Ιωάννης Στυλιανίδης ν. Ασφαλιστική Εταιρεία Η «Κεντρική» Λτδ, Αρ. Αγωγής: 8152/2010, 30/6/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2015:A273 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ.Α. Παντελή, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 8152/2010 Μεταξύ: Ιωάννης Στυλιανίδης Ενάγοντας και Ασφαλιστική Εταιρεία Η «Κεντρική» Λτδ Εναγομένη 30 Ιουνίου 2015 Για τον ενάγοντα: κα Πάλλη. Για τον εναγόμενο: κος Δράκος. Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα γεγονότα της υπό κρίση υπόθεσης δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυσκολία. Αυτό γιατί τα δικόγραφα εμπεριέχουν αριθμό παραδοχών και επιπλέον, πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας οι δυο πλευρές προέβησαν σε δήλωση παραδεχτού γεγονότος. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η αξίωση του ενάγοντα είναι για ειδικές και γενικές αποζημιώσεις και νομική βάση τούτης είναι αμέλεια η οποία προκάλεσε αυτοκινητικό δυστύχημα. Η υπεράσπιση δέχεται ότι προκλήθηκε το δυστύχημα, όπως και τις περιβάλλουσες λεπτομέρειες τούτου, δηλαδή τον αριθμό εγγραφής καθ' ενός των εμπλεκομένων οχημάτων, τον χρόνο, τον χώρο και τον τρόπο πρόκλησης του δυστυχήματος, και επιπλέον αποδέχεται ότι η ευθύνη βαρύνει πλήρως την πλευρά της υπεράσπισης. Αναφέρω υπεράσπιση εφόσον από τις παραδοχές των δικογράφων προκύπτει ότι η εναγομένη εμπλέκεται στο δυστύχημα λόγω ιδιότητας. Είναι η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία που κατά τον επίδικο χρόνο παρείχε ασφαλιστική κάλυψη στο όχημα που συγκρούστηκε με το όχημα του ενάγοντα και συνεπώς η ευθύνη της οφείλεται στις πρόνοιες του άρθρου 16Α του περί Μηχανοκίνητων Οχημάτων (Ασφάλισης Ευθύνης Έναντι Τρίτου) Νόμου, Ν.96(Ι)/
- Τώρα, αποτελεί παραδεχτό γεγονός ότι το επίδικο δυστύχημα επισυνέβη την 28.04.2010 και εμπλεκόμενα είναι τα οχήματα με αριθμό εγγραφής KUE014, το οποίο οδηγούσε ο ενάγων, και ΕΝΤ710, το οποίο οδηγούσε ο Ιάκωβος Αναστάση. Το τελευταίο όχημα είναι αυτό για το οποίο η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία είχε εκδώσει το πιστοποιητικό ασφάλισης με αριθμό 30017665 και κατά το χρόνο που εδώ ενδιαφέρει ήταν σε ισχύ. Περαιτέρω, το δυστύχημα επισυνέβη στον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας - Λεμεσού όταν το όχημα που οδηγούσε ο Αναστάση προσέκρουσε στο προπορευόμενο όχημα που οδηγούσε ο ενάγων, και του προκάλεσε ζημία. Επαναλαμβάνω ότι η εναγομένη αποδέχεται πλήρη ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος. Περαιτέρω, πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας οι δυο πλευρές δήλωσαν και το ύψος των ειδικών ζημίων για επιδιόρθωση του οχήματος του ενάγοντα. Όπως αναφέρθηκε τούτες ανέρχονται σε €971,
- Η έτερη αποζημίωση στη βάση απώλειας απολαβών (παράγραφος 5(ii)(β) στην έκθεση απαιτήσεως), απεσύρθη. Όλα τα πιο πάνω συνιστούν παραδεχτά γεγονότα και ως εκ τούτου καθίστανται ευρήματα του δικαστηρίου. Μοναδικό επίδικο θέμα είναι το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο ενάγων συνεπεία των τραυματισμών που υπέστη. Προς τούτο ο ενάγων κλήθηκε και κατέθεσε ενόρκως. Η πλευρά της υπεράσπισης δεν κάλεσε κανένα μάρτυρα. Δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω τη μαρτυρία του ενάγοντα εφόσον αυτό διενεργείται πιο κάτω στο πλαίσιο αξιολόγησης. Θα αρκεστώ να αναφέρω μόνο ότι σπάνια μάρτυρας είναι τόσο ειλικρινής και η μαρτυρία του αγνή και ανεπιτήδευτη όπως η μαρτυρία του ενάγοντα στην υπό κρίση υπόθεση. Παρεμβάλλω ότι η ειλικρίνεια αλλά και η ορθότητα μιας μαρτυρίας διαγιγνώσκεται από τις λεπτομέρειες που την πλαισιώνουν. Όπως