Αναφορικά με τον Νικόλα Γαβριήλ, Αρ. Αίτησης: 91/15, 12/5/2015

(1999)1 Β Α.Α.Δ. 1273, Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη, Π.Ε. 10825, ημερ. 26.3.2002 και Δημήτρης Ιωάννου ν. Αστυνομίας, Π.Ε. 75/2005, ημερ. 26.1.2006. Παρακολούθησα τον τρόπο με τον οποίο οι μάρτυρες απαντούσαν τις ερωτήσεις, την αμεσότητα, ευθύτητα, τυχόν υπεκφυγές, τον τρόπο με τον οποίο επικεντρώνονταν ή όχι σε απαντήσεις των ερωτήσεων που τις έχουν τεθεί και κρίνω ότι δεν έχω καμία δυσκολία να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους. Περαιτέρω έχω κυρίως κατά νου ότι η μαρτυρία της ιατρού, θα πρέπει να προσεγγιστεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα με βάση τις σχετικές νομικές αρχές που διέπουν το θέμα αξιολόγησης της μαρτυρίας των εμπειρογνωμόνων. Προκύπτει, επίσης ως δεδομένο ότι αν και η πλευρά του Καθ΄ ου η Αίτηση δεν συμφωνεί με τα ευρήματά της γιατρού, δεν αμφισβητήθηκε εντούτοις η εμπειρογνωμοσύνη της και η ειδικότητά της να προβεί στην εν λόγω έκθεση. Προτού αναφέρω οποιοδήποτε συμπέρασμα σε σχέση με την αξιολόγηση της μαρτυρίας, θεωρώ ορθό να τεθούν από την αρχή κάποιες γραμμές, οι οποίες είχαν αποτελέσει και αντικείμενο της μοναδικής ίσως υπόθεσης επί ουσίας που αφορά τη διαδικασία αυτήν, που είναι η υπόθεση Κύπρος Κυπριανού v. Δέσπως Κυπριανού

(2003)1Β ΑΑΔ 679, απόφαση του Δικαστή Αρτεμίδη, ημερομηνίας 27/05/03. Στην εν λόγω υπόθεση είχε τεθεί το υπόβαθρο αντιμετώπισης των αιτήσεων αυτών και είχαν υπογραμμιστεί τα εξής: "Ο νόμος σκοπεί στην ορθή αντιμετώπιση ατόμων που είναι ψυχικά ασθενείς, ώστε να διασφαλίζονται από την πολιτεία τα θεμελιώδη δικαιώματά τους. Δημιουργείται με τον νόμο η υποχρέωση της πολιτείας για δημιουργία κατάλληλων χώρων με επαρκή αγωγή για ανάρρωση. Το Δικαστήριο πρέπει μέσα σ' αυτό το πνεύμα να εξετάσει αίτηση που υποβάλλεται με βάση τις πρόνοιες του Νόμου». Επίσης έχουν τονιστεί τα εξής πολύ σημαντικά «Υποθέσεις όπως η παρούσα αφορούν στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και το Δικαστήριο πρέπει, εκτός από τη βεβαίωση της ορθής διαδικασίας, να προβαίνει και σε έρευνα για την ορθή εφαρμογή του ουσιαστικού περιεχομένου και σκοπού του Νόμου». Και είναι στα πλαίσια αυτά και συμμορφούμενο με την απόφαση αυτήν που το Δικαστήριο προχώρησε στη διαδικασία όπως έχει επεξηγηθεί και θα εξετάσει την ενώπιον του μαρτυρία για να μπορέσει να διαπιστώσει κατά πόσο ικανοποιούνται οι πρόνοιες του Νόμου και να εκδώσει το σχετικό διάταγμα. Το πρώτο σημείο αφορά την αιτήτρια. Όπως έχω πει η αιτήτρια είναι η κυρία Μαρία Αχιλλέως, Λειτουργός στο Γραφείο Ευημερίας, η οποία αναφέρει τόσο στην ένορκη δήλωση που στήριξε την αίτησή της για την εξέταση του Καθ΄ ου η Αίτηση, όσο και στην ένορκη δήλωση που στηρίζει την αίτηση υπό κρίση ότι ο Καθ΄ ου η Αίτηση δεν έχει συγγενικά πρόσωπα στην Κύπρο και έτσι η ίδια, υπό την ιδιότητά της ως Λειτουργός του Γραφείου Ευημερίας, προβαίνει σε αυτήν. Στον σχετικό νόμο υπάρχει σχετική πρόνοια η οποία αναφέρει ποια πρόσωπα μπορούν να υποβάλλουν τέτοια αίτηση. Σχετικά είναι το άρθρα 