Άκη Ιωάννου κ.α. ν. Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου, Αρ. Αγωγής: 9122/07, 3/6/2015

Άκη Ιωάννου κ.α. ν. Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου, Αρ. Αγωγής: 9122/07, 3/6/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2015:A224 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ν. Οικονόμου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 9122/07 Μεταξύ: 1. Άκη Ιωάννου 2. T.A.S. Ophthalmos Laser Center Ltd. Εναγόντων και Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου Εναγομένου Ημερομηνία: 03 Ιουνίου 2015 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κος Π. Σαββίδης για κ.κ. Κυριάκος & Παναγιώτης Σαββίδης Για Εναγόμενο: κα Κ. Πολυβίου, για κ.κ. Χρυσαφίνης & Πολυβίου ΑΠΟΦΑΣΗ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Με γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα, το οποίο καταχωρίστηκε στις 17/09/2007, οι Ενάγοντες, αξιώνουν εναντίον των Εναγομένων γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για δυσφήμιση και/ή επιζήμια ψευδολογία που μεταδόθηκε διά τηλεοράσεως ή και δημοσιεύτηκε από τους Εναγόμενους στις 07/06/2005, στα πλαίσια δελτίου ειδήσεων ή και στα πλαίσια άλλων εκπομπών. Την εν λόγω μέρα, δημοσιεύτηκαν οι δηλώσεις κάποιου προσώπου επ' ονόματι Πανίκκου Φιλίππου οι οποίες σύμφωνα πάντα με τους ισχυρισμούς των Εναγόντων ήταν δυσφημιστικές για τους ίδιους. Με τη δημοσίευση αυτή, είναι ισχυρισμός των εναγόντων, ότι δυσφημίστηκε ο 1ος Εναγόμενος αναφορικά με το άτομο του και/ή σε σχέση με το επάγγελμα του ή και της ιδιότητας του ως εισαγωγέας της μηχανής λέιζερ Allegretto 400, ιδιοκτησίας της 2ης Ενάγουσας. Η δε 2η Ενάγουσα δυσφημίστηκε επίσης. Οι ισχυρισμοί αυτοί των Εναγόντων, διασαφηνίστηκαν περισσότερο με την Έκθεση Απαίτησης των η οποία καταχωρήθηκε στις 22/11/2007. Οι Εναγόμενοι με την Υπεράσπισης τους ημ. 30/04/2008, αρνούνται τους ισχυρισμούς των Εναγόντων και ζητούν απόρριψη της αγωγής με έξοδα εναντίον τους. Β. ΔΙΚΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΙ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ: Έκθεση Απαίτησης: Σύμφωνα με τις έγγραφες προτάσεις των Εναγόντων, ο 1ος Ενάγοντας, ήταν κατά πάντα τον ουσιώδη χρόνο για τα γεγονότα της υπό κρίση υπόθεσης, εισαγωγέας οφθαλμολογικών και άλλων ιατρικών ειδών. Ο ενάγοντας 1 «προέβαινε στις εν λόγω εισαγωγές μέσω κάποιας εταιρείας με την ονομασία «Α. Ioannou Medicare Ltd», ενώ ήταν επίσης ιδιοκτήτης του οπτικού καταστήματος Forum Optical το οποίο διεξήγαγε τις επιχειρήσεις του στην Λευκωσία. Είναι επίσης μέτοχος κατά το ήμισυ στην Ενάγουσα 2 εταιρεία μαζί με κάποιο άλλο πρόσωπο επ' ονόματι Τάσος Γεωργίου. Αναφέρεται επίσης στην Έκθεση Απαίτησης ότι ο Ενάγοντας είναι άτομο γνωστό στην κυπριακή κοινωνία, καθ' όλα ευυπόληπτο και με ενεργό ανάμειξη στα κοινωνικά δρώμενα της Κύπρου. Στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2006 ο ενάγοντας 1 ήταν υποψήφιος με το κίνημα των Οικολόγων Περιβαλλοντιστών. Η ενάγουσα 2 είναι εταιρεία που ιδρύθηκε στις 07/03/2005 σύμφωνα με τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σκοπός της ίδρυσης της ενάγουσας 2 ήταν η αγορά και διαχείριση της νέας τεχνολογίας λέιζερ Allegretto Wave Eye - Q 400 Hz excimer laser («Allegretto»). Οι εναγόμενοι είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου το οποίο ιδρύθηκε βάσει του περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμο Κεφ. 300 Α και έχει τηλεοπτικό σταθμό παγκύπριας εμβέλειας. Τον Μάιο του 2005 η ενάγουσα 2, προέβη στην αγορά του μηχανήματος Allegretto από την γερμανική κατασκευάστρια εταιρεία έναντι του ποσού των Λ.Κ 250,000 περίπου. Το μηχάνημα αυτό σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των Εναγόντων, με την μέθοδο λέιζερ διορθώνει τη μυωπία και άλλες οφθαλμολογικές παθήσεις και/ή προβλήματα όρασης. Σε αντίθεση με προηγούμενα μοντέλα, το Allegretto έχει τη δυνατότητα να διορθώνει τον ανώμαλο αστιγματισμό, πολύ περισσότερους βαθμούς μυωπίας, υπερμετρωπίας και αστιγματισμού, μπορεί να αλλάξει τη σφαιρικότητα του κερατοειδή, μπορεί να βοηθήσει άτομα με πρεσβυωπία, μπορεί να προσφέρει καλύτερο ποιοτικό αποτέλεσμα διότι οι επιστήμονες κατάφεραν να σμικρύνουν τη διάμετρο της δέσμης λέιζερ και μπορεί να διορθώσει σε σταθερό κερατόκωνο. Τον ίδιο μήνα του 2005, ο ενάγοντας 1 έδωσε συνέντευξη και/ή έκανε δηλώσεις και/ή παρουσίαση στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού «Αντένα» και εξήγησε στο κοινό της Κύπρου τα πλεονεκτήματα της Allegretto και τα εργοστασιακά χαρακτηριστικά της. Αναφέροντας μεταξύ άλλων αναφορικά με το μηχάνημα ότι: «Α) ότι μπορεί να διορθώσει μέχρι και 14 βαθμούς μυωπίας με πάρα πολύ καλό αποτέλεσμα Β) ότι μπορεί να διορθώσει σε σταθερό κερατόκωνο Γ) ότι έχει τη μικρότερη διάμετρο δέσμης λέιζερ που είναι τώρα 0.67μμ που σημαίνει καλύτερο ποιοτικά αποτέλεσμα Δ) μπορεί να αφήσει τη σωστή σφαιρικότητα στον κερατοειδή για να μην έχει προβλήματα στη νυχτερινή όραση. Ε) διαθέτει πρόγραμμα F-CAT που παρέχει τη δυνατότητα στους οφθαλμίατρους να αλλάζουν το σχήμα του κερατοειδή και να βελτιώνει έτσι την πρεσβυωπία. ΣΤ) διορθώνει τον ανώμαλο αστιγματισμό Ζ) μετά από έλεγχο με τη βοήθεια των σύγχρονων συνοδευτικών μηχανών μπορεί να ελεγχθεί και να διαφανεί το πρόβλημα εκ των προτέρων και να πληροφορηθεί ο ασθενής εάν είναι έτοιμος για διόρθωση και την τεχνική που αντιστοιχεί στην περίπτωση του. Η) διαθέτει 'topography guided lasik' το οποίο δίδει τη δυνατότητα στους οφθαλμίατρους να διορθώνουν λάθη που έχουν προκληθεί από άλλες συσκευές laser.» Με την παρουσίαση του μηχανήματος, το κοινό της Κύπρου επέδειξε τεράστιο ενδιαφέρον. Συγκεκριμένα πέραν των 800 ατόμων επικοινώνησαν με τον ενάγοντα 1 και τον τηλεοπτικό σταθμό «Αντένα» τις ημέρες εκείνες ζητώντας πληροφορίες. Μετά την παρουσίαση της Allegretto και του τεράστιου ενδιαφέροντος που προκλήθηκε στο κοινό της Κύπρου, και ειδικότερα την 07/06/2005, κάποια πρόσωπα επ' ονόματι Πανίκκος Φιλίππου, Χρίστος Κωνσταντίνου και Γιώργος Κουρσάρης που παρουσιάσθηκαν ως εκπρόσωποι της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Κύπρου, η οποία αποτελεί το σύνδεσμο των οφθαλμιάτρων της Κύπρου, συγκάλεσαν δημοσιογραφική διάσκεψη σε ξενοδοχείο της Λευκωσίας. Σκοπός τους ήταν να αμφισβητήσουν τα χαρακτηριστικά και τις δυνατότητες της Allegretto όπως αυτά είχαν παρουσιασθεί στο κυπριακό κοινό αλλά και την εντιμότητα και τις γνώσεις των εναγόντων. Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν και/ή τα λόγια που ειπώθηκαν και/ή οι δηλώσεις που έγιναν στην εν λόγω δημοσιογραφική διάσκεψη, σκοπό είχαν να πλήξουν τους ενάγοντες όσον αφορά τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες και να προκαλέσουν σε αυτούς «απώλεια σε χρήμα». Το βράδυ της 07/06/2005, οι Εναγόμενοι, στα πλαίσια του δελτίου ειδήσεων της τηλεόρασης και/ή άλλης τηλεοπτικής εκπομπής δημοσίευσε και/ή μετέδωσε δηλώσεις των προαναφερόμενων Πανίκκου Φιλίππου και Χρίστου Κωνσταντίνου μαζί με σχόλια από την εν λόγω δημοσιογραφική διάσκεψη. Συγκεκριμένα, προβλήθηκαν οι εξής δηλώσεις και/ή σχόλια από την εν λόγω δημοσιογραφική διάσκεψη: «Δημοσιογράφος του εναγόμενου- Κανένα μηχάνημα στον κόσμο δεν θεραπεύει την πρεσβυωπία. Ακόμη και τα πλέον σύγχρονα μηχανήματα λέιζερ στα 4 κέντρα λέιζερ στην Κύπρο ξεκαθάρισε ο Πρόεδρος της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Κύπρου, ο γιατρός Πανικός Φιλίππου διορθώνουν μόνο διαθλαστικές ανωμαλίες όπως είναι η μυωπία, ο αστιγματισμός και η υπερμετρωπία. Στην Κύπρο άρχισαν να γίνονται επεμβάσεις με λέιζερ εδώ και 12 χρόνια. Πανίκκος Φιλίππου: ... και τα μηχανήματα που υπάρχουν και λειτουργούν τώρα είναι όλα της τελευταίας γενεάς, δεν υπερβαίνουν την ηλικία των δυο έως τριών ετών και είναι περίπου των ιδίων ικανοτήτων και προδιαγραφών. Δημοσιογράφος: Ο κύριος Φιλίππου χαρακτήρισε παραπλανητικές και αναληθείς τις πληροφορίες για νέα επαναστατική μέθοδο από νέο μηχάνημα λέιζερ που έχει έρθει στην Κύπρο και δήθεν διορθώνει τα πάντα. Καταγγέλθηκε στην πειθαρχική επιτροπή του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου ο εισαγωγέας μηχανημάτων που διέδωσε αυτές τις πληροφορίες αλλά και ο γιατρός που βρίσκεται από πίσω του. Τα ονόματα τους ωστόσο δεν δημοσιοποιήθηκαν. Χρίστος Κωνσταντίνου- ...