υποδεικνύεται στο σύγγραμμα Phipson On Evidence, 16η έκδοση, σελίδα 333, τα εγγενή χαρακτηριστικά μιας μαρτυρίας που αναδεικνύουν την αληθοφάνεια του μάρτυρα, είναι πηγή γνώσης, ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, ανιδιοτέλεια και αληθοφάνεια. Από την άλλη, γνώση των γεγονότων οφειλόμενη σε δυνατότητα και ικανότητα παρατήρησης, αλλά και βάσιμο λόγο αποθήκευσης στη μνήμη του μάρτυρα, είναι στοιχεία που συνθέτουν τη γνησιότητα και την ορθότητα της μαρτυρίας (βλ. Phipson, πιο πάνω, παράγραφο 12 - 16). Αν μακρηγόρησα κάπως είναι γιατί η υπό κρίση μαρτυρία είναι πλούσια σε όλα τα ανωτέρω και ο ενάγων υπόδειγμα ειλικρινούς και γνήσιου παρατηρητή των γεγονότων. Και εξηγώ. Ανέφερε ο ενάγων ότι το όχημά του κτυπήθηκε στο πίσω μέρος από το όχημα που οδηγούσε ο Αναστάση. Επεξήγησε ότι μόλις κτυπήθηκε ενστικτωδώς έστρεψε το χέρι του προς τα πίσω ώστε να συγκρατήσει τη θυγατέρα του που καθόταν στο πίσω κάθισμα. Η σύγκρουση όμως των δυο οχημάτων δεν είχε ολοκληρωθεί εφόσον το όχημα δέχτηκε εκ νέου κτύπημα, πάλι από το όχημα που οδηγούσε ο Αναστάση. Η σημασία τούτου του δεύτερου χτυπήματος, σύμφωνα με τον ενάγοντα, έγκειται στο ότι τον βρήκε γυρισμένο προς τα πίσω με το χέρι του σε έκταση, και ενόσω βρισκόταν σε αυτή την άβολη θέση δέχτηκε κτύπημα από το προστατευτικό της κεφαλής μαξιλάρι του οχήματος, το οποίο ενεργοποιήθηκε από τη σύγκρουση. Τα πιο πάνω αναδεικνύουν τη λεπτομέρεια που απαρτίζει τη μαρτυρία του ενάγοντα και αποκαλύπτει τους λόγους που ενθυμάται όσα ενθυμάται, για μια άβολη και σίγουρα ταλαίπωρη για τον ίδιο στιγμή. Η ειλικρίνεια του όμως δοκιμάζεται και αναδεικνύεται από τα εξής: Δηλώνει ο μάρτυρας ότι στην αρχή δεν κατάλαβε ότι τραυματίστηκε. Ο λόγος δια τον οποίο μετέβη στις Α' Βοήθειες ήταν τα παράπονα της θυγατέρας του για πόνο στο κεφάλι. Προσθέτει όμως ότι ευτυχώς η θυγατέρα του δεν είχε οιονδήποτε πρόβλημα. Αναδεικνύεται εν προκειμένω αποχή από υπερβολή ή εκμετάλλευση ενός γεγονότος που σίγουρα ανησύχησε τον ενάγοντα. Προσθέτει ο ενάγων ότι ενόσω ανέμενε ολοκλήρωση των εξετάσεων της θυγατέρας του, έκανε να γυρίσει, ώστε να μιλήσει με τη μητέρα του, αλλά στάθηκε αδύνατο. Τότε ήταν που ένιωσε τον πόνο και αντιλήφθηκε ότι τραυματίστηκε. Ακολούθησε εξέταση από ιατρό και διάγνωση ότι υπέστη κάκωση οσφυικής μοίρας σπονδυλικής στήλης. Η διάγνωση του ιατρού είναι το τεκμήριο
- Του χορηγήθηκαν φάρμακα - η συνταγή είναι το τεκμήριο 2 - ενώ του συστήθηκε και άδεια ανάπαυσης για δυο εβδομάδες (βλ. τεκμήριο 3). Ανέφερε ο ενάγων ότι έλαβε επιπλέον παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη, καθώς ότι ακολούθησε και φυσιοθεραπεία. Μάλιστα λόγω της φυσιοθεραπείας δεν επισκέφτηκε το νοσοκομείο μετά πάροδο δυο εβδομάδων, όπως του ζητήθηκε, εφόσον ανέμενε να ολοκληρώσει τη θεραπεία που έκανε. Ανέφερε ότι ταλαιπωρήθηκε με έντονους πόνου για 2 μήνες και επεξήγησε ότι εξάντλησε την άδεια ανάπαυσης των 15 ημερών, ενώ και μετά, για περίοδο 10 ακόμα ημερών οι ώρες που πήγαινε στην εργασία του ήταν μειωμένες. Παρ' όλα αυτά, χωρίς κανένα δισταγμό, δεύτερη σκέψη ή επιτήδευση, δήλωσε ότι μετά πάροδω ενός μηνός, έκανε ότι και προηγουμένως, απλώς, προσθέτει, κατά τη διάρκεια των δυο εβδομάδων μετά την άδεια ασθενείας δυσκολευόταν και εκτελούσε την εργασία του καθήμενος ή ξαπλωμένος. Όλα τα πιο πάνω αναδεικνύουν την ειλικρίνεια ενός μάρτυρα που στόχο είχε να πει στο δικαστήριο τι πραγματικά βίωσε και όχι να παραποιήσει, υπερβάλει ή αποσιωπήσει γεγονότα. Ως εκ των πιο πάνω δέχομαι ότι ο ενάγων λόγω του δυστυχήματος υπέστη κάκωση οσφυικής μοίρας σπονδύλου. Έλαβε και εξάντλησε άδεια ανάπαυσης 15 ημερών, ενώ χρειάστηκε περαιτέρω 15 ημέρες ώστε η ζωή του να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα. Για αντιμετώπιση του τραυματισμού που υπέστη έλαβε παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη ενώ δέχθηκε και φυσιοθεραπεία για ένα μήνα. Η αντιπαράθεση των δυο πλευρών επικεντρώνεται σε αυτό το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο ενάγων. Η μεν πλευρά του ενάγοντα εισηγείται το ποσό των €2.500,00, η δε πλευρά της εναγομένης εκείνο των €
- Είναι η θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου της εναγομένης ότι η σωματική βλάβη που υπέστη ο ενάγων είναι ασήμαντη. Είναι γι' αυτό το λόγο που εισηγείται ότι όπως ο ανθρώπινος πόνος και η αγωνία αντιμετωπίζεται στις πολύ σοβαρές υποθέσεις, αντιστρόφως ανάλογα πρέπει να αντιμετωπίζεται η περίπτωση των πολύ ασήμαντων τραυματισμών. Με όλο το σεβασμό αλλά με αυτή τη θέση δεν μπορώ να συμφωνήσω. Στην πάρα πάνω θέση ενυπάρχει, έστω κεκαλυμμένη, εισήγηση ότι το δικαστήριο δεν πρέπει να ασχοληθεί με την ταλαιπωρία και τον πόνο του ενάγοντα γιατί είναι μικρής έκτασης, μηδαμινή και ασήμαντη. Είμαι της γνώμης ότι η εν λόγω θέση δεν αρμόζει στην εξέλιξη του δικαίου, τη σύγχρονη ανθρωποκεντρική αντίληψη τούτου, και βεβαίως στην ιδιοσυγκρασία και τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης κυπριακής κοινωνίας. Όπως έχει νομολογηθεί οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται πρέπει να είναι δίκαιες και κοινωνικά αποδεκτές (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ανταποκρίνονται στις κοινωνικές και οικονομικές αντιλήψεις της εποχής που διανύουμε. Επιπλέον, σε αριθμό αποφάσεων έχει λεχθεί ότι η αποτίμηση των γενικών αποζημιώσεων είναι το πλέον άχαρο έργο του δικαστηρίου και αυτό γιατί το δικαστήριο καλείται να αποτιμήσει τον ανθρώπινο πόνο και ταλαιπωρία σε χρηματική μορφή. Το δικαίωμα στη ζωή και η σωματική ακεραιότητα, ύψιστα αγαθά, κατοχυρωμένα από τον υπέρτατο νόμο της πολιτείας το Σύνταγμα, δεν συμβιβάζονται και δεν συγκρίνονται με το χρήμα. Εντούτοις, αυτή η προσέγγιση αποτελεί την πλέον εφικτή απάμβλυνση, έστω οικονομική, της ταλαιπωρίας και του πόνου που προκάλεσε το δυστύχημα. Σαφώς και υπάρχουν διαβαθμίσεις του πόνου και της ταλαιπωρίας που προκαλείται. Αυτό όμως δεν εξουδετερώνει την υποχρέωση αναγνώρισης της ταλαιπωρίας του θύματος, έστω περιορισμένη σε έκταση και βαθμό, και ούτε υφίσταται δικαιϊκή αρχή ότι μηδαμινή ταλαιπωρία είναι ανάξια ενασχόλησης ή ενδιαφέροντος και συνεπώς οι αποζημιώσεις που της αρμόζουν είναι ονομαστικές ή ανάλογου ύψους. Αν όμως χρειάζεται να τεθεί κριτήριο δια εξακρίβωση του ελάχιστου ποσού που δικαιούται το θύμα, ουδεμία αμφιβολία έχω ότι τούτο είναι αυτή η φύση των σωματικών ζημίων που υπέστη, υπό τη θεώρηση βεβαίως των διαχρονικών αρχών, νομολογιακών, λογοτεχνικών και φιλοσοφικών που έχουν αναγνωριστεί. Περιττό να υποδείξω ότι σύμφωνα με τον Πρωταγόρα «παντών χρημάτων μέτρον εστίν άνθρωπος». Βεβαίως η ταλαιπωρία και ο πόνος του θύματος είναι ό,τι αποζημιώνεται και όχι η βλάβη αφ' εαυτή ως στοιχείο αυτόνομο και διακριτό του προσώπου. Υπό αυτή τη θεώρηση του πράγματος παρατηρώ ότι αποζημιώσεις που έχουν επιδικαστεί σε προηγούμενες υποθέσεις δεν αποτελούν αυστηρό νομικό προηγούμενο, εφόσον δύσκολα εντοπίζονται πανομοιότυποι τραυματισμοί σε πρόσωπα που έχουν τις ίδιες περιστάσεις και ανάγκες (βλ. G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1Β Α.Α.Δ.948). Στην προκείμενη όμως περίπτωση οι ακόλουθες υποθέσεις δεικνύουν τον τρόπο που η νομολογία αντιμετώπισε ανάλογους τραυματισμούς∙ στην υπόθεση Δημητρίου v. Ιωάννου κ.α.
(2003)1Α Α.Α.Δ.274, 278 ποσό Λ.Κ.800,00 κρίθηκε κατάλληλο για σωματικά τραύματα, όπως∙ διάστρεμμα του αυχένα και της οσφυϊκής μοίρας που συνοδεύονταν από πόνο, ζάλη και κεφαλαλγία για διάστημα δέκα εβδομάδων. Περαιτέρω, στην υπόθεση Κωνσταντινίδης v. Παπαμιλτιάδους
(2007)1Β Α.Α.Δ.733, 740 ποσό Λ.Κ.1.000,00, κρίθηκε κατάλληλο για ένα εκ των θυμάτων, που υπέστη πόνο στον αυχένα, κεφαλαλγία και ζάλη σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή που ελάμβανε για αρκετό διάστημα. Ακόμα, η υπόθεση που επικαλείται η πλευρά του ενάγοντα Harmsworth a.o. v. Salamis Glory
(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1617 επίσης είναι σχετική. Στην αγωγή 81/02 ο ενάγων υπέστη διάστρεμμα αυχένα και οσφύος, αιμάτωμα αριστερού μηρού, και θλάση κοιλιακού τοιχώματος. Του τοποθετήθηκε αυχενικό κολάρο και του χορηγήθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη, ενώ ανάπτυξε και μετατραυματικό άγχος. Η επιδικασθείσα αποζημίωση ήταν Λ.Κ.2.500,
- Στην αγωγή 82/02 οι τραυματισμοί του θύματος συνίσταντο σε διάστρεμμα οσφυικής μοίρας το οποίο αντιμετωπίστηκε με νοσηλεία δυο ημερών, ενώ η ταλαιπωρία του συνίστατο σε άλγος και δυσκαμψία οσφύος με έντονους πόνους για 10 ημέρες. Η επιδικασθείσα αποζημίωση ήταν Λ.Κ.2.000,
- Τέλος, κρίνω σκόπιμο να υποδείξω ότι λόγω της σοβαρής οικονομικής κρίσης που τη δεδομένη χρονική στιγμή διανύει η χώρα μας, η ατέλεια του χρήματος που έχει αναγνωριστεί νομολογιακά επηρεάζει και τις επιδικασθείσες αποζημιώσεις. Εκεί όπου άλλοτε οι αποζημιώσεις είχαν αυξητική τάση ώστε να καλύψουν τη μείωση της αξίας του χρήματος, σήμερα δεν ισχύει τούτο εφόσον το κόστος ζωής έχει μειωθεί. Άλλωστε, όπως επαναλήφθηκε στην A. Panayides Contracting Ltd ν. Χαραλάμπους
(2004)1 Α.Α.Δ. 416, 440, η ατέλεια του χρήματος δεν πρέπει να επενεργεί προς αύξηση των αποζημιώσεων. Βασικό κριτήριο είναι το ποσό που επιδικάζεται να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Έχοντας κατά νου όλα τα πιο πάνω κρίνω ότι αρμόζουσα υπό τις περιστάσεις αποζημίωση του ενάγοντα είναι εκείνη των €2.000,00, την οποία και επιδικάζω. Για όλους τους λόγους που πιο πάνω προσπάθησα να εξηγήσω υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης επιδικάζονται τα ακόλουθα ποσά. €971,73 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο από 24.09.2010 ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής. και €2.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο από 28.04.2010, ημερομηνία πρόκλησης του δυστυχήματος. Τέλος, υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης επιδικάζονται και δικηγορικά έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το δικαστήριο. (Υπ) ...................................... Λ. Α. Παντελή, Ε. Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΧΡΓ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο