← Κύπρος

Δ. Κουβάς και Υιοί Λτδ ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Αριθ. Αγωγής 4392/10, 30/9/2015

Δ. Κουβάς και Υιοί Λτδ ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Αριθ. Αγωγής 4392/10, 30/9/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2015:A359 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Ι. Πογιατζή, Π.Ε.Δ. Αριθ. Αγωγής 4392/10 Δ. Κουβάς και Υιοί Λτδ ΕΝΑΓΟΥΣΑ και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΣ -------------------------- Ημερομηνία: 30 Σεπτεμβρίου, 2015 Eμφανίσεις: Για Ενάγουσα: Λουκής Γ. Λουκαϊδης Για Εναγόμενο: Έλλη Φλωρέντζου Α Π Ο Φ Α Σ Η Παρατίθεται αυτούσια η απαίτηση της Ενάγουσας όπως αυτή καταγράφεται στην Έκθεση Απαίτησης και με την οποία αξιεί: «A. Tην πληρωμή του ποσού $1.564.375 (€1.267.700) πλέον τόκους προς 6% από τις αρχές του 1988 που ισούται με $5.400.000 λόγω ακύρωσης των χρεών του Ιράκ προς Κυπρίους υπηκόους - περιλαμβανομένης και της Ενάγουσας - με πράξη ή/και ενέργειες της Κυπριακής Δημοκρατίας με αποτέλεσμα να ματαιωθεί νομικώς η δυνατότητα της Ενάγουσας να διεκδικήσει την εξόφληση του πιο πάνω χρέους των κρατικών επιχειρήσεων του Ιράκ προς αυτήν. Β. Γενικές αποζημιώσεις σαν αποτέλεσμα των εν λόγω ενεργειών ή/και επεμβάσεων σε βάρος των συμβατικών ή/και επιχειρησιακών ή/και εμπορικών σχέσεων και δικαιωμάτων της Ενάγουσας από μέρους κρατικών οργάνων και υπηρεσιών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γ. Οποιαδήποτε άλλη παρεμπίπτουσα ή/και δίκαιη θεραπεία ήθελε κρίνει πρέπουσα το Δικαστήριο. Δ. Νόμιμο τόκο από την ημερομηνία της απόφασης μέχρι τελικής αποπληρωμής και εξόφλησης. Ε. Έξοδα πλέον ΦΠΑ». Βασικά η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, την οποία εκπροσωπεί ο Εναγόμενος, με ενέργειές της καθώς και με παραπλανητικές και/ή αμελείς δηλώσεις αρμοδίων αξιωματούχων της προκάλεσε στην ίδια ζημιά ύψους $1.564.375 (€1.267.700) συν τόκους τα οποία της οφείλονταν από το Ιράκ κατόπιν αντίστοιχων δοσοληψιών. Το περαιτέρω αίτημα της Ενάγουσας για επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων επιπροσθέτως του πιο πάνω ποσού, δεν προωθήθηκε από πλευράς της γι΄ αυτό και το θεωρώ ως εγκαταλειφθέν. Παραδεκτά Γεγονότα Τα πιο κάτω γεγονότα προκύπτουν ως παραδεκτά από την προσκομισθείσα μαρτυρία και τις θέσεις που προώθησαν οι δύο πλευρές:

  1. Κατά την περίοδο πριν το 1990, διάφορες εταιρείες συνεβάλλοντο με το Ιράκ, είτε για την παραλαβή Ιρακινού πετρελαίου, είτε παραδίδοντας εμπορεύματα ή προσφέροντας διάφορες υπηρεσίες στο Ιράκ.
  2. Μεταξύ των εν λόγω εταιρειών ήταν και η Ενάγουσα η οποία παρέδιδε εμπορεύματα στο Ιράκ.
  3. Λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων στον Περσικό Κόλπο, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) επέβαλε κυρώσεις στις εμπορικές δοσοληψίες με το Ιράκ. Το εν λόγω εμπάργκο διήρκεσε από το 1990 μέχρι και το έτος 2003 και η Κύπρος ήταν σε πλήρη συμμόρφωση με αυτό.
  4. Με την επιβολή του εμπάργκο παρέμειναν εκκρεμότητες μεταξύ Κύπρου και Ιράκ οι οποίες συνίσταντο στα ακόλουθα: (α) χρέη του Ιράκ προς τις εταιρείες οι οποίες συνεβάλλοντο μαζί του, (β) χρέη Κυπριακών εταιρειών πετρελαιοειδών οι οποίες εισήγαγαν Ιρακινό πετρέλαιο.
  5. Μεταξύ των εταιρειών στις οποίες οφείλονταν ποσά ήταν και η Ενάγουσα. Το ακριβές όμως οφειλόμενο σ΄ αυτήν υπόλοιπο έχει αμφισβητηθεί και έχει δοθεί γι΄ αυτό σχετική μαρτυρία η οποία θα σχολιασθεί πιο κάτω.