ο γιατρός αυτός ναι καταγγέλθη και θα καταγγελθεί ξανά διότι συνεχίζει με διαφημιστικά φυλλάδια πάνω στα οποία αναγράφεται ότι θεραπεύει την πρεσβυωπία και μάλιστα με κάποιο τρόπο λέει ότι το νέο το μηχάνημα διορθώνει ανωμαλίες που δημιουργούν τα παλαιοτέρα μηχανήματα. Δημοσιογράφος- Για να υποβληθεί σε τέτοιου είδους επεμβάσεις ο ασθενής πρέπει να είναι συνήθως άνω των 20 ετών και αποδεδειγμένα να μην έχει αυξηθεί η μυωπία του τον τελευταίο χρόνο. Πανίκκος Φίλιππου- ...διορθώνονται πλήρως και με πολύ καλά αποτελέσματα μυωπίες μέχρι 8 βαθμών. Από 8 μέχρι 12 με καλά αποτελέσματα και από 12 βαθμούς και πάνω λόγω σοβαρών επιπλοκών προτιμούνται άλλες χειρουργικές μέθοδοι...» Είναι θέση των Εναγόντων ότι, το πιο πάνω δημοσίευμα αναφέρετο στους ενάγοντες και έγινε αντιληπτό ότι αναφερόταν στους ενάγοντες αφού: «Α) Είναι ο ενάγοντας 1 ο οποίος, ως αναφέρεται με λεπτομέρεια στις παραγράφους 7 και 8 πιο πάνω, παρουσίασε την Allegretto στο κοινό της Κύπρου και εξήγησε τις μεγάλες και καινοτόμες της δυνατότητες. Β) Η Allegretto ήταν νέο μηχάνημα με επαναστατική μέθοδο και ως τέτοιο παρουσιάσθηκε στο κοινό της Κύπρου από τον ενάγοντα 1. Γ) Μέτοχος της ενάγουσας 2 ήταν και ο γιατρός - οφθαλμίατρος Τάσος Γεωργίου. Δ) Το κοινό της Κύπρου που είχε παρακολουθήσει την παρουσίαση του ενάγοντα 1 και/ή που είχε ρωτήσει για την Allegretto αντιλήφθηκε αμέσως ότι το εν λόγω δημοσιογραφικό ρεπορτάζ αναφέρετο στους ενάγοντες και στην Allegretto.» Το πιο πάνω δημοσίευμα «στη συνηθισμένη και φυσική του σημασία» ήταν ψευδές και δυσφημιστικό για τους ενάγοντες διότι: «Α. Όλα όσα είχε αναφέρει ο ενάγοντας 1 σε σχέση με την Allegretto, και που αναφέρονται στις παραγράφους 7 και 8 πιο πάνω, ήσαν απόλυτα αληθή και ακριβοδίκαια και το επίδικο δημοσίευμα με το οποίο διαψέυδετο ο εναγόμενος 1 ήταν ψευδές και κακόβουλο. Η μέθοδος στην οποία αναφέρθηκε ο ενάγοντας 1 χρησιμοποιείται με επιτυχία στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες και υπάρχουν σωρεία επιστημονικών συγγραμμάτων που επιβεβαιώνουν τις θέσεις του. Το δε προηγούμενο μοντέλο της Allegretto (Wave 200 Hz) έχει εγκριθεί από τον Αμερικάνικο Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Β. Η Allegretto, περιουσία της ενάγουσας 2, παρουσιάσθηκε ως μηχάνημα που δεν έχει τα χαρακτηριστικά και δυνατότητες που πράγματι έχει, ως αυτά περιγράφονται στην παράγραφο 8 πιο πάνω. Γ. Η Allegretto παρουσιάσθηκε ως ένα μηχάνημα χωρίς οποιαδήποτε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ή δυνατότητες και που δεν διαφέρει σε τίποτα από τα μηχανήματα που ήδη υπήρχαν στην Κύπρο κατά τον ουσιώδη χρόνο. Δ. Ο ενάγοντας 1 παρουσιάσθηκε ως άνθρωπος ανέντιμος, κερδοσκόπος, που είπε ψέματα και παραπλάνησε και παραπληροφόρησε το κοινό της Κύπρου σε θέματα ευαίσθητα όπως αυτά της υγείας και της όρασης των ματιών απλά και μόνο για να αποκομίσει οικονομικό όφελος. Ε. Ο ενάγοντας 1 παρουσιάσθηκε ως άτομο το οποίο ενεργεί παράνομα και/ή το οποίο παραβιάζει τους κανόνες του Παγκυπρίου Ιατρικού Συλλόγου.» Η πιο πάνω δημοσίευση η οποία μεταδόθηκε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού του εναγομένου έγινε κακόβουλα και σκοπό είχε να πλήξει τους ενάγοντες, το όνομα και υπόληψη τους και τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες και περαιτέρω προκάλεσε ειδική ζημιά στους ενάγοντες. Τούτο αφού πέραν των όσων αναφέρονται ανωτέρω, «Β. Ο εναγόμενος προέβηκε στην επίδικη δημοσίευση στο βραδινό δελτίο ειδήσεων αδιαφορώντας κατά πόσο το περιεχόμενο του ήταν αληθές. Γ. Ο εναγόμενος προέβηκε στην επίδικη δημοσίευση στο βραδινό δελτίο ειδήσεων του χωρίς πρώτα να ερευνήσει το θέμα επαρκώς και/ή χωρίς να το ερευνήσει καθόλου και χωρίς καν να μιλήσει πρώτα για το θέμα αυτό με τους ενάγοντες. Δ. Ο εναγόμενος προέβηκε στην επίδικη δημοσίευση στο βραδινό δελτίο ειδήσεων αδιαφορώντας πλήρως για την ζημιά την οποία θα υφίσταντο οι ενάγοντες.» Η υπόληψη και το όνομα του ενάγοντα 1 υπέστησαν τεράστια ζημιά αφού: «Α. Ο ενάγοντας 1 παρουσιάσθηκε ως ένας κοινός απατεώνας ή τσαρλατάνος που βάζει πάνω απ' όλα το χρηματικό κέρδος και που δεν διστάζει να παραπληροφορήσει και να πει ψέματα ακόμη και για ευαίσθητα θέματα όπως είναι αυτά της υγείας και της όρασης για να αποκομίσει οικονομικό όφελος. Περαιτέρω, παρουσιάσθηκε ως άτομο εντελώς άσχετο και/ή χωρίς τις απαραίτητες γνώσεις για να μιλά για το υπό συζήτηση θέμα. Β. Η δυσφημιστική δημοσίευση έλαβε πολύ μεγάλες διαστάσεις αφού ο τηλεοπτικός σταθμός του εναγόμενου είναι παγκύπριας εμβέλειας και το βραδινό δελτίο ειδήσεων του έχει πολύ μεγάλη τηλεθέαση.» Ένεκα των όσων αναφέρονται στην Έκθεση Απαιτήσεως το όνομα της ενάγουσας 2 έχει πληγεί και η ενάγουσα 2 έχει υποστεί τεράστια οικονομική ζημιά σε σχέση με την εργασία και/ή τα αγαθά της και οι λέξεις επί των οποίων στηρίζεται η αξίωση της ενάγουσας 2 σκόπευαν να προκαλέσουν στην ενάγουσα 2 απώλεια αποτιμούμενη σε χρήμα όσον αφορά και το συγκεκριμένο μηχάνημα Allegretto. Στις λεπτομέρειες αναφέρονται τα ακόλουθα: «Α. Πριν το επίδικο δημοσίευμα περίπου 800 άτομα είχαν επιδείξει ενδιαφέρον να υποβληθούν σε θεραπεία με την Allegretto. Β. Μετά το επίδικο δημοσίευμα τα πιο πάνω άτομα δεν επικοινώνησαν ξανά με τους ενάγοντες. Γ. Με την πάροδο του χρόνου και μετά που θα μάθαινε ακόμη περισσότερος κόσμος για τις δυνατότητες της Allegretto, το ενδιαφέρον του κοινού για την Allegretto θα αυξάνετο ακόμη περισσότερο. Δ. Για κάθε επέμβαση με την Allegretto γίνεται χρέωση Λ.Κ. 2,000. Ε. Μέχρι και σήμερα το ενδιαφέρον για θεραπεία με την Allegretto είναι μειωμένο λόγω της σκιάς που έχει απομείνει μετά το επίδικο δημοσίευμα. ΣΤ. Οι δυνατότητες της Allegretto αμφισβητήθηκαν ευθέως από τους εναγόμενους, ως αναφέρεται πιο πάνω, όπως και οι ικανότητες και γνώσεις του ενάγοντα 1 και του προαναφερόμενου Τάσου Γεωργίου οι οποίοι θα την χειρίζονταν.» Με την Έκθεση Απαίτησης επιζητείται επίσης η επιδίκαση τιμωρητικών και/ή επαυξημένων και παραδειγματικών αποζημιώσεων. Υπεράσπιση: Με την Υπεράσπιση τους οι Εναγόμενοι, πλην του ότι οι Εναγόμενοι, είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου το οποίο ιδρύθηκε βάσει του περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμο Κεφ 300 Α και έχει τηλεοπτικό σταθμό παγκύπριας εμβέλειας και ότι στις 7.6.05 έλαβε χώρα δημοσιογραφική διάσκεψη σε ξενοδοχείο της Λευκωσίας η οποία αναφέρεται στην παράγραφο 10 της Έκθεσης Απαίτησης, αρνούνται τους λοιπούς ισχυρισμούς των Εναγόντων. Αρνούνται ειδικότερα ότι το ισχυριζόμενο δημοσίευμα αναφέρετο στους Ενάγοντες λέγοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν αναφέρθηκε στο ρεπορτάζ το όνομα του κ. Άκη Ιωάννου και ότι ούτε καν προβλήθηκε σε οποιοδήποτε στάδιο του επίδικου ρεπορτάζ το πρόσωπο αυτού. Περαιτέρω, οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι δεν παρουσιάσθηκε σε οποιοδήποτε μέρος του επίδικου ρεπορτάζ και/ή είδησης το εν λόγω μηχάνημα, ούτε και έγινε οποιαδήποτε αναφορά στην ονομασία του. Το μόνο που προβλήθηκε ήταν οι δηλώσεις του Προέδρου της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Κύπρου σε σχέση με το εν λόγω ζήτημα. Αρνούνται ότι το επίδικο δημοσίευμα ήταν ψευδές και δυσφημιστικό για τους ενάγοντες και/ή ότι αυτό έγινε κακόβουλα και με σκοπό να πλήξει τους τελευταίους. Καλούν δε τους ενάγοντες σε αυστηρή απόδειξη των όσων ισχυρίζονται και αναφέρουν τα ακόλουθα: «α) Η επίδικη είδηση και/ή δημοσίευση δεν αποτελεί δυσφήμηση εναντίον των εναγόντων, όπως εξάγεται και από το περιεχόμενο της. β) Περαιτέρω και/ή διαζευκτικά, η επίδικη είδηση και/ή δημοσίευση ήταν αληθής και/ή ανταποκρινόταν στα πραγματικά γεγονότα. γ) Περαιτέρω και/ή διαζευκτικά, η επίδικη είδηση και/ή ρεπορτάζ ήταν έντιμο σχόλιο (fair comment) επί θέματος δημοσίου συμφέροντος, που έγινε καλόπιστα και χωρίς καμία πρόθεση δυσφήμησης των εναγόντων, όπως συνάγεται και από το περιεχόμενο της επίδικης είδησης και απ' όλα τα γεγονότα και περιστατικά της περίπτωσης.» Προς υποστήριξη της υπεράσπισης του εντίμου σχολίου, οι Εναγόμενοι επικαλούνται τα ακόλουθα: «(ί) Οι εναγόμενοι είναι το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου, νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, που ιδρύθηκε και λειτουργεί με βάση το Νόμο (Κεφ. 300 Α). (
