταν το όχημα του Εναγόμενου 2 κινήθηκε προς τα δεξιά η Εναγόμενη 1 ήταν ήδη στη δεξιά λωρίδα της πορείας της και έκανε ζικ-ζακ χωρίς να υπήρχε οποιοσδήποτε λόγος προς τούτο. Παρατίθενται τα ακόλουθα αποσπάσματα από την αντεξέταση της Ενάγουσας από τον κ. Μάγο, από τα οποία προκύπτουν οι ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβηκε το ατύχημα: «Ε: Στην κατάθεση σου λες ότι ο οδηγός, ο δικό σου δεν είχε αυξανόμενη εποπτεία όπως είπες. Α: Όχι, όπως δείχνουν τα φαινόμενα δεν είχε. Ε: Απλώς εισήλθε στη δεξιά πλευρά και έγινε η σύγκρουση; Α: Όχι έτσι απλά. Δεν εισήλθε στη δεξιά λωρίδα και έγινε η σύγκρουση. Η οδηγός του Renault του αυτοκινήτου που ερχόταν από Λεμεσό προς Λευκωσία είχε χάσει τον έλεγχο του αυτοκινήτου της, πήγαινε δεξιά αριστερά, ζικ-ζακ στο δρόμο. Ο οδηγός του δικού μου αυτοκινήτου είχε φρικάρει, είχε πάθει σοκ, άρχισε και φώναζε μέσα στο αυτοκίνητο και αντί να ελαττώσει ή να προσέξει ή να προσπαθήσει να αποφύγει κτύπησε με την κοπέλα η οποία είχε ήδη κτυπήσει ήδη στο κιγκλίδωμα. Ε: Δηλαδή η κοπέλα, η Εναγόμενη 1 πήγαινε ζιγκ-ζαγκ. Είναι λόγω του ότι είδε το αυτοκίνητο το δικό σας να μπαίνει στα δεξιά; Α: Όχι, γιατί δεν ήμασταν στην ίδια ευθεία με την Εναγόμενη. Ήταν μπροστά μας, είχε ήδη χάσει τον έλεγχο του αυτοκινήτου της για κάποιο λόγο. Ο οδηγός του δικού μου αυτοκινήτου, είδε προφανώς τι γινόταν μπροστά του, έπαθε σοκ, φώναζε, αντίς να προσπαθήσει να το αποφύγει να φανεί ψύχραιμος συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο της. ................................. Ε: Σου υποβάλλω ότι ο οδηγός σου πέρασε πάνω από τη νησίδα την ζωγραφισμένη κάτω και μπήκε στη δεξιά πλευρά και αυτή ήταν η αιτία του δυστυχήματος. Διότι μπήκε δεξιά. Α: Δεν ήταν αυτή η αιτία του δυστυχήματος. Ε: Ποια ήταν; Α: Καμία σχέση. Εκείνη ήταν στην δεξιά ήδη λωρίδα και προπορευόταν προς Λευκωσία κατ' αρχή. Έκανε τα ζικ-ζακ χωρίς να ξέρω το λόγο. Αν ήξερα το λόγο θα έλεγα ότι ευθύνεται ο οδηγός που οδηγούσε το αυτοκίνητο το δικό μου. Ε: Καλά κυρία λες ότι μπήκατε δεξιά στην πορεία που Λεμεσό εις Λευκωσία, μπήκατε μέσα και μπροστά σας άρχισε και έκανε ζικ-ζακ το αυτοκίνητο της; Α: Μάλιστα. Ε: Άρα μπήκατε δεξιά. Διαφωνείτε μαζί μου; Α: Την ώρα που μπαίναμε δεξιά, άρχισε και έχανε τον έλεγχο. Δεν ήταν όμως στη δική μας ευθεία και ευθυνόμαστε εμείς. Ήταν λίγα μέτρα πιο μπροστά μας. Δεν ήταν στην ίδια ευθεία μαζί μας και της κόψαμε το δρόμο.» Επομένως, η μαρτυρία της Ενάγουσας αναφορικά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβηκε το ατύχημα γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι οι θέσεις της επί το ότι ο Εναγόμενος 2 δεν οδηγούσε προσεκτικά και δεν είχε τη δέουσα παρατηρητικότητα στο δρόμο δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο και θα εκτιμηθούν στη συνέχεια. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και την ενώπιον του Δικαστηρίου αποδεκτή μαρτυρία, διαπιστώνεται ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα σε σχέση με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβηκε το τροχαίο ατύχημα και τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου έχουν ως ακολούθως: Κατά τον ουσιώδη χρόνο η Εναγομένη 1 οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής KJB 873 στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού-Λευκωσίας με κατεύθυνση τη Λευκωσία και ο Εναγόμενος 2 οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής KNR 763 στον αυτοκινητόδρομο Λάρνακας-Λευκωσίας με κατεύθυνση τη Λευκωσία και πιο συγκεκριμένα στη δεξιά λωρίδα επιτάχυνσης. Οι λωρίδες κυκλοφορίας και ο δρόμος όπου επεσυνέβηκε το ατύχημα αποτυπώνονται στις φωτογραφίες που λήφθηκαν από τον σύζυγο της Ενάγουσας και κατατέθηκαν από την ίδια για σκοπούς ευχερέστερης αντίληψης ως Τεκμήριο
  15. Ενώ ο Εναγόμενος 2 εκινείτο στη δεξιά λωρίδα επιτάχυνσης, εισερχόμενος στην αριστερή λωρίδα του αυτοκινητοδρόμου Λεμεσού-Λευκωσίας (με κατεύθυνση τη Λευκωσία), και ενώ το όχημα της Εναγομένης 1 κινείτο ήδη στη δεξιά λωρίδα του δρόμου, η Εναγόμενη 1 απώλεσε τον έλεγχο του οχήματος της (για λόγους που παρέμειναν άγνωστοι στο Δικαστήριο), το οποίο πλαγιολίσθησε και αφού στριφογύρισε στον δρόμο, κτύπησε με το όχημα του Εναγόμενου 2, με αποτέλεσμα να ανατραπούν και τα δύο οχήματα στο χωράφι εκτός τους δρόμου. Για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί αμέσως πιο πάνω, η μαρτυρία της Εναγομένης 1 ως προς τους λόγους για τους οποίους απώλεσε τον έλεγχο του οχήματός της δεν έγιναν αποδεκτοί και συνεπώς κρίνεται ότι αυτό δεν οφείλεται σε οποιαδήποτε ενέργεια ή παράλειψη από την πλευρά του Εναγομένου
  16. Κατάληξη του Δικαστηρίου σε σχέση με την ευθύνη πρόκλησης του ατυχήματος Όπως προκύπτει από την Έκθεση Απαίτησης που καταχωρήθηκε σε κάθε αγωγή, οι Ενάγοντες βασίζουν τις αξιώσεις τους εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 στην αμέλεια που (κατ' ισχυρισμό) επέδειξαν με αποτέλεσμα να επεσυμβεί το επίδικο ατύχημα. Όπως έχει νομολογιακά καθιερωθεί, η αμέλεια είναι θέμα γεγονότος το οποίο αποφασίζεται με βάση τις συνθήκες και περιστάσεις της κάθε υπόθεσης (βλέπε Patsalides v. Yiapani
(1969)1 C.L.R. 84 και Panayiotou v. Mavrou
(1970)1 C.L.R. 215). Η ευθύνη αποφασίζεται στη βάση του συνόλου της μαρτυρίας που έχει προσκομιστεί ανεξάρτητα εάν είναι μαρτυρία που έχει προσαχθεί από τον ενάγοντα ή τον εναγόμενο (βλέπε Fabrey and another v. Demetriou
(1976)1 C.L.R. 1). Στην προκειμένη περίπτωση, μαρτυρία σε σχέση με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβη το ατύχημα δόθηκε από την πλευρά των Εναγόντων και της Εναγομένης 1. Αποτελεί θεμελιωμένη αρχή ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης (βλέπε Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475). Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου, δηλαδή με βάση την αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχόμενου οδηγού (βλέπε Μαρκαντώνης ν. Δημάκη
(1989)1 C.L.R. 387), ο δε προσδιορισμός του καθήκοντος ποικίλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Αποτελεί γενική αρχή αναφορικά με το καθήκον οδηγών οχημάτων που χρησιμοποιούν τον δρόμο ότι αυτοί είναι αμελείς εκεί όπου η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα εμφανής και δεν λαμβάνουν οποιαδήποτε προφυλακτικά μέτρα. Ένας συνετός άνθρωπος οφείλει να λαμβάνει υπόψη την πιθανή αμέλεια άλλων κυρίως εκεί όπου η εμπειρία δείχνει ότι τέτοια αμέλεια είναι συνθήκη και κοινή. Επί τούτου παραπέμπω στην υπόθεση Elpiniki Panayiotou v. Georghios Kyriacou Mavrou
(1970)1 C.L.R. 215, όπου αναφέρονται τα πιο κάτω: "It is well settled that negligence is the failure to take reasonable care in the particular circumstances, and in each case the question whether a person has been negligent is a question of fact. We could usefully refer to the principle enunciated by Lord Dunedin in the House of Lords in Fardon v. Harcourt-Rivington
(1932)All E.R. Rep. 81, at page 83, to the effect that if the possibility of the danger emerging is reasonably apparent, then to take no precautions is negligence; but if the possibility of danger emerging is only a mere possibility which would never occur to the mind of a reasonable man, then there is no negligence in not having taken extraordinary precautions. This statement is regarded as applying generally to actions in which the negligence alleged is an omission to take due care for the safety of others; and it must follow that a prudent man will guard against the possible negligence of others, when experience shows such negligence to be common (see Grant v. Sun Shipping Co. Ltd. [1948] 2 All E.R. 238, at page 247 H.L.)." Η ίδια νομική αρχή υιοθετήθηκε πολύ μετέπειτα στις υποθέσεις Χριστοδούλου ν. Μπίλλη
(1998)1 Α.Α.Δ. 164 και Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1460, όπου τονίστηκε ότι το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων οδηγών, εκτός εάν η πείρα δείχνει ότι μια συγκεκριμένη αμέλεια είναι συνηθισμένη κάτω από τις περιστάσεις. Με δεδομένη τη μαρτυρία της Ενάγουσας, η οποία έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο, και ειδικότερα τη θέση της ότι ο Εναγόμενος 2 δεν πέρασε πάνω από τη ζωγραφισμένη νησίδα και εισερχόμενος στην αριστερή λωρίδα του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού-Λευκωσίας η Εναγομένη 1 είχε ήδη απωλέσει τον έλεγχο του οχήματος της, το οποίο κινείτο ζικ-ζακ, δεν έχει καταδεχθεί οποιαδήποτε σύνδεση μεταξύ της απώλειας του ελέγχου του οχήματος από την Εναγομένη 1 και της ενέργειας του Εναγομένου 2 να εισέλθει στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού-Λευκωσίας με κατεύθυνση τη Λευκωσία. Επομένως, υπό τις περιστάσεις που περιγράφονται πιο πάνω, κρίνεται ότι αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα έχει η Εναγόμενη 1. Ο Εναγόμενος 2 δεν υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη αφού βρέθηκε μπροστά σε ένα απρόβλεπτο κίνδυνο τον οποίο και δεν είχε χρόνο να αποφύγει ενόψει της μικρής απόστασης που υπήρχε μεταξύ του οχήματος που οδηγούσε ο ίδιος και αυτού που οδηγούσε η Εναγόμενη 1, κάτω από ταχύτητες πέραν των 80 χαω. Όπως δε έχει νομολογηθεί, οι πράξεις του οδηγού ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με το δίλημμα το οποίο παρουσιάζεται στο δρόμο δεν κρίνονται μικροσκοπικά, αλλά υπό το πρίσμα της διλημματικής κατάστασης που πτροκάλεσε ο άλλος οδηγός. Ένα εσφαλμένο μέτρο που λαμβάνεται από ένα οδηγό κάτω από την αγωνία της σύγκρουσης δεν συνιστά κατ' ανάγκη αμέλεια (βλέπε μεταξύ άλλων Μαίρη Οράτη ν. Ανδρέα Παστού
(2000)1 Α.Α.Δ. 1787, Παύλου ν. Παπακυπριανού
(2000)1 Α.Α.Δ. 974 και Ξυπτερά ν. Κυπριανού
(1997)1 Α.Α.Δ. 1696). Η πιο πάνω κατάληξη του Δικαστηρίου περί αποκλειστικής ευθύνης της Εναγομένης 1 για το ατύχημα στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στα ακόλουθα: - Από την Έκθεση Γεγονότων που ετοιμάστηκε από τον Μ.Ε.1 (Τεκμήριο 1), επιβεβαιώνεται ότι τα δύο οχήματα συγκρούστηκαν μετωπικά και μετά σύρθηκαν στο χαντάκι. - Η μαρτυρία της Ενάγουσας (Μ.Ε.2) επιβεβαιώνει ότι το αυτοκίνητο της Εναγομένης 1 ήταν συνέχεια μπροστά τους και μετά την πλαγιολίσθηση έκαμε στροφή 180° και κτύπησε μετωπικά με το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 2 που ακολουθούσε. - Η ίδια η Εναγόμενη 1 ανέφερε ότι έβλεπε από το καθρεφτάκι της το αυτοκίνητο του Εναγόμενου 2 και δέχθηκε ότι πρώτα κτύπησε μετωπικά με το αυτοκίνητο του Εναγόμενου 2 και μετά σύρθηκε στο χαντάκι. Να σημειωθεί στο στάδιο αυτό ότι οι θέσεις του κ. Λάμπρου Ιωαννίδη που καταγράφονται στις σελίδες 29 και 30 της γραπτής του αγόρευσης περί της υποχρέωσης της ασφαλιστικής εταιρείας του Εναγόμενου 2 να καταβάλει στην Ενάγουσα οποιοδήποτε ποσό αποφασισθεί από το Δικαστήριο, δεν χρήζουν εξέτασης ενόψει της πιο πάνω κατάληξής μου και εφόσον δεν προωθήθηκε μια τέτοια θέση από τον συνήγορο του Εναγόμενου 2 σε οποιοδήποτε στάδιο. Η αξίωση των Εναγόντων για γενικές αποζημιώσεις Μαρτυρία αναφορικά με την αξίωση της Ενάγουσας για αποζημιώσεις Μαρτυρία αναφορικά με τις σωματικές βλάβες και τα έξοδα που υπέστηκε η Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος προς απόδειξη των αξιώσεων της για αποζημιώσεις, δόθηκε από την ίδια, τον Δρ. Σίμο Νησιώτη (Μ.Ε. 3) και την κα. Μαρίνα Χαραλάμπους, ενώ από την πλευρά της Εναγομένης 1 κλήθηκε και κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Μ.Υ. 1 ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου, τη μαρτυρία του οποίου υιοθέτησε και ο κ. Θεόδωρος Ιωαννίδης εκ μέρους του Εναγόμενου