  6. Το 1991, η Κυπριακή Κυβέρνηση, μέσω της Υπηρεσίας Ασφάλισης Εξαγωγών (ΥΑΕ) του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού (ΥΕΒΤ) κατέβαλε για τις πιο πάνω εκκρεμότητες, αποζημιώσεις ύψους £7.200.000 στους Κύπριους εξαγωγείς, μεταξύ των οποίων και στην Ενάγουσα.
  7. Κατά τις 20.4.2005, το Ιράκ όφειλε στην Κύπρο ποσό ύψους $20.000.000 περίπου (ήτοι σύνολο μαζί με τους τόκους, ποσό $40.000.000) σε Κύπριους εξαγωγείς, εταιρείες κατασκευαστικών έργων και την Κυπριακή Κυβέρνηση για εξαγωγές και προσφορά υπηρεσιών που έγιναν πριν το
  8. Τρεις Κυπριακές εταιρείες πετρελαιοειδών, οι οποίες εισήγαγαν Ιρακινό πετρέλαιο πριν την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέϊτ το 1999, δυνάμει ενεγγύων πιστώσεων, όφειλαν στο Ιράκ ποσό ύψους $7.000.000 (περίπου $14.000.000 σύνολο μαζί με τους τόκους).
  9. Τόσο το Υπουργείο Οικονομικών, όσο και το ΥΕΒΤ και η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, κατέβαλαν προσπάθειες προς τις Κυπριακές εμπορικές τράπεζες και τις Κυπριακές εταιρείες πετρελαιοειδών να καταθέσουν το οφειλόμενο ποσό σε ειδικό λογαριασμό της Κεντρικής τράπεζας έτσι ώστε να μειώσει η Κυπριακή Δημοκρατία τις απώλειες που είχαν προκύψει από την καταβολή του ποσού των £7.200.000 στους Κύπριους εξαγωγείς. Οι προσπάθειες όμως αυτές υπήρξαν ανεπιτυχείς.
  10. Μετά την άρση των κυρώσεων από τον ΟΗΕ, έγιναν διάφορες προσπάθειες ανάκτησης από το Ιράκ των οφειλών του προς την Κυπριακή Δημοκρατία.
  11. Επιπρόσθετα εταιρείες του εξωτερικού οι οποίες εξειδικεύονται στην επανείσπραξη χρεών από διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ολλανδική εταιρεία Omni Whittington, προσέγγισαν τις Κυπριακές εταιρείες για διαβουλεύσεις όσον αφορά στις οφειλές του Ιράκ προς αυτές. Εκπρόσωπος της συγκεκριμένης εταιρείας είχε επίσης ενημερωτική συνάντηση με εκπροσώπους των δύο πιο πάνω Υπουργείων. Επίδικα Θέματα Με βάση τη θέση που προέβαλαν οι δύο πλευρές, τα πιο κάτω θέματα θεωρούνται επίδικα: (α) το ακριβές ποσό που κατ΄ ισχυρισμόν οφείλεται από το Ιράκ στην Ενάγουσα. Στο θέμα αυτό δόθηκε διαφορετική μαρτυρία από τις δύο πλευρές για την οποία ανάλυση θα γίνει πιο κάτω, (β) ποίες ακριβώς δηλώσεις έγιναν από τους αξιωματούχους της Κυπριακής Δημοκρατίας και ποία συμπεριφορά αυτοί επέδειξαν στο θέμα των οφειλών και δοσοληψιών μεταξύ Κύπρου και Ιράκ, και, (γ) κατά πόσον οι πιο πάνω δηλώσεις και ενέργειες δίδουν στην Ενάγουσα δικαίωμα για θεραπεία/αποζημιώσεις στα πλαίσια της νομολογίας. Κατά την ακροαματική διαδικασία, μαρτυρία δόθηκε από δύο μάρτυρες, ένα από κάθε πλευρά. Μαρτυρία Ενάγουσας Ο Μ.Ε. Μιχάλης Σαββίδης, είναι ο τέως Γενικός Διευθυντής τόσο της Eνάγουσας εταιρείας, όσο και της Couvas Carton Industries Ltd στις οποίες εργαζόταν από το 1977 μέχρι και το Φεβρουάριο,
  12. Είναι γνώστης προσωπικά όλων των επίδικων γεγονότων. Κατά την περίοδο 1988-1990, η Ενάγουσα παρέδωσε εμπορεύματα στο Ιράκ συνολικής αξίας $6.257.
  13. Η Κυπριακή δημοκρατία, με το Export Credit Insurance Service, ανελάμβανε την πληρωμή του 75% του πιο πάνω ποσού, ήτοι $4.693.125, ποσό το οποίο όντως κατεβλήθη στην Ενάγουσα. Το υπόλοιπο 25%, ήτοι $1.564.375 συν τόκοι (libor interest) παραμένει μέχρι σήμερα απλήρωτο. Libor interest είναι τα αρχικά συμφωνίας μεταξύ των Τραπεζών στο Λονδίνο που καθορίζει το επιτόκιο και σημαίνει «London Inter Bank Offer Rates» Προς επιβεβαίωση των πιο πάνω ποσών, ο μάρτυρας κατέθεσε έγγραφα (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 1-3 και 10) που αποτελούνται από στοιχεία από letter of credit (L/CS) και έγγραφα του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1), στοιχεία από έγγραφο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ όπου δημοσιεύθηκαν χρέη του Ιράκ προς διάφορες χώρες και προμηθευτές (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2), και αντίγραφα εγγράφων του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας που επιβεβαιώνουν το libor interest (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3). Το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 10 είναι Πίνακας του υπολοίπου του χρέους συν τόκους με επιτόκιο 6% μέχρι και το έτος
  14. Λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, το υπόλοιπο του $1.564.375, παρέμεινε ανεξόφλητο. Η Ενάγουσα παρέμεινε σε συνεχή επαφή με το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας για οποιεσδήποτε ενέργειες αφορούσαν στην είσπραξη του χρέους. Όλο αυτό το διάστημα το Υπουργείο διαβεβαίωνε την Ενάγουσα ότι χειρίζεται το θέμα της είσπραξης του υπολοίπου του δικού της χρέους, καθώς και των άλλων, υπεύθυνα ως Κυβέρνηση και τους έλεγε να αναμένουν. Το 2003, η Ενάγουσα προσεγγίστηκε από τον Ολλανδικό Οίκο Omni Whittington (σχετικά ηλεκτρονικά μηνύματα ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4) οι οποίοι πρότειναν να αναλάβουν την είσπραξη του υπολοίπου που της οφείλετο. Όμως μετά από επικοινωνία με το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας για περαιτέρω πληροφορίες, οι εκπρόσωποι της Ενάγουσας προσκλήθηκαν στο Υπουργείο όπου τους ζητήθηκε να μην προβούν σε οποιαδήποτε ενέργεια διεκδίκησης του υπόλοιπου χρέους γιατί όπως τους «αποκάλυψαν», αυτό δεν έπρεπε να συμβεί για λόγους «εθνικού συμφέροντος» και ότι το θέμα τύγχανε υπεύθυνου χειρισμού από την Κυβέρνηση, μέσω των Υπουργείων Εμπορίου και Βιομηχανίας, Οικονομικών και Εξωτερικών. Ανέλαβαν δε να ενημερώνουν την Ενάγουσα για οποιεσδήποτε εξελίξεις. Όπως ετέθη το θέμα στους εκπρόσωπους της Ενάγουσας, αυτοί συναίνεσαν και διέκοψαν τις ενέργειές τους για πληρωμή του χρέους μέσω τρίτων. Από τότε η Ενάγουσα προσπαθούσε, είτε με προφορική επαφή, είτε γραπτώς να μάθει από το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας σε ποίο στάδιο βρίσκονταν οι ενέργειές του (σχετική επιστολή ημερομηνίας 2.3.2004, ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5). Μέχρι και το Μάϊο, 2007, η Ενάγουσα δεν είχε οποιαδήποτε γραπτή ενημέρωση από το Υπουργείο, οπότε απευθύνθηκε προσωπικά στον ίδιο τον Υπουργό για ενημέρωση (επιστολή ημερομηνίας 27.5.2007), ΤΕΚΜΗΡΙΟ 6). Τον Αύγουστο, 2008, η Eνάγουσα έτυχε γραπτής ενημέρωσης από το Γενικό διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών (επιστολή ημερομηνίας 5.8.2008, ΤΕΚΜΗΡΙΟ 7), ότι το θέμα συνεχίζει να «τυγχάνει χειρισμού από το Υπουργείο Οικονομικών, σε συνεργασία με το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας και Τουρισμού και όταν θα υπάρξουν συγκεκριμένες εξελίξεις, θα σας ενημερώσουμε σχετικά». Η οικονομική κρίση που έπληξε την Κύπρο από το 2008 και μετέπειτα, έπληξε και την Ενάγουσα, γεγονός που έκαμε πιο επιτακτική την ανάγκη εξεύρεσης ρευστότητας. Για το λόγον αυτόν, η Ενάγουσα συνέχιζε τις προσπάθειες, τόσο προφορικά, όσο και γραπτώς για να διευθετήσει το υπόλοιπο του χρέους. Σχετικές είναι οι επιστολές ημερομηνίας 25.11.2008 προς το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, ημερομηνίας 8.4.2009 προς το Διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών και 12.3.2010 προς τον Υπουργό Οικονομικών (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 8). Ενώ η Ενάγουσα συνέχιζε τις προσπάθειες/παρακλήσεις προς την Κυβέρνηση για είσπραξη του χρέους, πληροφορήθηκε μέσω τρίτου και του τύπου, ότι η Κυπριακή Δημοκρατία «ακύρωσε/χάρισε» όλα τα χρέη του Ιράκ προς την Κύπρο, συμπεριλαμβανομένου και του επίδικου από το έτος 2006 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 9). Για την πιο πάνω εξέλιξη, η Eνάγουσα δεν είχε οποιαδήποτε ενημέρωση. Μαρτυρία Εναγομένου Ο Μ.Υ, Γεώργιος Ιωάννου, είναι Ανώτερος Οικονομικός Λειτουργός στο Υπουργείο Οικονομικών. Στα πλαίσια των διεθνών προσπαθειών για ανοικοδόμηση του Ιράκ και την αναδιάρθρωση των οφειλών του προς τις διάφορες χώρες, στις 31.8.2004 η Κεντρική Τράπεζα του Ιράκ διαβίβασε φωτοτηλεμήνυμα προς τον Υπουργό Οικονομικών της Κύπρου, σύμφωνα με το οποίο τον πληροφορούσε ότι η Κυβέρνηση του Ιράκ θα προχωρούσε σε διακανονισμό των οφειλών του Ιράκ σε διάφορες χώρες και για το σκοπόν αυτόν ο Ελεγκτικός Οίκος Ernst & Young θα ενεργούσε εκ μέρους του Ιράκ για συλλογή των απαραίτητων στοιχείων, διαβιβάζοντας ταυτόχρονα σχετικό έντυπο με πληροφορίες που ζητούσε ο εν λόγω Οίκος. Στις 27.1.2005, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου διαβίβασε επιστολή ημερομηνίας 10.1.2005 του Οίκου Ernst & Young της Ιορδανίας στον Υπουργό Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, με την οποία τον πληροφορούσε ότι η Κυβέρνηση του Ιράκ τού είχε αναθέσει την επαλήθευση των εκκρεμουσών εμπορικών οφειλών της χώρας και καλούσε την Κυπριακή Κυβέρνηση όπως καταχωρίσει τις Κυπριακές απαιτήσεις σε ειδική ιστοσελίδα που είχαν ετοιμάσει για τον σκοπόν αυτόν. Το Υπουργείο Οικονομικών με σχετική επιστολή του ημερομηνίας 28.4.2005 διαβίβασε τα στοιχεία σε σχετική Κατάσταση (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 11). Ακολούθως, το Ιράκ πληροφόρησε την Κυπριακή Δημοκρατία ότι, όσον αφορά στις διαπραγματεύσεις για τα χρέη του, είχε διορίσει τον Οίκο Houlihan Lokey Howard & Zukin, ο οποίος είχε διαβιβάσει το «Draft Bilateral Agreement» στις 27.5.2005 για συζήτηση (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12). Το εν λόγω Draft Agreement, προνοούσε τη διαγραφή του 80% των οφειλών του Ιράκ προς την Κύπρο, δηλαδή $32.000.000 και το υπόλοιπο 20% ($8.000.000) θα αποπληρωνόταν σταδιακά με τόκους μέχρι το έτος
  15. Με βάση όλες τις πιο πάνω εξελίξεις, ενημερώθηκε το Υπουργικό συμβούλιο το οποίο με σχετική Aπόφασή του ημερομηνίας 9.11.2005 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13), αποφάσισε να εξουσιοδοτήσει τον Υπουργό Οικονομικών όπως, στις οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις με την Κυβέρνηση του Ιράκ, τεθεί ως προϋπόθεση ο συμψηφισμός των οφειλών των δύο χωρών. Στις 20.9.2006 επιτεύχθηκε μεταξύ των Υπουργών Οικονομικών της Κύπρου και Ιράκ, Συμφωνία (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 14) για συμψηφισμό των οφειλών των δύο χωρών και τη διαγραφή του υπολοίπου μέρους των χρεών του Ιράκ προς την Κυπριακή Δημοκρατία. Με τη συμφωνία αυτή, τα δικαιώματα του Ιράκ από τις εξαγωγές πετρελαιοειδών στις Κυπριακές εταιρείες εκχωρήθηκαν στην Κυπριακή Δημοκρατία ($14.000.000 περίπου, συν τόκοι). Με βάση την πιο πάνω Συμφωνία, ΤΕΚΜΗΡΙΟ 14, το Υπουργείο Οικονομικών ζήτησε από τις Κυπριακές εταιρείες πετρελαιοειδών και τις Κυπριακές εμπορικές τράπεζες, να καταβάλουν άμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία τα οφειλόμενα ποσά. Επιπρόσθετα, το Υπουργείο Οικονομικών κατόπιν συζητήσεων με εκπροσώπους της Ενάγουσας πρότεινε στις 21.3.2012, το ποσό των $232.177 που ισοδυναμούσε με το ποσό που θα δύνατο να διεκδικήσει η εταιρεία από το Ιράκ για το χρέος του ύψους $1.160.885 που είναι το ανασφάλιστο 25% του συνολικού χρέους, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν ότι το 75% του χρέους κατεβλήθη προς την εταιρεία από την Υπηρεσία Ασφάλισης Εξαγωγών του Υπουργείου Ενέργειας, Βιομηχανίας και Τουρισμού, δηλαδή το Κράτος. Η Ενάγουσα δεν φαίνεται να ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Ιράκ προς όλους τους χρεώστες του να υποβάλουν μέχρι τις 15.4.2005 όλα τα στοιχεία που αφορούσαν στις οφειλές του, σ΄ αντίθεση με άλλες Κυπριακές εταιρείες που το έπραξαν. Σχετική ανακοίνωση, κατατέθηκε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ
  16. Αξιολόγηση Μαρτυρίας - Ευρήματα Η αμφισβήτηση της αξιοπιστίας των δύο μαρτύρων που κατέθεσαν στο Δικαστήριο ήταν για επιμέρους μόνο θέματα. Θεωρώ ότι αμφότεροι ήταν ειλικρινείς και αξιόπιστοι. Στα σημεία που αμφισβητήθηκαν ήταν βασικά στην ερμηνεία που έδιδαν σε κάποια θέματα. Ερμηνεία η οποία ήταν μεν καλοπροαίρετη αλλά το κατά πόσο ήταν ορθή θα διαφανεί πιο κάτω. Αναφέρω τα κύρια σημεία στα οποία δόθηκε από τις δύο πλευρές αντίθετη μαρτυρία. (α) Το ακριβές ποσό που οφείλεται στην Ενάγουσα: Είναι αδιαμφισβήτητο ότι από τις εμπορικές δοσοληψίες που η Ενάγουσα είχε με το Ιράκ, παρέμεινε υπόλοιπο οφειλόμενο προς αυτήν το οποίο η ίδια προσδιορίζει σε $1.564.375 ενώ ο Εναγόμενος σε $1.160.
  17. Από τις δύο εκδοχές, προτιμώ την εκδοχή του Μ.Ε, Μιχάλη Σαββίδη η οποία ήταν πιο ακριβής, αναλυτική και υποστηρίζεται από την έγγραφη μαρτυρία που κατατέθηκε (Τεκμήρια 1-3) η οποία και δεν αμφισβητήθηκε. (β) Ευρήματα ως προς τις δηλώσεις στις οποίες οι εκπρόσωποι του Εναγομένου προέβησαν προς την Ενάγουσα: Στο θέμα αυτό έχουν δοθεί άκρως αντίθετες εκδοχές. Η μεν πλευρά της Ενάγουσας ισχυρίζεται ότι καθόλους τους ουσιώδεις χρόνους το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας (αργότερα το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού) την διαβεβαίωνε ότι χειριζόταν το θέμα της είσπραξης του χρέους υπεύθυνα και την καλούσε να αναμένει και να μην προβαίνει σε ενέργειες η ίδια. Για το λόγον αυτόν συμμορφούμενη η Ενάγουσα αφού μάλιστα γινόταν και επίκληση του «εθνικού και δημοσίου συμφέροντος», παρέμεινε στην απραξία και ανέμενε ενημέρωση από την Κυβέρνηση όπως εξάλλου ήταν και η υπόσχεση των αρμοδίων. Από την άλλη η πλευρά του Εναγομένου ισχυρίζεται ότι τέτοιες δηλώσεις δεν έγιναν και ότι ουδέποτε χρησιμοποιήθηκε εξ ονόματος του ο όρος «εθνικό/δημόσιο συμφέρον». Αυτό το οποίο ελέγετο από πλευράς Κυβέρνησης ήταν ό,τι περιέχεται στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 7 που είναι επιστολή ημερομηνίας 5.8.2008 που υπογράφει ο ΜΥ ότι δηλαδή το θέμα του Ιράκ τύγχανε χειρισμού από το Υπουργείο Οικονομικών σε συνεργασία με το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και το ΥΕΒΤ και όταν θα υπήρχαν εξελίξεις η Ενάγουσα θα ενημερωνόταν σχετικά. Αποτελεί γεγονός ότι οι πιο πάνω θέσεις της Ενάγουσας δεν φαίνεται να υποστηρίζονται και να έχουν διατυπωθεί γραπτώς εκ μέρους του Εναγομένου και των αντιπροσώπων του σε οποιοδήποτε από τα Τεκμήρια που έχουν κατατεθεί. Φυσικά η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι οι θέσεις της Κυβέρνησης προωθούντο προφορικώς από τους αρμόδιους προς τους αξιωματούχους της Ενάγουσας. Στο σημείο αυτό θεωρώ ορθό όπως παραθέσω αυτούσιο το σημείο της αντεξέτασης του Μ.Ε. στο πιο πάνω θέμα: «Ε. Ποιο πρόσωπο του Υπουργείου σας ανέφερε, όπως λέτε στο έγγραφο Α, στην 3η παράγραφο, στην υποπαράγραφο 2, ότι σας παρακάλεσαν και σας ζήτησαν να μην κάνετε οποιαδήποτε ενέργεια διεκδίκησης, γιατί δεν έπρεπε να συμβεί κάτι τέτοιο για λόγους εθνικού συμφέροντος. Ήσασταν παρών στη συνάντηση; A. Ναι παρόλο που μιλούμε για στάδια χρόνου η επαφή με το Υπουργείο ήταν συνεχόμενη. Τι γίνεται με το χρέος του Ιράκ; Βλέπαμε την κυρία Τσαγγαρίδη και τον κύριο Τσαγγαρίδη συνήθως. Όταν έτυχε η κουβέντα του οίκου το αναφέραμε στο Υπουργείο, ο άνθρωπος ήθελε να δει και το Υπουργείο, για να δει το ιστορικό. E. Ποιος ο omni whittington; A. Και μετά μας είπαν στο Υπουργείο δε θυμούμαι ποιος, ότι το θέμα το χειρίζεται η κυβέρνηση και για λόγους εθνικού συμφέροντος καλύτερα να το αφήσουμε να μην προχωρήσουμε, γιατί θα κάνουμε ζημιά. E. Σας το είπε συγκεκριμένος από το Υπουργείο; Ποιος; A. 90% ο κύριος Τσαγγαρίδης ότι το χειρίζεται το Υπουργείο για λόγους εθνικού συμφέροντος, ήταν καλύτερα να μην επιδιώξουμε οτιδήποτε και το χειρίζεται υπεύθυνα η κυβέρνηση, το Υπουργείο Εμπορίου, το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Οικονομικών τότε. E. Εσείς τους ακούσατε; A. Όχι μόνο τους ακούσαμε αλλά θυμούμαι κατά λέξη τον κύριο Κουβά που είπε "ρε παιδιά όπως μας το θέτετε, δεν είμαστε τίποτε ενάντια του έθνους θα κάνουμε υπομονή" και εκάναμε υπομονή. E. Πότε έγινε το περιστατικό τούτο; A. Έγινε περίπου τις εποχές των e-mail του whittington. E. 2003; A. Περίπου.» Θεωρώ ότι το πιο πάνω απόσπασμα ιδωμένο στα πλαίσια της όλης μαρτυρίας του ΜΕ στο ίδιο θέμα, αναδεικνύει κάποιου είδους ασάφεια. Ασάφεια ως προς το τι ακριβώς ελέχθη από τους εκπρόσωπους της Κυβέρνησης στους εκπρόσωπους της Ενάγουσας. Ο ΜΕ δεν είχε ανάμειξη σε όλες τις σχετικές επαφές αφού ανάφερε ότι σε κάποιες δεν ήταν παρών και την Ενάγουσα εκπροσωπούσαν οι κ.κ. Κούβας και Κυριάκος Ξενοφώντος. Από πλευράς δε Κυβέρνησης κατονομάζει τους κύριο και κυρία Τσαγγαρίδη του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να εξαγάγει ασφαλές εύρημα ως προς τι ακριβώς ελέχθη από τους εκπρόσωπους της Κυβέρνησης στους εκπρόσωπους της Ενάγουσας. Υπάρχει όμως ακόμη μια παράμετρος στο θέμα η οποία θα εξεταστεί πιο κάτω και αυτή αφορά στο τι ακριβώς ζητήθηκε από την Ενάγουσα να πράξει ή παραλείψει να πράξει. Συμπεράσματα: Έχοντας υπ' όψιν όλα τα πιο πάνω, προχωρώ στην εξαγωγή των συμπερασμάτων του Δικαστηρίου. (α) Ισχυρισμός του Εναγομένου για ασάφεια ως προς την ακριβή αιτία αγωγής: Το θέμα αυτό εγέρθηκε κατά την τελική αγόρευση της κας Φλωρέντζου. Ισχυρίστηκε ότι από την Έκθεση Απαίτησης δεν διαφαίνεται η ακριβής αιτία αγωγής. Σε κάποιο βαθμό διαπιστώνεται όντως μια ασάφεια. Όμως είναι νομολογημένο ότι, εάν στο δικόγραφο εμπεριέχονται όλα τα ουσιώδη στοιχεία που επιτρέπουν στον εναγόμενο να αντιληφθεί ποια ήταν η υπόθεση που είχε να αντιμετωπίσει, τότε δεν επηρεάζεται η υπεράσπισή του. Φαντάρου κ.α. v. Σάκκαλου

(2002)1(Α) ΑΑΔ
  1. Νεοφύτου ν. Elma Holdings Ltd. Π.Ε. 288 και 289/2009, ημερομηνίας 6.9.
  2. Η δε ακριβής αιτία αγωγής ξεκαθάρισε από την αγόρευση του κ. Λουκαΐδη και συνάδει με τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης. Γι' αυτό θεωρώ ότι οποιαδήποτε ασάφεια στο θέμα της αιτίας αγωγής δεν επηρεάζει δυσμενώς την υπόθεση του Εναγομένου και δεν επενεργεί αρνητικά για την Ενάγουσα. (β) Η νομική αρχή που πηγάζει από την υπόθεση Hedley Byrne & Co. Ltd v. Heller & Partners Ltd [1963] 2 All E.R. 575 (H.L.) H ενάγουσα βασικά επικαλείται τη νομική αρχή που διατυπώθηκε από τη Βουλή των Λόρδων στην πιο πάνω υπόθεση Hedley Byrne
(1963), όπως αναλύθηκε και επεξηγήθηκε με τις νεότερες αποφάσεις, επίσης της Βουλής των Λόρδων, στις υποθέσεις Caparo Industries Plc v. Dickman [1990] 1 All E.R. 568, Henderson v. Merret Syndicates [1994] 3 All E.R. 506 και White v. Jones [1995] 1 All E.R. 691. Εισάγεται δε με αυτήν η αστική ευθύνη γι' αυτό που στην Αγγλική γλώσσα αναφέρεται ως «negligent misstatement» και που στο σύγγραμμα των Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα, Τόμος 2, σελ.15, μεταφράστηκε ως «αμελής ανακριβής δήλωση». Η αρχή αυτή έχει ενσωματωθεί και αποτελεί νομολογία και στην Κύπρο, έχει δε επεξηγηθεί σε αριθμό αποφάσεων. Στην Premier Chemical Co. Ltd v. Τράπεζας Κύπρου Λτδ κ.α.
(1998)1 (Δ) Α.Α.Δ. 1951, διατυπώθηκε ως ακολούθως (σελ.1957): «Σύμφωνα με την αρχή αυτή, αν κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών του ένα πρόσωπο ζητήσει πληροφορίες ή συμβουλές από ένα άλλο πρόσωπο, το οποίο δεν υπέχει έναντί του συμβατική ή άλλη ευθύνη να του δώσει πληροφορίες ή συμβουλές, κάτω από τέτοιες συνθήκες που ένας λογικός άνθρωπος θα έπρεπε εύλογα να γνωρίζει ότι του δίδεται εμπιστοσύνη, ότι, δηλαδή, εκείνος που επιζητεί τις πληροφορίες ή τις συμβουλές βασίζεται στην εξειδικευμένη κατάρτιση και κρίση του, και αποφασίζει να παράσχει τις πληροφορίες ή τις συμβουλές, χωρίς να καθιστά σαφές ότι πληροφορεί ή συμβουλεύει χωρίς ανάληψη οποιασδήποτε ευθύνης, τότε το πρόσωπο αυτό έχει νομική υποχρέωση να επιδείξει την υπό τις περιστάσεις απαιτούμενη επιμέλεια προτού δώσει τις απαντήσεις του. Η δε τυχόν παράλειψή του να επιδείξει τη δέουσα επιμέλεια στοιχειοθετεί το αδίκημα της αμέλειας αν, λόγω των απαντήσεων που έδωσε, το άλλο άτομο ενήργησε με αποτέλεσμα να υποστεί οικονομική απώλεια (economic loss).» Επιπρόσθετα, στην Hedley Byrne
(1963), λέχθηκε ότι δεν είναι αναγκαίο όπως η δήλωση γίνει απευθείας στον ενάγοντα. Επικοινωνία ακόμα και μέσω μεσάζοντα μπορεί να είναι αρκετή. Είναι όμως απαραίτητο όπως η ενέργεια του ενάγοντα να στηριχθεί στην αμελή ανακριβή δήλωση, είναι και εύλογη και λογική. Στην Caparo
(1990), αναφέρθηκε ότι ο εναγόμενος θα πρέπει να γνωρίζει ότι η δήλωσή του θα μεταφερθεί στον ενάγοντα, είτε ατομικά είτε ως μέλος μίας συγκεκριμένης κατηγορίας ανθρώπων και ότι ο ενάγων πιθανόν να προβεί σε κάποιες ενέργειες βασιζόμενος στη δήλωση αυτή. Τα γεγονότα της Hedley Byrne, ήταν ότι οι ενάγοντες είχαν ζητήσει από τους τραπεζίτες τους πληροφορίες για την οικονομική σταθερότητα μιας εταιρείας με την οποία είχαν επιχειρηματικές δοσοληψίες. Οι τραπεζίτες απευθύνθηκαν στους τραπεζίτες της εν λόγω εταιρείας, οι οποίοι, αμελώς, έδωσαν καλές συστάσεις για την εταιρεία. Οι ενάγοντες στηρίχθηκαν στις συστάσεις αυτές, με αποτέλεσμα να υποστούν οικονομική ζημιά. Η αγωγή τους, η οποία στηριζόταν στην πιο πάνω αμελή αναληθή δήλωση, απέτυχε μόνο για το λόγο ότι οι εναγόμενοι είχαν ρητά αποποιηθεί οποιασδήποτε ευθύνης. Η αρχή της Hedley Byrne, συζητήθηκε σε αριθμό αποφάσεων της Κυπριακής νομολογίας. Βλ., μεταξύ άλλων, Premier Chemical Co. Ltd
(1998), πιο πάνω, Γενικός Εισαγγελέας v. Pentaliotis & Papapetrou Estates Ltd
(1998)1 (Δ) Α.Α.Δ. 1931, Aeolos Cyprus Travel Ltd v. Ροτσίδη
(2007)1 (Β) Α.Α.Δ. 1157, Επίσημος Παραλήπτης v. Κυπριακής Τράπεζας Αναπτύξεως Λτδ κ.α.
(2008)1 (Α) Α.Α.Δ. 322, Pakistan Cables Ltd v. NSB General Trading (Overseas) Co. Ltd κ.α., Πολιτική Έφεση 194/2009, ημερ.19/07/2012. Στην Γενικός Εισαγγελέας v. Pentaliotis & Papapetrou Estates Ltd
(1998)1 (Δ) Α.Α.Δ. 1931, επισημάνθηκε, με αναφορά στην αγγλική νομολογία, πως κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις ευθύνη μπορεί να υπάρξει και όπου κάποιος παραλείπει να μιλήσει. Δεν αρκεί όμως η ύπαρξη δυνατότητας εύλογης πρόβλεψης (reasonable foreseeability) πως θα επέλθει ζημιά. Απαιτείται και θεμελίωση εγγύτητας (proximity) στις σχέσεις των διαδίκων και επιπλέον να ικανοποιείται το Δικαστήριο πως είναι δίκαιο και εύλογο να επιβληθεί το ορισμένο καθήκον επιμέλειας. (γ) Συμπεράσματα ως προς τη νομική αρχή της Hedley Byrne. Είναι παραδεκτό ότι από το 1990 μέχρι το 2003 υπήρχαν σε ισχύ οι κυρώσεις του ΟΗΕ στο Ιράκ. Ευρισκόμενη και η Κύπρος σε συμμόρφωση με αυτές, δεν έμεναν πολλά περιθώρια στην Ενάγουσα να προβεί σε διεκδίκηση του οφειλόμενου προς αυτήν ποσού ούτε και στην Κυβέρνηση να διεκδικεί οτιδήποτε εκ μέρους της. Μετά την άρση του εμπάργκο, γίνονταν προσπάθειες και από την Κυβέρνηση για ανάκτηση των χρεών του Ιράκ σε συνδυασμό με τις οφειλές των Κυπριακών εταιρειών πετρελαιοειδών προς το Ιράκ. Όμως, στο Δικαστήριο είναι ξεκάθαρο ότι ουδέποτε εμποδίστηκε η Ενάγουσα από του να προβαίνει και η ίδια σε ενέργειες διεκδίκησης του ποσού. Χαρακτηριστικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την αντεξέταση του ΜΕ: «Ε. Και συμφωνείτε μαζί μου ότι από το 1992 που πληρωθήκατε μέχρι το 2003 θα μπορούσατε να λάβετε οποιαδήποτε μέτρα εναντίον του Ιράκ, που δε σας πλήρωσε για το υπόλοιπο 25%; A. 1000%. Αλλά είχαμε τη διαβεβαίωση μην ανησυχείτε το χειριζούμαστε μέχρι και το 2003 που αγανακτήσαμε και ήρθε ο οίκος και μας είπε έτσι και έτσι και ξαναπήγαμε στο Υπουργείο και μας είπε να μην προχωρήσουμε.» Επομένως διαφαίνεται ότι η Ενάγουσα δεν στηρίχθηκε στις δηλώσεις/παραινέσεις της Κυβέρνησης οι οποίες ήταν μόνο συμβουλευτικές. Αυτό αποδεικνύεται και από τις ενέργειες της να έρθει σε επαφή με τους Omni Whittington, η οποία όμως επαφή τελικά δεν τελεσφόρησε. Στο σημείο αυτό απορρίπτω την εκδοχή του ΜΕ ότι ο λόγος που η Ενάγουσα δεν προχώρησε με τους Omni Whittington ήταν επειδή αποτράπηκε από την Κυβέρνηση. Εξάλλου η ίδια η Κυβέρνηση είχε ανάμειξη και επαφές με τους Omni Whittington. Είναι δε παράδοξο να έχει επαφές μαζί τους γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι δεν θα προωθούσε οποιοδήποτε αποτέλεσμα και θα απέτρεπε και τις άλλες Κυπριακές εταιρείες από του να προχωρήσουν μεταξύ τους σε πιθανή διευθέτηση. Από τα πιο πάνω δεν διαπιστώνεται να έγιναν οποιεσδήποτε αμελείς ενέργειες ή δηλώσεις από πλευράς Κυβέρνησης στις οποίες μάλιστα να βασίστηκε η Ενάγουσα και να υπέστη την επίδικη οικονομική ζημία. Αντίθετα η Κυβέρνηση φαίνεται να προσπαθούσε συνεχώς είτε με τη συμβολή διεθνών οίκων (Omni Whittington, Ernst & Young), είτε με διπλωματικές επαφές να βοηθήσει τις Κυπριακές εταιρείες χωρίς όμως να τις εμποδίζει από του να κινηθούν και μόνες τους και να λάβουν οποιαδήποτε μέτρα οι ίδιες επιθυμούσαν. Τονίζεται στο σημείο αυτό ότι το όλο πλέγμα των γεγονότων με την εμπλοκή όλων των ενδιαφερομένων (ΟΗΕ, Κυπριακή κυβέρνηση, Κυπριακές εταιρείες, Ιράκ, διεθνείς οίκοι) και ιδιάζον ήταν και πρωτόγνωρο. Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι το δόγμα της Hedley Byrne, όπως επεξηγείται πιο πάνω, δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Για όλους τους πιο πάνω λόγους η αγωγή απορρίπτεται με Έξοδα υπέρ του Εναγομένου και σε βάρος της Ενάγουσας όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην αντίστοιχη Κλίμακα. [Υπ.] Χ. Ι. Πογιατζής, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /μκστ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.