2. ii)Το επίδικο δημοσίευμα και/ή ρεπορτάζ είχε ως αντικείμενο θέμα δημοσίου συμφέροντος, δηλαδή τη διερεύνηση σοβαρού επιστημονικού ζητήματος. (iii) To επίδικο δημοσίευμα έγινε με καλή πίστη, με στόχο την ενημέρωση του κοινού για ένα σοβαρό θέμα δημοσίου συμφέροντος.» Είναι περαιτέρω ισχυρισμός τους ότι, με βάση το ισχύον συνταγματικό και νομικό καθεστώς, έχουν δικαιώματα και υποχρεώσεις που αφορούν άμεσα την ενημέρωση και πληροφόρηση του κοινού, κυρίως σε σχέση με θέματα δημοσίου συμφέροντος. Συναφώς, οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι το επίδικο τηλεοπτικό πρόγραμμα και/ή ρεπορτάζ έγινε εντός του πλαισίου των υποχρεώσεων και αρμοδιοτήτων τους για πληροφόρηση του κοινού. Η δε επίδικη είδηση και/ή εκπομπή καλύπτεται από το Άρθρο 19 του Συντάγματος που προστατεύει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της λήψης και μετάδοσης πληροφοριών, καθώς και από την αντίστοιχη πρόνοια της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Τέλος αρνούνται ότι με η δημοσίευση ήταν δυσφημιστικοί για τους Ενάγοντες και αξιώνουν απόρριψη της αγωγής με έξοδα υπέρ τους. Με την περαιτέρω Υπεράσπιση της η πλευρά των Εναγομένων που καταχωρήθηκε στις 05/05/14 μετά από άδεια αδεία κατόπιν ακρόασης σχετικής αίτησης, οι Εναγόμενοι, ισχυρίζονται ότι, οι Ενάγοντες εσκεμμένα παρέλειψαν να αποκαλύψουν σε αυτούς την ύπαρξη της αγωγής με αριθμό 4791/2009, για τα ίδια ουσιαστικά ζητήματα και η οποία απερρίφθη από το Δικαστήριο με απόφαση του ημερομηνίας 30/04/12. Η εσκεμμένη αυτή παράληψη συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας και σε περιφρόνηση των δικαιωμάτων των Εναγομένων. Απάντηση στην Υπεράσπιση: Εις απάντηση της Υπεράσπισης οι Ενάγοντες, απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς που καταγράφονται σε αυτή, αναφερόμενοι ειδικότερα στην στις παραγράφους 8 (γ) καθώς και στις παραγράφους 9 και 10 της Υπεράσπισης αρνούνται ότι τυγχάνει στην υπό κρίση υπόθεση εφαρμογής η υπεράσπιση του έντιμου σχόλιου, επικαλούμενοι τα ακόλουθα: «Α. Η εν λόγω υπεράσπιση δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής αφού το επίδικο δημοσίευμα αφορά ισχυρισμούς ψευδών γεγονότων και δεν συνιστά σχόλιο. Β. Διαζευκτικά, στο βαθμό και έκταση που ήθελε θεωρηθεί ότι αποτελεί σχόλιο η συγκεκριμένη υπεράσπιση και πάλι δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής αφού τυχών σχόλια εδράζονται επί ισχυρισμών γεγονότων οι οποίοι είναι αναληθή. Γ. Περαιτέρω η υπεράσπιση αυτή δεν μπορεί εν πάση περιπτώσει να τύχει εφαρμογής αφού το επίδικο δημοσίευμα είναι κακόπιστο για τους λόγους που αναφέρονται στην Έκθεση Απαιτήσεως.» Γ. ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Προς απόδειξη της υπόθεσης τους η πλευρά των Εναγόντων παρουσίασε πέντε μάρτυρες. Η πλευρά της Υπεράσπισης περιορίστηκε σε ένα μόνο μάρτυρα. Παραθέτω κατωτέρω σύνοψη της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε από εν έκαστο των μαρτύρων χωρίς τούτο να σημαίνει ότι παραγνωρίζεται πάν ό,τι έχει αναφερθεί κατά τη διαδικασία και καταγράφηκε στα πρακτικά του Δικαστηρίου τα οποία έχουν τύχει ενδελεχούς εξέτασης για σκοπούς αξιολόγησης αυτής και κατ' επέκταση για σκοπούς κατάληξης στην παρούσα. Μ.Ε.1, Άκης Ιωάννου (1ος Ενάγοντας): Ο Ενάγοντας, ετοίμασε γραπτή δήλωση (Τεκμήριο Α) την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Σε αυτή εντοπίζονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: Ο Ενάγοντας αναφέρει ότι είναι γνωστό άτομο στην κυπριακή κοινωνία με ενεργή ανάμειξη στα κοινά της Κύπρου ενώ υπήρξε και υποψήφιος βουλευτής στις εκλογές του Μάη του 2006. Από το 1990 μέχρι 2006 ήταν από τους σημαντικότερους εισαγωγείς οφθαλμολογικών, οπτικών και άλλων ιατρικών ειδών, αντιπροσωπεύοντας τα σημαντικότερα εργοστάσια ανά το παγκόσμιο, μέσω των τεσσάρων εταιρειών [A. Ioannou Medicare Ltd, D&A Medicare Ltd, Forum Optical LTD και Neolens LTd (σημειώνεται παρενθετικά στο σημείο αυτό ότι πλην της πρώτης εταιρείας, οι άλλες ουδόλως αναφέρονται στα δικόγραφα του Ενάγοντος)] που διατηρούσε πέραν της Ενάγουσας 2. Ταυτόχρονα διατηρούσε «οπτικό κατάστημα» στη Λευκωσία. Σήμερα, αναφέρεται στη δήλωση, εργάζεται ως χειριστής του Allegretto στην οφθαλμολογική κλινική του ΜΕ5. Είναι, ως ανέφερε, κατά το ήμισυ μέτοχος της 2η Ενάγουσας η οποία συστάθηκε στις 07/03/2005 (Πιστοποιητικό Σύστασης της Εταιρείας κατατέθηκε ως «Τεκμήριο 1»). Ο 2ος μέτοχος της εταιρείας ο Τάσος Γεωργίου (ΜΕ5). Σκοπός της ίδρυσης της Ενάγουσας 2 εταιρείας, ήταν η αγορά και διαχείριση του Allegretto Wave Eye - Q400 Hz excimer laser ("Allegretto"), ενώ πρόθεση της ήταν η δημιουργία του πλέον σύγχρονου κέντρου διαθλαστικής χειρουργικής στην Κύπρο σε συνεργασία με τον οφθαλμίατρο Δρ. Τάσο Γεωργίου (ΜΕ5), τον οποίο θεωρεί ως τον πιο προσοντούχο Κύπριο οφθαλμίατρο. Τον Μάιο του 2005 αγοράστηκε το μηχάνημα Allegreto έναντι του ποσού των Λ.Κ.250.000 περίπου. Το μηχάνημα αυτό, διορθώνει τη μυωπία και άλλες διαθλαστικές ανωμαλίες στα μάτια. Σε αντίθεση με προηγούμενα μοντέλα που υπήρχαν στην Κύπρο τον ίδιο χρόνο, το μηχάνημα αυτό έχει τις ακόλουθες ιδιότητες: (α) διορθώνει τον ανώμαλο αστιγματισμό, (β) να διορθώνει πολύ περισσότερους βαθμούς μυωπίας και συγκεκριμένα μέχρι και 14 βαθμούς μυωπίας με πολύ καλό αποτέλεσμα, (γ) να διορθώνει πολύ περισσότερους βαθμούς υπερμετρωπίας και αστιγματισμού, (δ) να αλλάζει τη σφαιρικότητα του κερατοειδή, (ε) να διορθώνει το πρόβλημα της πρεσβυωπίας με την τεχνική advanced monovision, (ζ) να προσφέρει καλύτερο ποιοτικό αποτέλεσμα διότι οι επιστήμονες κατάφεραν να σμικρύνουν τη διάμετρο της δέσμης λέιζερ, (η) να διορθώνει σε σταθερό κερατόκωνο, (θ) να αντιμετωπίζει προβλήματα που είχαν δημιουργήσει λέιζερ παλιάς τεχνολογίας όπως είναι η μικρή οπτική ζώνη, (ι) να αφήνει τη σωστή σφαιρικότητα στον κερατοειδή για να μην έχει προβλήματα ο ασθενής στη νυχτερινή όραση, (κ) μετά από έλεγχο, με τη βοήθεια των σύγχρονων συνοδευτικών μηχανών, μπορεί να ελεγχθεί και να διαφανεί το πρόβλημα εκ των προτέρων και να πληροφορείται ο ασθενής αν είναι έτοιμος για διόρθωση και των τεχνικών που αντιστοιχούν στην περίπτωση του. (λ) διαθέτει 'topography guided lasik' το οποίο δίδει τη δυνατότητα στους οφθαλμίατρους να διορθώσουν λάθη που έχει προκληθεί από άλλες συσκευές Laser" Οι πιο πάνω δυνατότητες του Allegretto, προκάλεσαν ανησυχία στους ανταγωνιστές που δεν είχαν στη κατοχή τους μηχάνημα με τις αντίστοιχες δυνατότητες. Όταν κλήθηκε για συνέντευξη στο Δελτίο Ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού 'Αντέννα', γεγονός το οποίο ο Ενάγοντας όρισε χρονικά «περί τα τέλη Μαΐου», το κοινό της Κύπρου επέδειξε τεράστιο ενδιαφέρον. Συγκεκριμένα, εκείνες τις ημέρες, πέραν των 800 ατόμων επικοινώνησαν τόσο με τον ίδιο, όσο και με τον 'Αντένα', ζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσαν να βελτιώσουν την όραση τους με την τεχνολογία του Allegretto. Στο σχετικό ρεπορτάζ του 'Αντένα' προβλήθηκαν πλάνα που έδειχναν τον ίδιο και έγινε αναφορά στο όνομα του. Την 07/06/2005 τρεις οφθαλμίατροι οι οποίοι ασχολούνταν κατά τον ουσιώδη χρόνο με τη διόρθωση διαθλαστικών ανωμαλιών με λέιζερ, συγκάλεσαν δημοσιογραφική διάσκεψη σε ξενοδοχείο της Λευκωσίας. Αν και παρουσιάστηκαν ως μέλη της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Κύπρου ήτοι του συνδέσμου οφθαλμιάτρων Κύπρου, και αφού τον καιρό εκείνο ήταν αξιωματούχοι, η διάσκεψη συγκλήθηκε στην ουσία για να προστατεύσουν τα δικά τους συμφέροντα. Προσπάθησαν τα πιο πάνω πρόσωπα ως αναφέρει να πλήξουν τόσο τον ίδιο όσο και την Ενάγουσα 2 καθώς και τον Δρ. Γεωργίου. ΄ Οι δηλώσεις στις οποίες αναφέρθηκαν οι τρεις προαναφερόμενοι γιατροί αναδημοσιεύτηκαν στο δελτίο ειδήσεων των Εναγομένων το ίδιο βράδυ. Μέσω του δικηγόρου του έλαβε αντίγραφο της μετάδοσης σε μαγνητοταινία η οποία και κατετέθη ως Τεκμήριο προς αναγνώριση. Το κείμενο της εκπομπής ως καταγράφηκε από τον ίδιο κατατέθηκε και σημειώθηκε ως «Τεκμήριο 2». Επισημαίνει ότι πέραν των όσων περιέχονται στη βιντεοταινία, ο Εναγόμενος μετά την προβολή του περιεχομένου του Τεκμηρίου προς αναγνώριση, επανήλθε με πλάνα από την εκπομπή του 'Αντένα' όπου παρουσίαζε το μηχάνημα. Το τμήμα αυτό της εκπομπής δεν το έχει στην κατοχή του αφού δεν τον εφοδίασαν με αυτό οι Εναγόμενοι. Ας σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι ο εν λόγω ισχυρισμός δεν δικογραφέιται ούτε και παρουσιάστηκαν τα αναφερόμενα πλάνα κατά τη διαδικασία κατά συνέπεια η αναφορά αυτή του Ενάγοντος ουδόλως μπορεί να ληφθεί υπόψιν. Η επίδικη δημοσίευση αφορούσε τον ίδιο αφού ο ίδιος παρουσίασε το καινοτόμο μηχάνημα Allegretto λίγες μέρες πιο πριν στο κοινό της Κύπρου. Καταγγέλθηκε στην Πειθαρχική Επιτροπή του Παγκυπρίου Ιατρικού Συλλόγου («Ήμουν εγώ που καταγγέλθηκα στην Πειθαρχική Επιτροπή του Παγκυπρίου Ιατρικού Συλλόγου»), και επίσης, μέτοχος της ενάγουσας 2 είναι ο γιατρός - οφθαλμίατρος Τάσος Γεωργίου ενώ τέλος αναφέρει ότι το κοινό της Κύπρου που παρακολούθησε την εκπομπή του Αντένα ή και που είχε ρωτήσει για το μηχάνημα αντιλήφθηκε ότι η δημοσιογραφική διάσκεψη αναφερόταν στον ίδιο και στο μηχάνημα Allegretto. Υπήρξε θέση του ότι με το επίδικο δημοσίευμα παρουσιάστηκε ως άνθρωπος ανέντιμος και κερδοσκόπος, κοινός απατεώνας και τσαρλατάνος. Ως πρόσωπο που ενεργεί παράνομα και που παραβιάζει τους κανόνες τους Παγκυπρίου Ιατρικού Συλλόγου. Παρουσιάστηκε ως κοινός ψεύτης και ως πρόσωπο που δεν έχει τις απαραίτητες γνώσεις να αναφέρεται στα θέματα που αναφέρεται και που προτείνει ανύπαρκτες θεραπείες. Τα πιο πάνω προκαλούν αποτροπή και στιγματίστηκε από αυτά τόσο ο ίδιος όσο και η οικογένεια του ενώ ο κοινωνικός του περίγυρος τον αντιμετώπιζε πλέον με δυσπιστία και τον αντίκριζαν σαν ανειλικρινή άνθρωπο και τιποτένιο. Το δε μηχάνημα παρουσιάστηκε ως μηχάνημα που δεν έχει τα χαρακτηριστικά και τις δυνατότητες που πράγματι έχει αλλά ως ένα μηχάνημα χωρίς οιαδήποτε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δεν διέφερε από τα μηχανήματα που ήδη υπήρχαν στην Κύπρο. Ενώ δημιουργήθηκε κλίμα γενικότερης δυσπιστίας σε σχέση με το Allegretto. Ένεκα της πιο πάνω δημοσίευσης οι Ενάγοντες υπέστησαν τεράστια οικονομική ζημιά αφού το ενδιαφέρον του κοινού για το Allegretto μειώθηκε αμέσως και αισθητά. Πριν τη δημοσιογραφική διάσκεψη επέδειξαν ενδιαφέρον περί τα 800 άτομα. Τα πιο πάνω άτομα δεν επικοινώνησαν ξανά μαζί του. Μάλιστα, ενώ ανέμεναν να κάνουν τους 6 -8 πρώτους μήνες περί τις 100 επεμβάσεις το μήνα, έκαναν λιγότερες των 10. Ενώ με τη πάροδο του χρόνου και μετά που θα μάθαινε ο κόσμος για τις ιδιότητες του μηχανήματος θα αυξανόταν ακόμα περισσότερο,. Κάθε επέμβαση στοίχιζε ΛΚ2.000. Αναφέρει ότι οι τρείς γιατροί που 'χλεύασαν' το μηχάνημα, το αγόρασαν εν συνεχεία και οι ίδιοι ενώ αργότερα εισήχθη και τρίτο μηχάνημα στην Κύπρο κατά τρόπο ώστε η Ενάγουσα να χάσει την ευκαιρία να είναι η μόνη στην Κύπρο που διαθέτει το μηχάνημα. Σημείωσε τέλος ότι κανείς εκ των δημοσιογράφων δεν μίλησε μαζί τους πριν τη δημοσίευση των δηλώσεων των ανταγωνιστών και δεν διερεύνησαν οι ίδιοι το θέμα. Επίσης δεν του δόθηκε η ευκαιρία από το σταθμό να υποστήριξη τη θέση του σε σχέση με το ζήτημα αυτό. Κατά τη μαρτυρία του ο ΜΕ1 κατέθεσε επίσης τα ακόλουθα Τεκμήρια: Τεκμήριο 3: Φωτοαντίγραφο του εγχειρίδιο της κατασκευάστριας εταιρείας του Allegretto Τεκμήριο 4: Δημοσίευση στο διαδίκτυο από την κατασκευάστρια εταιρεία Τεκμήριο 5: Άρθρο από το American Journal of Ophthalmology, September 2010 με τίτλο «Visual Outcomes of Lasik- Induced Monovision in Myopic Patients with Presbyopia» Τεκμήριο 6: Άρθρο του Δρ. Κανελλόπουλου με τίτλο «Κερατόκωνος, εκφυλιστική Νόσος της ώχρας κηλίδας και η χρήση πολυεστιακών / TORIC φακών. Εντυπωσιακές Εξελίξεις στο χώρο της Οφθαλμολογίας» προσθέτοντας ο μάρτυρας ότι το εν λόγω πρόσωπο είναι ένας από τους πιο διακεκριμένους οφθαλμιάτρους στην Ελλάδα. Τεκμήριο 7: Άρθρο του Χρίστου Κωνσταντίνου στην εφημερίδα ημερομηνίας 11/01/2009 με τίτλο «Νεα Θεραπεία Κερατόκωνος με λέιζερ», προσθέτοντας ο μάρτυρας ότι, το εν λόγω πρόσωπο είναι ένας από τους οφθαλμιάτρους που συγκάλεσε την δημοσιογραφική διάσκεψη) Ως Τεκμήριο 8: Κατατέθηκε εκ συμφώνου ψηφιακός δίσκος( DVD) που περιέχει το επίδικο δημοσίευμα, το περιεχόμενο του οποίου προβλήθηκε κατά τη διαδικασία. Κατά την αντεξέταση ερωτώμενος κατά πόσο στην συνέντευξη τύπου που έγινε στον 'Αντένα', τον Μάιο του 2005, τόνισε ως αναφέρει στην Έκθεση Απαίτησης τα πλεονεκτήματα της μηχανής Allegretto και τα χαρακτηριστικά της. Απάντησε ότι oι δηλώσεις έγιναν στην παρουσία εκπροσώπου του εργοστασίου της Wavelight, ο οποίος συμφωνούσε απόλυτα με τα όσα είχα αναφερθεί και αυτός του υπέδειχνε τι θα έλεγε. Ανέφερε ότι τα χαρακτηριστικά είναι αυτά που αναφέρονται στην παράγραφο 7 της Έκθεσης Απαίτησης του. Καλούμενος να σχολιάσει τη διάσταση της παραγράφου 7(ε) και ειδικότερα της διάστασης μεταξύ της έννοιας «βελτιώνει» με την παράγραφο 8 (ε) της δήλωσης του (Τεκμ. Α) όπου αναφέρεται η λέξη «διορθώνει», αναφέρθηκε στο πρόβλημα της πρεσβυωπίας το οποίο «διορθώνεται» με την τεχνική «advanced Monovision». Γίνεται κάποιος έλεγχο της «ικανότητας των δυο ματιών και αποφασίζει ο ιατρός πιο μάτι θα το κάνει να βλέπει στις κοντινές αποστάσεις, όπως το λέει και η λέξη «μόνο πίσω». Το νόημα είναι ότι με το ένα μάτι βλέπει τις μακρινές και μεσαίες αποστάσεις και με το άλλο μάτι βλέπει τις μεσαίες και κοντινές αποστάσεις.» Στην σχετική υποβολή της πλευράς των Εναγομένων ότι υπάρχει αντίφαση στην μαρτυρία του και ότι υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ της ερμηνείας αυτών των δυο λέξεων και ότι έχουν ουσιαστική διαφορά αν κάποιος διορθώνει ή αν βελτιώνει εξολοκλήρου ένα πρόβλημα. Απάντησε ότι Δεν υπάρχει ακριβώς λέξη που να αποδίδει ακριβώς το νόημα, διότι και το βελτιώνω και το διορθώνω έχουν την δική τους εξήγηση. όπως και να το εννοείτε γίνεται μια βελτίωση στην όραση σε σύγκριση με την προηγούμενη κατάσταση. Στην ερώτηση πως το δημοσίευμα έρχεται σε αντίθεση με τα όσα ο ίδιος ανέφερε στο ότι δηλαδή το μηχάνημα «βελτιώνει» την όραση και δεν «θεραπεύει» εξολοκλήρου την πρεσβυωπία. Απάντησε ότι τα λόγια που ανέφεραν στο ΡΙΚ οι ανταγωνιστές αποτελούσαν προσπάθεια για να καταδείξουν ότι οι Ενάγοντες είχαν πει ψέματα για τις ικανότητες της τεχνολογίας. Ως ήταν ακριβώς τα λόγια του, «Αν σας δείξω ολόκληρο το βίντεο θα ακούγατε πιο κάτω ότι έλεγε πως η αντιμετώπιση του προβλήματος της πρεσβυωπίας είναι ένα μεγάλο ψεύδος, έτσι είχαν αναφέρει». Στην υποβολή ότι δεν αναφέρθηκε το όνομα του ιδίου ούτε και του μηχανήματος, ο ΜΕ1 συμφώνησε ανέφερε ωστόσο ότι, ήταν φανερό για ποιά άτομα μιλούσαν αφού «μιλούσαν για τον τεχνολόγο του Allegretto, μιλούσαν για τον συνεργάτη οφθαλμίατρο Τάσο Γεωργίου, ο οποίος τον παρουσίασαν σαν τσαρλατάνο .» εξάλλου, ανέφερε, λίγες ημέρες προηγουμένως είχε παρουσιάσει την Allegretto στον «Αντένα». Στην υποβολή ότι «ότι τα μέλη της Οφθαλμολογικής εταιρείας είναι εμπειρογνώμονες και είπαν την άποψη τους πάνω σε ένα θέμα καίριας σημασίας, για όποιο σκοπό και αν το έκαναν, είπαν την θέση τους και το μετέδιδε το ΡΙΚ» ο μάρτυρας απάντησε ότι τα άτομα αυτά προσπάθησαν να επωφεληθούν από τον διπλό ρόλο που είχαν ήτοι μέλη της οφθαλμολογικής εταιρείας ενώ ταυτόχρονα ήταν ανταγωνιστές και κάτοχοι πάνω σε παλαιού τύπου Laser και ήθελαν να προστατεύσουν έτσι τα οικονομικά τους συμφέροντα. Δεν τους θεωρεί εμπειρογνώμονες επί του θέματος καθότι δεν είχαν οιαδήποτε εκπαίδευση. Όφειλαν να μιλήσουν μόνο επί του θέματος που είχαν εκπαιδευτεί και όχι σε θέματα σύγχρονης τεχνολογίας. Στην υποβολή ότι δεν είχε λεχθεί στο δημοσίευμα κάτι αντίθετο από αυτό που ο ίδιος ανέφερε και ότι οι Εναγόμενοι απλώς μετέφεραν τη γνώμη που είχε εκφραστεί ο μάρτυρας ανέφερε ότι το ΡΙΚ θα έπρεπε να δώσει την ευκαιρία και στην πλευρά τους ενώ περαιτέρω ανέφερε ότι το ΡΙΚ 'το ίδιο βράδυ προέβαλλε τον ίδιο και το 'laser' και έδειχνε τους ανταγωνιστές να τον κατακρίνουν μέσω του ΡΙΚ ωστόσο το ΡΙΚ δεν έδωσε στο δικηγόρο του το κομμάτι αυτό, γεγονός που καταδεικνύει και την κακοβουλία του ΡΙΚ. Στην υποβολή ότι το ΡΙΚ έχει μεταφέρει την θέση των ιατρών και ότι επιπλέον είναι ένα θέμα πολύ μεγάλης σημασίας που έπρεπε να παρουσιαστεί, ο μάρτυρας απάντησε ότι «η όλη προσπάθεια ήταν για να πλήξουν τον ανταγωνισμό». Όταν δε ο μάρτυρας ρωτηθεί γιατί δεν κινήθηκε δικαστικά εναντίον των πρόσωπων αυτών ο τελευταίος απεκάλυψε ότι είχε εγερθεί εναντίον των προσώπων αυτών αγωγή για λίβελλο η οποία απερρίφθη και καταχωρήθηκε έφεση εναντίον της απόφασης. Ανέφερε ο μάρτυρας ότι άτομα τηλεφώνησαν και έκλεισαν ραντεβού για να γίνουν οι εξετάσεις που προαπαιτούνται της υποβολή στην διόρθωση της μυωπίας τους, όμως μετά τις δημόσιες προβολές που έγιναν από τους ανταγωνιστές, αμέσως σταμάτησε το ενδιαφέρον, δεν έγινε η ολοκλήρωση της διαδικασίας. Δεν εμφανίστηκαν μετά από τις δημόσιες προβολές από τους ανταγωνιστές για να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Διαφώνησε με τη θέση της Υπεράσπισης ότι οι ισχυριζόμενες ζημιές στηρίζονται σε εικασίες και ότι το ΡΙΚ δεν έχει ευθύνη για τις ισχυριζόμενες ζημιές. Όπως διαφώνησε και με τη θέση ότι το ΡΙΚ προέβαλε ένα θέμα μείζονος σημασίας και δικαιολογημένα το προέβαλε με τον τρόπο που το προέβαλε. Μ.Ε.2, Γρηγόρης Αυξέντη: Ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε ότι είναι γνωστός του 1ου Ενάγοντα από τα φοιτητικά του χρόνια και είχε σχηματίσει θετική εικόνα για τον Ενάγοντα. Ανάφερε ότι, το 2005 σε εκπομπή του Αντένα ο Ενάγοντας μαζί με τον εκπρόσωπο της γερμανικής εταιρείας παρουσίασαν «τις δυνατότητες της νέας επανασταατικής τεχνολογίας Allegretto». Μετά από λίγες μέρες παρακολούθησε στο ΡΙΚ μια διάσκεψη όπου κάποιοι οφθαλμίατροι διαφωνούσαν με τις δυνατότητες του λέιζερ. Αυτό που του έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν ότι ο δημοσιογράφος του ΡΙΚ πριν καν δείξει τη διάσκεψη σχολίασε κατά αρνητικό τρόπο τις δυνατότητες του λέιζερ και μετά ισχυρίστηκε ότι όλα όσα είπε ο Ενάγοντας ήταν παραπλανητικά και αναληθή και ότι καταγγέλθηκε στην Πειθαρχική Επιτροπή. Ο ίδιος μόλις τα άκουσε αυτά κλονίστηκε προς στιγμή και διερωτήθηκε πως ήταν δυνατόν ο Ενάγοντας και ο γιατρός κ. Τάσος να έκαμαν έτσι πράγμα και πήρε τηλέφωνο τον Ενάγοντα. Τόσο ο Ενάγοντας όσο και η οικογένεια του αλλά και οι εταιρείες του επηρεάστηκαν. Ενώ ειδικότερα ο Ενάγοντας υπέπεσε σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση. Η μαρτυρία που εδόθη κατά την κυρίως εξέταση περιείχετο στην γραπτή δήλωση του την οποία και υιοθέτησε και κατατέθηκε ως «Τεκμήριο Β». Κατά την αντεξέταση, η Υπεράσπιση αμφισβητώντας τα λεχθέντα του μάρτυρα αναφορικά με τον «αρνητικό» σχολιασμό του δημοσιογράφου πριν καν δειχθεί η διάσκεψη ρώτησε σχετικά τον μάρτυρα ο οποίος παρέπεμψε στην αναφορά στο δημοσίευμα στο σημείο που λέχθηκε ότι «δεν θεραπεύει την πρεσβυωπία», για να του υποβληθεί στη συνέχεια ότι, η φράση «δεν θεραπεύει» την πρεσβυωπία, δεν είναι αρνητικός σχολιασμός του Laser και ότι δεν είναι ειδικός για να γνωρίζετε τις δυνατότητες αυτού του πράγματος. Ο μάρτυρας απάντησε ότι αυτό που γνωρίζει ασθενείς που ο ίδιος έστειλε «κοντά του για μυωπία, θεραπεύτηκαν» και τον ευχαριστούσαν που τους έστειλε στον Άκη. Του υπεβλήθη στη συνέχεια ότι, πουθενά δεν αναφέρεται το όνομα του ενάγοντα, και του μηχανήματος. Ο μάρτυρας παρέπεμψε στη 3η παράγραφο του Τεκμ.2. όπου αναφέρονται τα ακόλουθα: «Καταγγέλθηκε στην πειθαρχική επιτροπή του Παγκυπρίου Ιατρικού Συλλόγου ο εισαγωγέας μηχανημάτων που διέδωσε αυτές τις πληροφορίες αλλά και ο γιατρός που βρίσκεται από πίσω του». Σημείωσε ο μάρτυρας ότι ο Ενάγοντας ήταν ο μόνος εισαγωγέας «του τελευταίου μηχανήματος Laser» και ότι ο δημοσιογράφος μίλησε για μια επαναστατική μέθοδο ενός μηχανήματος laser που εκείνη την εποχή ήταν το Allegretto. Μ.Ε.3, Ξένια Νικολάου: Η μάρτυρας αυτή επίσης ετοίμασε γραπτή δήλωση την οποία υιοθέτησε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Παραθέτω σε σύνοψη το περιεχόμενο της δηλώσεως της μάρτυρος «Τεκμήριο Γ». Ανέφερε ότι εργάζεται στο λογιστήριο της κλινικής 'Ophtalmos' από τον Ιανουάριο του 2014. Παρουσίασε και κατετέθη ως «Τεκμήριο 9», το βιογραφικό της σημείωμα. Εξ όσων γνωρίζει μέτοχοι της Ενάγουσας 1 είναι ο Ενάγοντας 1 και ο κ. Τάσος Γεωργίου, οφθαλμίατρος στην κλινική. Στα καθήκοντα της είναι και η παρουσίαση της οικονομικής κατάστασης της εταιρείας στην οποία εργάζεται «ανά τακτά χρονικά διαστήματα» ως ανέφερε. Με υπόδειξη του Ενάγοντα 1, ετοίμασε «με αποδεικτικά στοιχεία» την οικονομική κατάσταση της Ενάγουσας 2 αλλά και των «προσωπικών» του Ενάγοντα εταιρειών μετά τις 07/06/2005. Επειδή εκείνη την περίοδο δεν εργαζόταν εκεί, ζήτησε βοήθεια από τον τότε λογιστή των εταιρειών του Ενάγοντα A. Ioannou Medicare Ltd, D&A Medicare Ltd, Forum Optical LTD, Χρίστου Βασιλειάδη. Κατέθεσε ως «Τεκμήριο10» Βεβαίωση του Χρίστου Βασιλειάδη ημερομηνίας 27/06/2014 στην οποία αναφέρονται μεταξύ άλλων ότι επισυνάπτονται λογαριασμοί αποτελεσμάτων για τις εταιρείες A. Ioannou Medicare Ltd και D&A Medicare Ltd οι οποίοι έχουν υποβληθεί στον Έφορο Φόρου Εισοδήματος. Αναφέρεται επίσης στη βεβαίωση ότι ο ίδιος δεν μπορεί να παραστεί στο δικαστήριο «λόγω προβλήματος στο σπόνδυλο μ[τ]ου». Στο τεκμήριο αυτό επισυνάπτονται 2 καταστάσεις λογαριασμών για τα έτη 2006 και 2005 αντίστοιχα. Η μάρτυρας κατέθεσε επίσης ως «Τεκμήριο 11» έγγραφο το οποίο χαρακτήρισε ως «συγκριτικό πίνακα που δείχνει τις πραγματικές ζημιές που προκλήθηκαν τον πρώτο χρόνο μετά τη δυσφήμιση στην Ενάγουσα 2που κύριος σκοπός της ήταν η εισαγωγή και διαχείριση της τεχνολογίας «Allegretto 400». Σημειώνει επίσης η μάρτυρας ότι «στις ζημιές δεν περιλαμβάνονται μακροχρόνιες ζημιές των άλλων εταιρειών του Ενάγοντα 1 αλλά ούτε και οι προσωπικές του ζημιές διότι κάθε χρόνο που το πρόβλημα δεν διευθετείται γίνονται πολλαπλάσιοι". Εξηγώντας το 11 η μάρτυς ανέφερε τα ακόλουθα: «Αυτός ο πίνακας είναι προβλέψεις για το χρόνο που ήταν καταχωρημένος στο αρχείο της κλινικής, ο 2ος πίνακας όπως αναγράφεται στο τίτλο και τα πρακτικά στοιχεία μετά την δυσφήμηση των ανταγωνιστών που άρχισε 7/6/05 με δημόσιες δηλώσεις υπάρχουν τα ίδια στοιχεία, αρχίζοντας από τον 6ον του 2005 μέχρι τον 5ον του 2006. Η σύγκριση των 2 πινάκων όπως γράφει και η σημείωση στο τέλος της επιστολής, όπως φαίνονται οι ζημιές σε λίρες, για τον πρώτον χρόνο λειτουργίας, ήταν 1,416.000Λ.Κ. ή σε €2,419.376,64, ο κύκλος εργασιών συνεχίζει να είναι στα ίδια χαμηλά επίπεδα μέχρι και σήμερα.». Αναφερόμενη στο Τεκμ. 10 η μάρτυρας έκανε ουσιαστικά αναφορά στις ενέργειες του λογιστή των Εναγόντων λέγοντας τα ακόλουθα: «Όπως φαίνεται στην πρώτη κατάσταση λογαριασμού, αποτελέσματος που έχει ετοιμάσει ο κ. Χρήστος Βασιλειάδης, η ζημιά για το 2005 ήταν 744,000ΛΚ και για το 2006 ήταν 7,877.000ΛΚ. Έγινε κάποιο λάθος είναι £744 και για το 2006 £7.877. Για την άλλη κατάσταση της εταιρείας DNA Medicare Ltd για την περίοδο μέχρι 31/12/04 ήταν £9,040 και για το 2005 £778.» Σε ερώτηση αν όλες οι εταιρείες έχουν σχέση με το μηχάνημα η μάρτυρας απάντησε «Οι εταιρείες έχουν σχέση με την εταιρεία Τ.Α.S, αυτό έχω να δηλώσω». Στην ερώτηση κατά πόσο η ίδια «τύπωσε τα στοιχεία στο Τεκμ. 10» η απάντηση ήταν αρνητική λέγοντας ότι ήταν έτοιμα από τον κον Βασιλειάδη που ήταν τότε λογιστής. Στην υποβολή ότι τα ποσά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και είναι άσχετα η μάρτυρας απάντησε ότι δεν είναι άσχετα, «είναι η κατάσταση λογαριασμού αποτελέσματα που δείχνουν τις ζημιές που υπέστησαν μετά τη συκοφαντική δυσφήμιση από τους ενάγοντες. Αυτός ήταν ο λόγος που τερματίστηκαν οι δραστηριότητες τους». Στην υποβολή ότι στο Τεκμ. 11 και η αναφορά στις 3 εταιρείες της παραγράφου 4 της δήλωσης της είναι παντελώς άσχετες καθότι δεν σχετίζονται με το μηχάνημα που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας αγωγής, η μάρτυρας παρέπεμψε στην παράγραφο 6 του Τεκμ. Γ. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση αν τα όσα περιέχονται στο Τεκμ.11 είναι ζημιές που υπέστησαν οι εταιρείες λόγω του ότι το μηχάνημα ουδέποτε χρησιμοποιήθηκε από τον Ενάγοντα Η μάρτυρας απάντησε ότι «Μετά τη δυσφήμιση που έγινε σίγουρα επηρεάζεται αρνητικά αυτός που θα μας προσφέρει το μηχάνημα Αλλεγκρετο και ειδικά στη Κύπρου που είναι ένα μικρός αριθμός. Δεν έχω κάτι άλλο να δηλώσω σχετικά με το Τεκμ. 9». Στην ερώτηση τι εννοεί πραγματικές ζημιές στο Τεκμ.10, η μάρτυρας απάντησε ως ακολούθως «Η λειτουργία του Αλλεγκρέττο άρχισε τον Ιούνιο του 2005, όταν έγινε η δυσφήμηση. Μέτρο σύγκρισης ήταν η πρόβλεψη και οι αξιολογήσεις που έγιναν τις οποίες έχω καταχωρήσει στον 1ο πίνακα». Σε επακόλουθη ερώτηση αν χρησιμοποιήθηκε το μηχάνημα χρησιμοποιήθηκε πριν την ισχυριζόμενη δυσφήμιση η μάρτυρας απάντησε «αρχές Ιουνίου 2005 και μετά από λίγες μέρες έγινε η δυσφήμηση». Σε επανάληψη της ερώτησης από την κα Πολυβίου η μάρτυρας απάντησε ότι «είχε γίνει η παρουσίαση». Ενώ στην αμέσως επόμενη ερώτηση αν το μηχάνημα χρησιμοποιήθηκε πριν την παρουσίαση, η μάρτυρας απάντησε ότι «Ήταν στην πρόβλεψη να αρχίσει να χρησιμοποιείται». Σε ακόμα πιο συγκεκριμένη ερώτηση αν χρησιμοποιήθηκε το μηχάνημα ή όχι η μάρτυρας απάντησε ότι «ναι χρησιμοποιήθηκε». Στην ερώτηση αναφορικά με την παράγραφο 5 όπου αναφέρεται ο όρος «πραγματικές ζημιές», η μάρτυρας απάντησε «Δεν έχω κάτι να προσθέσω, για τις ορολογίες δεν μπορώ να πω κάτι για το οποίο δεν γνωρίζω». Αναφερόμενη στο Τεκμ. 11 είπε ότι «ο πρώτος πίνακας αφορά την πρόβλεψη μετά από αξιολογήσεις που έγιναν». Στη θέση ότι αναφερόταν σε προβλέψεις και όχι σε πραγματικά στοιχεία η μάρτυρας απάντησε ότι η πρόβλεψη είναι κατατεθειμένη στα αρχεία της κλινικής «στηρίζεται σε βάσιμα στοιχεία πριν να γίνει η επένδυση» στο μηχάνημα. Μ.Ε.4, Σωτηράκης Φωτίου: Ο μάρτυρας αυτό είναι ιδιώτης οφθαλμίατρος και διατηρεί δικό του ιατρείο. Όταν χρειάζεται ειδικές θεραπείες, όπως λέιζερ χρησιμοποιεί οφθαλμολογική κλινική όπου «παίρνει» τον ασθενή του. Η τεχνολογία λέιζερ που χρησιμοποιεί για διόρθωση διαθλαστικών ανωμαλιών είναι η Allegretto 400. Το μηχάνημα αυτό «διορθώνει» μέχρι 14 βαθμούς μυωπία, μέχρι 6 βαθμούς αστιγματισμό, διορθώνει υπερμετρωπία ενώ με την τεχνική advanced monovision διορθώνει και την πρεσβυωπία. Χρησιμοποιεί αυτή τη τεχνολογία από το 2005 όταν ήρθε στην Κύπρο το Allegretto. 400. Το 2005 έμαθε ότι ο δρ. Τάσος Γεωργίου έφερε στο ιατρείο του αυτή τη τεχνολογία και έπαιρνε εκεί τους ασθενείς του. Αυτό ήταν το πρώτο κέντρο που έφερε αυτή την τεχνολογία, τα άλλα κέντρα χρησιμοποιούνταν άλλα λέιζερ. Το Allegretto, παράγει ακτίνα λέιζερ πολύ πιο λεπτή άρα το σημάδι στο μάτι είναι μικρό ενώ το σημάδι στα άλλα λέιζερ είναι πιο μεγάλη. Εισηγούμενος ότι αυτό είναι ουσιώδους σημασίας καθότι η ανωμαλία διορθώνεται καλύτερα σε συνδυασμό με την πιο μεγάλη ταχύτητα που κτυπά το λέιζερ. Σήμερα το συγκεκριμένο λέιζερ ήταν το πρώτο . Δυο χρόνια μετά ήρθε και το λέιζερ η άλλη ακτινολογική που το έχει είναι η κλινική ΑΚΤΙΣ στη Λάρνακα., μέλη αυτής της κλινικής είναι μεταξύ άλλων οι Πανικκός Φιλίππου, Χρίστος Κωνσταντίνου και Γιώργος Κουρσάρης. και Κατά την αντεξέταση ερωτώμενος κατά πόσο όταν αναφέρεται στη πρεσβυωπία και λέει ότι αυτή διορθώνεται με τη τεχνική Μonovision εννοεί ότι θεραπεύεται πλήρως. Ο μάρτυρας απάντησε ότι ναι, η πρεσβυωπία είναι μια διαθλαστική ανωμαλία και ο ασθενής μπορεί να διαβάζει χωρίς γυαλιά. Στην ερώτηση κατά πόσο υπάρχει κίνδυνος να χαθεί η τρίτη διάσταση απάντησε ότι ,είναι για τη στερεοσκοπική όραση η τρίτη διάσταση, για «να μπορεί να αντιλαμβάνεται ο ασθενής εις βάθος, να μπορεί να υπολογίσει τις αποστάσεις. Εδώ χρειάζεται να έχει ο ασθενής όραση και στους δύο οφθαλμούς για να έχει στερεοσκοπική όραση. Αυτή η στερεοσκοπική όραση, είναι αντίληψη απόστασης, βάθος και χρειάζεται και στους δύο οφθαλμούς.» Αν ένας ασθενής χάσει την όραση του στον ένα οφθαλμό για οποιοδήποτε λόγο θα χαθεί η στερεοσκοπική διάσταση. Ο εγκέφαλος όμως εν καιρώ θα συνωθήσει και ο ασθενής θα μπορεί να υπολογίσει και πάλι διαστάσεις και βάθος δηλ. να αποκτήσει και πάλι μέρος της στερέοψης του. Στην ερώτηση που του ετέθη κατά πόσο υπάρχει ή όχι ενδεχόμενο να χαθεί η τρίτη διάσταση σε επεμβάσεις για αντιμετώπιση πρεσβυωπίας. Απάντησε ότι «αν ο ασθενής χάσει για λίγο καιρό τη στερέοψη του αυτό θα επανέλθει. Υπάρχει η πιθανότητα αλλά δεν είναι μόνιμη. Δεν έχει δει ασθενή να παραπονιέται ότι έχασε τη στερέοψη. Δεν ξέρουν καν ότι υπάρχει στερέοψη αυτό που παραπονιούνται μερικοί μετά την επέμβαση είναι ότι σαν να είναι λίγο συγχυσμένοι αλλά αυτό διαρκεί μέχρι μερικές βδομάδες αφού ο εγκέφαλος συνηθίζει. Στην ερώτηση κατά πόσο εισηγείται ότι η πρεσβυωπία θεραπεύεται πλήρως και ότι δεν υπάρχουν αντενδείξεις στη χρήση του μηχανήματος, μάρτυρας απάντησε ότι όταν κριθεί ότι οι οφθαλμοί του ασθενή μετά από εξέταση κριθούν κατάλληλοι τότε του εισηγούνται να κάνει και την πρεσβυωπία. Μ.Ε.5, Δρ Τάσος Γεωργίου: O μάρτυρας αυτός ετοίμασε γραπτή κατάθεση η οποία και αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του (Τεκμήριο Δ). Σε αυτή αναφέρει ότι είναι οφθαλμίατρος και διατηρεί οφθαλμολογική κλινική στη Μακεδονίτισσα. Κατέθεσε ως «Τεκμήριο 11Α» το βιογραφικό του σημείωμα. Είναι, ανέφερε μέλος του Royal College of Ophthalmologists στην Αγγλία και έχει εξειδικευτεί στον τομέα της οφθαλμοχειρουργικής προσθίου αλλά και οπισθίου ημιμορίου του οφθαλμού. Παρουσιάζει κάθε χρόνο τις νέες μελέτες στα παγκόσμια συνέδρια οφθαλμιάτρων. Στόχος του δεν είναι μόνο η παροχή ιατρικών υπηρεσιών της ειδικότητας του αλλά η διεξαγωγή έρευνας για διόρθωση ή επαναφορά των προβλημάτων όρασης προς όφελος των παθόντων και κατ' επέκταση της κοινωνίας. Στα πλαίσια λειτουργίας ενός σύγχρονου οφθαλμολογικού κέντρου διαθλαστικής χειρουργικής στη Κύπρο, θεώρησε σκόπιμο να εισαγάγει το πρωτοποριακό μηχάνημα Allegretto. O ενάγοντας, επενδυτής και τεχνικός του Allegretto, ενδιαφέρθηκε να συνεργαστούν και έτσι ίδρυσαν μαζί την Ενάγουσα 2. Στις 07/03/2005 συστάθηκε η εταιρεία με μέτοχους κατά ποσοστό 50% τον ίδιο και τον Ενάγοντα 1. Μοναδικός σκοπός της Ενάγουσας ήταν η αγορά και η διαχείριση της τεχνολογίας Allegretto την οποία θεωρεί το αποκορύφωμα του τι μπορεί τεχνολογικά να προσφέρει κάποιος στο θέμα όραση. Γεγονός είναι ότι η Ενάγουσα θα ήταν κερδοφόρα αφού θα αντιμετωπίζονταν με τη νέα τεχνολογία περιστατικά που η προηγούμενη τεχνολογία της ίδιας κατασκευαστικής εταιρείας δεν παρείχαν. Σημειώνεται στο σημείο αυτό ότι μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του μάρτυρος αυτού εκφεύγει από τη δικογραφία ή και εισήχθη μαρτυρία άσχετη με τα επίδικα θέματα. Η μαρτυρία αυτή δεν λαμβάνεται υπόψιν. Με αναφορά στο Τεκμ. 3 και ειδικότερα στη τελευταία σελίδα αυτού ο μάρτυρας επεξηγώντας τη θεραπεία που περιέχεται εκεί, ανέφερε ότι, είναι οι θεραπείες που προσφέρει το μηχάνημα Allegretto 400. Μπορεί, ανέφερε ο μάρτυρας να «κάμει μυωπία ως 14 βαθμούς, αστιγματισμό ως 6 βαθμούς, υπερμετρωπία 6 βαθμούς,» και "q-value adjustment" σημείωσε ότι αυτό είναι ένα πρόγραμμα το οποίο μπορεί να αντιμετωπίσει την πρεσβυωπία και με την τεχνική Presby - Lasik. Κατέθεσε ως «Τεκμήριο 16» εντυπωμένη σελίδα του ιστοσελίδας της εταιρείας Aktis Eye Laser Center στην οποία περιγράφεται η μέθοδος Presby - Lasik σύμφωνα με το μάρτυρα. Στο ίδιο Τεκμήριο επισυνάπτεται σελίδα της ίδιας ιστοσελίδας με την οποία περιγράφεται πως αντιμετωπίζεται ο κερατόκωνος. Ως Τεκμήριο 17 κατέθεσε έγγραφο το οποίο εντύπωσε από την ιστοσελίδα της ΑΚΤΙΣ το οποίο σύμφωνα με το μάρτυρα περιγράφει την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας με τη μέθοδο monovision. Περιγράφοντας την μέθοδο monovision ανέφερε ότι αυτή είναι μια μέθοδος αντιμετώπισης της πρεσβυωπίας με την οποία η οποία εφαρμόζεται από τον καιρό που εμφανίστηκε αυτό το λέιζερ. Είναι μια τεχνική, που κάνει το ένα μάτι να βλέπει μακριά και το άλλο να βλέπει από μακριά. «Η presby-lasik είναι μια εξέλιξη της τεχνικής monovision που προσφέρει το Allegretto 400. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας κλήθηκε να εξηγήσει την λέξη «διορθώνει» στην παράγραφο 5Ε της δήλωσης του , («το allegretto 400, έχει τη δυνατότητα να διορθώνει το πρόβλημα της πρεσβυωπίας με την τεχνική advanced monovision»); Και κατά πόσο τούτο σημαίνει ότι «τη βελτιώνει» ή ότι «τη θεραπεύει πλήρως». Απάντησε ως ακολούθως: «Διορθώνουμε το πρόβλημα, το πρόβλημα που έχει ο ασθενής. Σας έχω εξηγήσει τη τεχνική advanced monovision, σε αυτή την τεχνική το ένα μάτι έχει καλύτερη όραση από μακριά και το άλλο μάτι έχει καλύτερη όραση από κοντά. Με τον ίδιο τρόπο δουλεύουν και τα μάτια μου, οπότε σας βλέπω και από μακριά και από κοντά, μπορώ να χειρουργώ μικροεπεμβάσεις στο μάτι, χωρίς να υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Και βάσει των μελετών, αυτή η τεχνική έχει ποσοστό επιτυχίας πάνω από 90%. Τώρα τι σημαίνει θεραπεία. Στο Τεκμ. 14 εξηγώ από το λεξιλόγιο, από το ελληνικό λεξικό Τεγόπουλου και Φυτράκη τι σημαίνει θεραπεία. Η λέξη θεραπεία ως πρώτη ερμηνεία της λέξης δίδεται η λέξη περιποίηση. Ενώ ως δεύτερη το σύνολο των μέσω που χρησιμοποιούνται για την ίαση ή μέθοδο νοσηλείας και δίαιτας αρρώστου.» Με βάση αυτά ανέφερε κανένας Κύπριος πολίτης δεν θα μπορούσε να παραπληροφορηθεί ή να αντιληφθεί κάτι το οποίο δεν είναι αληθές. Παρέπεμψε επίσης στο Tεκμ. 13. Στη θέση της κας Πολυβίου ότι, άλλο 'αντιμετώπιση' και άλλο 'θεραπεία' με την έννοια ότι η θεραπεία είναι κάτι το οποίο είναι ολοκληρωτικό και το οποίο σταματά το πρόβλημα που υπάρχει ενώ η λέξη αντιμετώπιση μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα βαθμό κάτι, μπορεί με κάποιο τρόπο, δε σημαίνει πως είναι τελειωτικό το αποτέλεσμα. Ο μάρτυρας απάντησε ότι: «Στις διορθώσεις διαθλαστικών ανωμαλιών είτε είναι μυωπία είτε υπερμετρωπία είτε αστιγματισμός είτε πρεσβυωπία, υπάρχει μικρό ρίσκο αυτοί οι βαθμοί να επανέλθουν και απλά τους αντιμετωπίζουμε ξανά με το laser.» Στην ερώτηση κατά πόσο υπάρχει κίνδυνος απώλειας της στεροσκοπικής όρασης, Η απάντηση που δόθηκε είναι ότι, παίρνει περίπου 4 με 6 εβδομάδες ώστε να έρθει ξανά αυτή η στερεοσκοπική όραση που είχε ο ασθενής προηγουμένως και ότι το μυαλό έχει τον τρόπο να αντιμετωπίζει αυτή τη στερεοσκοπική όραση με την τεχνική monovision ή Presby Lasik για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας. Η τρίτη διάσταση μπορεί να χαθεί ανέφερε άλλα επανέρχεται, το μυαλό φέρνει πίσω τη στερεοσκοπική όραση με τον τρόπο το δικό του. Στην ερώτηση κατά πόσο υπάρχουν αντενδείξεις στη χρήση του μηχανήματος αυτού, ο μάρτυρας απάντησε ότι, «Δε διορθώνουμε όλες τις μυωπίες, δε διορθώνουμε όλες τις πρεσβυωπίες». Μετά από την απάντηση του μαρτυρά αυτή, τέθηκε σε αυτόν η ερώτηση «πώς διαφωνείτε με την άποψη του ΡΙΚ . όταν απλά αναφέρθηκε στο γεγονός ότι δε θεραπεύεται η πρεσβυωπία» Ο μάρτυρας απάντησε ότι ο ασθενής περνά από κάποια εξειδικευμένα μηχανήματα και ο γιατρός αποφασίζει για την καλύτερη αντιμετώπιση της διαθλαστικής ανωμαλίας και ότι δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει τα εγχειρίδια που βγάζει μια εταιρεία, ειδικά αν αυτή η εταιρεία προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο μάρτυρας παρέπεμψε επίσης στο Τεκμ. 3 και ειδικότερα στην τελευταία σελίδα αυτού που αναφέρεται σε «treatment range», δηλαδή λέει Q Value adjustment και αναφερόμενος στις λεπτομέρειες αυτού δήλωσε ότι αυτές είναι κάποιες τεχνικές που πρέπει να γνωρίζει ο γιατρός για να αντιμετωπίσει την πρεσβυωπία με την τεχνική Presby Lasik και στην ιστοσελίδα της Aktis. Σε σχετική ερώτηση που του υπεβλήθη αναφορικά με την παράγραφο 10 του Τεκμ. Δ. ο μάρτυς ανέφερε ότι ο ιατρικός κόσμος σίγουρα ήξερε για τη συνεργασία του για τον Ενάγοντα χωρίς να επιβεβαιώνει τούτο για τον υπόλοιπο κοινό. Αναφέρθηκε επίσης γενικά σε διαφημίσεις για την έναρξη κέντρων laser στις εφημερίδες, οπότε ο κόσμος γνώριζε ότι αυτό το laser ανήκε στην κλινική μου με το όνομα μου. Επιβεβαίωσε ο μάρτυς ότι έγινε καταγγελία εναντίον του ωστόσο αυτή είχε την κατάληξη που φαίνεται στο Τεκμ. 14. Ο μάρτυς ερωτήθηκε κατά πόσο γνωρίζει αν το «FDA» έδωσε πρόσφατα οδηγίες ότι πρέπει να υπάρχει ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση του μηχανήματος αυτού, λόγω των επιπτώσεων που μπορεί να έχει στον ασθενή για να απαντήσει ότι το FDA είναι ένας οργανισμός που ελέγχει τον αμερικάνικο ιατρικό κόσμο και δεν έχει καμιά σχέση με την Ευρώπη προσθέτοντας ότι το FDA εγκρίνει το allegretto ως 12 βαθμούς μυωπία, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκρίνει το allegretto ως 14 βαθμούς μυωπίας. Επειδή ανέφερε ο μάρτυρας είναι στην Ευρώπη, δεν ακολουθείται κατά γράμμα τι λέει το FDA, οι νόμοι της Ευρώπης είναι πολύ διαφορετικοί. Στην υποβολή ότι ούτε το εγχειρίδιο της εταιρείας ούτε και τα τεκμήρια που κατέθεσε ο ίδιος δεν αναφέρουν πουθενά ότι 'θεραπεύεται' η πρεσβυωπία και ότι απλά 'αντιμετωπίζεται' αυτή. Ο μάρτυρας διαφώνησε. Τέλος στην υποβολή ότι το ΡΙΚ έχει προβάλει ένα πραγματικό και αληθές γεγονός και ότι δεν είχε οποιοδήποτε κακόβουλη κόντρα και πρόθεση πίσω από αυτό που έχει προβάλει. Ο μάρτυρας απάντησε ότι το γεγονός ίσως να ήταν αληθές, δηλαδή έγινε, αλλά το ΡΙΚ θα έπρεπε να ερευνά και να αφήνει και το δικαίωμα στον αντιπρόσωπο του μηχανήματος να πει τη δική του πλευρά. Κληθείσα να παρουσιάσει την Υπεράσπιση της η Εναγομένη, επέλεξε να καλέσει ένα και μοναδικό μάρτυρα: Μ.Υ.1 Αντρέας Δημοσθένους: Ο μάρτυρας ανέφερε ότι είναι οφθαλμίατρος στον ιδιωτικό τομέα με σπουδές στην Ελλάδα. Έχει λάβει μέρος σε πολλά συνεδρία, και εργάζεται στην Κύπρο εδώ και 30 περίπου χρόνια και είναι μέλος της 'AKTIS' η οποία ασχολείται με διόρθωση διαθλαστικών προβλημάτων. Ως μέλος της Aktis ασχολείται με το μηχάνημα αυτό το allegretto 400, αλλά και άλλα προηγούμενα μηχανήματα αφού κάθε δύο χρόνια, τρία χρόνια, περίπου γινόταν αναπροσαρμογή. Στην ερώτηση που του τέθηκε αν τον βρίσκει σύμφωνο το δημοσίευμα του ΡΙΚ και συγκεκριμένα στην αναφορά ότι κανένα μηχάνημα δε θεραπεύει την πρεσβυωπία. Ο μάρτυρας απάντησε ότι: «Αν πάρουμε την αιτιολογική θεραπεία κάποιες παθήσεις με αυτό τον όρο δεν μπορεί να διορθωθεί η πρεσβυωπία.» Δίνοντας τον ορισμό της πρεσβυωπίας καθόρισε αυτή λέγοντας ότι είναι «η απώλεια της ικανότητας του ματιού να βλέπει κοντά, γιατί γίνονται ορισμένες αλλαγές στον φακό και στους μυς οι οποίοι ρυθμίζουν τον φακό, ώστε να βλέπουμε κοντά.» επισημαίνοντας ότι «δεν μπορεί κανένας να αλλάξει αυτό το πράμα». Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι να διώξουμε τη μυωπία, την υπερμετρωπία και τον αστιγματισμό. Για την θεραπεία της πρεσβυωπίας υπήρχε πριν το allegretto, το laser, το οποίο μπορούσε να επιδράσει πάνω στον κερατοειδή και έμμεσα να διορθώσει την πρεσβυωπία. Αν αυτό γίνει και στα δύο μάτια τότε ο ασθενής δε θα βλέπει μακριά, αλλά μόνο κοντά. Το να επιδράσει μόνο πάνω στο ένα μάτι και κάνεις αυτό το μάτι να βλέπει καλύτερα κοντά και το άλλο μακριά, κάπου υπάρχει μείωση στην όραση από μακριά διότι δεν είναι το ίδιο να είναι λιγότερη η όραση του ενός ματιού για μακριά. Υπάρχουν περίπου 20 με 25 τρόποι «διόρθωσης» της πρεσβυωπίας. Αυτό σημαίνει ότι «κανένας από αυτούς δεν αξίζει» αντίθετα στην περίπτωση του καταρράκτη υπάρχει μια και μοναδική μέθοδος που εφαρμόζεται σε όλο τον κόσμο διότι είναι η καλύτερη. Ο μάρτυρας κατέθεσε ως «Τεκμήριο 18», άρθρο εντυπωμένο από τη σελίδα Opthalmology Times της Ευρώπης, Οκτώβρη του 2011. O μάρτυρας κατέθεσε επίσης το έγγραφο Τεκμήριο 19 το οποίο χαρακτήρισε ως απόσπασμα του "FDA", το Τεκμήριο 20 και το Τεκμήριο 21. Η θέση του μάρτυρα είναι ότι η πρεσβυωπία δε θεραπεύεται με το μηχάνημα αυτό και ή με οποιοδήποτε μηχάνημα. Αν και του έχει ζητηθεί από πάρα πολλούς ασθενείς να πραγματοποιήσει αυτή την επέμβαση, έπραξε τούτο «σε δύο ή τρεις, τέσσερις το πολύ» ασθενείς. Διότι δεν είναι εύκολο ένας ασθενής να ανεχτεί τη μείωση της όρασης του για μακριά στο ένα μάτι. Θα πρέπει να ενημερωθεί ο ασθενής ποια θα είναι η κατάσταση μετά την επέμβαση με το να τοποθετηθούν φακοί επαφής που θα έχουν αποτέλεσμα το οποίο θα προσομοιάζει με την κατάσταση μετά την επέμβαση. Κλείνοντας ανέφερε ότι υπάρχουν τόσοι πολλοί τρόποι για να διορθωθεί η πρεσβυωπία, πράγμα που σημαίνει ότι κανένας ακόμα δεν είναι ο τελικός, ο πιο σωστός. Κατά την αντεξέταση συμφώνησε με τον συνήγορο των Εναγόντων ότι ακόμα και η χρήση φακών επαφής ενέχει κινδύνους. Συμφώνησε επίσης με τον κο Σαββίδη ότι, η πιθανότητα να γίνει κάποια ζημιά είναι μικρή στη διαθλαστική χειρουργική προσθέτοντας ότι ειδικά με τη Lasik αν γίνει ζημιά, τις περισσότερες φορές είναι ανεπανόρθωτη ενώ εξαρτάται και από την ικανότητα του γιατρού και εξαρτάται από το μηχάνημα. Αναφερόμενος στο allegretto, o μάρτυρας ανέφερε ότι, το μηχάνημα αυτό, όπως και άλλα παρόμοια που δε διαφέρουν πολύ από αυτό, απλώς επιδρά πάνω στον κερατοειδή με την ακτινοβολία του. Όμως για να γίνει αυτό στην επέμβαση Lasik, κόπτεται ο κερατοειδής και μετά εφαρμόζεται το laser. Ερωτώμενος γιατί στην ιστοσελίδα της ΑΚΤΙΣ παρουσιάζεται ως μια επαναστατική μέθοδος. Ο μάρτυρας απάντησε σε σχέση με τα παλιά μηχανήματα. Δεν θυμόνταν πότε άρχισε να χρησιμοποιείται το εν λόγω μηχάνημα στην ΑΚΤΙΣ χωρίς να αμφισβητεί τη θέση του κου Σαββίδη ότι ξεκίνησε να χρησιμοποιείται το 2007. Ενώ απάντησε θετικά στην ερώτηση ότι ο πρώτος εισαγωγέας ήταν ο Ενάγοντας 1. Ανέφερε ότι το μηχάνημα μπορεί να αναφέρεται ότι διορθώνει μέχρι και 14 βαθμούς μυωπίας ωστόσο τούτο δεν το ασπάζονται πολλοί. Ό,τι έκανε το allegretto 400 σε σχέση με την πρεσβυωπία, έκανε και το μηχάνημα που είχε η ΑΚΤΙΣ τον καιρό εκείνο που ήρθε για πρώτη φορά το allegretto στην Κύπρο. Θεωρητικά, μπορούσε να επιδράσει πάνω στον κερατοειδή ώστε να κάμει το ένα μάτι να βλέπει κοντά και το άλλο μακριά. Κοινή θέση των δύο πλευρών ήταν ότι αυτή είναι η μέθοδος monovision. Δεν ήταν πρωτοτυπία του allegretto για την πρεσβυωπία ανέφερε ο μάρτυρας allegretto χρησιμοποιεί διαφωνώντας με τη θέση ότι προσέφερε το εν λόγω μηχάνημα, νέα μέθοδο πιο εκσυγχρονισμένη από την monovision. Παραπεμπόμενος στο Τεκμ. 16 που αποτελεί εκτυπωμένη ιστοσελίδα της ΑΚΤΙΣ και ερωτώμενος αν γνωρίζει την τεχνική Presby-Lasik, ο μάρτυρας ανέφερε ότι τη γνωρίζει. H τεχνική μπορεί να διαφέρει μεταξύ των μηχανημάτων ωστόσο το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. «Να βλέπει κάποιος κοντά με το ένα μάτι.» ενώ μειώνεται η όραση του για μακριά. Θέση του ήταν ότι παρά το ότι προέβη σε ελάχιστες επεμβάσεις με αυτή τη μέθοδο είναι σε θέση να εκφράσει άποψη. Κρίσιμο είναι να επιλεγούν οι ορθοί ασθενείς στους οποίους θα γίνει η επέμβαση και κατά πόσο ο ασθενείς ανέχεται την κατάσταση να βλέπει μακριά με το ένα μάτι και κοντά με το άλλο. Ο ίδιος κάνει δοκιμή με φακούς στους ασθενείς για περίοδο 20 περίπου ημερών. Στην ερώτηση του κου Σαββίδη ποια η διαφορά του Presby-Lasik και του Monovision, ο μάρτυρας απάντησε ότι δεν έχουν μεγάλη διαφορά, για να ακολουθήσει εν συνεχεία η αναφορά ότι έχουν σημαντική διαφορά. Καλούμενος τέλος να απαντήσει αν η μέθοδος διορθώνει την πρεσβυωπία ή όχι ο μάρτυρας ανέφερε ότι αιτιολογική θεραπεία δεν μπορεί να υπάρξει. Άλλο το «αν θέλουμε εμείς να κάνουμε ένα μάτι να βλέπει κοντά και του αφαιρέσουμε την κάποια ικανότητα να βλέπει μακριά, τότε μπορούμε να το κάνουμε». Ερωτώμενος ο μάρτυρας αν έχει υπόψιν του το εγχειρίδιο του allegretto ο μάρτυρας απάντησε ότι όχι και ούτε τον ενδιαφέρει. Ομοίως απάντησε και αν γνωρίζει τη μέθοδος η Q Value που αναφέρεται στο Τεκμ.3. Ξέρει ανέφερε ότι το laser διορθώνει τη μυωπία, την υπερμετρωπία και τον αστιγματισμό και έχουν άνθρωπο που χειρίζεται το μηχάνημα. Θέση του ότι η «η λειτουργία Q Value», είναι ζήτημα παντελώς άσχετο με το ζήτημα. Συμπλήρωσε δε αργότερα ότι για την πρεσβυωπία, το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι ο άνθρωπος που υποβάλλεται στη monovision θεραπεία, με οποιαδήποτε μέθοδο είναι, Q Value adjustment κτλ, δε βλέπει καλά μακριά και βλέπει κοντά. Θέση του ήταν ότι «οι δυνατότητες του laser για διόρθωση των διαθλαστικών ανωμαλιών, είναι περιορισμένες και θα είναι περιορισμένες για πάντα .αν χρησιμοποιηθεί το όπλο αυτό σωστά σε μυωπία, σε υπερμετρωπία και σε αστιγματισμό όπως πρέπει έτσι και στην πρεσβυωπία ακόμα, έμμεσα, διότι στην πρεσβυωπία όταν το διορθώσεις χάνεις το μακριά είπαμε προηγουμένως, γι' αυτό που μας ενδιαφέρει, αποδίδει». Θέση του ήταν επίσης ότι για την περίπτωση της πρεσβυωπίας θα πρέπει να γίνει μεγάλη διεργασία γιατί εκεί «δεν υπάρχει επιστροφή». Διόρθωση της πρεσβυωπίας δεν υπάρχει, με την έννοια να διορθωθεί η γενεσιουργός αιτία. Σε ό,τι αφορά τον κερατοκωνο, έχει δει ασθενείς οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε laser για τον κερατόκωνο και έχουν πολύ σοβαρά προβλήματα, για αυτό τον λόγο και δεν έχει σταματήσει η μεταμόσχευση κερατοειδούς στον κερατόκωνο. Αν γινόταν πλήρως με το laser δε θα υπήρχαν οι μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς. Στην υπόδειξη στο μάρτυρα ότι το «Τεκμ. 19», αναφέρεται στο monovision και όχι στο allegretto 400 και δυνατότητες του, η οποία μια από τες δυνατότητες ήταν η εξέλιξη του monovision με τη μέθοδο το Presby- Lasik, η οποία είναι η βελτιωμένη μέθοδος που χρησιμοποιείται για την πρεσβυωπία. Ο μάρτυρας απάντησε ότι και στις δύο μεθόδους το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Εξηγώντας σε μεταγενέστερο στάδιο ότι αντί να κοπεί ο κερατοειδής με λεπίδα, κόβεται με laser το τελικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο. «Ο ασθενής πάλι δε βλέπει καλά μακριά με αυτό το μάτι. Αν ήταν να βλέπει και κοντά και μακριά το ίδιο με αυτή τη μέθοδο θα τη χρησιμοποιούσε όλος ο κόσμος». ΤΕΛΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Οι Ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων, είχαν την ευγενή προνόηση να ετοιμάσουν γραπτώς τις τελικές τους αγορεύσεις. Σε αυτές, οι συνήγοροι με ικανότητα και με αναφορά στη μαρτυρία, στις αρχές και στη νομολογία που διέπουν τα επίδικα θέματα, προώθησαν τις εκατέρωθεν θέσεις και εισηγήσεις του εντολέων τους. Οι θέσεις και οι εισηγήσεις τους έχουν μελετηθεί με προσοχή και έχουν ληφθεί υπόψη στο σύνολο τους για σκοπούς κατάληξης στην παρούσα. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Δυνάμει του άρθρου 17