  1. Στα πλαίσια της μαρτυρίας της η Ενάγουσα (Μ.Ε.2) ανέφερε ότι μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Αφού εξετάστηκε από ιατρικό λειτουργό και ορθοπεδικό ιατρό, έγινε διάγνωση για συντριπτικό κάταγμα αριστερού κάτω τριτημόριου της κερκίδας στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση, έγινε προσπάθεια ανάταξης και τοποθετήθηκε γύψος (το Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος. Γ. Βασιλείου ημερομηνίας 24.1.2008 κατατέθηκε ως Τεκμήριο 21). Υπέστηκε επίσης κάταγμα ρινικού οστού με αιμάτωμα στο διάφραγμα της μύτης και κάταγμα - εξάρθημα στον κόκκυγα. Όπως αναφέρει είχε κακώσεις στο σώμα της, μώλωπες και σχισίματα στα πόδια από γυαλιά και έντονους πόνους στα σημεία των τραυμάτων, ζαλάδες και πονοκεφάλους. Παρουσίαζε πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα, έντονο μυϊκό σπασμό και οι κινήσεις της κεφαλής της προκαλούσαν πόνο. Στις 28.8.2007 μεταφέρθηκε εκ νέου στην Κλινική Καταγμάτων για εξέταση και, λόγω των έντονων πόνων που είχε, εισήχθηκε την ίδια ημέρα στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο (στο εξής το «Ιπποκράτειο») όπου έτυχε εξέτασης και θεραπείας. Ειδικότερα, την 2.9.2007 υποβλήθηκε σε εγχείριση στο Ιπποκράτειο από τον Δρα. Άκη Λοϊζίδη, ορθοπεδικό χειρούργο-μικροχειρούργο υπό γενική αναισθησία, για το κάταγμα στην πηχεοκαρπική άρθρωση και έγινε εσωτερική οστεοσύνθεση και τοποθετήθηκε πλάκα τιτάνιουμ με 7 βίδες (η Ιατρική Βεβαίωση του Δρος. Άκη Λοϊζίδη κατατέθηκε ως Τεκμήριο 20). Ο ίδιος ιατρός της έκανε ανάταξη στον κόκκυγα. Επίσης, στα πλαίσια της ίδιας επέμβασης εγχειρίστηκε από τον Δρα. Χρίστο Μιχαηλίδη, Πλαστικός Χειρούργος την εγχείρισε για το κάταγμα του ρινικού οστού και το αιμάτωμα στο διάφραγμα της μύτης (η Έκθεση του Δρος. Μιχαηλίδη ημερομηνίας 4.9.2007 κατατέθηκε ως Τεκμήριο 25). Της συστήθηκε πλήρης ανάπαυση και της δόθηκε άδεια για αποχή από την εργασία της μέχρι την 27.11.2007 (το σχετικό έντυπο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 26), με σύσταση να ακολουθήσει φυσιοθεραπείες, το οποίο και έπραξε. Λόγω των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετώπιζε συνεπεία του τραυματισμού της, αποτάθηκε στον Δρα. Σίμο Νησιώτη, Ορθοπεδικό Χειρούργο, ο οποίος με την κλινική εξέταση στην οποία προέβηκε διαπίστωσε ότι οι κινήσεις του αριστερού καρπού της υπολείπονταν στην έκταση, στην κάμψη, στην κερκιδική απόκλιση και στην ωλενική απόκλιση του καρπού. Επίσης, διαπίστωσε ότι οι κινήσεις της ήταν περιορισμένες στον υπτιασμό του πύχη. Παρατηρήθηκε περαιτέρω, μυϊκή αδυναμία του καρπού και εμφάνιση μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας στο εν λόγω σημείο ως αποτέλεσμα του ενδοαθρικού συντριπτικού κατάγματος και στα πλαίσια αυτά της συνέστησε να λαμβάνει γλουκοζαμϊνη ώστε να καθυστερήσει την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας (η Ιατρική Γνωμάτευση του Δρος Νησιώτη κατατέθηκε ως Τεκμήριο 34). Ο τραυματισμός της είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της κινητικότητας και της ευκαμψίας του αριστερού της καρπού με τρόπο ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα για την στροφική κίνηση του καρπού και του χεριού, όπως στο μασσάζ, στην αποτρίχωση και άλλες κινήσεις που είναι απαραίτητες για την ενασχόληση της με το επάγγελμα της αισθητικού και την διδαχή της αεροβικής γυμναστικής (fitness-aerobics instructor). Έτσι, λόγω του μόνιμου πόνου και ενοχλήσεων που προκαλούνται και των περιορισμών των κινήσεων της, αδυνατεί να ασκήσει την προηγούμενη της εργασία ή οποιασδήποτε παρόμοιας φύσεως χειρονακτική εργασία, η οποία προϋποθέτει την χρήση του αριστερού χεριού - καρπού. Παράλληλα, δυσκολεύεται να ανυψώσει αντικείμενα με το αριστερό της χέρι και, όταν αναγκάζεται να το κάνει, αισθάνεται πόνο. Παραμένει, επίσης, εμφανής ουλή (μήκους 8 εκ. περίπου) στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση η οποία της προκαλεί αρνητικά συναισθήματα. Τέλος, όπως ανέφερε, εκδήλωσε φοβία στην οδήγηση και στην ανάμνηση της σκηνής του δυστυχήματος και της τραυματικής εμπειρίας που είχε. Με την αλλαγή του καιρού αισθάνεται πόνο στην άρθρωση του αριστερού χεριού και πρόσφατα παρατήρησε μούδιασμα στα δύο δάκτυλα του δεξιού της χεριού. Το δυστύχημα της αναστάτωσε τη ζωή και ανέτρεψε την ρουτίνα της αφού πριν από τον τραυματισμό της ήταν δραστήριο και ενεργητικό άτομο αλλά, έκτοτε, έπαυσε να ασχολείται με αεροβική γυμναστική, τόσο ως καθηγήτρια αεροβικής γυμναστικής (aerobics-fitness instructor) όσο και για αναψυχή, γεγονός το οποίο είχε αντίκτυπο στην διάθεση, ενεργητικότητα και αυτοπεποίθηση της. Με την παρούσα αγωγή η Ενάγουσα αξιώνει και αποζημιώσεις για περιορισμό του εισοδήματος και της εισοδηματικής της ικανότητας (πέραν των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων) αφού, όπως ισχυρίζεται, πριν από το δυστύχημα είχε πρόθεση, διάθεση και δυνατότητα να συνεχίσει να ασκεί το επάγγελμα και την καριέρα της ως αισθητικός και καθηγήτρια αεροβικής γυμναστικής (fitness-aerobics instructor), κάτι που δεν μπορεί να πράξει με τα σημερινά δεδομένα. Πιο συγκεκριμένα, ανέφερε ότι είναι διπλωματούχος αισθητικός, απόφοιτος του Sussini College (το δίπλωμα της κατατέθηκε ως Τεκμήριο 42) και κατά το χρόνο του δυστυχήματος εργαζόταν ως αισθητικός στο ινστιτούτο αισθητικής Ministry of Beauty, στην Έγκωμη, όπου ήταν υπεύθυνη του τμήματος αισθητικής και ελάμβανε μισθό εκ €1.366,88 καθαρά μηνιαίως. Παράλληλα, εργαζόταν ως καθηγήτρια αερόβιας γυμναστικής με μερική απασχόληση στο γυμναστήριο Fitness Slim (το πτυχίο της αναφορικά με την παρακολούθηση για διδαχή Body Combat κατατέθηκε ως Τεκμήριο 43), στα Λατσιά, από όπου ελάμβανε μισθό εκ €307,54 σεντ καθαρά μηνιαίως, ενώ είχε καλές προοπτικές περαιτέρω αύξησης του κύκλου εργασιών της και του εισοδήματος της (η Βεβαίωση του Επαρχιακού Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερομηνίας 9.4.2009 και η Κατάσταση των Ασφαλιστέων Αποδοχών της Ενάγουσας επίσης ημερομηνίας 9.4.2009 κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 28 και 29 αντίστοιχα). Λόγω της αδυναμίας εκτέλεσης της εργασίας και των καθηκόντων της ως καθηγήτρια αερόβιας γυμναστικής και ως αισθητικός απώλεσε το εισόδημα που ελάμβανε από τις δύο αυτές εργασίες της. Η κα. Κορδάτου ανέφερε επίσης ότι παρά το γεγονός ότι της δόθηκε από τον ιατρό άδεια ασθενείας μέχρι την 27.11.2007, επέστρεψε στην εργασία της στο Ministry of Beauty ενωρίτερα, ως αποτέλεσμα προσωρινής διευθέτησης με τον εργοδότη της, όπου άσκησε προσωρινά γραμματειακά καθήκοντα, ως τηλεφωνήτρια, για λίγες ώρες ημερησίως και της καταβλήθηκε ο μισθός της μέχρι τον τερματισμό της εργοδότησής της στις 15.10.2008, ο οποίος επήλθε λόγω αδυναμίας εκτέλεσης της εργασίας και των καθηκόντων της ως αισθητικός. Έκτοτε κατέβαλε προσπάθειες για εξεύρεση νέας εργασίας και τελικά στις 6.2.2008 εργοδοτήθηκε στο Τμήμα Προώθησης Καλλυντικών στην εταιρεία Παπαέλληνας, με καθαρό μισθό εκ €1.142,00 μηνιαίως. Ο μισθός της μειώθηκε τον Απρίλιο του 2013 λόγω της κρίσης στα €950 περίπου μηνιαίως. Συνεπεία του τραυματισμού της υπέστηκε και διάφορα έξοδα τα οποία ανέρχονται σε συνολικό ποσό €8.467,99 και περιγράφονται λεπτομερώς στην παράγραφο 8 της Γραπτής της Δήλωσης (Έγγραφο Α). Σε σχέση με τα εν λόγω έξοδα προσκομίστηκαν στο Δικαστήριο διάφορες αποδείξεις και Καταστάσεις Λογαριασμού και κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 8-
  2. Σε σχέση με τα ιατρικά έξοδα για το ποσό των €6.125,33 σεντ προς το Ιπποκράτειο, η μάρτυρας ανέφερε ότι αυτό δεν καταβλήθηκε αρχικά λόγω της αδυναμίας της να διευθετήσει την οφειλή της με αποτέλεσμα να εγερθεί εναντίον της η αγωγή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας με αρ. 7302/
  3. Στα πλαίσια της εν λόγω αγωγής εκδόθηκε απόφαση εναντίον της στις 13.4.2010 για το πιο πάνω ποσό πλέον νόμιμο τόκο και €676 έξοδα πλέον Φ.Π.Α. και νόμιμο τόκο επί των εξόδων. Πλήρωσε το ποσό αυτό μαζί με τα έξοδα και τους τόκους στις 25.1.2012 στον δικαστικό επιδότη ο οποίος ενεργούσε για την εκτέλεση εντάλματος κατάσχεσης κινητής περιουσίας της (η απόδειξη είσπραξης του Δικαστικού Επιδότη με αριθμό Νο. 005882 κατατέθηκε ως Τεκμήριο 39). Όπως, πρόσθεσε, έχει αποζημιωθεί για τη ζημιά που υπέστηκε το όχημα της από την Εθνική Ασφαλιστική η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο της παρείχε πλήρη ασφαλιστική κάλυψη. Αντεξεταζόμενη από τον κ. Μάγο, η κα. Κορδάτου εξήγησε ότι αποτάθηκε στον Δρ. Νησιώτη τον Φεβρουάριο του 2009 λόγω των πόνων που ένιωθε και εμφανίζονταν σιγά-σιγά εφόσον ο Δρ. Λοϊζίδης αρνείτο να την εξετάσει εξαιτίας της οφειλής της προς το Ιπποκράτειο. Απορρίπτοντας την υποβολή του συνηγόρου επί το ότι έχει θεραπευθεί πλήρως, η Ενάγουσα σημείωσε ότι δεν μπορεί να ασκήσει τις προηγούμενες εργασίες της καθότι το χέρι της δεν αποκαταστάθηκε και νιώθει πόνο ακόμα και κατά την εκτέλεση απλών κινήσεων. Τέλος, σε ερώτηση που της υποβλήθηκε από τον συνήγορο της Εναγομένης 1, η Ενάγουσα ανέφερε ότι όταν επέστρεψε στην εργασία της στο Ministry of Beauty ασκώντας καθήκοντα τηλεφωνήτριας λάμβανε το ½ του μισθού της. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης της από τον κ. Θ. Ιωαννίδη, η κα. Κορδάτου ανέφερε ότι έλαβε επίδομα ασθενείας από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, όπως επίσης επίδομα ανεργίας μέχρι τον Φεβρουάριο του 2008 οπότε και εργοδοτήθηκε από την εταιρεία Παπαέλληνας. Σε σχέση με την εργοδότηση της στην εν λόγω εταιρεία, η Ενάγουσα διευκρίνισε ότι σήμερα λαμβάνει μισθό €950 πλέον προμήθεια (με αποτέλεσμα το εισόδημα της να ανέρχεται σε €1100-€1200 το μήνα), πλέον 13ο μισθό και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Ως προς το περιεχόμενο της κατάστασης του Ασφαλιστικού της Λογαριασμού (Τεκμήριο 29), αποτέλεσε θέση της ότι το ποσό των €17.707 αφορά τις ασφαλιστέες αποδοχές της κατά το 2008, όπως επίσης ότι κατά τα έτη 2005 και 2006, εργαζόταν σε μερική απασχόληση και δεν γίνονταν εισφορές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ο Δρ. Σίμος Νησιώτης, Ειδικός Ορθοπεδικός Χειρούργος Τραυματιολόγος ο οποίος ασκεί το επάγγελμα του στη Λευκωσία από το 1985 κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Μ.Ε. 3 και για τους σκοπούς της κυρίως εξέτασής του υιοθέτησε το περιεχόμενο της Ιατρικής Γνωμάτευσης του με ημερομηνία 5.10.2010 η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  4. Στην εν λόγω Έκθεση αναφέρεται ότι μετά το ατύχημα που έλαβε χώρα την 27.8.2007 η Ενάγουσα διεκομίσθη στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου αντιμετωπίστηκε συντηρητικά. Της δόθηκαν οι πρώτες βοήθειες και της ετέθη ΠΚ/Γύψινος Νάρθηκας στο χέρι για το κάταγμα της κερκίδας της. Την επομένη ημέρα μετέβηκε στο Ιπποκράτειο όπου της έγινε περαιτέρω έλεγχος και αντιμετωπίστηκαν τα προβλήματα της. Σύμφωνα με τον Δρα. Νησιώτη η Ενάγουσα υπέστηκε κατά το ατύχημα:
  5. Κάταγμα ενδοαρθρικό του κάτω πέρατος της αριστερής κερκίδας και χειρουργήθηκε με ανοικτή ανάταξη και συγκράτηση με πλάκα και βίδες.
  6. Κάταγμα εξάρθρημα του κόκκυγος και της έγινε ανάταξη του εξαρθρήματος υπό γενική νάρκωση κατά την εγχείρηση του χεριού της.
  7. Κάταγμα του ρινικού οστού και χειρουργήθηκε στις 2.9.2007 οπότε έγινε ανάταξη του κατάγματος.
  8. Θλάση του αυχένος η οποία αντιμετωπίστηκε συντηρητικά και στις οξείες φάσεις ελάμβανε τα φάρμακα της. Η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε για πρώτη φορά στις 4.2.2009 γιατί είχε έντονα προβλήματα και προσήλθε για περαιτέρω έλεγχο και δεύτερη γνώμη και άλλη θεραπεία, παρόλο που στο μεσοδιάστημα ακολουθούσε τις οδηγίες και θεραπείες που της δίδονταν από τους μέχρι τότε θεράποντες ιατρούς της. Κατά την εν λόγω ημερομηνία η κλινική της εικόνα είχε ως εξής:
  9. Κάταγμα της κερκίδος. Η Ενάγουσα παραπονείτο για πόνο και δυσκαμψία στον καρπό της αριστερά. Οι κινήσεις του καρπού υπολείπονταν κατά 35° στην έκταση, κατά 10° στην κάμψη και κατά 10° στην κερκιδική απόκλιση και στην ωλενική απόκλιση του καρπού. Επίσης, υπολειπόταν κατά 40° στον υπτιασμό του πήχεως και ο καρπός της παρουσίαζε αρκετή μυϊκή αδυναμία. Ακτινολογικώς είχε πλήρη πώρωση του κατάγματος, το οποίο ήταν ανατομικά αναταγμένο.
  10. Κάταγμα των ρινικών οστών. Δεν παραπονείτο για οποιοδήποτε πρόβλημα. Λόγω κρυολογήματος είχε ρινική συμφόρηση που δεν οφειλόταν στα κατάγματα της.
  11. Αυχεναλγία. Η ασθενής παρεπονείτο για πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα και παρουσίαζε έντονο μυϊκό σπασμό. Οι κινήσεις της κεφαλής, κάμψη, έκταση και στροφές ήταν επώδυνες, περιορισμένες και προκαλούσαν κεφαλαλγία και ζάλη. Ακτινολογικώς παρουσίαζε ευθειασμό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
  12. Κοκκυγοδονία - οσφυαλγία. Η ασθενής παραπονείτο για έντονη οσφυαλγία και κυρίως για κοκκυγοδονία και παρουσίαζε μυϊκό σπασμό στην οσφύ. Αδυνατούσε να κάθεται σε σκληρά καθίσματα και επίσης να άρει τεταμένα τα σκέλη ευρισκόμενη στο εξεταστικό τραπέζι. Με βάση τα πιο πάνω ευρήματά του, ο Δρ. Νησιώτης συνέστησε στην Ενάγουσα να λαμβάνει στις οξείες φάσεις της αντιφλεγμονώδη, μυοχαλαρωτικά και αναλγητικά φάρμακα και να τοποθετεί αντιρρευματικές κρέμες. Παράλληλα, της συνέστησε να ασχολείται με κινησιοθεραπεία και φυσιοθεραπεία κυρίως για να λυθεί ο μυϊκός σπασμός και η αγκύλωση του καρπού. Οι κρίσεις αυτές, που ήταν πιο έντονες κατά τις αλλαγές του καιρού και τους ψυχρούς μήνες, παρέρχονταν με την λήψη των φαρμάκων και την κινησιοθεραπεία. Στις καλοκαιρινούς μήνες λόγω του κολυμπιού η κατάσταση της βελτιώθηκε ακόμη περισσότερο. Με την εγκυμοσύνη της τα προβλήματα με την αυχεναλγία και κυρίως με την οσφυαλγία και κοκκυγοδονία επιδεινώθηκαν έντονα. Ως προς τη σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας, ο Δρ. Νησιώτης ανέφερε ότι είναι τελική και παρουσιάζει μόνιμα το πρόβλημα της αγκύλωσης στον αριστερό της καρπό. Παρουσιάζει έλλειψη στην έκταση κατά 25°, στην κάμψη κατά 5°, στην ωλένιο κάμψη κατά 3° και στον υπτιασμό του πήχεως κατά 15°. Ο καρπός και ο πήχης έχουν ενδυναμωθεί αρκετά. Ο γιατρός σημείωσε, τέλος, την εμφάνιση μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας στον καρπό της Ενάγουσας, ως αποτέλεσμα του ενδοαρθρικού συντριπτικού κατάγματος της και υπέδειξε ότι η αρθρίτιδα είναι ήδη εμφανής στις ακτινογραφίες της. Για σκοπούς καθυστέρησης της εξέλιξης οστεοαρθρίτιδας συνεστήθηκε η λήψη γλουκοζαμίνης. Αποτέλεσε, τέλος, κατάληξή του ότι η Ενάγουσα θα έχει στο μέλλον προβλήματα κυρίως με τον αυχένα και την οσφύ, τον κόκκυγα και τον καρπό της, τα οποία θα αντιμετωπίζει με τη λήψη των φαρμάκων της. Η κα. Μαρίνα Χαραλάμπους η οποία κατέθεσε ως Μ.Ε. 4 είναι Ασφαλιστική Λειτουργός και Επιθεωρήτρια του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων στη Λευκωσία. Η μάρτυρας κλήθηκε να παρουσιάσει και παρουσίασε Αναλυτική Κατάσταση Αποδοχών Ασφαλισμένου σε σχέση με την Ενάγουσα για το έτος 2007 η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  13. Σύμφωνα με την εν λόγω Κατάσταση και τα όσα ανέφερε στο Δικαστήριο η κα. Χαραλάμπους, κατά το έτος 2007 ο μηνιαίος μισθός της Ενάγουσας σύμφωνα με τα αρχεία του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων ανερχόταν σε ₤
  14. Με βάση τα ίδια στοιχεία κατά το έτος 2007 η Ενάγουσα εργάστηκε κατά την περίοδο Μαΐου - Νοεμβρίου. Στα πλαίσια της μαρτυρίας της η κα. Χαραλάμπους παρουσίασε στο Δικαστήριο και Κατάσταση Ασφαλιστικού Λογαριασμού αναφορικά με την Ενάγουσα για το έτος 2007 (η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 47), σύμφωνα με την οποία κατά το εν λόγω έτος η Ενάγουσα δεν έλαβε οποιοδήποτε επίδομα. Το ίδιο ισχύει, όπως ανέφερε η μάρτυρας, και σε σχέση με το έτος
  15. Ο κ. Μάγος δεν προέβηκε σε αντεξέταση της κας. Χαραλάμπους και δήλωσε ότι υιοθετεί την αντεξέταση στην οποία θα προέβαινε ο συνήγορος του Εναγόμενου
  16. Κατά την αντεξέτασή της από τον κ. Ιωαννίδη, η μάρτυρας ανέφερε ότι στα αρχεία που τηρούνται από το τμήμα της δεν καταγράφεται το επάγγελμα της Ενάγουσας, και περαιτέρω διευκρίνισε ότι από το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 46 προκύπτει ο μισθός που έλαβε η Ενάγουσα για την περίοδο κατά την οποία φαίνεται να εργάστηκε. Όπως έχει ήδη αναφερθεί ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Μ.Υ.
  17. Κλήθηκε ως μάρτυρας από την πλευρά της Εναγόμενης 1 και η μαρτυρία του υιοθετήθηκε από τον συνήγορο του Εναγόμενου
  18. Ο Δρ. Γεωργίου είναι Ειδικός Ορθοπεδικός Χειρούργος Τραυματιολόγος. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών το
  19. Ειδικεύτηκε στην Ορθοπεδική Χειρουργική Τραυματολογία στο Manchester της Αγγλίας για την περίοδο 1969-1977 και εργάστηκε στην ειδικότητά του από τη θέση του ανώτερου επιμελητή. Με την επιστροφή του στην Κύπρο εργάστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού για ενάμιση περίπου χρόνο και έκτοτε ιδιωτεύει στη Λεμεσό. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του ο υιοθέτησε το περιεχόμενο της Ιατρικής του Έκθεσης ημερομηνίας 5.12.2011, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  20. Όπως προκύπτει από την εν λόγω Έκθεση, εξέτασε την Ενάγουσα στις 8.11.2011 με σκοπό την καταγραφή του ιατρικού της ιστορικού και την εκτίμηση της σημερινής της κατάστασης. Στα πλαίσια αυτά η Ενάγουσα έθεσε στη διάθεση του αντίγραφο του ιατρικού πιστοποιητικού που εξέδωσε ο ορθοπεδικός Δρ. Γ. Βασιλείου ημερομηνίας 24.1.2008 (Τεκμήριο 21), αντίγραφο του ιατρικού πιστοποιητικού του ορθοπεδικού Α. Λοϊζίδη ημερομηνίας 7.1.2008 (Τεκμήριο 20), αντίγραφο συνοπτικής αναφοράς στα αγγλικά του πλαστικού χειρούργου Δρος. Χρ. Μιχαηλίδη ημερομηνίας 4.9.2007 (Τεκμήριο 25) και αντίγραφο του ιατρικού πιστοποιητικού του ορθοπεδικού Δρος Σίμου Νησιώτη ημερομηνίας 5.10.2010 (Τεκμήριο 34). Περαιτέρω, η Ενάγουσα προσκόμισε στον Δρ. Γεωργίου τις ακτινολογικές της εξετάσεις, η μελέτη των οποίων επιβεβαίωσε το συντριπτικό ενδοαρθρικό κάταγμα του κάτω άκρου της αριστερής κερκίδας, το κάταγμα του ρινικού οστού, και το κάταγμα του κόκκυγα. Η τελευταία ακτινολογική εξέταση επιβεβαιώνει, επίσης, σύμφωνα με τον Δρα Γεωργίου την πλήρη επούλωση του κατάγματος της αριστερής κερκίδας χωρίς εμφανή σημεία διαταραχής της ανατομικής θέσης του οστού από τον φυσιολογικό άξονα, όπως επίσης την απουσία οστεοαρθριτικής αλλοίωσης. Από την κλινική εξέταση στην οποία προέβηκε ο μάρτυρας προέκυψαν τα ακόλουθα: i. Πλήρως επουλωμένη χειρουργική ουλή μήκους 8εκ. στην πρόσθια επιφάνεια του αριστερού καρπού. ii. Κατά την κλινική εξέταση του εύρους κίνησης του καρπού, παρατηρείται μικρού βαθμού ελάττωση της πλήρους έκτασης της τάξης των 5 μοιρών. iii. Η κάμψη και πλάγιες κινήσεις του καρπού καθώς και οι στροφικές του αντιβραχίου, ευρίσκονται σε φυσιολογικό εύρος. iv. Φυσιολογική κινητικότητα των δαχτύλων του αριστερού χεριού. v. Απουσία παραμόρφωσης του καρπού. vi. Φυσιολογική μυϊκή δύναμη. vii. Φυσιολογικό εύρος κίνησης ολόκληρης της σπονδυλικής στήλης. viii. Απουσία μυϊκού σπασμού ή ευαισθησία των παρασπονδυλίων μυών. ix. Το εύρος κίνησης της σπονδυλικής στήλης παρουσιάζεται ανώδυνο. x. Φυσιολογική κινητικότητα - λειτουργικότητα του μυοσκελετικού συστήματος του δεξιού άνω και των κάτω άκρων. Ως προς τα συμπεράσματά του ο Δρ. Γεωργίου υπέδειξε τα ακόλουθα:
  21. Το συντριπτικό μετατοπισμένο κάταγμα του κάτω άκρου της αριστερής κερκίδας ήταν το χειρότερο από τα τραύματα που υπέστηκε η Ενάγουσα. Υπέστηκε επίσης κάταγμα του ρινικού οστού και του κόκκυγα.
  22. Το κάταγμα του κάτω άκρου της αριστερής κερκίδας αντιμετωπίστηκε χειρουργικά με την αναγκαία σταθεροποίηση μέσω τοποθέτησης μεταλλικών προσθετικών, ενώ αυτό της μύτης και του κόκκυγα, συντηρητικά.
  23. Ο καρπός ακινητοποιήθηκε σε γύψο για 3 εβδομάδες και ακολούθως της χορηγήθηκε φυσιοθεραπευτική αγωγή.
  24. Τα σημερινά κλινικά ευρήματα χαρακτηρίζονται από την πλήρως ικανοποιητική αποκατάσταση του εύρους κίνησης του αριστερού καρπού σε μέγιστο βαθμό. Μοναδικό κατάλοιπο που παραμένει είναι η μικρού βαθμού ελάττωση της πλήρους έκτασης του καρπού της τάξης των 5o.
  25. Αναφορικά με την πρόγνωση, το γεγονός ότι το κάταγμα του καρπού ήταν ενδοαρθρικό αποτελεί πιθανό παράγοντα μελλοντικής ανάπτυξης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Εάν η πιθανότητα αυτή καταστεί πραγματικότητα, τούτο θα αφορά το αρκετά απώτερο μέλλον και θα είναι βραδείας εξέλιξης. Η θέση του αυτή στηρίχθηκε στο γεγονός της πλήρους επούλωσης του κατάγματος σε φυσιολογικό ανατομικό άξονα χωρίς εμφανή διαταραχή της αρθρικής επιφάνειας του κάτω άκρου της κερκίδας, στο ότι η Ενάγουσα είναι δεξιόχειρας, όπως επίσης στο ότι η άρθρωση του καρπού δεν αποτελεί άρθρωση φόρτισης του βάρους του ανθρωπίνου σώματος.
  26. Η περίοδος αναρρωτικής άδειας διάρκειας 2-2,5 μηνών βρίσκεται σε αναγκαία λογικά πλαίσια. Μαρτυρία αναφορικά με τις σωματικές βλάβες του ανήλικου Ενάγοντα Αριστείδη Βιολάρη Σε σχέση με το πιο πάνω θέμα μαρτυρία δόθηκε μόνο από την Ενάγουσα/μητέρα του και αξίζει στο στάδιο αυτό να σημειωθεί ότι οι συνήγοροι των Εναγομένων 1 και 2 δεν την αντεξέτασαν επί του συγκεκριμένου μέρους της μαρτυρίας της. Σύμφωνα δε με τα όσα ανέφερε, κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ο Ενάγοντας ήταν ηλικίας 12 ετών περίπου και καθόταν στο πίσω κάθισμα του οχήματος με αριθμό εγγραφής KNR 763 και ήταν προσδεδεμένος με τη ζώνη ασφαλείας του. Συνεπεία του δυστυχήματος υπέφερε από ζαλάδες και πονοκεφάλους και πόνο στον δεξιό αγκώνα. Αμέσως μετά το ατύχημα μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου εξετάστηκε και έτυχε περίθαλψης και του συστήθηκε ανάπαυση. Σχετικό με τα όσα ανέφερε η Ενάγουσα είναι και το Ιατρικό Πιστοποιητικό του Ιατρού Πρώτων Βοηθειών Δρος. Μ. Ηροδότου ημερομηνίας 25.1.2008 (το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 41) όπου καταγράφεται ότι ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Τμήμα Ατυχημάτων του Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας την 27.8.2007 και ώρα 21:09 μ.μ. μετά από τροχαίο ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη. Από την κλινική εξέταση ο Ενάγοντας παρουσίαζε ελαφρύ άλγος δεξιού αγκώνος χωρίς ορατή κάκωση και εξήλθε με οδηγίες. Σύμφωνα με την Μ.Ε.2, τόσο οι ζαλάδες και οι πονοκεφάλοι όσο και ο πόνος στον δεξιό αγκώνα διήρκησαν αρκετές ημέρες αλλά τα ψυχολογικά τραύματα από την εμπειρία του δυστυχήματος και την ανάμνηση της σκηνής του παρέμειναν. Ο Ενάγοντας εκδήλωσε φοβία ως επιβάτης σε όχημα και για μεγάλο χρονικό διάστημα απέφευγε να εισέρχεται σε όχημα και όταν αναγκαζόταν να το πράξει, διακατείχετο από κάποια αναστάτωση. Για χρονικό διάστημα ενός έτους περίπου παρουσίαζε διαταραχές στον ύπνο του και εφιάλτες και ήταν ιδιαίτερα προσκολλημένος στην μητέρα του. Όπως, τέλος, δήλωσε η κα. Κορδάτου η αξίωση του Ενάγοντα για αποζημιώσεις δεν προωθείται ενόψει του ότι δεν κατέχονται οποιεσδήποτε αποδείξεις για την αγορά φαρμάκων και δεν καταβλήθηκε τελικά οποιοδήποτε ποσό για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού του. Αξιολόγηση μαρτυρίας, ευρήματα και κατάληξη του Δικαστηρίου αναφορικά με το θέμα των γενικών αποζημιώσεων Έχει επαρκώς νομολογηθεί ότι οι αποζημιώσεις είναι το μέσο με το οποίο εκτιμάται ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος και για το λόγο αυτό δεν θα πρέπει να αποσκοπούν στην τιμωρία του προσώπου που φέρεται ως νομικά υπεύθυνο για τα τραύματα του θύματος. Το ύψος των αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά στη φύση και έκταση των τραυμάτων και του πόνου του θύματος. Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα (βλέπε Fletcher v. Autocar Transporters Ltd
(1968)1 All E.R. 726 και Constantinou v. Slahouris
(1969)1 C.L.R. 416). Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης (Βλέπε Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλέπε Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (βλέπε μεταξύ άλλων Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 687, και Βρυωνίδης ν. Σωφρονίου
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 1181). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν κατ' ανάγκη δεσμευτικό προηγούμενο (βλέπε G & L Calibers Ltd ν. Λεμεσιανού
(2003)1 Α.Α.Δ. 948) ενώ η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί και οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση (βλέπε Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη
(2003)1 Α.Α.Δ. 590). Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Τα πιο πάνω υποδείχθηκαν σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολιτική Έφεση αρ. 333/2009, απόφαση ημερομηνίας 12.2.2014, Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά. και στην υπόθεση Ταμπούρας ν. Κολάνη
(2008)1 Α.Α.Δ.
  1. Όπως έχει ήδη αναφερθεί και πιο πάνω, μαρτυρία σε σχέση με τα τραύματα που υπέστηκε η Ενάγουσα δόθηκε από την ίδια και τον Δρα. Σ. Νησιώτη, όπως επίσης από τον Δρα. Η. Γεωργίου από την πλευρά της Εναγόμενης
  2. Σημειωτέον ότι η μαρτυρία του Δρος. Γεωργίου υιοθετήθηκε και από την πλευρά του Εναγομένου
  3. Για σκοπούς προσδιορισμού του ποσού που θα αποδοθεί στην Ενάγουσα, το Δικαστήριο θα πρέπει να προβεί σε αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του και στη βάση της αποδεκτής μαρτυρίας να καταλήξει στα ανάλογα ευρήματα. Σε σχέση με τα τραύματα τα οποία υπέστηκε η Ενάγουσα τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τα ακόλουθα ιατρικά πιστοποιητικά: - Το Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος. Γ. Βασιλείου, Ορθοπαιδικού Χειρουργού στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, ημερομηνίας 24.1.2008 (το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 21), από όπου προκύπτει ότι στις 27.8.2007 η Ενάγουσα παρουσιάστηκε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας μετά από τροχαίο ατύχημα. Κατά την εξέταση στην οποία υποβλήθηκε διαγνώστηκε κλινικά και ακτινολογικά συντριπτικό παρεκτοπισμένο κατάγμα αριστερού κάτω τριτημορίου κερκίδος. Έγινε προσπάθεια ανάταξης και τοποθέτησης γύψινου νάρθηκα ακινητοποίησης. Επαναλήφθηκε η ακτινογραφία ελέγχου μετά την ανάταξη και αφού έλαβε οδηγίες, επέστρεψε στην οικία της. Στις 28.8.2007 η Ενάγουσα παρουσιάστηκε στην Κλινική Καταγμάτων για εξέταση κατά την οποία διαπιστώθηκε ότι η θέση του κατάγματος έγινε αποδεκτή και η ασθενής ενημερώθηκε για την πιθανότητα αστάθειας του κατάγματος και πιθανής χειρουργικής επέμβασης. - Ιατρική Βεβαίωση του Δρος. Άκη Λοϊζίδη ημερομηνίας 7.1.2008 (κατατέθηκε ως Τεκμήριο 20), όπου αναφέρεται ότι η Ενάγουσα εισήχθηκε στις 28.8.2007 στο Ιπποκράτειο και κατά την εξέταση παρουσίαζε συντριπτικό κάταγμα στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση το οποίο αντιμετωπίστηκε χειρουργικά με ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση. Διαπιστώθηκε περαιτέρω κάταγμα - εξάρθρημα στον κόκκυγα το οποίο ανατάχθηκε μετά το πέρας της χειρουργικής επέμβασης. Ο Δρ. Λοϊζίδης αναφέρει ότι η Ενάγουσα παρακολούθησε εντατικό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας και ο χρόνος αποθεραπείας προβλεπόταν μακρύς. - Ιατρική Έκθεση του Δρος. Χρίστου Μιχαηλίδη, Πλαστικού Χειρούργου, ημερομηνίας 4.9.2007 (Τεκμήριο 25), όπου καταγράφεται ότι ο ίδιος εγχείρισε την Ενάγουσα για το κάταγμα του ρινικού οστού που υπέστηκε, όπως επίσης για το αιμάτωμα στο διάφραγμα της μύτης. Τα πρόσωπα αυτά δεν κλήθηκαν στο Δικαστήριο ως μάρτυρες, όμως τα όσα καταγράφονται στα πιο πάνω αναφερόμενα ιατρικά πιστοποιητικά δεν αμφισβητούνται από την πλευρά των Εναγομένων 1 και 2, και σε αυτή τη βάση το περιεχόμενο τους αποτελει εύρημα του Δικαστηρίου. Η μαρτυρία των Μ.Ε. 3 και Μ.Υ.1, η οποία αποτελεί ιατρική μαρτυρία, θα πρέπει να αξιολογηθεί στη βάση των αρχών που διέπουν την προσέγγιση της μαρτυρίας ειδικών. Το καθήκον των εμπειρογνωμόνων έναντι του Δικαστήριο κατά τη μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δοθεί η δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς τη δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης (βλέπε «Το Δίκαιο της Απόδειξης-Δικονιμικέςκαι Ουσιαστικές Πτυχές» των Ηλιάδη και Σάντη, στις σελίδες 580 και 581). Οι πραγματογνώμονες μάρτυρες δεν αντιμετωπίζονται από το Δικαστήριο με διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι άλλοι μάρτυρες. Η μαρτυρία τους αξιολογείται στη βάση των ίδιων αρχών (βλέπε Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν Κονναρή
(2011)1(Γ) Α.Α.Δ. 2298, Καουρής ν Δημητρίου και Άλλης
(2008)1(B) Α.Α.Δ. 967 και Κίτση ν Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(2001)1(B) Α.Α.Δ. 1077). Παρόλα αυτά, η συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα δεν έχει και τόση σπουδαιότητα για τη διαπίστωση της αξιοπιστίας τους αν και οπωσδήποτε παραμένει ένα από τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη (βλέπε Σιακόλας ν Medousa Constructions Ltd, Ποινική Έφεση υπ. αρ. 161/2012, απόφαση ημερομηνίας 20.5.2014, Χαραλάμπους ν Αβραάμ και Άλλης
(1999)1(B) Α.Α.Δ. 1441 και Star Fiberglass Ltd ν Elneda Trading Ltd
(1992)1(B) Α.Α.Δ. 875), χωρίς όμως αυτό να αφορά αποκλειστικά στην καλή ή κακή εντύπωση που αφήνουν ως μάρτυρες στο Δικαστήριο (βλέπε Σαμαρά ν Πιπονίδου και άλλων, Πολιτική Έφεση αρ. 234/2009, απόφαση ημερομηνίας 13.3.2013). Αναμφίβολα, η σοβαρότητα και υπευθυνότητα με την οποία οι πραγματογνώμονες προσεγγίζουν το έργο τους, έχει ιδιαίτερη σημασία στην αξιολόγηση της μαρτυρίας τους (βλέπε Μιτσιγιώργη και Άλλος ν Αδελφών Γαλάζη (Ομόρρυθμης Εταιρείας)
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ. 1811). Η αξιοπιστία της μαρτυρίας των πραγματογνωμόνων δεν κρίνεται στο ισο­ζύγιο των πιθανοτήτων (ή με βάση οποιοδήποτε άλλο επίπεδο απόδειξης), όπως εξάλλου συμβαίνει και με όλους τους άλλους μάρτυρες. Δεν είναι επιτρεπτό για το Δικαστήριο να δέχεται μαρτυρία ως αξιόπιστη διότι οι πιθανότητες κατατείνουν προς εκεί, μια και το απίθανο μπορεί να είναι αληθινό, με κριτή τούτου, πάντοτε, το Δικαστήριο (βλέπε Mustafa ν Κακονρή και Άλλον
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). Στην υπόθεση Αθανασίου και Άλλος ν Κουνούνη
(1997)1(B) Α.Α.Δ. 614, υποδείχθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τη μαρτυρία πραγματογνωμόνων: «Παρόλο που σε πολλές αγγλικές αποφάσεις γίνεται αναφορά στην απόσειση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων σε συσχετισμό με τη μαρτυρία, σε καμμιά απόφαση δεν αμβλύνεται η διάκριση μεταξύ αξιοπιστίας των μαρτύρων και του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το θέμα άλλωστε της κρίσης της αξιοπιστίας των μαρτύρων ανήκε, πατροπαράδοτα, κατά το κοινοδίκαιο, στους ενόρκους, οι οποίοι αποφάσιζαν, ανάλογα με την κρίση τους, για το πιστευτό των μαρτύρων. Αναξιόπιστη μαρτυρία δεν αποτελεί αποδεικτικό υλικό. Δεν αποδεικνύει τίποτε. Μόνο αξιόπιστη μαρτυρία βαρύνει στην πλάστιγγα των πιθανοτήτων. Η αποτί­μηση της μαρτυρίας του κάθε μάρτυρα δεν μετράται με το ισοζύγιο των πιθανο­τήτων αλλά, με την κρίση του Δικαστηρίου για το αξιόπιστο της μαρτυρίας του. Απίθανη, κατά τη συνήθη ροή των πραγμάτων εκδοχή, γίνεται παραδεχτή, εφό­σον ο μάρτυρας κρίνεται αξιόπιστος· και αντίθετα, εκδοχή πιθανολογούμενη ως ορθή απορρίπτεται, εφόσον ο μάρτυρας κρίνεται αναξιόπιστος». Λαμβάνοντας υπόψη το περιεχόμενο της μαρτυρίας και των δυο εμπειρογνωμόνων ιατρών και με γνώμονα τις πιο πάνω νομικές αρχές που διέπουν το ζήτημα της αξιολόγησης της μαρτυρίας τους, το Δικαστήριο επισημαίνει καταρχήν ότι και οι δύο ήταν πολύ θετικοί και βοηθητικοί μάρτυρες σε σχέση με το θέμα για το οποίο κατέθεσαν. Οι απόψεις των δυο ιατρών συγκλίνουν στα εξής: - Στην ύπαρξη επουλωμένης χειρουργικής ουλής μήκους 8εκ. στην πρόσθια επιφάνεια του αριστερού καρπού της Ενάγουσας. - Κατά την κλινική εξέταση του εύρους της κίνησης του καρπού της Ενάγουσας από τον Δρ. Ηλία Γεωργίου παρατηρήθηκε μικρού βαθμού ελάττωση της πλήρους έκτασης της τάξης των 5 μοιρών. - Στην φυσιολογική κινητικότητα των δακτύλων του αριστερού χεριού. - Στην απουσία παραμόρφωσης του καρπού πέραν της πιο πάνω αναφερόμενης ουλής. - Στην απουσία μυϊκού σπασμού ή ευσιασθησίας των παρασπονδύλιων μυών. - Στο ότι το εύρος της κίνησης της σπονδυλικής στήλης παρουσιάζεται ανώδυνο. - Στη φυσιολογική κινητικότητα και λειτουργικότητα του μυοσκελετικού συστήματος του δεξιού άνω και των κάτω άκρων. - Στην περίοδο άδειας ανάπαυσης που δόθηκε στην Ενάγουσα από τον Δρ. Λοϊζίδη. Οι δύο ιατροί διαφωνούν, ωστόσο, στα ακόλουθα σημεία: - Κατά πόσον οι πλάγιες κινήσεις του καρπού και οι στροφικές του αντιβραχίου βρίσκονται σε φυσιολογικό εύρος ως ήταν η θέση του Δρος Γεωργίου ή οι κινήσεις του καρπού υπολείπονταν κατά 35ο στην έκταση, 10ο στην ωλενική και κερκιδική απόκλιση και 40ο στον υπτιασμό του πηχέως ως το Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Νησιώτη. - Κατά πόσον υπάρχει φυσιολογική μυϊκή δύναμη και στα δύο χέρια, δεδομένου του τραυματισμού της Ενάγουσας στο αριστερό χέρι. - Κατά πόσον η Ενάγουσα υπέστηκε θλάση αυχένα. - Κατά πόσον η Ενάγουσα έχει ήδη αναπτύξει μετατατραυματική οστεοαρθρίτιδα. - Κατά πόσον η Ενάγουσα υποφέρει σήμερα από πονοκεφάλους και πόνο στα χέρια και στη σπονδυλική στήλη συνεπεία του τραυματισμού που υπέστηκε. Σε σχέση με τη μυϊκή δύναμη, το Δικαστήριο αποδέχεται τη θέση που προέβαλε ο Δρ. Γεωργίου με τη διευκρίνση που δόθηκε από τον Δρα. Νησιώτη, ήτοι ότι το δεξί χέρι είναι πιο δυνατό από το αριστερό, αφού ο ίδιος ο Δρ. Γεωργίου δέχθηκε στα πλαίσια της μαρτυρίας του ότι η Ενάγουσα θα παρουσιάζει πόνο όταν σηκώνει παρατεταμένα βάρος περίπου 10 κιλών. Ως προς τη θέση του επί το ότι η Ενάγουσα υπέστηκε θλάση αυχένα, ο Δρ. Νησιώτης υποστήριξε ότι όταν η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε για πρώτη φορά του ανέφερε ότι μετά το ατύχημα υπέφερε από πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα και σε αυτή τη βάση κατέληξε στο πιο πάνω συμπέρασμα. Η πιο πάνω θέση του Δρος. Νησιώτη δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή για τους ακόλουθους λόγους: Καταρχήν, τόσο ο Δρ. Βασιλείου που εξέτασε την Ενάγουσα στις 27.8.2007 όσο και ο Δρ. Λοιζίδης που παρακολουθούσε την Ενάγουσα για ένα μεγάλο διάστημα δεν αναφέρουν οτιδήποτε στα Ιατρικά Πιστοποιητικά τα οποία εξέδωσαν είτε σε σχέση με εύρημα τους για θλάση αυχένα είτε ότι η Ενάγουσα παραπονείτο για πόνο και/ή δυσκαμψία στον αυχένα. Πέραν τούτου, με δεδομένη τη θέση του Δρος. Νησιώτη ότι τα συμπτώματα μιας θλάσης αυχένα διαρκούν για περίοδο 5-6 εβδομάδων, δημιουργούνται εύλογα ερωτηματικά σε σχέση με τα όσα κατέθεσε στο Δικαστήριο επί του θέματος, ιδιαίτερα έχοντας υπόψη ότι εξέτασε την Ενάγουσα για πρώτη φορά την 4.2.
  1. Τέλος, η θέση του ιατρού επί το ότι η Ενάγουσα του παρουσίασε ακτινογραφίες όπου φαινόταν ευθειασμός στην αυχενική μοίρα κατά την πρώτη ημέρα του δυστυχήματος, τις οποίες ωστόσο δεν ήταν σε θέση να καταθέσει στο Δικαστήριο διότι (όπως ισχυρίστηκε) η Ενάγουσα τις επέστρεψε στο Νοσοκομείο, ξενίζει το Δικαστήριο. Ως προς τη θέση του ότι η Ενάγουσα έχει ήδη αναπτύξει οστεοαρθρίτιδα, ο Δρ. Νησιώτης επικαλέστηκε τη φύση του τραύματος το οποίο ήταν συντριπτικό και ενδοαρθρικό και υποστήριξε ότι τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας είναι ήδη εμφανή στην Ενάγουσα η οποία παρουσιάζει πόνο και δυσκαμψία στην άρθρωση μετά από κόπωση και κατά τους ψυχρούς μήνες, όπως επίσης ερυθρότητα και οίδημα στην άρθρωση. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι η ύπαρξη οστεοαθρίτιδας ήταν εμφανής στις ακτινογραφίες του Δρος. Λοϊζίδη που τέθηκαν ενώπιον του. Επί του θέματος ο Δρ. Γεωργίου υποστήριξε ότι οστεοαρθρίτιδα μετατραυματικής αιτιολογίας ουδέποτε αναπτύσσεται εντός 2-3 ημερών από τον τραυματισμό αλλά αντίθετα για να αναπτυχθεί χρειάζεται να παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα. Όπως, μάλιστα, εξήγησε, από τις ακτινογραφίες που λήφθηκαν την ημέρα του ατυχήματος και τις υπόλοιπες που λήφθηκαν αμέσως μετά την εγχείρηση για σκοπούς ελέγχου του αποτελέσματος της εγχείρησης (βλέπε Τεκμήρια 35-8) δεν μπορεί να διαπιστωθεί κάτι τέτοιο. Στην προκείμενη περίπτωση, σύμφωνα με τον Δρα. Γεωργίου, το κάταγμα στον καρπό ανατάχθηκε πλήρως και επανατοποθετήθηκε ακριβώς στη θέση του, δηλαδή σε φυσιολογικό ανατομικό άξονα (θέση με την οποία συμφωνεί και ο Δρ. Νησιώτης) και σε αυτή τη βάση υπάρχει μεν πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας η οποία, ωστόσο, θα επεσυμβεί με την παρέλευση πολλών ετών και θα είναι βραδείας εξέλιξης λόγω της άριστης ανάταξης του κατάγματος. Εξηγώντας πως προκαλείται η μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα, ο Δρ. Γεωργίου ανέφερε ότι το πρόβλημα δημιουργείται λόγω της τριβής μεταξύ δύο τουλάχιστον οστών, η οποία προκαλεί φθορά. Τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας είναι ο κριγμός, η δημιουργία υγρού εντός της άρθρωσης, η ενόχληση περιοδικού πόνου και, σε περίπτωση τραυματισμού στα άνω άκρα και ειδικά στο καρπό, η μείωση της συσφικτικής δύναμης. Όπως υπέδειξε ο Δρ. Γεωργίου, η μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα διαγιγνώσκεται πάντοτε μέσω ακτινολογικής και όχι κλινικής εξέτασης, θέση η οποία ικανοποιεί το Δικαστήριο σε αντίθεση με την απουσία οποιασδήποτε δικαιολογίας από μέρους του Δρος. Νησιώτη σε σχέση με τη μη λήψη πρόσφατης ακτινογραφίας όπου να αποτυπώνεται η σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας. Οι θέσεις που προβλήθηκαν από τον Δρα Γεωργίου αιτιολογήθηκαν με επάρκεια και επιστημονικό τρόπο και τεκμηριώθηκαν μεταξύ άλλων με την παραπομπή του στο απόσπασμα από το Journal of Bone & Joint Surgery που κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  2. Τα όσα αναφέρονται στο συγκεκριμένο άρθρο/ερευνητική μελέτη ενισχύουν τη θέση του Δρος Γεωργίου περί πιθανότητας ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας στο απώτερο μέλλον σε περίπτωση άριστης ανάταξης. Ερχόμενη, τέλος, στη θέση του Δρος Γεωργίου ότι δεν είναι λογικό και αναμενόμενο η Ενάγουσα να υποφέρει από πονοκεφάλους και πόνο στη σπονδυλική στήλη και στα χέρια, παρατηρείται ότι αυτή αιτιολογήθηκε επαρκώς με την αναφορά του επί το ότι η Ενάγουσα δεν υπέστηκε τραυματισμό στο κεφάλι ούτε στη σπονδυλική στήλη (πέραν από τον κόκκυγα) με τρόπο ώστε τα παράπονα της Ενάγουσας να μην δικαιολογούνται ως απορρέοντα από τον τραυματισμό της από το ατύχημα, κληθείσα, μάλιστα, η Ενάγουσα κατά την αντεξέταση της να τοποθετηθεί ως προς τους λόγους της μη ύπαρξης οποιασδήποτε αναφοράς στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρος Βασιλείου περί παραπόνων της για πονοκεφάλους, ζαλάδες και δυσκαμψία στον αυχένα, η ίδια προέβαλε ότι τα συμπτώματα αυτά προέκυψαν την επόμενη μέρα, θέση που δεν κρίνεται ικανοποιητική από το Δικαστήριο με δεδομένα και τα όσα καταγράφονται στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρος Λοϊζίδη. Σε γενικότερο πλαίσιο, θα πρέπει να λεχθεί ότι οι θέσεις του Δρα. Η. Γεωργίου ήταν τεκμηριωμένες και πλήρως αιτιολογημένες σε βαθμό που να κρίνονται ικανοποιητικές τόσο σε σχέση με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η Ενάγουσα σήμερα και τα κατάλοιπα του τραυματισμού της όσο και σε σχέση με τις μετρήσεις στις οποίες προέβηκε αναφορικά με τις κινήσεις του καρπού, από τις οποίες προκύπτει ότι η κατάσταση της Ενάγουσας έχει σχεδόν αποκατασταθεί. Ο ίδιος έχει εξετάσει την Ενάγουσα πιο πρόσφατα σε σχέση με τον Δρα. Νησιώτη και όλες οι θέσεις οι οποίες προέβαλε τεκμηριώθηκαν πλήρως με τρόπο ώστε να γίνονται αποδεκτές από το Δικαστήριο. Στη βάση όλων των πιο πάνω, λοιπόν, στην έκταση που τα δύο ιατρικά πιστοποιητικά και οι γνώμες των δυο ιατρών συγκρούονται, το Δικαστήριο αποδέχεται τα όσα προβλήθηκαν από τον Δρα. Γεωργίου. Η μαρτυρία της Μ.Ε. 4 κας Μαρίνας Χαραλάμπους δεν αμφισβητήθηκε από οποιαδήποτε πλευρά. Πρόκειται για μάρτυρα που άφησε εξαιρετική εντύπωση στο Δικαστήριο αφού παρέθεσε με αντικειμενικότητα όλα όσα γνώριζε σε σχέση με τις απολαβές της Ενάγουσας σύμφωνα με τα αρχεία που κρατούνται από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Εξετάζοντας τη μαρτυρία της Ενάγουσας υπό το φως της ιατρικής μαρτυρίας που έγινε αποδεκτή, και με δεδομένη την διαπίστωση του Δικαστηρίου για μια τάση της Ενάγουσας για υπερβολή, το Δικαστήριο αποδέχεται σε σχέση με τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστηκε συνεπεία των τραυμάτων της, των θεραπειών στις οποίες υποβλήθηκε και τη σημερινή της κατάσταση αφενός το μέρος της μαρτυρίας της που συνάδει με την Έκθεση του Δρος Ηλ. Γεωργίου (και του Δρος Νησιώτη όπου υπάρχει σύγκλιση) αφετέρου το μέρος αυτής που δεν αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση. Σε αυτή τη βάση, η θέση της ότι μέχρι και σήμερα παρουσιάζει πονοκεφάλους, ζάλη και ιδιαίτερες ενοχλήσεις στον αριστερό καρπό δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές ως μη συνάδουσες με την ενώπιον του Δικαστηρίου αποδεκτή ιατρική μαρτυρία. Τα αρνητικά συναισθήματα που της προκαλεί η 8 εκ. ουλή και η φοβία που εκδήλωσε συνεπεία του ατυχήματος δεν αμφισβητήθηκαν και ως τέτοια γίνονται αποδεκτά. Σε ότι αφορά τις αξιώσεις της Ενάγουσας για απώλεια μισθών και περιορισμού της εισοδηματικής ικανότητας παρατηρούνται τα εξής: Ως ανέφερε η Ενάγουσα στα πλαίσια της μαρτυρίας της, κατά τον χρόνο αμέσως πριν από το επίδικο ατύχημα, εργαζόταν ως αισθητικός στο Ινστιτούτο Αισθητικής Ministry of Beauty με μισθό €1.366,88 καθαρά μηνιαίως και με μερική απασχόληση στο γυμναστήριο Fitness Slim στα Λατσιά με μισθό €307,54 μηναίως. Παρόλα αυτά, όμως, στην Βεβαίωση του Επαρχιακού Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερομηνίας 9.4.2009 που η ίδια προσκόμισε ως Τεκμήριο 28, καταγράφεται ότι η Ενάγουσα είναι δηλωμένη ως μισθωτό πρόσωπο στους ακόλουθους εργοδότες: - Στο M.O.B. Ministering of Beauty Limited για την περίοδο 1.5.2007-30.11.2007, και - C.A. Papaellina Co Limited από 6.2.2008 και έπειτα. Από δε την επιστολή του Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων προς την Ενάγουσα ημερομηνίας 9.4.2009 (Τεκμήριο 29) και τις Καταστάσεις Αποδοχών του Λογαριασμού της (Τεκμήρια 46 και 47 αντίστοιχα) προκύπτει ότι οι ασφαλιστέες αποδοχές της Ενάγουσας κατά το 2005 ήταν £956, κατά το 2006 μηδέν και κατά το 2007 £5.
  3. Συνεπώς, από τα στοιχεία που τηρούνται στα αρχεία των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων, προκύπτει ότι ο μηνιαίος μισθός της Ενάγουσας κατά το 2007 από το Μ.Ο.Β. Ministering of Beauty ήταν περίπου σύμφωνα με τη δήλωση της στην παράγραφο 8Β της Γραπτής της Δήλωσης (Έγγραφο Α). Αναφορικά με την θέση της περί μερικής απασχόλησής της στο γυμναστήριο Fitness Slim με μισθό €307,54 η οποία και αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέτασή της, (αφού ο κ. Θεόδωρος Ιωαννίδης υπέβαλε στη μάρτυρα ότι το εργασιακό της καθεστώς κατά τον ουσιώδη χρόνο αποτυπώνεται στα Τεκμήρια 28 και 29) σημειώνεται ότι πέραν της προσκόμισης του πτυχίου της σε σχέση με την παρακολούθηση μαθημάτων για διδαχή Body Combat (Τεκμήριο 43), η Ενάγουσα δεν προσκόμισε οποιοδήποτε στοιχείο ή έγγραφο που να αποδεικνύει είτε την εργοδότηση της είτε τον μισθό της. Με δεδομένα τα πιο πάνω και την απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στα ενώπιον μου κατατεθειμένα τεκμήρια περί εργοδότησής της στο γυμναστήριο Fitness Slim, τα όσα κατέθεσε η Ενάγουσα περί τούτου δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Παρομοίως, η αναφορά της Ενάγουσας σε καλές προοπτικές περαιτέρω αύξησης του κύκλου εργασιών της και του εισοδήματος της παρέμειναν μετέωρες και ατεκμηρίωτες, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη το ότι δύο έτη πριν από το ατύχημα τα εισοδήματα της ήταν μηδαμινά. Η δε θέση της ότι εργαζόταν στο σπίτι της και δεν προέβαινε σε σχετικές δηλώσεις στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν τεκμηριώθηκε με οποιοδήποτε τρόπο πέραν των όσων ανέφερε η ίδια. Ερχόμενη, τέλος, στα όσα προέβαλε η Ενάγουσα περί ανικανότητας της να εκτελέσει την ίδια εργασία που ασκούσε πριν το ατύχημα σημειώνονται τα ακόλουθα: - Σε σχέση με την άσκηση του επαγγέλματος της γυμνάστριας έχω ήδη αποφανθεί ότι η Ενάγουσα δεν έχει αποδείξει την εργοδότησή της. - Ο Δρ. Νησιώτης περιορίστηκε να αναφέρει στα πλαίσια της μαρτυρίας ότι η ίδια η Ενάγουσα του ανέφερε ότι ασκώντας το επάγγελμα της, νιώθει περισσότερη κούραση στον αριστερό της καρπό σε σχέση με τον δεξί και σε σύγκριση με τον χρόνο προ του ατυχήματος, χωρίς ο ίδιος να τοποθετηθεί επιστημονικά επί τούτου και χωρίς να κάνει οποιαδήποτε σχετική αναφορά στην Ιατρική του Γνωμάτευση (Τεκμήριο 34). - Ο Δρ. Γεωργίου, σε ερώτηση που του υποβλήθηκε από το Δικαστήριο προκειμένου να τοποθετηθεί σχετικά, υποστήριξε ότι η Ενάγουσα μπορεί υπό τις περιστάσεις να ασκήσει τα καθήκοντα της αισθητικού όπως και προηγουμένως. Επομένως, στη βάση των πιο πάνω, η πιο πάνω θέση της Ενάγουσας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Αναζητώντας νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου όπου αντικείμενο εξέτασης ήταν υποθέσεις στις οποίες επιδικάστηκαν αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες ανάλογες με αυτές που υπέστηκε η Ενάγουσα παρατηρούνται τα ακόλουθα: Στην υπόθεση Θεοδώρου ν. Βασιλείου
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 1192 επιδικάστηκε ποσό ύψους Λ.Κ.£30.000 επί πλήρους ευθύνης για θλαστικά τραύματα τριχωτού της κεφαλής στη μετωπιαία χώρα, συντριπτικό κάταγμα και εξάρθρημα του ώμου και κάταγμα του πέρατος της δεξιάς κερκίδας. Ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για συρραφή των θλαστικών τραυμάτων, ανοικτή ανάταξη του εξαρθρήματος και του κατάγματος του αριστερού ώμου και ακινητοποίηση σε γύψινο επίδεσμο του κατάγματος της δεξιάς πηχεοκαρπικής. Υπήρχαν μόνιμα κατάλοιπα όπως πολλαπλές ουλές από τα θλαστικά τραύματα και τη χειρουργική επέμβαση και απώλεια χρήσης αριστερού άνω άκρου για ανύψωση αντικειμένων, απώλεια δυνατότητας άσκησης της εργασίας του ως σκυβαλοσυλλέκτης του Δήμου και μείωση ικανότητας απολαύσεων της ζωής. Η υπόθεση αυτή είναι σαφώς σοβαρότερη από τη δική μας περίπτωση Στην Ρούσου ν. Αλεξάνδρου κ.ά.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1060 η εφεσείουσα υπέστηκε κατάγματα στους καρπούς των δύο χεριών και συγκεκριμένα του κάτω άκρου της κερκίδας και της ωλένης που επουλώθηκαν πλήρως και δεν υπήρχε ενδεχόμενο οστεοαρθρίτιδας, μώλωπες κάτω και γύρω από το δεξιό μάτι, συμπίεση της δεξιάς ζυγωματικής χώρας, ελαφρά εγκεφαλική διάσειση και θλαστικό τραύμα στην αριστερή επιγονατίδα. Οι επιδικασθείσες από το πρωτόδικο Δικαστήριο γενικές αποζημιώσεις εκ £5.000 χαρακτηρίσθηκαν ότι βρίσκονταν κοντά στα χαμηλά όρια του πλαισίου, αλλά επικυρώθηκαν. Στην υπόθεση Α. Νικηφόρου ν. Α. Αντωνίου κ.α.
(2001)1(Β) Α.Α.Δ. 937, ο Ενάγοντας υπέστηκε κάταγμα αριστερού καρπού, κάταγμα του κάτω τριτημορίου δεξιάς κερκίδας, κάταγμα στη μύτη με μόνιμα κατάλοιπα, ουλές και δυσκινησία δεξιού καρπού και αντιβραχίου και οι γενικές αποζημιώσεις αυξήθηκαν κατ' έφεση σε Λ.Κ.20.000,00. Στην υπόθεση Πέτρου ν. Γαλάνη
(2009)1 Α Α.Α.Δ. 84 επιδικάστηκε κατ' έφεση ποσό ύψους €17.086 (Λ.Κ.10.000) για συντριπτικό διπολικό κάταγμα του αριστερού βραχιονίου στο οποίο, υπό γενική αναισθησία, έγινε ανάταξη του κατάγματος και ακινητοποίηση με γυμνό νάρθηκα, τοποθέτηση εργοστασιακού πλαστικού νάρθηκα για επτά εβδομάδες, υπήρξε πώρωση του κατάγματος, έγινε εντατική φυσιοθεραπευτική και κινησιοθεραπευτική αγωγή για τρεις μήνες. Παρέμειναν μόνιμα κατάλοιπα, όπως πόνος και μετά από εντατική εργασία, ανύψωση βάρους και απότομες καιρικές αλλαγές, μυϊκή παραμόρφωση στο άνω μέρους του αριστερού δελτοϊδούς μυός, ενώ υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης περιαρθρίτιδος στον αριστερό ώμο και αδυναμία εκτέλεσης χειρωνακτικής εργασίας. Στη βάση των πιο πάνω αρχών και έχοντας υπόψη την ηλικία της Ενάγουσας (30 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος), την φύση και την έκταση των τραυμάτων της, την περίοδο αποθεραπείας της, την περίοδο της άδειας ανάπαυσης που της δόθηκε από τον θεράποντα ιατρό, τη βελτίωση που σημείωσε μέχρι σήμερα, όπως επίσης τη σημερινή της κατάσταση και την εναπομείνασα ουλή, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €25,000 θα ήταν ικανοποιητικό στα πλαίσια απόδοσης γενικών αποζημιώσεων. Σε σχέση με τα τραύματα που υπέστηκε ο Ενάγοντας επαναλαμβάνεται ότι η Ενάγουσα δεν αντεξετάστηκε επί των αναφορών της στην παράγραφο 16 της Γραπτής της Δήλωσης και καταγράφονται στις σελίδες 30 και 31 πιο πάνω, με τρόπο ώστε αυτές να παραμένουν αναντίλεκτες και να αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό των αποζημιώσεων στις οποίες δικαιούται. Λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία του Ενάγοντα (12 ετών) κατά τον χρόνο του ατυχήματος, τη φύση και την έκταση των τραυμάτων του (ζαλάδες - πονοκεφάλοι και πόνος στον δεξιό αγκώνα), όπως επίσης ότι για χρονικό διάστημα ενός έτους παρουσίαζε διαταραχές στον ύπνο του και εφιάλτες και ήταν προσκολλημένος στη μητέρα του, (χωρίς ωστόσο να δοθεί μαρτυρία για παρακολούθηση του από κάποιο ιατρό ή παιδοψυχολόγο) κρίνω ότι το ποσό των €1.500,00 αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Παραπομπή επί του θέματος γίνεται στην υπόθεση Σίμος Λοϊζου και Μαρία Λοϊζου ως Φυσικοί Κηδεμόνες της Χριστιάνας Σίμου ΛοΊζου ν. Ανδρέα Μουρτζή
(1999)1 Α.Α.Δ. 883, όπου η εφεσείουσα, ηλικίας πέντε χρόνων, τραυματίστηκε όταν το αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε η μητέρα της ενεπλάκη σε τροχαίο ατύχημα. Αμέσως μετά το δυστύχημα φοβήθηκε και άρχισε να κλαίει. Συνεπεία του φόβου αυτού τις πρώτες ημέρες αμέσως μετά το δυστύχημα ήταν ανήσυχη και κάποτε έκλαιγε, όπως επίσης παρουσίασε εγκόσπιση και ενούρηση η οποία οφειλόταν στο φόβο της από το δυστύχημα. Τα συμπτώματα αυτά αραίωσαν με την πάροδο του χρόνου αφού η συχνότητα της εγκόρπισης και ενούρησης δεν ήταν επί καθημερινής βάσεως, ενώ η συνολική περίοδος των πιο πάνω συμπτωμάτων δεν ξεπερνούσε τους πέντε μήνες. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ποσό ₤900 ως γενικές αποζημιώσεις, το οποίο επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στα πλαίσια της έφεσης. Η αξίωση της Ενάγουσας για απώλεια μελλοντικών απολαβών Σε σχέση με την απώλεια μελλοντικών απολαβών, είναι καλά καθιερωμένη νομολογιακή αρχή ότι οι απώλειες των εισοδημάτων μέχρι την ημέρα της ακρόασης θα πρέπει να διεκδικούνται και επιδικάζονται υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων, ενώ οι απώλειες ως προς το μελλοντικό χρόνο υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων (βλέπε Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Σταύρου Στυλιανού κ.ά.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718, Κυριακή Κολάνη ν. Δημήτρης Ταμπούρας, Πολιτική Έφεση αρ. 151/2007, απόφαση ημερομηνίας 12.7.2010 και Βάσω Μιχαήλ ν. Ανδρέα Ονουφρίου
(2002)1 Α.Α.Δ. 1349). Αναφορικά με τον τρόπο υπολογισμού της απώλειας μελλοντικών απολαβών, υποδεικνύεται από τη νομολογία ότι όπου υφίστανται τα δεδομένα για τον προσδιορισμό του πολλαπλασιαστέου και του πολλαπλασιαστή, η χρήση της μεθόδου που σχετίζεται με αυτούς τους δείκτες είναι η εγκυρότερη (βλέπε Μιχαήλ κ.ά. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Όπου, όμως, ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου και η χρήση του συντελεστή είναι αδύνατη ή μη ενδεδειγμένη, το Δικαστήριο προβαίνει σε καθορισμό ενός κατ' αποκοπήν ποσού σε σχέση με την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, όπως για παράδειγμα όταν ο τραυματισμένος εξακολουθεί να διατηρεί μεν την εργοδότησή του χωρίς απώλεια εισοδημάτων αλλά λόγω των συνεπειών του τραυματισμού του επηρεάζεται δυσμενώς στην αγορά εργασίας σε περίπτωση που θα χάσει την τωρινή εργοδότησή του. Υποδεικνύεται, ωστόσο, από τη νομολογία ότι η επιλογή που παρέχεται στα δικαστήρια στην κατάλληλη περίπτωση να υπολογίζουν την απώλεια μελλοντικών απολαβών χωρίς τη μέθοδο του συντελεστή, δεν θα πρέπει να αποτρέπει τους ενάγοντες από το να παρουσιάζουν τη δέουσα μαρτυρία για να αποδείξουν την υπόθεσή τους (βλέπε Βάσω Μιχαήλ ν. Ανδρέα Ονουφρίου (πιο πάνω), Δημήτρης Κουμπαρή κ.ά. ν. Δήμου Χρίστου Φούρτη
(2001)1 Α.Α.Δ. 921 και Ευρυπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Λάμπρου Αθηνάκη
(2005)1 Α.Α.Δ. 844). Με δεδομένη την αξιολόγηση της ενώπιον μου μαρτυρίας επί του θέματος (όπως προκύπτει πιο πάνω), κρίνεται ότι η Ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει τόσο την εργοδότησή της στο γυμναστήριο Fitness Slim όσο και το γεγονός της ανικανότητας της να εργαστεί πλέον ως αισθητικός, το οποίο ασκούσε πριν το ατύχημα. Υπενθυμίζεται ότι οι θέσεις της Ενάγουσας δεν έγιναν αποδεκτές από το Δικαστήριο και σε κάθε περίπτωση δεν υποστηρίχθηκαν ούτε επιβεβαιώθηκαν από ιατρική μαρτυρία (βλέπε Νικολάου ν. Στυλιανού, Πολιτική Έφεση υπ. αρ. 412/2008, απόφαση ημερομηνίας 11.10.2008 και Περικλέους ν. Μιχαήλ, Πολιτική Έφεση υπ. αρ. 268/2009, απόφαση ημερομηνίας 31.10.2012). Αντίθετα, με βάση τα όσα ανέφερε ο Δρ. Η. Γεωργίου στο Δικαστήριο, η Ενάγουσα θα μπορούσε να ασκήσει το επάγγελμα της αισθητικού, θέση η οποία και δεν αντικρούσθηκε από τον Δρα. Νησιώτη (Μ.Ε. 3), ενώ από τα ενώπιον μου κατατεθειμένα τεκμήρια (και πιο συγκεκριμένα τα υπόλοιπα ιατρικά πιστοποιητικά) δεν προκύπτει οτιδήποτε σχετικό. Κρίνω ορθό να παραθέσω αυτούσιο το ακόλουθο απόσπασμα από την κυρίως εξέταση του Δρα. Νησιώτη (Μ.Ε.3) επί του συγκεκριμένου θέματος το οποίο και δεν ενισχύει τις θέσεις της Ενάγουσας περί ανικανότητάς της να εργαστεί ως αισθητικός: «Ε: Είναι υπόψη σας το επάγγελμα που ασκούσε πριν το δυστύχημα η κοπέλα; Α: Βεβαίως. κ. Κλεάνθους: Ο ιατρός δεν αναφέρει κάτι για το επάγγελμα στο πιστοποιητικό. Δικαστήριο: Ερωτάται σήμερα. Α: Γράφω στο ιστορικό της εκεί που αναφέρω για επάγγελμα ότι είναι αισθητικός. Ε: Έχετε άποψη ιατρέ, γνώμη ως προς την άσκηση του επαγγέλματος αυτού της αισθητικής; Α: Αισθητικού. Ε: Έχετε γνώμη με αυτά που έχετε διαπιστώσει στην Μαρία Κορδάτου έχετε άποψη ως προς το κατά πόσο δυσκολεύεται ή μη να ασκήσει αυτό το επάγγελμα; Α: Η ίδια μου ανέφερε ότι ασκώντας το επάγγελμα της κουράζεται πιο εύκολα απ' ότι πριν το ατύχημα και σίγουρα ο αριστερός της καρπός πολύ πιο εύκολα απ' ότι ο δεξιός.» Συνεπώς, στη βάση των πιο πάνω δεν μπορεί να επιδικαστεί στην Ενάγουσα οποιοδήποτε ποσό για απώλεια μελλοντικών απολαβών και/ή καριέρας. Η αξίωση των Εναγόντων για ειδικές αποζημιώσεις Αποτελεί καθιερωμένη αρχή ότι οι ειδικές ζημιές πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις και να αποδεικνύονται με συγκεκριμένη σαφή και αποδεκτή μαρτυρία. Η απόδειξη τους κινείται πάντοτε μέσα σε αυστηρά πλαίσια (βλέπε Papakokkinou v. Kanther
(1982)1 A.A.Δ. 65, Kakoullou v. Kakoulli
(1985)1 ΑΑΔ 355, Κούνουνα κ.ά ν. Κώστας Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.α.
(2001)1 (Γ) Α.Α.Δ. 2126). Στο σύγγραμμα McGregor on Damages (15η έκδοση, παράγραφος 23), σελίδα 15, αναφέρονται τα ακόλουθα:- "Special damages, on the other hand, are such as the law will not infer from the nature of the act. They do not follow in ordinary course. They are exceptional in their character and, therefore, they must be claimed specially and proved strictly". Στην υπόθεση Ανδρέας Μιχαηλίδης ν. Ανδρέα Δημοσθένους Κακουλλή και άλλων
(1992)1 Α.Α.Δ. 674 αναφέρεται στις σελίδες 684 και 685 ότι είναι πρωτίστως καθήκον του ενάγοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο με αξιόπιστη μαρτυρία για τη βασιμότητα της απαίτησης του και όχι στους εναγόμενους να την αντικρούσουν. Στην γραπτή του αγόρευση ο συνήγορος της Ενάγουσας ζητά την έκδοση απόφασης για το ποσό των €8.467,99 στη βάση των εγγράφων που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 13-18 και για €4.646,00 για την απώλεια του εισοδήματός της ως αισθητικός για την περίοδο 30.11.2007 - 6.2.
  1. Η αξίωση της Ενάγουσας για απώλεια απολαβών θα εξεταστεί στη συνέχεια. Σε σχέση με τα υπόλοιπα έξοδα παρατηρούνται τα ακόλουθα: Όπως προκύπτει από την παράγραφο 5 της Έκθεσης Απαίτησης, η Ενάγουσα αξιώνει τα ακόλουθα σε σχέση με τα έξοδα της: - Αγορά φαρμάκων εκ €160,
  2. Αναφορικά με το έξοδο αυτό προσκομίσθηκε η απόδειξη του Φαρμακείου Λέλας ημερομηνίας 4.9.2007 για το ποσό των ₤65,90 (βλέπε Τεκμήριο 10), επομένως δικαιολογείται η επιδίκαση ποσού €112,
  3. - Έξοδα έκδοσης ιατρικού πιστοποιητικού του Δρα. Βασιλείου του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας εκ €47,84, σε σχέση με τα οποία προσκομίστηκε η σχετική απόδειξη πληρωμής του εν λόγω ποσού ημερομηνίας 1.2.2008 (βλέπε Τεκμήριο 11). - Έξοδα Ακτινογραφιών στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο εκ €119,
  4. Σε σχέση με το κονδύλι αυτό έχουν κατατεθεί στο Δικαστήριο ως Τεκμήρια 8 και 9 οι αποδείξεις του Ιπποκράτειου Ακτινολογικού Κέντρου για τα ποσά των ₤50 και ₤70 που ανέρχονται σε συνολικό ποσό €205,00 (ήτοι το αντίστοιχο σε £120,00). Παρόλα αυτά, και με δεδομένο ότι τα έξοδα αυτά προέκυψαν πριν από την καταχώρηση της αγωγής, δικαιολογείται η επιδίκαση μόνο ποσού εκ €119,60, ως αξιώνεται στην Έκθεση Απαίτησης. - Έξοδα παραμονής και περίθαλψης, φάρμακα, συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής αναισθησιολόγου στο Ιπποκράτειο κατά την περίοδο 28.8.2007 - 31.8.2007 και 2.9.2007 - 4.9.2007 εκ €2.793,57 και ιατρικά και άλλα συναφή έξοδα, αμοιβή ιατρών του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου για τις εγχειρήσεις και παρακολούθηση εκ €3.331,
  5. Σε σχέση με τα έξοδα αυτά έχει κατατεθεί ως Τεκμήριο 13 η Κατάσταση Λογαριασμού του Ιπποκράτειου με αριθμό 07778 για το ποσό των €1.922,18 για τη διαμονή της κατά την 2.9.2007 - 4.9.2007, τα έξοδα αναισθησιολόγου, φάρμακα και άλλα συναφή, ως Τεκμήριο 15 Κατάσταση Λογαριασμού με αριθμό 07755 για το ποσό των €273,88 για τα έξοδα του Δρος. Λοϊζίδη και Δρος. Μιλτιάδους, ως Τεκμήριο 16 Κατάσταση Λογαριασμού με αριθμό 07755 για το ποσό των €871,39 για τη διαμονή της Ενάγουσας κατά τις 28.8.2007 - 31.8.2007, φάρμακα και όλα τα συναφή, όπως επίσης ως Τεκμήριο 17 Κατάσταση Λογαριασμού με αριθμό 07778 για το ποσό των €2.033,24 για τα έξοδα του Δρος. Μιλτιάδους και Δρος. Λοϊζίδη και για την παρεχόμενη βοήθεια σε αυτούς και ως Τεκμήριο 18 τιμολόγιο του Ιπποκράτειου ημερομηνίας 17.9.2007 για το ποσό των €17,
  6. Στη βάση των εν λόγω πιστοποιητικών δικαιολογείται η επιδίκαση του ποσού των €6.125,
  7. - Έξοδα έκδοσης Ιατρικών Πιστοποιητικών εκ €
  8. Αναφορικά με το εν λόγω κονδύλι μπορεί να επιδικαστεί μόνο ποσό €100,00, το οποίο δικαιολογείται με βάση τα όσα καταγράφονται στη Χρεωστική Σημείωση του Δρος. Νησιώτη (Τεκμήριο 19). - Έξοδα διακίνησης εκ €350,00 για τα οποία η Ενάγουσα δήλωσε στην παράγραφο 8 της Γραπτής της Δήλωσης ότι δεν τα διεκδικεί. - Έξοδα 19 φυσιοθεραπειών για ποσό €665,00, το οποίο δικαιούται η Ενάγουσα με βάση την απόδειξη είσπραξης ημερομηνίας 9.4.2009 που κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο
  9. - Αμοιβή ιατρού σε σχέση με τα έξοδα αισθητικής αποκατάστασης της ουλής στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση εκ €1,
  10. Παρόλο που σε σχέση με το κονδύλι αυτό έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου η Κατάσταση Λογαριασμού του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου με αριθμό 07778Α ως Τεκμήριο 14 για το ποσό των €1.025,16, επιδικάζεται μόνο ποσό €1,000 όπως καταγράφεται στην Έκθεση Απαίτησης. Επισημαίνεται ότι η Ενάγουσα δεν αντεξετάστηκε αναφορικά με την καταβολή των ποσών που καταγράφονται πιο πάνω ούτε επί του περιεχομένου των κατατεθειμένων τεκμηρίων από τα οποία προκύπτουν οι πιο πάνω δαπάνες. Συνεπώς, εξαιρουμένης της απώλειας εισοδήματος, επιδικάζεται στην Ενάγουσα το συνολικό ποσό των €8.170,36 για ειδικές ζημιές. Αναφορικά με την απαίτηση της Ενάγουσας για απώλεια του εισοδήματός της αξιώνονται τα ακόλουθα ποσά σύμφωνα με την παράγραφο 5Α, υποπαραγράφοι 9, 10 και 11: - Απώλεια του εισοδήματος που ελάμβανε από την εργασία της στο γυμναστήριο Fitness Slim προς €307,54 καθαρά μηνιαίως για την περίοδο 27.8.2007 (ημερομηνία ατυχήματος) - 14.4.2009 (ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής), συνολικού ποσού €5.597,
  11. - Απώλεια του εισοδήματος που ελάμβανε από την εργασία της στο Ministry of Beauty για την περίοδο 15.10.2007 - 6.2.2008 (ημερομηνία κατά την οποία προσελήφθηκε στην εταιρεία Παπαέλληνας λτδ), συνολικού ποσού €5.125,
  12. - Απώλεια του εισοδήματος που ελάμβανε από την εργασία της στο Ministry of Beauty σε σχέση με το εισόδημα που λαμβάνει στην νέα της εργασία, ήτοι ποσού €224,88 μηνιαίως (€1.366,88 - €1.142), το οποίο απώλεσε για την περίοδο 6.2.2008 - 14.4.2009 (ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής), συνολικού ποσού €3.226,00, και μέχρι σήμερα. Σε σχέση με την πιο πάνω αξίωση της Ενάγουσας, με δεδομένη τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο σημειώνονται τα εξής: Όπως ανέφερε η Ενάγουσα, παρά το ότι της δόθηκε άδεια εργασίας μέχρι την 27.11.2007, η ίδια επέστρεψε στην εργασία της στο Ministry of Beauty λίγο μετά την επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε μέχρι την 15.10.2008 οπότε και η εργοδότησή της τερματίστηκε. Σύμφωνα και πάλι με την ίδια, κατά την εν λόγω περίοδο λάμβανε το ½ του μισθού της. Παρόλα αυτά, από τα στοιχεία που καταγράφονται στο Τεκμήριο 28, που αποτυπώνουν την εργοδότηση της Ενάγουσας προκύπτει ότι εργάστηκε στο Μ.Ο.Β. Ministering of Beauty Limited μέχρι 30.11.2007 και ελάμβανε μισθό εκ £850, με τρόπο ώστε ιο θέσεις της να μην μπορούν παρά να απορριφθούν. Με δεδομένη την πιο πάνω κατάληξη του Δικαστηρίου περί ικανότητας της Ενάγουσας να εργαστεί ως αισθητικός με την πάροδο της άδειας ανάπαυσης, ο τερματισμός της εργοδότησής της είτε για τους λόγους που επικαλέστηκε είτε για άλλους λόγους δεν οφείλεται στο επίδικο ατύχημα και τον συνακόλουθο τραυματισμό της. Συνεπώς, τόσο για την περίοδο μέχρι την εργοδότησή της στην εταιρεία C.A. Papaellinas & Co Ltd όσο και μετέπειτα, η Ενάγουσα δεν δικαιούται οποιοδήποτε ποσό ως απώλεια μισθών. Αναφορικά με την περίοδο από το ατύχημα μέχρι τον Νοέμβριο του 2007, με δεδομένο το περιεχόμενο τόσο του Τεκμηρίου 28 όσο και του Τεκμηρίου 46 από όπου προκύπτει ότι η Ενάγουσα έλαβε μισθό εκ £850 κατά τους εν λόγω μήνες (όπως και προηγουμένως), ούτε η συγκεκριμένη αξίωση της Ενάγουσας μπορεί να επιτύχει. Υπενθυμίζεται ότι η αξίωση του Ενάγοντα για το ποσό των €28,66 έχει εγκαταλειφθεί και για το λόγο αυτό δεν χρήζει περαιτέρω εξέτασης. Τελική Κατάληξη Στο σημείο αυτό και με δεδομένη των επίλυση όλων των επίδικων θεμάτων των αγωγών εκδίδεται διάταγμα αποσυνένωσης τους εκδίδονται αποφάσεις ως ακολούθως: Στην αγωγή 4335/2008 εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγόμενης 1 για το ποσό των €25.000,00 γενικές αποζημιώσεις και €8.170,36 ειδικές αποζημιώσεις, ενώ στην αγωγή 4639/2008 εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης 1 για το ποσό των €1.500,00 γενικές αποζημιώσεις. Το ποσό των €1.500,00 που επιδικάστηκε υπέρ του Ενάγοντα στην αγωγή 4639/2008 να κατατεθεί σε έντοκο λογαριασμό (τραπεζικού ή συνεργατικού πιστωτικού ιδρύματος) στο όνομα του ανήλικου Ενάγοντα Αριστείδη Βιολάρη και φωτοαντίγραφο της απόδειξης κατάθεσης να προσκομιστεί στον Πρωτοκολλητή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας εντός 30 ημερών από την ημερομηνία της κατάθεσης. Τόσο η αγωγή με αριθμό 4335/2008 όσο και η αγωγή με αριθμό 4639/2008 απορρίπτονται σε σχέση με τον Εναγόμενο
  13. Αναφορικά με τον τόκο, όπως είναι γνωστό, το άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, μετά των συναφών τροποποιήσεων παρέχει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να επιδικάζει τόκο ίσο με το ύψος του τόκου που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων
(2),
(3)και
(4)του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου Ν. 14/60μετά των συναφών τροποποιήσεων αναφορικά με ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων που έχουν επιδικαστεί για σωματικές βλάβες ή θάνατο συνεπεία αστικού αδικήματος για ολόκληρη ή για μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Με την τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμου με τον Τροποποιητικό Νόμο (Αρ. 2), Ν. 81(Ι)/2008, δηλαδή την 15.10.2008, ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5%. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο Τροποποιητικός Νόμος του 2008 (Ν. 82(Ι)/2008)στο αντίστοιχο άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Πρόσφατα, με διάταγμα που εκδόθηκε σύμφωνα με τις πρόνοιες του εδαφίου
(4)του άρθρου 22 του περί Δικαστηρίων Νόμου, ο Υπουργός Οικονομικών καθόρισε το ύψος του δικαστικού επιτοκίου στο 4% από 1.1.2015 (βλέπε Κ.Δ.Π. 585/2014) Η νομολογία δεικνύει ότι ο καθορισμός της ημερομηνίας από την οποία θα επιδικαστεί τόκος ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου το οποίο λαμβάνει υπόψη του διάφορους παράγοντες, όπως για παράδειγμα τον τρόπο με τον οποίο προωθήθηκε η αγωγή. Στην υπόθεση Καμπούρης ν. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 Α.Α.Δ. 1246 ο τόκος επιδικάστηκε από την ημερομηνία καταχώρισης της Τροποποιημένης Έκθεσης Απαίτησης λόγω αδικαιολόγητης καθυστέρησης στην προώθηση της αγωγής. Από την άλλη, καθυστέρηση δύο ετών στην καταχώριση της Έκθεσης Απαίτησης κρίθηκε ως δικαιολογημένη λόγω της έκτασης και πολλαπλότητας των τραυμάτων του Ενάγοντα (βλέπε Φιλίππου κ.ά. ν. Τσολάκη
(2006)1 Α.Α.Δ. 1188, Θεοφάνους ν. Κουρουκλά
(2006)1 Α.Α.Δ. 528, όπου ο τόκος επιδικάστηκε από την ημέρα έγερσης του αγώγιμου δικαιώματος, και Αζόφ ν. Προδρόμου κ.ά.
(2006)1 Α.Α.Δ. 331). Στην προκείμενη περίπτωση, η Ενάγουσα στα πλαίσια της μαρτυρίας της δικαιολόγησε το χρόνο που διέρρευσε από την ημερομηνία του ατυχήματος (27.8.2007) μέχρι την καταχώρηση των δυο αγωγών (στις 25.7.2008 και 28.8.2008 αντίστοιχα) επικαλούμενη τις προσπάθειες που καταβάλλονταν με τις ενεχόμενες ασφαλιστικές εταιρείες για εξώδικη διευθέτηση και τις ενέργειες στις οποίες προέβηκε ώστε να εξασφαλίσει τα αναγκαία έγγραφα. Κρίνω ότι τα στοιχεία αυτά δεν δικαιολογούν την καταχώρηση των αγωγών ένα χρόνο μετά το ατύχημα και των Εκθέσεων Απαίτησης 8 μήνες μετέπειτα, ιδιαίτερα έχοντας υπόψη ότι τα περισσότερα έξοδα προέκυψαν κατά την περίοδο πέριξ του ατυχήματος και οι ιατρικές βεβαιώσεις των θεραπόντων ιατρών της Ενάγουσας (ήτοι Δρ. Λοϊζίδη και Δρ Μιχαηλίδη, όπως επίσης του Δρα Βασιλείου) εξασφαλίστηκαν στις 7.1.2008, 4.9.2007 και 24.1.2008 αντίστοιχα και του Ενάγοντα στις 25.1.2008 (βλέπε Τεκμήριο 41). Συνεπώς και στις δύο αγωγές επιδικάζεται επί των επιδικασθέντων αποζημιώσεων τόκος 4% από την ημερομηνία του ατυχήματος (ήτοι 27.8.2007) μέχρι την ημερομηνία της αγωγής (ήτοι 25.7.2008 στην 4335/2008 και 28.8.2008 στην 4639/2008) και ακολούθως τόκος 8% από τις εν λόγω ημερομηνίες μέχρι 14.10.2008, τόκος 5,5% από 15.10.2008 μέχρι 31.12.2014 και 4% από 1.1.2015 μέχρι εξοφλήσεως. Ερχόμενη, τέλος, στο θέμα των εξόδων κρίνω ότι ενόψει του διατάγματος συνένωσης των αγωγών και με δεδομένη την εκπροσώπηση των Εναγόντων από τον ίδιο δικηγόρο, δικαιολογείται η επιδίκαση εξόδων ως ακολούθως: - Στην αγωγή 4335/2008, ως η υπόθεση οδηγός, επιδικάζονται έξοδα υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης 1 όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. - Στην αγωγή 4639/2008 επιδικάζονται έξοδα υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης 1 όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο μόνο σε σχέση με τα όσα προέκυψαν κατά την περίοδο από 28.8.2008 (ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής) μέχρι την 23.4.2010 (ημερομηνία διατάγματος συνένωσης). Εξετάζοντας τη θέση του συνηγόρου των Εναγόντων όπως σε περίπτωση που η αγωγή απορριφθεί σε σχέση με τον Εναγόμενο 2, το Δικαστήριο ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια και δεν επιβαρύνει τους Ενάγοντες με έξοδα κατ' εφαρμογή των αρχών που τέθηκαν στην υπόθεση Bullock v. London General Omnibus Co and Others [1904-1907] All E.R. 44 θα πρέπει να σημειώσω ότι δεν με βρίσκει σύμφωνη. Όπως είναι γνωστό, η διαταγή εξόδων γνωστή σαν Bullock order (από την πιο πάνω απόφαση) τυγχάνει εφαρμογής εκεί όπου ο ενάγοντας βρισκόταν πράγματι σε αμφιβολία ως προς το ποιος από δύο ή περισσότερους ενεχόμενους σε ένα συμβάν είναι ένοχος επίδειξης αμέλειας έναντί του και δεν μπορούσε με λογική προσπάθεια να εξακριβώσει τα γεγονότα που σχετίζονταν με την αμέλεια (βλέπε επίσης Ιωάννου v. Βασιλείου
(1989)1 Α.Α.Δ. 699 και Prolific Insurance Consultants Ltd v. Liberty Life Insurance Public Co Ltd κ.ά.
(2010)1 Α.Α.Δ. 1069 και Κωνσταντίνος Μιχαήλ ν. Γεωργίας Ψαρά κ.ά.
(2009)1 Α.Α.Δ. 1159 και Halsbury's Law of England, 4th edition, Vol. 37, para. 219). Σε μια τέτοια περίπτωση ο επιτυχών εναγόμενος δικαιούται όπως τύχει επιδικασμού των εξόδων του εναντίον του ενάγοντα, αλλά παράλληλα, ο ενάγοντας δικαιούται όπως αποζημιωθεί σε σχέση με αυτά από τον αποτυχόντα εναγόμενο, οπότε το Δικαστήριο εκδίδει επιπρόσθετη διαταγή με την οποία διατάσσεται ο αποτυχών εναγόμενος όπως καταβάλει προς τον ενάγοντα τα έξοδα τα οποία αυτός διατάχθηκε να καταβάλει προς τον άλλο/τον επιτυχόντα εναγόμενο. Στην υπό εξέταση, όμως, περίπτωση, τόσο από τα δικόγραφα όσο και από τη μαρτυρία την οποία είχαν προσκομίσει οι Ενάγοντες στο Δικαστήριο, είναι φανερό ότι ο τρόπος με τον οποίο προκλήθηκε το δυστύχημα ήταν γνωστός σε αυτούς και για το λόγο αυτό απέδωσαν ευθύνη στον Εναγόμενο 2 επί το ότι ο ίδιος δεν είχε την προσοχή του στο δρόμο και δεν ενήργησε ψύχραιμα όταν εκδηλώθηκε ο κίνδυνος μπροστά του. Οι θέσεις αυτές, όμως, δεν υιοθετήθηκαν από το Δικαστήριο το οποίο και απέδωσε στην Εναγόμενη 1 αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα. Επομένως, υπό τις περιστάσεις, δεν μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή οι αρχές που τέθηκαν στην υπόθεση Bullock (πιο πάνω). Επομένως, αναφορικά με τον Εναγόμενο 2 οι αγωγές απορρίπτονται με έξοδα υπέρ του και εναντίον της Ενάγουσας στην αγωγή 4335/2008 και του Ενάγοντα στην αγωγή 4639/2008 όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο και του Ενάγοντα. Σε σχέση με την αγωγή 4639/2008 τα έξοδα αφορούν μόνο όσα προέκυψαν κατά την περίοδο από 28.8.2008 μέχρι την 23.4.2010. (Υπ.) .............. Γ. Πετάση-Κορφιώτη, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.