10, 17 και 18 του Νόμου όπου αναφέρονται οι όροι «προσωπικός αντιπρόσωπος» και «πλησιέστερος συγγενής» και εξηγούνται. Αναφέρω επίσης ότι ο νόμος παρέχει το δικαίωμα, υπό προϋποθέσεις, είτε σε Λειτουργό του Γραφείου Ευημερίας, είτε σε Αστυνομικό να υποβάλλουν την αίτηση, σχετικό είναι το άρθρο 10(α). Διαφάνηκε μέσα από τη διαδικασία και την μαρτυρία της κας Αχιλλέως αλλά και κυρίως από την ένορκη μαρτυρία του ίδιου του Καθ΄ ου η Αίτηση ότι όντως δεν έχει συγγενικά πρόσωπα στην Κύπρο. Όπως ο ίδιος δήλωσε, είναι άγαμος, οι γονείς του και οι δύο έχουν αποθάνει και η μοναδική αδελφή του δεν είναι εγκατεστημένη στην Κύπρο. Με αυτά τα δεδομένα θεωρώ ότι νομιμοποιείται η υποβολή της αίτησης από την κυρία Μαρία Αχιλλέως υπό την ιδιότητα της πάντα ως Κοινωνικής Λειτουργού. Τα πλείστα γεγονότα που η κυρία Αχιλλέως έχει αναφέρει τόσο στη δήλωσή της που υποστηρίζει την αίτηση για εξέταση, όσο και στη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση για νοσηλεία, είναι ενώπιον του Δικαστηρίου. Προς πίστη της στο σημείο αυτό και θεωρώ ότι είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια και σεβάστηκε τον όρκο της, τα γεγονότα και η σχετική πληροφόρηση προκύπτουν καθαρά όχι από προσωπική της γνώση, αλλά κυρίως από γεγονότα που περιλαμβάνονται στον φάκελο που διατηρεί το Γραφείο Ευημερίας σε σχέση με τον Καθ΄ ου η Αίτηση. Περαιτέρω αναφέρθηκε σε κάποιες πληροφορίες από γείτονες με τους οποίους μίλησε, αλλά δεν θέλησε να τους ονοματίσει, και μια ή δύο συγκεκριμένες και μεμονωμένες επαφές της με τον ίδιο τον Καθ΄ ου η Αίτηση, όπως η ίδια είπε. Επίσης της μεταφέρθηκαν και πληροφορίες από άτομο του Δήμου Αγλαντζιάς σε σχέση με την παρούσα υπόθεση όπως και τον Αστυνομικό της Γειτονιάς. Οι πληροφορίες αυτές που η ίδια δέχθηκε είχαν ως αποτέλεσμα να την οδηγήσουν να υποβάλει την αίτηση. Θα ήταν ορθότερο και σοφότερο, κατά τη δική μου άποψη πάντοτε, σχετικά με την έκδοση διαταγμάτων αυτού του είδους, που ουσιαστικά περιορίζουν το πιο ουσιαστικό και θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου, αυτό της ελευθερίας, να υποβάλλονταν κατόπιν μιας πιο ενδελεχούς έρευνας από πλευράς των αρμόδιων τμημάτων για να μπορεί να υπάρχει μια πιο αντικειμενική εικόνα ενώπιον του Δικαστηρίου. Δεν θεωρώ σε κανένα σημείο της μαρτυρίας της ότι η κυρία Αχιλλέως έχει πει ψέματα στο Δικαστήριο, ούτε νιώθω ότι έχει καταφύγει σε οποιανδήποτε υπερβολή. Αντίθετα ήταν σαφέστατη και ειλικρινής στο να αποκαλύψει στο Δικαστήριο την πηγή των πληροφοριών της που ήταν όπως έχω πει ο φάκελος της υπόθεσης. Δηλώνω ότι υπάρχουν κάποια ερωτηματικά στο μυαλό μου, για το κατά πόσο όντως με αυτά τα γεγονότα μια αίτηση για εξέταση έπρεπε να επιτύχει. Δεν αποτελεί όμως αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας, δεν λειτουργώ σαν ακυρωτικό Δικαστήριο, οπότε αυτό υπό μορφή παρατήρησης. Η ουσιαστική μαρτυρία για την υπόθεση προφανώς είναι αυτή της ιατρού. Θέλω να αναφέρω ότι και η ίδια υπήρξε ειλικρινέστατη στο Δικαστήριο. Δεν έχω διακρίνει καμία προσπάθεια της είτε να δικαιολογήσει την έκθεση της με τρόπο που να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, είτε να αλλάξει τα γεγονότα που έχει αναφέρει και η ίδια αναγνωρίζει. Το περιεχόμενο της έκθεσής της θεωρώ δεν είναι τέτοιο που να δικαιολογεί την έκδοση του διατάγματος, καθώς όπως και η ίδια ανέφερε ενόρκως περισσότερες από μια φορά, «πιστεύει» ότι αυτή η αίτηση θα βοηθήσει τον Καθ΄ ου η Αίτηση με την καθημερινότητά του. Και ερωτούμενη από το ίδιο το Δικαστήριο κατά πόσο θεωρεί ως μοναδική επιλογή την έγκλειση ουσιαστικά του Καθ΄ ου η Αίτηση σε ψυχιατρικό ίδρυμα και κατά αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να γίνει άμεσα ως επείγον, η απάντησή της ήταν αρνητική και στα δύο σκέλη της ερώτησής μου. Πέραν αυτού, που θα μπορούσε κάποιος να αναφέρει ότι από τώρα προδικάζει το αποτέλεσμα της αίτησης, τίθεται στο μυαλό μου, ένα ακόμα ερωτηματικό. Το Δικαστήριο καλείται να εκδώσει τέτοιας φύσης διατάγματα σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ενώπιον του γνωμάτευση για «ψυχική διαταραχή» όπως ερμηνεύεται στα άρθρα 3 και 4 του Νόμου. Μέσα από την έκθεση της ιατρού ανακύπτουν διάφορα θέματα, τα πλείστα εκ των οποίων δεν είναι ακριβώς ιατρική ανάλυση της εικόνας του Καθ΄ ου η Αίτηση, αλλά οι πληροφορίες που της έχουν τεθεί. Η γιατρός επικεντρώθηκε κυρίως γύρω από την έννοια «θρησκευτικό παραλήρημα» για να δικαιολογήσει την εισήγηση/γνώμη της για την νοσηλεία των καθ'ων η αίτηση και επί τούτου εξετάστηκε από τον κύριο Αιμιλιανίδη. Σχετικά, σαφέστατα της τέθηκε το θέμα κατά πόσο μια συνάντηση που εκ των πραγμάτων όπως αναφέρθηκε είχε γίνει μεταξύ του Καθ΄ ου η Αίτηση και του Γέροντα, τώρα Άγιου, Παϊσιου, σε πολύ προγενέστερη ημερομηνία και τα όσα ο εν λόγω Γέροντας-Άγιος Παϊσιος έχει πει στον Καθ΄ ού η Αίτηση, έχουν εκληφθεί από τον ίδιο με κάποιο "μοιρολατρικό" τρόπο, ούτως ώστε να αφεθεί η ζωή του, κατά την ιατρό "έρμαιο", αυτό τον όρο η ίδια ανέφερε, των όσων ο Γέροντας-Άγιος του είχε αναφέρει. Ο λόγος του Γέροντα-Άγιου Παϊσιου τον οδήγησε να έχει κάποια ψύχωση με το θέμα, όπως η ίδια τη θεώρησε. Δεν έχω ενώπιόν μου όμως τέτοιας υφής ιατρική μαρτυρία που να μου δείχνει ότι όντως αυτήν τη στιγμή ο Καθ΄ ου η Αίτηση, πάντοτε με τα ιατρικά της ευρήματα πάσχει από ψυχική διαταραχή όπως ερμηνεύεται στον νόμο για να δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος νοσηλείας. Όπως έχω ήδη πει και η απάντηση της ιατρού στο ερώτημα κατά πόσο ο καθ'ου η αίτηση χρήζει άμεσης νοσηλείας ήταν σαφώς αρνητική και η ίδια μάλιστα προχώρησε ένα βήμα πιο κάτω να αναφέρει ότι αν ο ίδιος συνεργαζόταν σε κάποια θεραπεία πιθανότατα να μην τιθόταν θέμα αίτησης. Όπως και η ίδια γνωρίζει ότι δεν μπορεί να αναγκαστεί ο Καθ΄ ου η Αίτηση να συνεργαστεί να λάβει θεραπεία. Δήλωσε δε ξεκάθαρα ότι δεν είναι από τις περιπτώσεις, τουλάχιστο στο στάδιο αυτό, που ο Καθ΄ ου η Αίτηση άμεσα νοσηλείας. Είχα επίσης την ευκαιρία να συνομιλήσω, πάντοτε στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας, με τον Καθ΄ ου η Αίτηση. Οι επιλογές του μπορεί σίγουρα να μην ήταν δικές μου επιλογές, ούτε ο τρόπος με τον οποίο να περνά το 24ώρο του να ήταν ο δικός μου τρόπος που περνώ το 24ωρο μου, ούτε ο λόγος που έχει παραμελήσει είτε την πορεία της υγείας του, είτε την οικονομική πτυχή της με αποτέλεσμα να αναγκάζεται σήμερα να ζει σε κάποια δυσχερή κατάσταση. Σημειώνω τη θέση του κυρίου Αιμιλιανίδη ότι μέσα από τη συνεργασία τους ο καθ'ου η αίτηση έχει υποβάλει κάποια αιτήματα ή θα υποβάλει κάποια αιτήματα στις Αρχές, τουλάχιστον όσον αφορά το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα για να έχει πόρους να ζει. Από αυτό το σημείο και μετά, δεν μπορώ να πω ότι αυτές οι ιδιαιτερότητες ή ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίο ο Καθ΄ ου η Αίτηση επιλέγει να ζει μπορούν να δικαιολογήσουν την έκδοση τέτοιου διατάγματος με δική μου πλέον σφραγίδα ότι έχω ικανοποιηθεί ότι ο καθ'ου η αίτηση χρήζει νοσηλείας. Είναι θεωρώ σαφές από όλα τα πιο πάνω ότι η αίτηση σίγουρα δεν μπορεί να επιτύχει. Επειδή ο κύριος Αιμιλιανίδης, όπως έχω αναφέρει, είχε την καλοσύνη να εφοδιάσει το Δικαστήριο με εντελώς πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου τις οποίες δεν είχα τον απαιτούμενο χρόνο να μελετήσω, είχα όμως σε προγενέστερο χρονικό διάστημα την ευκαιρία να μελετήσω άλλες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σε σχέση με το υπό εκδίκαση θέμα και επιθυμώ να αναφέρω τα ακόλουθα. Σε αντίθεση με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου μέσα από την οποία προκύπτει ότι στις πλείστες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχουν στο νομικό πλαίσιο που διέπει το θέμα εξαντλητικά κριτήρια και λεπτομερείς διαδικασίες που διέπουν τον τρόπο εξέτασης μιας αίτησης όπως και εκτενείς αναφορές για τα διάφορα νοσηλευτικά κέντρα και τα κριτήρια που εκείνα πρέπει να πληρούν αλλά και κατευθυντήριες γραμμές ως προς τον τρόπο προσέγγισης της μαρτυρίας σε σχέση με τέτοιες αιτήσεις, το δικό μας σύστημα υστερεί. Ο τρόπος υποβολής των αιτήσεων και καίρια και καθοριστικά η σύνταξη ενός ιατρικού πιστοποιητικού-γνωμάτευση από ένα γιατρό ο οποίος συνήθως είχε μόνο μία μεμονωμένη ευκαιρία να δει τον καθ'ου η αίτηση και να συντάξει γι' αυτόν έκθεση και ουσιαστικά το να πρέπει το Δικαστήριο να στηριχτεί σε αυτή την μεμονωμένη έκθεση και τις λεπτομέρειες που τίθενται ενώπιον του είτε από Λειτουργούς του Γραφείου Ευημερίας είτε την Αστυνομία σε περίπτωση που δεν υπάρχει πλησιέστερος συγγενής ή προσωπικός αντιπρόσωπος ή τα στοιχεία από τέτοιο προσωπικό αντιπρόσωπο ή πλησιέστερο συγγενή που κάποιες φορές υποκινούνται από λάθος κριτήρια, κατά την άποψη μου δεν αποτελεί μια ορθή προσέγγιση περί ενός τόσου σοβαρού ζητήματος, όπως είναι η έκδοση διαταγμάτων νοσηλείας για Καθ' ων η Αίτηση. Για όλους τους λόγους που έχω αναφέρει, θεωρώ ότι η παρούσα αίτηση δεν μπορεί να επιτύχει και απορρίπτεται. Όλα όσα έχω αναφέρει, που δεν αφορούν αυστηρώς την υπό κρίση αίτηση, ας είναι ζητήματα που να έχουν κατά νου και οι Αρμόδιες Υπηρεσίες. (Υπ.) ................... Στ. Χριστοδουλίδου ‑ Μέσσιου, E.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο