← Κύπρος

Γλαύκος Μιχαηλίδης ν. Κυριάκος Ανδρέου, Αρ. Αγωγής: 1768/08, 27/10/2015

Γλαύκος Μιχαηλίδης ν. Κυριάκος Ανδρέου, Αρ. Αγωγής: 1768/08, 27/10/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2015:A424 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Ρασπόπουλος, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 1768/08 Μεταξύ: Γλαύκος Μιχαηλίδης Ενάγων και Κυριάκος Ανδρέου Εναγόμενος Ημερομηνία: 27 Οκτωβρίου 2015 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Δ. Παυλίδης με κα K. Λούτσιου για Δημήτριος Α. Παυλίδης & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για τον Εναγόμενο : κ. Ν. Θεοδώρου για Πεκρής & Θεοδώρου Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγων αξιώνει γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, τραύματα, πόνο, οδύνη και ταλαιπωρία και άλλες συναφείς ζημιές τις οποίες υπέστη συνεπεία επίθεσης που δέχθηκε από τον Εναγόμενο στις 21.3.2008 στη Λευκωσία καθώς και ειδικές αποζημιώσεις για το ποσό των €

  1. Αξιώνει, επίσης παραδειγματικές αποζημιώσεις, τόκο, έξοδα και ΦΠΑ. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι ενώ ήταν καθ' όλα υγιής και αρτιμελής και ενώ βρισκόταν έμπροσθεν της κατοικίας του στην οδό Κυβέλης 2 στους Αγίους Ομολογητές στη Λευκωσία, ο Εναγόμενος με πρόθεση, παράνομα και χωρίς οποιαδήποτε πρόκληση του επιτέθηκε προκαλώντας του σοβαρά τραύματα στο κεφάλι και στο υπόλοιπο σώμα. Ως αποτέλεσμα ο Ενάγοντας υπέστη εκτεταμένες σωματικές και άλλες συναφείς βλάβες καθώς επίσης και πόνο και ταλαιπωρία και στερήθηκε την απόλαυση της ζωής. Στην Έκθεση Απαίτησης παρατίθενται λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών που κατ' ισχυρισμό υπέστη ο Ενάγοντας καθώς επίσης και λεπτομέρειες ειδικών ζημιών. Με την Υπεράσπιση του ο Εναγόμενος προβαίνει σε γενική άρνηση όλων των ισχυρισμών του Ενάγοντος και ακολούθως προβάλλει τους δικούς του ισχυρισμούς. Ειδικότερα ισχυρίζεται ότι οποιαδήποτε επαφή είχε ο ίδιος με τον Ενάγοντα αφορούσε ενέργεια του εβρισκόμενος σε πλήρη αναγκαία και/ή δικαιολογημένη αυτοάμυνα, χρησιμοποιώντας την αναγκαία υπό τις περιστάσεις βία για να προστατέψει τον εαυτό του. Πιο συγκεκριμένα, ενώ οδηγούσε το αυτοκίνητο του στην οδό Κυβέλης δέχτηκε απρόκλητη φραστική επίθεση συνοδευόμενη από απειλητικές διαθέσεις από τον Ενάγοντα. Ένεκα της φραστικής επίθεσης, σταμάτησε το όχημα του παραπλεύρως της συγκεκριμένης οδού και ζήτησε σε ήπιους τόνους εξηγήσεις. Τότε ο Ενάγοντας χρησιμοποιώντας ρόπαλο και/ή αντικείμενο επιτέθηκε βίαια και/ή απρόκλητα και/ή παράνομα και/ή αδικαιολόγητα και/ή εκ προθέσεως εναντίον του κτυπώντας τον επανειλημμένα στο κεφάλι και γενικά στο σώμα. Ο Εναγόμενος χρησιμοποιώντας τα χέρια του και/ή αντικείμενο που κατάφερε να φέρει στην κατοχή του άσκησε την αναγκαία βία και/ή προσπάθησε να σταματήσει την επίθεση που δεχόταν. Στην συνέχεια της υπεράσπισης του ο Εναγόμενος παραθέτει λεπτομέρειες σωματικών βλαβών που υπέστη, ήτοι οίδημα αριστερά μετωπιαία, εκχύμωση αριστερά μετωπιαία και ζάλη και κεφαλαλγία. Συνεπεία των πιο πάνω ο Εναγόμενος αρνείται και απορρίπτει όλες και κάθε μια ξεχωριστά τις αιτούμενες υπό του Ενάγοντος θεραπείες και ζητά απόρριψη της αγωγής. Περαιτέρω εγείρει ανταπαίτηση με την οποία αξιώνει γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, και άλλες ζημιές. Αξιώνει, επίσης παραδειγματικές αποζημιώσεις, νόμιμο τόκο, έξοδα και ΦΠΑ. Με την Απάντησή στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση, ο Ενάγων συνενώνει επίδικα θέματα με τον Εναγόμενο και αρνείται όλους τους ισχυρισμούς που εκτίθενται στην Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση σε όσα σημεία συγκρούονται με την Έκθεση Απαίτησής του. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Για την πλευρά του Ενάγοντα κατέθεσαν ο ίδιος ο Ενάγων (ΜΕ 1), ο ιατρός Δρ. Βασίλης Δημητριάδης (ΜΕ 2) και η Άντρη Χανή (ΜΕ 3). Για την πλευρά του Εναγόμενου κατέθεσε ο ίδιος ο Εναγόμενος (ΜΥ 1) και ο Ιατρός Δρ. Σάββας Σάββα (ΜΥ 2). Μάρτυρες Ενάγοντος Ο ΜΕ 1 είναι ο Ενάγοντας. Κατά την κυρίως εξέτασή του ανέφερε στο Δικαστήριο ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 45 ετών καθ' όλα υγιής και αρτιμελής και χωρίς καμία κάκωση ή σωματική βλάβη. Στις 21.3.2008 ενώ ευρισκόταν μπροστά από την κατοικία του στην οδό Κυβέλης 2 στους Αγίους Ομολογητές, ο Εναγόμενος του επιτέθηκε χωρίς οποιαδήποτε πρόκληση, προκαλώντας του σοβαρά τραύματα στο κεφάλι και στο υπόλοιπο σώμα με αποτέλεσμα να υποστεί εκτεταμένες σωματικές και άλλες συναφείς βλάβες καθώς επίσης και πόνο και ταλαιπωρία και στερήθηκε την απόλαυση της ζωής. Αμέσως μετά την επίθεση επισκέφθηκε το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου εξετάστηκε από τον Ιατρό Μ. Ηροδότου. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 1 αντίγραφο Αστυνομικού Εντύπου στο οποίο αναγράφονται τα ευρήματα του Ιατρού Μ. Ηροδότου. Ακολούθως την ίδια ημέρα επισκέφθηκε τον Ιατρό Βασίλη Δημητριάδη ο οποίος αφού τον εξέτασε εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2 και στο οποίο αναγράφονται τα ευρήματα του. Ο Δρ. Δημητριάδης έδωσε στον Ενάγοντα άδεια ασθενείας από 21.3.2008 μέχρι 28.3.
  2. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 3 σχετικό πιστοποιητικό υπογεγραμμένο από τον εν λόγω Ιατρό. Την ίδια ημέρα κατάγγειλε το πιο πάνω περιστατικό στην Αστυνομία και εναντίον του Εναγομένου καταχωρήθηκε η ποινική υπόθεση αρ. 80/2009 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας. Στην εν λόγω υπόθεση ο Εναγόμενος κατηγορείτο για επίθεση και πρόκληση πραγματικής σωματικής βλάβης. Καταδικάστηκε και του επιβλήθηκε ποινή προστίμου €1000,
  3. Σε σχέση με τις ειδικές ζημιές του ο Ενάγοντας ανέφερε ως απώλεια εισοδημάτων το ποσό των €
  4. Επίσης ως έξοδα εξέτασης από τον Δρ. Βασίλη Δημητριάδη κατέβαλε €40,00 (τεκμήριο 4) ενώ για έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού από τον ίδιο ιατρό κατέβαλε άλλα €40,
  5. Κατέβαλε επίσης €85,00 για έκδοση Ιατρικού Πιστοποιητικού Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας ήτοι από τον Δρ. Μ. Ηροδότου. Αντεξεταζόμενος ο Ενάγοντας αναφέρθηκε αρχικά στην ερωτική σχέση που είχε με την Βίκυ Ανδρέου, σύζυγό του Εναγομένου. Ειδικότερα ανέφερε ότι από το 2007 είχε ερωτικές περιπτύξεις με την Βίκυ Ανδρέου. Κατόπιν προτροπής της τελευταίας είχε πάει μαζί της ταξίδι στην Ελλάδα ενώ σε κάποια άλλη περίπτωση επισκέφτηκε και την οικία όπου διέμενε η Βίκυ Ανδρέου με τον Εναγόμενο και ενώ έπιναν καφέ εισήλθε αιφνιδίως ο Εναγόμενος. Δεν ένοιωσε την ανάγκη να καθησυχάσει τον Εναγόμενο καθότι ήταν η Βίκυ Ανδρέου που επέμενε να έχει σχέσεις μαζί του. Αναφέρθηκε επίσης σε βραδινή έξοδο που είχαν με τον Εναγόμενο συνοδευόμενοι από τις συζύγους τους πριν αποκαλυφθεί η κρυφή σχέση μεταξύ Ενάγοντος και της συζύγου του Εναγομένου. Σε κάποιο στάδιο η σχέση του Ενάγοντος με την Βίκυ Ανδρέου διακόπηκε άδοξα και περίπου κατά την ίδια χρονική περίοδο η σχέση αυτή αποκαλύφτηκε τόσο στον Εναγόμενο όσο και στην σύζυγο του Ενάγοντα με αποτέλεσμα τις τεταμένες σχέσεις τόσο μεταξύ των διαδίκων όσων και μεταξύ της Βίκυς Ανδρέου και του Ενάγοντος. Σε σχέση με το επίδικο περιστατικό ανέφερε ότι ενώ πήγαινε περίπατο με τον σκύλο του ράτσας Labrador σταμάτησε διαγώνια μπροστά του ο Εναγόμενος με το αυτοκίνητό του και κατέβηκε και άρχισε να τον κτυπά στο κεφάλι τους ώμους και τα χέρια χωρίς να θυμάται με ποια σειρά δέχτηκε τα κτυπήματα. Προκειμένου να γλυτώσει από την επίθεση έδεσε τον σκύλο του σε παρακείμενο παγκάκι και τράπηκε σε φυγή. Ανέφερε ότι δεν προηγήθηκε καμία συζήτηση με τον Εναγόμενο πριν ο τελευταίος του επιτεθεί. Επίσης ανέφερε ότι εκτός από το λουρί του σκύλου του δεν κρατούσε άλλο αντικείμενο. Σε υποβολή ότι ώθησε τον σκύλο του να επιτεθεί στον Εναγόμενο αρνούμενος απάντησε ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατόν καθότι η ράτσα του σκύλου του (Labrador) δεν παρουσιάζει επιθετική φύση. Όπως ανέφερε πρόκειται για σκύλο ο οποίος είναι τόσο φιλικός σε βαθμό που κοιμάται στο ίδιο κρεβάτι με την ανήλικη κόρη του Ενάγοντος. Σε σχέση με το ότι στα πιστοποιητικά των ιατρών που τον εξέτασαν δεν αναγράφεται οτιδήποτε για κτύπημα στο κεφάλι ανέφερε ότι μάλλον δεν αναγράφηκε διότι εκείνη την στιγμή μάλλον δεν αισθανόταν πόνο στο κεφάλι και δεν παραπονέθηκε για αυτό. Ο ΜΕ 2 είναι ο Δρ. Βασίλης Δημητριάδης. Όπως ανέφερε ασκεί το επάγγελμα του Ιατρού από το
  6. Κατά την κυρίως εξέτασή του αναγνώρισε τα τεκμήρια 2,3 και 4 που εξέδωσε ο ίδιος. Στο τεκμήριο 2, πιστοποιητικό ημερομηνίας 21.3.2008 κάτω από τον τίτλο «Διάγνωση» αναγράφεται «Πολλαπλές κακώσεις σώματος (άκρα χείρα δεξιά, δεξιός μηρός, δεξιό γόνατο, ράχη). Κάτω από τον τίτλο «Θεραπεία» αναγράφεται «Συντηρητική: Φαρμακευτική Αγωγή, Αποχή από την εργασία του μέχρι 28.3.08». Ο μάρτυρας συσχέτισε το Τεκμήριο 2 με το Τεκμήριο 3 που είναι πιστοποιητικό ημερομηνίας επίσης 21.3.08 με το οποίο συνίσταται αποχή από την εργασία από 21.3.2008 μέχρι 28.3.
  7. Ο εν λόγω μάρτυρας παρουσίασε επίσης στο Δικαστήριο την Κάρτα Ασθενούς του Ενάγοντος η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  8. Στην εν λόγω κάρτα αναγράφεται η φράση «21/3/08: Αναφερόμενος Ξυλοδαρμός Αναφέρεται έλεγχος εις Α' Βοήθειες Γ.Ν. Λευκωσίας». Ακολουθούν κλινικά ευρήματα και αναφορές που συμπίπτουν με τα αναγραφόμενα στο Τεκμήριο
  9. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε ότι τα τραύματα του Ενάγοντα δεν ήταν σοβαρά αλλά ήταν πολλαπλά για αυτό και συνέστησε άδεια ασθενείας. Του υποδείχθηκε το τεκμήριο 1 όπου αναγράφονται ευρήματα του Ιατρού Ηροδότου και τα συσχέτισε με τα δικά του ευρήματα. Εξήγησε ότι κάποια ευρήματα που έκανε ο ίδιος πιθανόν να μην μπορούσε να τα είχε κάνει ο Δρ. Ηροδότου καθότι ένα οίδημα σε σημείο που κτυπήθηκε ο Ενάγοντας μπορεί να φάνηκε με την πάροδο κάποιου χρόνου μετά την εξέταση από τον Δρ. Ηροδότου που προηγήθηκε της δικής του εξέτασης. Και τούτο διότι το οίδημα είναι τραυματισμός ο οποίος αναπτύσσεται για κάποιο χρονικό διάστημα μετά τον τραυματισμό. Ανέφερε επίσης ότι ο Ενάγοντας δεν του ανέφερε οτιδήποτε για τραυματισμό στο κεφάλι. Ήταν σαφής ότι αν του είχε αναφέρει κάτι τέτοιο θα το κατέγραφε. Η ΜΕ 3 κα Άντρη Χανή είναι Γραμματειακός Λειτουργός στο ποινικό τμήμα του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας. Ως εκ της πιο πάνω ιδιότητάς της η μάρτυρας έχει στην κατοχή της τον φάκελο της ποινικής υπόθεσης αρ. 80/
  10. Η πιο πάνω υπόθεση σχηματίσθηκε εναντίον του Κυριάκου Ανδρέου και αφορούσε ποινικά αδικήματα της επίθεσης προκαλούσας πραγματική σωματική βλάβη, ανησυχία και οπλοφορία. Παραπονούμενος ήταν ο κ. Γλαύκος Μιχαηλίδης. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 6 πιστό αντίγραφο του κατηγορητηρίου στην πιο πάνω υπόθεση μαζί με πρακτικό του Δικαστηρίου ημερομηνίας 18.4.2009 κατά την οποία ακούστηκαν γεγονότα και επιβλήθηκε ποινή στον Κατηγορούμενο κατόπιν παραδοχής του στις κατηγορίες που αντιμετώπιζε. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε επίσης ότι σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της 2ης και 3ης Κατηγορίας τα αδικήματα έλαβαν χώρα στην οδό Νέαρχου Κληρίδη. Μάρτυρες Εναγομένου Ως ΜΥ1 κατέθεσε ο ίδιος ο Εναγόμενος. Ανέφερε ότι γνώριζε τον Ενάγοντα και είχαν πάει οικογενειακώς για φαγητό σε εστιατόριο. Κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο 7 την κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία στις 21.3.2008 σε σχέση με το επίδικο περιστατικό. Την υιοθέτησε και την διάβασε ενώπιον του Δικαστηρίου. Σύμφωνα με αυτη στις 21.3.2008 και κατά η ώρα 12.45 ενώ οδηγούσε το αυτοκίνητό του από την Λεωφόρο Νίκης προς την Λεωφόρο Εσπερίδων πέρασε δίπλα από ένα πάρκο έξω από το οποίο είδε τον Εναγόμενο ο οποίος διατηρούσε ερωτικό δεσμό με την σύζυγό του Βίκυ Ανδρέου. Αφού σταμάτησε, άνοιξε το παράθυρο και ακολούθησε η εξής στιχομυθία: - Εναγόμενος - «Δεν ντρέπεσαι ρε παλιόπαιδο να προσπαθείς να χαλάσεις μια οικογένεια;» - Ενάγοντας - «πήενε ρε πεζεβέγκιη στη γυναίκα σου» - Εναγόμενος - «Καλά εν αντρέπεσαι τζαι λαλείς σε μένα τούντα πράματα» - Ενάγοντας - «Γιατί εννα σε φοηθώ; Αν έχεις αρχίδια κατέβα κάτω.» και μετά από λίγο «το έξερα ότι είσαι μουνί.» Ακολούθως σταμάτησε το αυτοκίνητο και άνοιξε την πόρτα για να κατεβεί και ο Ενάγοντας προχώρησε προς το μέρος του κρατώντας τον σκύλο του και το ρόπαλο. Ο Ενάγοντας προέτρεψε τον σκύλο του να επιτεθεί στον Εναγόμενο. Μόλις είδε τον σκύλο να του επιτίθεται φοβήθηκε και γύρισε πίσω όμως ο Ενάγοντας πρόλαβε να τον χτυπήσει με το ρόπαλο στο αριστερό μέρος της κεφαλής του. Έψαξε κάτι για να αμυνθεί και πήρε ένα ξύλο που είχε στο αυτοκίνητο και κατάφερε να απωθήσει το ρόπαλο που κρατούσε ο Ενάγοντας και κτύπησε τον τελευταίο μια - δυο φορές στον ώμο και στο πλευρό. Ο Ενάγοντας τότε ξεκίνησε να τρέχει και ο Εναγόμενος μπήκε στο αυτοκίνητό του και έφυγε. Ο Εναγόμενος υποστήριξε ότι ο Ενάγοντας τον κτύπησε πρώτος και ο ίδιος χρησιμοποίησε βία για να αποτρέψει την επίθεση εναντίον του. Σε αυτή την προσπάθεια ίσως να τον κτύπησε και να του προκάλεσε βλάβη όπως παραδέχτηκε και στην ποινική υπόθεση. Ο ίδιος υπέστη τραύμα στο μέτωπο αριστερά - οίδημα, ελαφράς μορφής διάσειση και επισκέφτηκε τις πρώτες βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι δεν ήταν πρόθεσή του να συμβεί ένα τέτοιο επεισόδιο. Δεν θα έκανε ποτέ κάτι τέτοιο μέρα μεσημέρι και με το υπηρεσιακό του αυτοκίνητο και κοστούμι. Το 2008 εργαζόταν σε συγκεκριμένη εταιρεία και περνούσε με το αυτοκίνητο του 2-3 φορές την εβδομάδα από την οδό Νίκης προς την Εσπερίδων όπου υπήρχαν δύο ασφαλιστικές εταιρείες τις οποίες επισκεπτόταν στα πλαίσια των καθηκόντων του ως ασφαλιστικός διαμεσολαβητής. Θεωρεί λογικό το γεγονός ότι μόλις είδε τον Ενάγοντα σταμάτησε το αυτοκίνητο του για να του ζητήσει τον λόγο σε σχέση με τον δεσμό που ο Ενάγοντας διατηρούσε με την σύζυγό του. Θεωρεί ότι η φράση «παλιόπαιδο» που χρησιμοποίησε δεν είναι υβριστική αλλά χρησιμοποιήθηκε για να εκφράσει την συμπεριφορά που είχε ο Ενάγοντας απέναντι του διατηρώντας σχέση με την σύζυγό του. Ανέφερε επίσης ότι η κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία Τεκμήριο 7 αφορά το περιστατικό για το οποίο καταδικάστηκε στην ποινική υπόθεση αρ. 80/
  11. Ως ΜΥ 2 κατέθεσε ο Ιατρός Δρ. Σάββας Σάββα ο οποίος είναι Ειδικός Παθολόγος και εργάζεται στο Τμήμα Ατυχημάτων του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας τα τελευταία 18 χρόνια. Αναγνώρισε και κατέθεσε ως Τεκμήριο 8 αστυνομικό έντυπο που απευθύνεται σε ιατρικό Λειτουργό Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας το κάτω μέρος του οποίου συμπλήρωσε ο ίδιος. Εξηγώντας τα ευρήματα του ανέφερε ότι ο ασθενής Κυριάκος Ανδρέου του ανέφερε ότι υπέστη κακοποίηση και ότι κτυπήθηκε με ρόπαλο μετωπιαία. Παραπονέθηκε για ζάλη κι κεφαλαλγία. Ο ίδιος διέγνωσε εκχύμωση αριστερά μετωπιαία. Έκανε επίσης ακτινογραφία κρανίου η οποία έδειχνε φυσιολογική. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Προτού χρησιμοποιηθεί η μαρτυρία που έχει προσφερθεί στο Δικαστήριο αυτή πρέπει να αξιολογηθεί ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο να προβεί σε διαπιστώσεις πάνω σε όλα τα αμφισβητούμενα γεγονότα. (βλ. Κώστας Ιωάννου ν. Όλγας Παλάζη

(2004)1 Α.Α.Δ. 576.) Μαρτυρία η οποία κρίνεται αναξιόπιστη δεν μπορεί να αποτελέσει αποδεικτικό υλικό ενώπιον του Δικαστηρίου. (βλ. Αθανασίου και Άλλος ν. Αντώνη Κουνούνη
(1997)1(Β) Α.Α.Δ. 614). Η αποτίμηση της μαρτυρίας του κάθε μάρτυρα δεν πρέπει να συγχέεται με το βάρος απόδειξης που φέρει ο κάθε διάδικος. (Barry Wynne v. David Costakis Mavronicola κ.α.
(2009)1(β) Α.Α.Δ. 1138, KEO Plc v. Χριστάκης Χριστοφή, Πολιτική Έφεση αρ. 138/2010 ημερομηνίας 22/5/2015). Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω τους μάρτυρες να δίνουν δια ζώσης τη μαρτυρία τους στο εδώλιο του μάρτυρα και να αξιολογήσω την συνολική εμφάνιση και συμπεριφορά τους. Αποτίμησα τη συνολική τους παρουσία στη βάση των εγγενών χαρακτηριστικών της μαρτυρίας τους όπως η πηγή της γνώσης τους, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, τυχόν προκατάληψη, ανιδιοτέλεια και η αληθοφάνεια (βλ. Phipson on Evidence, 14th edition, σελίδα 251). Περαιτέρω η αξιολόγηση της μαρτυρίας των μαρτύρων που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου δεν περιορίστηκε σε απόλυτη αποτίμηση της αξιοπιστίας του καθενός ξεχωριστά αλλά συσχετίστηκε, αντιπαραβλήθηκε και διερευνήθηκε μέσα από την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (βλ. Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056). Το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια είτε να αποδεχθεί στο σύνολο της την μαρτυρία ενός μάρτυρα ο οποίος κρίθηκε αξιόπιστος είτε να επιλέξει το μέρος της μαρτυρίας του το οποίο κρίνει ότι εκφράζει την αλήθεια και ταυτόχρονα να απορρίψει άλλο μέρος το οποίο θεωρεί ως λανθασμένο είτε λόγω ανεπίγνωστα ανεπαρκούς παρατήρησης, είτε λόγω αδυναμίας μνήμης Shahin Mohamed v. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 266, 268. Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα έλαβα επίσης υπόψη μου ότι με βάση τη νομολογία είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας στο Δικαστήριο. (βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου
(2009)1 Α.Α.Δ. 339). Αξιολόγηση Μαρτύρων Ενάγοντος Ο Μ.Ε. 1 μου άφησε θετική εντύπωση ως μάρτυρας σε τέτοιο βαθμό που κρίνω ότι ήρθε με σκοπό να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια και να παρουσιάσει τα αληθή γεγονότα που σχετίζονται με την παρούσα υπόθεση. Απαντούσε με αμεσότητα και σαφήνεια στις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν διαγράφοντας την εξέλιξη των διαδραματισθέντων. Δεν έδειχνε να έχει οποιοδήποτε ενδοιασμό για τις απαντήσεις του, οι οποίες ήταν αυθόρμητες και άμεσες. Δεν διαφάνηκε ότι προσπαθούσε να αποκρύψει ή παραποιήσει τα γεγονότα όπως για παράδειγμα την ερωτική σχέση που διατηρούσε με την σύζυγο του Εναγομένου, το ότι ο Εναγόμενος τον είδε στην οικία του τελευταίου να συναναστρέφεται με την σύζυγό του ή το ότι πήγε ταξίδι με την σύζυγο του Εναγομένου. Επίσης δεν διαπίστωσα οποιαδήποτε τάση υπερβολής σε σχέση με τους τραυματισμούς του. Το ότι κτυπήθηκε στο κεφάλι αποτέλεσε κάτι που ο ίδιος θυμόταν σε σχέση με το επίδικο περιστατικό. Δεν μου διαφεύγει ότι ο Δρ. Δημητριάδης δεν αναφέρεται σε τραυματισμό στο κεφάλι ούτε στο πιστοποιητικό που εξέδωσε (Τεκμήριο 2) ούτε στην μαρτυρία του. Ούτε στο πιστοποιητικό του Δρ. Ηροδότου (Τεκμήριο 1) αναφέρεται οτιδήποτε για τραυματισμό στο κεφάλι. Δεν μου διαφεύγει επίσης ότι η ιατρική μαρτυρία σε τέτοιες υποθέσεις είναι πολύ ζωτικής σημασίας. Αποτελεί και πραγματική μαρτυρία η οποία συνιστά αξιόπιστο βοήθημα και σταθερό οδηγό για την κρίση της αξιοπιστίας των μαρτύρων (βλ. Γεωργίου Aνδρέας ν. Aστυνομίας,
(1997)2 Α.Α.Δ. 439). Στην παρούσα περίπτωση όμως η μαρτυρία των δύο μαρτύρων του Ενάγοντος δεν αντικρούει η μια την άλλη ώστε να πλήττεται η αξιοπιστία του ενός ή του άλλου. Απλώς ο Ενάγοντας ανέφερε κάτι επιπρόσθετο σε σχέση με τα κλινικά ευρήματα του Δρ. Δημητριάδη. Ο Ενάγοντας αιτιολόγησε την μη αναφορά των ιατρών σε τραυματισμό στο κεφάλι στο ότι κατά την εξέταση του από τους Ιατρούς που τον εξέτασαν δεν αναφέρθηκε για πόνο στο κεφάλι γιατί μάλλον δεν υπήρχε πόνος εκείνη την στιγμή. Αναφέρθηκε στην σύγχυση που τον διακατείχε την ημέρα του συμβάντος λόγω των πολλαπλών κτυπημάτων που είχε δεκτεί και ίσως να μην ανέφερε το κτύπημα στο κεφάλι στους εξετάζοντες Ιατρούς. Παραπέμπω σχετικά στην υπόθεση Nικολάου Aντώνης ν. Eπίσημου Παραλήπτη, ως διαχειριστή της περιουσίας του πτωχεύσαντος Λούη Aιμίλιου,
(2009)1 Α.Α.Δ. 1339 όπου λέχθηκε ότι το γεγονός ότι ο Εφεσίβλητος είχε αναφέρει ότι τραυματίστηκε στα δόντια και στο πρόσωπο και ότι είχε μώλωπα, κάτι που δεν αναφερόταν στα δύο ιατρικά πιστοποιητικά που είχαν κατατεθεί στο Δικαστήριο, ουδόλως αλλοιώνει τα ευρήματα του δικαστηρίου ως προς την αξιοπιστία του Εφεσίβλητου. Λέχθηκε επίσης ότι ο το γεγονός ότι Εφεσίβλητος περιέγραψε τραύματα τα οποία οι ιατροί δεν αξιολόγησαν δεν αποτελεί ούτε καν αντίφαση. Σε γενικές γραμμές κρίνω ότι η αξιοπιστία του Ενάγοντος ενισχύεται από την μαρτυρία του Δρ. Δημητριάδη και δεν πλήττεται όπως εισηγείται ο συνήγορος του Εναγομένου. Ότι προκύπτει είναι ότι ο Ενάγοντας δέκτηκε πολλαπλά κτυπήματα στο σώμα του. Τα κυριότερα από αυτά καταγράφηκαν από τον Δρ. Δημιητριάδη. Ο Ενάγοντας ήταν γενικά σταθερός στις θέσεις του ενώ η αξιοπιστία του δεν κλονίστηκε κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του. Εν όψει των πιο πάνω αποδέχομαι την μαρτυρία του Ενάγοντος. Ο Μ.Ε. 2 επίσης μου έκανε πολύ καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Δεν περιέπεσε σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις. Έδωσε τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης του. Ήταν σαφής, επεξηγηματικός και σταθερός στις απαντήσεις του τις οποίες αιτιολόγησε επαρκώς και με τρόπο ικανοποιητικό προς το Δικαστήριο. Η αντεξέταση του εν λόγω μάρτυρα δεν ήταν μακρά και δεν κλόνισε την αξιοπιστία του. Αποδέχομαι συνεπώς την μαρτυρία του. Η μαρτυρία της Μ.Ε. 3 θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως τυπική. Η Υπεράσπιση δεν αμφισβήτησε την ιδιότητα της μάρτυρος, ούτε και ότι τα έγγραφα που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου βρίσκονταν εντός του φακέλου της ποινικής υπόθεσης 80/2009. Συνεπώς αποδέχομαι την μαρτυρία της και ειδικότερα το ότι τα έγγραφα τα οποία κατέθεσε στο Δικαστήριο βρίσκονταν εντός του εν λόγω φακέλου. Αξιολόγηση Μαρτύρων Εναγομένου Ο Εναγόμενος (Μ.Υ. 1) δεν μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Θεωρώ ότι ο εν λόγω μάρτυρας δεν προσήλθε στο Δικαστήριο με σκοπό να πει την αλήθεια σε σχέση με το επίδικο περιστατικό. Αν και ο εν λόγω μάρτυρας ήταν γενικά ήρεμος στις απαντήσεις του τούτο δεν σημαίνει ότι η μαρτυρία του πρέπει να γίνει αποδεκτή. Κατά τη μαρτυρία του ο Εναγόμενος προσπάθησε να πείσει ότι δεν ήταν αυτός που επιτέθηκε πρώτος στον Ενάγοντα αλλά το αντίθετο. Στην προσπάθεια του όμως αυτή περιέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις, δεν ήταν σταθερός και συνεπής στις θέσεις του, κάποιες από τις οποίες δεν βρίσκουν έρεισμα στη λογική ή δεν είναι πειστικές. Συγκεκριμένα: Κατ' αρχήν υπάρχει αντίθεση σημαντικών πτυχών των όσων ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου αφενός, με τις δικογραφημένες του θέσεις αφετέρου. Με την υπεράσπιση του ισχυρίζεται ότι ενώ οδηγούσε το αυτοκίνητο του στην οδό Κυβέλης δέχτηκε απρόκλητη φραστική επίθεση συνοδευόμενη από απειλητικές διαθέσεις από τον Ενάγοντα και ακολούθως σταμάτησε το όχημα του παραπλεύρως της συγκεκριμένης οδού για να ζητήσει σε ήπιους τόνους εξηγήσεις. Κατά την κατάθεση του στην Αστυνομία την οποία υιοθέτησε και ενόρκως ενώπιον του Δικαστηρίου αναφέρει ότι ο ίδιος ήταν αυτός που πρώτος απηύθυνε τον λόγο στον Ενάγοντα για να ακολουθήσει η μεταξύ τους στιχομυθία. Η διάσταση της μαρτυρίας του Εναγομένου με τις δικογραφημένες θέσεις προσμετράται μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία. (βλ. Σοφοκλής Σοφοκλέους v. Κυριακής Τσεσμελόγλου
(2006)1 (Β) Α.Α.Δ. 1153.) Χρήζει επίσης αναφοράς το Τεκμήριο 6 ήτοι το κατηγορητήριο και τα πρακτικά από την ποινική υπόθεση αρ. 80/2009 η οποία σχηματίσθηκε εναντίον του Εναγομένου και αφορούσε ποινικά αδικήματα της επίθεσης προκαλούσας πραγματική σωματική βλάβη, ανησυχία και οπλοφορία. Με βάση τις λεπτομέρειες αδικήματος (1η κατηγορία) που παραδέχτηκε ο Εναγόμενος στην ποινική υπόθεση, αυτός στις 21.3.2008 επιτέθηκε εναντίον του Γλαύκου Μιχαηλίδη και του προκάλεσε πραγματική σωματική βλάβη. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες το περιστατικό έλαβε χώρα στην οδό Νέαρχου Κληρίδη. Σημειώνω ότι με βάση την μαρτυρία που έχω ενώπιον μου στην παρούσα υπόθεση, το περιστατικό συνέβηκε στην οδό Κυβέλης. Σε κάθε περίπτωση ο ίδιος ο Εναγόμενος κατά την μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου παραδέχτηκε ότι το συμβάν που αφορούσε η ποινική υπόθεση είναι το ίδιο που αφορά και η παρούσα αγωγή. Σε σχέση με τα γεγονότα που αναφέρθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ποινικής δικαιοδοσίας στο στάδιο επιβολής ποινής παραθέτω αυτολεξεί απόσπασμα από την απόφαση του Δικαστηρίου: «Όπως επεξηγήθηκε από τις δύο πλευρές, την 21.3.2008 και ενώ ο κατηγορούμενος οδηγούσε υπηρεσιακό όχημα στην οδό που αναφέρθηκε από την Κατηγορούσα αρχή, σε εκείνο το σημείο και χρόνο ήρθε αντιμέτωπος με τον παραπονούμενο, ο οποίος, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ήτο πεζός και ευρίσκετο μαζί με το σκύλο του. Τότε ο κατηγορούμενος σταμάτησε το όχημα του, άνοιξε το παράθυρο αυτού και μίλησε μαζί με τον παραπονούμενο. Σύμφωνα με την υπεράσπιση, θέση της οποίας δεν αμφισβητήθηκε, ο κατηγορούμενος ανέφερε στον παραπονούμενο, «δεν ντρέπεσαι να προσπαθείς να χαλάσεις μια οικογένεια» και τότε οι δύο άντρες αντάλλαξαν μεταξύ τους κάποια συζήτηση που οδήγησε στο τέλος της ημέρας τον παραπονούμενο να ζητά από τον κατηγορούμενο να εξέλθει του οχήματος. Μόλις ο τελευταίος προσπάθησε να πράξει τούτο, ο παραπονούμενος χτύπησε τον κατηγορούμενο και τότε ο κατηγορούμενος προσπάθησε με ξύλινη βέργα που βρήκε εντός του υπηρεσιακού οχήματος που κρατούσε να αμυνθεί. Όλα τα πιο πάνω δεν αμφισβητήθηκαν και παραμένουν γεγονότα. Τότε, σύμφωνα με τον κ. Πεκρή, προχώρησε και ο κατηγορούμενος να αμυνθεί αλλά η έκνομη συμπεριφορά του ανάγεται σύμφωνα πάντα με το συνήγορο του εφόσον υπερέβη την αρχική αυτοάμυνα και αφότου ο παραπονούμενος απώλεσε την ξύλινη βέργα του που εκείνος κρατούσε, ο κατηγορούμενος επέμενε και κτύπησε αυτόν με τον τρόπο που επεξηγήθηκε από την κατηγορούσα αρχή. Εδώ είναι που εστιάζεται και η διάπραξη και των 3 αδικημάτων που φαίνονται στο πρόσωπο του κατηγορητηρίου.» Στην Πουρίκκος ν. Βασιλείου
(1993)1 Α.Α.Δ. 256 λέχθηκε ότι τα όσα αναφέρθηκαν από τον κατηγορούμενο προς μετριασμό της ποινής δεν αφαιρούν οτιδήποτε από την άνευ όρων παραδοχή που έγινε ως προς τη δική του ενοχή. (βλ. επίσης Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Μαυροβέλη κ.α.
(2011)1 Α.Α.Δ. 1467). Στην παρούσα αγωγή ο Εναγόμενος προσπάθησε να διαφοροποιηθεί από την προηγούμενη παραδοχή του στην ποινική υπόθεση λέγοντας τόσο κατά την μαρτυρία του όσο και με βάση τις δικογραφημένες του θέσεις ότι καθ' όλη την διάρκεια βρισκόταν σε κατάσταση αυτοάμυνας. Τούτο όμως έρχεται σε αντίθεση με τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το αδίκημα που παραδέχτηκε στην ποινική υπόθεση. Τα γεγονότα που λέχθηκαν στο στάδιο μετριασμού της ποινής δεν αναιρούν οτιδήποτε από το αδίκημα που παραδέχτηκε ο Εναγόμενος, ήτοι ότι επιτέθηκε στον Ενάγοντα και προκάλεσε σε αυτόν πραγματική σωματική βλάβη έστω υπό τις συνθήκες που αναφέρονται εκεί. Εάν καθ' όλη την διάρκεια του περιστατικού βρισκόταν σε αυτοάμυνα τότε δεν θα έπρεπε να είχε γίνει αποδεκτή η παραδοχή του ενώπιον του ποινικού Δικαστηρίου. Γι' αυτό και στην ποινική υπόθεση ο συνήγορος του κατέστησε σαφές ότι σε κάποιο στάδιο ο Εναγόμενος έπαυσε να βρίσκεται σε αυτοάμυνα και διέπραξε ο ίδιος επίθεση. Η διάσταση των θέσεων που υποστήριξε ο Εναγόμενος στην ποινική υπόθεση με τις θέσεις που υποστηρίζει στην παρούσα υπόθεση εντοπίζεται στο ότι σήμερα αρνείται παντελώς ότι προέβη σε οποιαδήποτε επίθεση και ότι καθόλη την διάρκεια βρισκόταν σε αυτοάμυνα προβάλλοντας έτσι την υπεράσπιση του άρθρου 27 του Κεφ. 148. Τούτο το γεγονός, η αντίφαση δηλαδή της θέσης που προωθεί στην παρούσα αγωγή με την θέση που προώθησε στην ποινική υπόθεση, κρίνω ότι πλήττει την αξιοπιστία του. Στην Αγησιλάου ν. Χρίστου
(1989)1 Α.Α.Δ. 713 αποφασίστηκε ότι μαζί με την υπόλοιπη μαρτυρία το Δικαστήριο έχει καθήκον να λάβει υπόψη και να συνεκτιμήσει τη μαρτυρία για την παραδοχή του εναγόμενου για σκοπούς εξαγωγής ορθών συμπερασμάτων αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης και για σκοπούς αξιολόγησης της μαρτυρίας. Συνεκτιμώντας την θέση που ο Εναγόμενος προσπάθησε να προωθήσει στην παρούσα υπόθεση με την θέση την οποία είχε προβάλει στα πλαίσια της ποινικής υπόθεσης κρίνω ότι ο Εναγόμενος δεν λέει την αλήθεια σε σχέση με το επίδικο περιστατικό. Ανεξάρτητα από τα πιο πάνω κρίνω ότι ο μάρτυρας δεν είπε την αλήθεια και για τους εξής λόγους. Προσπάθησε να πείσει το Δικαστήριο ότι το να σταματήσει το όχημα του για να ζητήσει τον λόγο από τον Ενάγοντα ήταν κάτι απόλυτα φυσιολογικό αν λάβει κανείς υπόψη το ιστορικό μεταξύ των δύο ανδρών. Προσπάθησε επίσης να πείσει το Δικαστήριο ότι η λέξη που χρησιμοποίησε για να χαρακτηρίσει τον Ενάγοντα, ήτοι η λέξη «παλιόπαιδο» δεν είναι υβριστική ή έστω προκλητική. Η μαρτυρία του θεωρώ ότι αντιστρατεύεται την κοινή λογική. Σταμάτησε το όχημα του ενώ ο ίδιος βρισκόταν σε ώρα εργασίας για να διαπληκτιστεί με τον Ενάγοντα ενώ σε άλλο σημείο της αντεξέτασης του ανέφερε ότι δεν θα έκανε ποτέ κάτι τέτοιο μέρα μεσημέρι και με το κοστούμι της δουλειάς του. Ήταν γενικά εμφανής η προσπάθεια του να αποποιηθεί οποιασδήποτε ευθύνης του για το επίδικο περιστατικό και σχημάτισα την εντύπωση, ότι κατέβαλε ιδιαίτερη προσπάθεια να παρουσιαστεί ως το θύμα της υπόθεσης απλά και μόνο συνεπεία της ερωτικής σχέσης του Ενάγοντος με την σύζυγό του και με τον τρόπο αυτό να κερδίσει την συμπάθεια του Δικαστηρίου. Συνεπεία των πιο πάνω δεν αποδέχομαι την μαρτυρία του. Ο Μ.Υ. 2 ήταν σαφής και σταθερός στις απαντήσεις του και η αξιοπιστία του δεν αμφισβητήθηκε ούτε και πλήγηκε κατά την σύντομη αντεξέταση του. Επομένως αποδέχομαι την μαρτυρία του. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Μετά την πιο πάνω αξιολόγηση μαρτυρίας προκύπτουν τα εξής ευρήματα του Δικαστηρίου. Ενάγοντας και Εναγόμενος γνωρίζονταν για κάποιο χρονικό διάστημα πριν λάβει χώρα το επίδικο περιστατικό. Ο Ενάγοντας διατηρούσε από το έτος 2007 κρυφό ερωτικό δεσμό με την σύζυγο του Εναγομένου. Σε κάποιο στάδιο που δεν καθορίστηκε χρονικά αλλά εν πάση περιπτώσει πριν τις 21.3.2008 ο Εναγόμενος έμαθε για τον ερωτικό δεσμό του Ενάγοντος με την σύζυγο του. Στις 21.3.2008 ενώ ο Ενάγοντας βρισκόταν μπροστά από τη κατοικία του στην οδό Κυβέλης 2 στους Αγίους Ομολογητές στη Λευκωσία και πήγαινε περίπατο με τον σκύλο του, ο Εναγόμενος σταμάτησε με το αυτοκίνητό του διαγώνια μπροστά του και χωρίς να προηγηθεί κάποια συζήτηση κατέβηκε και άρχισε να κτυπά τον Ενάγοντα στο κεφάλι τους ώμους και τα χέρια. Ο Ενάγοντας προσπάθησε να δέσει τον σκύλο του και όταν τα κατάφερε τράπηκε σε φυγή. Ακολούθως ο Εναγόμενος μπήκε στο αυτοκίνητο του και αποχώρησε. Συνεπεία της επίθεσης που δέχτηκε ο Ενάγοντας υπέστη κάκωση και εκδορά στο 5 δάκτυλο του δεξιού του χεριού, και κακώσεις στον δεξιό μηρό, στο δεξιό γόνατο, και στη ράχη. Του δόθηκε φαρμακευτική αγωγή και άδεια ασθενείας από 21.3.2008 μέχρι 28.3.2008. Ο Ενάγοντας κατέβαλε ως έξοδα εξέτασης από τον Δρ. Βασίλη Δημητριάδη €40,00 (τεκμήριο 4). ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της επίθεσης όπως προκύπτουν από το άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 είναι τα ακόλουθα: - Η χρήση βίας. Στο σύγγραμμα των Αρτέμη, Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα (Τόμος 1) στις σελ. 92-94 αναφέρεται ότι το αδίκημα της επίθεσης περιλαμβάνει τα δύο συναφή αδικήματα του κοινού δικαίου της απειλής χρήσης βίας (assault) και της εφαρμογής βίας (battery). Όσον αφορά τη χρήση βίας αναφέρεται ότι η βία θα πρέπει να συνίσταται σε άμεση επαφή είτε με το σώμα του εναγόμενου (π.χ. με γροθιά) είτε με κάποιο όργανο (π.χ. κτύπημα με ρόπαλο). Εδώ να σημειωθεί ότι στην παρ. 2 του άρθρου 26 αναφέρονται και άλλες περιστάσεις, οι οποίες συμπεριλαμβάνονται στην έννοια της χρήσης βίας. - Η ύπαρξη πρόθεσης. Απαιτείται η απόδειξη πρόθεσης άσκησης βίας κατά του προσώπου άλλου. Όπου, όμως, η χρήση βίας είναι αποτέλεσμα αμελούς πράξης, τότε η βάση αγωγής θα πρέπει να είναι αμέλεια και όχι επίθεση (βλ., Wilson v. Pringle
(1982)2 All E R 440 και Rasid v. Braybrook
(1972)8 JSC 1082). Η πρόθεση εμπεριέχει την συνειδητοποίηση (advertence) στο μυαλό του εναγόμενου για την συμπεριφορά του και τις συνέπειές της μαζί με επιθυμία για την έλευση των συνεπειών αυτών. Στην υπόθεση DPP v. Smith
(1961)AC 290 αποφασίστηκε ότι, ένας διάδικος θα πρέπει να θεωρείται ότι, είχε την πρόθεση αν αυτό που απορρέει από την πράξη του είναι η αναγκαία ή φυσική συνέπεια αυτού που πράττει. - Η απουσία της συναίνεσης του άλλου προσώπου. Το αστικό αδίκημα της επίθεσης διαπράττεται μόνο όπου δεν υπάρχει η συναίνεση του προσώπου το οποίο είναι ο δέκτης της βίας ή εάν τέτοια συναίνεση λήφθηκε κατόπιν απάτης ή απειλής. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω και με βάση τα ευρήματα στα οποία έχω καταλήξει κρίνω ότι ο Ενάγοντας έχει αποδείξει στον απαραίτητο βαθμό ότι ο εναγόμενος διέπραξε εναντίον του το αστικό αδίκημα της επίθεσης και του προκάλεσε τις προαναφερόμενες σωματικές βλάβες. Ειδικότερα τα περιστατικά της υπόθεσης αναπόδραστα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο Εναγόμενος χρησιμοποίησε βία εναντίον του Ενάγοντος με πρόθεση και χωρίς συνέναιση του Ενάγοντος. Συνεπώς θα προχωρήσω να εξετάσω το θέμα των αποζημιώσεων που μπορούν να επιδικαστούν υπέρ του Ενάγοντος. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Κεφ. 148 οποιοδήποτε πρόσωπο υφίσταται βλάβη λόγω αστικού αδικήματος δικαιούται να αναζητήσει από τo πρόσωπο το οποίο διέπραξε ή ευθύνεται για το αστικό αδίκημα τις θεραπείες τις οποίες το δικαστήριο έχει εξουσία να χορηγήσει. Ειδικές Αποζημιώσεις Οι ειδικές αποζημιώσεις είναι η πραγματική οικονομική απώλεια του Ενάγοντος η οποία μπορεί να υπολογιστεί με απόλυτους αριθμούς και με ακρίβεια. Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται στα δικόγραφα με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται αυστηρά (βλ. Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239). Στην Μιχαηλίδη ν. Κακουλλή
(1992)1 Α.Α.Δ. 673 αναφέρθηκε ότι είναι πρωτίστως καθήκον του ενάγοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο με αξιόπιστη μαρτυρία για τη βασιμότητα της απαίτησης του και όχι για τον εναγόμενο να την αντικρούσει. Με την έκθεση απαίτησης του ο Ενάγοντας ζητά ως ειδικές αποζημιώσεις συνολικά το ποσό των €
  1. Ειδικότερα ζητά απώλεια εισοδημάτων προς €500, ιατρική εξέταση από Δρ. Βασίλη Δημητριάδη €40,00, ιατρικό πιστοποιητικό από Δρ. Βασίλη Δημητριάδη επίσης €40,00 και τέλος Ιατρικό Πιστοποιητικό Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας €85,
  2. Όσον αφορά τα έξοδα Ιατρικής εξέτασης από τον Δρ. Βασίλη Δημητριάδη αυτά προκύπτουν από την απόδειξη είσπραξης που κατατέθηκε ως τεκμήριο 4 το οποίο δεν αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση. Συνεπώς κρίνω ότι το έξοδο αυτό έχει αποδειχθεί με την αυστηρότητα που απαιτείται. Σε σχέση όμως με την αξίωση του ποσού των €40,00 για ιατρικό πιστοποιητικό από Δρ. Βασίλη Δημητριάδη επίσης και €85,00 για Ιατρικό Πιστοποιητικό Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία είτε προφορική είτε έγγραφη πέρα από τα αναφερόμενα από τον ίδιο τον Ενάγοντα. Ως εκ των άνω κρίνω ότι ο ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει με την δέουσα αυστηρότητα το έξοδο αυτό. Επίσης σε σχέση με την απώλεια εισοδημάτων ο Ενάγοντας απέτυχε να συνδέσει την άδεια ασθενείας που του δόθηκε με τα εισοδήματά από την εργασία του. Το βάρος απόδειξης για την απόδειξη της πραγματικής απώλειας το φέρει ο ίδιος ο Ενάγοντας. Όπως ήδη αναφέρθηκε απαιτείται αυστηρή απόδειξη τέτοιου είδους ζημιάς. (βλ. Demetrios Emmanuel & Αnother v. Andronicos Nicolaou & Αnother
(1977)1 C.L.R. 15) Από την στιγμή που ο Ενάγοντας δεν προσκόμισε μαρτυρία σε σχέση με τα εισοδήματά του τότε η απαίτηση για το ποσό των €500 είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Γενικές αποζημιώσεις Σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι να δοθεί στον ενάγοντα αποζημίωση για την ζημιά, απώλεια ή βλάβη που έχει υποστεί (βλ. Χάρης Χαριλάου ν. Νικόλας Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460). Οι αποζημιώσεις έχουν βασικά αντισταθμιστικό χαρακτήρα με σκοπό την αποκατάσταση του ενάγοντα. (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74) Όταν η αποκατάσταση αυτή μπορεί να γίνει με ακριβή υπολογισμό της αντικειμενικής απώλειας του Ενάγοντος τότε μιλούμε για επιδίκαση ειδικών αποζημιώσεων (ανωτέρω). Όταν όμως η απώλεια δεν είναι χρηματική τότε το Δικαστήριο έχει εξουσία να επιδικάσει γενικές αποζημιώσεις. Τέτοιου είδους αποζημιώσεις πρέπει σύμφωνα με την νομολογία να είναι κοινωνικά αποδεκτές κατά τον ουσιώδη χρόνο. Δεν υπάρχει τέλεια χρηματική αποζημίωση για απώλεια η οποία δεν είναι εξ αντικειμένου χρηματική, όπως είναι ο ανθρώπινος πόνος. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του θύματος χωρίς όμως να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, 793). Στις περιπτώσεις επίθεσης ο υπολογισμός και η επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων γίνεται με τον ίδιο τρόπο που γίνεται για σωματικές βλάβες που προκύπτουν ως αποτέλεσμα οποιουδήποτε άλλου αστικού αδικήματος. Βεβαίως το αδίκημα της επίθεσης δεν αφορά μόνο σωματικές βλάβες. Πρόκειται για αδίκημα που επεμβαίνει στο πρόσωπο και ζημιά μπορεί να επιδικαστεί σε σχέση με βλάβη στα αισθήματα του προσώπου όπως είναι η υπόληψη, η ψυχική υγεία η ντροπή. (βλ. Mc Gregor on Damages, 15η έκδ., παρ. 1615). Η προσβολή της τιμής και της αξιοπρέπειας σχετίζεται και με τις επαυξημένες αποζημιώσεις στις οποίες θα αναφερθώ πιο κάτω. Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή αύξηση του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξία του χρήματος. Για τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων στη Νικολάου ανωτέρω λέχθηκε ότι το Δικαστήριο δεν πρέπει απαραίτητα και σε κάθε περίπτωση να αναφέρεται σε οποιανδήποτε νομολογία για παρόμοια τραύματα ώστε να καθοδηγηθεί επί του ορθού ποσού που θα πρέπει να επιδικάσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις όπου υπάρχουν ιδιάζουσες περιστάσεις ή τραύματα, το Δικαστήριο ενδεχομένως να ανατρέξει σε νομολογία για να αντλήσει καθοδήγηση. Όμως, όπου το Δικαστήριο μπορεί από μόνο του να καθορίσει το ποσό μπορεί να το πράξει και η παράλειψη αναφοράς σε νομολογία, από μόνη της, δεν επηρεάζει καθ' οιονδήποτε τρόπο την κρίση του και ούτε καθιστά την απόφαση του εσφαλμένη. Παραδειγματικές Αποζημιώσεις Σε αστικά αδικήματα μπορεί να επιδικασθούν επίσης παραδειγματικές (exemplary) αποζημιώσεις γνωστές και ως τιμωρητικές (punitive) αποζημιώσεις ακριβώς γιατί σκοπό έχουν την τιμωρία του εναγόμενου και την αποτροπή του από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον και όχι την αποκατάσταση του ενάγοντα. (βλ. Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη ως Διαχειριστή της περιουσίας του Πτωχεύσαντος Λούη Αιμιλίου
(2009)1Β Α.Α.Δ 1339). Αρχικά στην Αγγλία υπήρχε η άποψη ότι τέτοιου είδους αποζημιώσεις μπορούσαν να επιδικαστούν εκεί που η συμπεριφορά του Εναγομένου ήταν τέτοια που άξιζε τιμωρίας προς αποκατάσταση του δικαίου και για παραδειγματισμό. Με την υπόθεση Rookes v. Barnard
(1964)All E.R. 367, η ορθότητα της οποίας επιβεβαιώθηκε μεταγενέστερα στην υπόθεση Cassell & Co. Ltd v. Broome
(1972)1 All E.R. 801 περιορίστηκε η ευχέρεια επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων μόνο σε εκείνες τις περιπτώσεις αστικών αδικημάτων
(1)που προκύπτουν από καταπιεστική συμπεριφορά από την διοίκηση ή
(2)που αφορούν συμπεριφορά που παραγνωρίζει πλήρως τα δικαιώματα του ζημιωθέντος και αποσκοπεί στον προσπορισμό κέρδους ή
(3)για τα οποία ρητά ο νόμος επιτρέπει την επιδίκαση τέτοιων αποζημιώσεων. Στην Cassel επισημάνθηκε ότι οι τρεις αυτές κατηγορίες πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται με ευρύτητα. Μεταξύ άλλων χωρών όπου εφαρμόζεται το Κοινοδίκαιο, έτσι και στην Κύπρο η αποφάσεις Rookes και Cassell ανωτέρω αποδοκιμάστηκαν. Ειδικότερα στην Papakokinnou and others v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65 αν και δεν προέκυπτε ανάγκη να αποφασιστεί εάν οι κανόνες που καθιερώθηκαν στην Rookes εφαρμόζονται στην Κύπρο καθότι στα γεγονότα της υπόθεσης εκείνης η περίπτωση ενέπιπτε ακριβώς σε μια από τις τρεις περιπτώσεις της Rookes, εντούτοις εκφράστηκε η προτίμηση προς την ευρύτερη προσέγγιση που επιτρέπει την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων για άδικη πράξη η οποία είναι αξιόμεμπτη και η οποία να αξίζει τιμωρία από Δικαστήριο αστικής δικαιοδοσίας. Με αυτό τον τρόπο το Αστικό Δίκαιο θα έχει ένα αποτελεσματικό «όπλο» ενάντια στην ανυπότακτη διαγωγή. Στην υπόθεση Adrian Holdings Ltd. ν. Kυπριακής Δημοκρατίας
(1998)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1836 λέχθηκε ότι αξιόμεμπτη διαγωγή είναι εκείνη που συνοδεύεται από έντονα στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας ή αθέμιτου κίνητρου, ιδιαίτερα όταν τείνει να ταπεινώσει το θύμα του αδικήματος. Πρέπει να επισημανθεί ότι πριν την υπόθεση Papakokkinou αλλά μετά την απόφαση Rookes είχε εκδοθεί η απόφαση στην υπόθεση Stavros Gregoriades v. Evangelos Kyriakides
(1970)1 CLR 120, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο επιδοκίμασε την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων σε ένα νεαρό ιατρό, ο οποίος είχε δεχτεί επίθεση από τον πρώην πεθερό του στο κτίριο του Δικαστηρίου. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικρότησε την άποψη του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι επρόκειτο για βιαιοπραγία υπό επιβαρυντικές περιστάσεις που διεπράχθη στο χώρο του Δικαστηρίου, χωρίς πρόκληση εκ μέρους του εφεσείοντα, και πως ήταν κατάλληλη περίπτωση για την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Βέβαια στη μεταγενέστερη υπόθεση Eliades v. Lyssarides
(1979)C.L.R. 254 όπου αναφέρθηκε η υπόθεση Gregoriades λέχθηκε ότι αυτό που έχει σημασία δεν είναι η ονομασία που δίνεται στις αποζημιώσεις αλλά ο λόγος για τον οποίον επιδικάζονται. Εκτενέστερη αναφορά στην διαφοροποίηση ανάμεσα στις παραδειγματικές και επαυξημένες αποζημιώσεις θα κάνω σε κατοπινό στάδιο της απόφασής μου. Εξαιρετικής σημασίας θεωρώ το εξής απόσπασμα από την απόφαση Ερωτοκρίτου Γιαννάκης ν. Ειρήναρχου Θεοδώρου και Άλλης,
(1997)1 Α.Α.Δ.
  1. Έχει ως εξής: «Δεν είναι άσκοπο να υπενθυμίσουμε ότι στα πρώτα χρόνια της εξέλιξης του κοινού δικαίου δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων. Η αυστηρή διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων που αναγνωρίστηκε συν τω χρόνω δεν εξάλειψε ολοσχερώς τη δυνατότητα επιβολής χρηματικής τιμωρίας στον κατά το αστικό δίκαιο αδικοπραγούντα· περιορίστηκε όμως στις τρεις κατηγορίες που αναγνωρίστηκαν στη Rookes v. Barnard και επαναβεβαιώθηκαν στην Cassel & Co Ltd v. Broome και σειρά μεταγενέστερων αποφάσεων. (Βλ. μεταξύ άλλων Βlackshaw v. Lord [1983] 2 All E. R.
  2. AB v. South West Water Services Ltd [1993] 1 All E.R.
  3. John v. MGN Ltd [1996] 2 All E.R. 35.)» Σε σχέση με το καθορισμό του ύψους των παραδειγματικών αποζημιώσεων λέχθηκε στην Papakokkinou (ανωτέρω) ότι λαμβάνεται υπόψη η σοβαρότητα της συμπεριφοράς και η οικονομική κατάσταση του εναγομένου. Επίσης με αναφορά στην υπόθεση Cassell λέχθηκε ότι είναι λάθος να διαχωρίζονται οι γενικές αποζημιώσεις από τις παραδειγματικές. Στο τέλος θα πρέπει να δίδεται ένα ποσό βασισμένο στη σφαιρική αντίληψη των γεγονότων της υπόθεσης. (βλ. επίσης Λούκας Κωνσταντίνου ή Λούκας Κ. Μήτα ν. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λτδ
(2003)1(Γ) ΑΑΔ 1952). Στο σύγγραμμα McGregor on Damages, 24η Έκδοση, παράγρ. 326-334 ανφέρεται ότι το ύψος των γενικών αποζημιώσεων είναι σχετικό και δεν επιδικάζονται παραδειγματικές αν το ύψος των γενικών αποζημιώσεων είναι ικανό για να τιμωρήσει τον εναγόμενο για την πράξη του. Επαυξημένες Αποζημιώσεις Όπως λέχθηκε στην Papakokinnou (ανωτέρω) οι επαυξημένες αποζημιώσεις αποτελούν μια κατηγορία ενδιάμεση μεταξύ των αντισταθμιστικών (compensatory) και των παραδειγματικών (exemplary) αποζημιώσεων. Είναι ένα είδος επαυξημένων αντισταθμιστικών αποζημιώσεων, επαυξημένων στο βαθμό που να δείχνουν την αποδοκιμασία του Δικαστηρίου όσον αφορά τη διαγωγή του εναγόμενου αλλά μέσα στο πεδίο των αντισταθμιστικών αποζημιώσεων. Η διαφορά ανάμεσα στις παραδειγματικές και τις επαυξημένες αποζημιώσεις επισημάνθηκε επίσης στην Eliades v. Lyssarides
(1979)1 C.L.R. 254, που αφορούσε επίθεση σε αίθουσα του ξενοδοχείου ″Χίλτον″ στην παρουσία αρκετών προσώπων. Λέχθηκε ότι στα πλαίσια αποζημιώσεων το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη τα κίνητρα και τη συμπεριφορά του εναγόμενου και όπου αυτά επαυξάνουν τις βλάβες του ενάγοντα οι αποζημιώσεις θα αυξηθούν ανάλογα. Αναφέρεται επίσης ότι αυτές οι επαυξημένες αποζημιώσεις είναι αντισταθμιστικές αφού δίδονται για την βλάβη του ενάγοντα στα αισθήματα, την τιμή και την αξιοπρέπεια του. Αντίθετα οι παραδειγματικές δεν είναι αντισταθμιστικές αλλά επιδικάζονται για τιμωρία του εναγόμενου και για να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Η υπόθεση Socrates Eliades v. Vassos Lyssarides
(1979)1 C.L.R. 254 Το Εφετείο επικύρωσε την επιδίκαση αποζημιώσεων Λ.Κ.700 διαπιστώνοντας όμως ότι στην πραγματικότητα είχαν επιδικαστεί από το πρωτόδικο Δικαστήριο ως επαυξημένες αποζημιώσεις (aggravated damages) και όχι ως παραδειγματικές (exemplary damages), αφού δόθηκαν με αναφορά προς το αίσθημα αξιοπρέπειας και περηφάνιας του θύματος. Όπως αναφέρεται σε απόσπασμα που παρατίθεται από τους Winfield and Jolowicz on Tort (10η έκδ. σελ. 555-556): ″These ″aggravated damages″ are truly compensatory, being given for the injury to the plaintiff's proper feelings of dignity and pride. Exemplary damages on the other hand, are not compensatory but are awarded to punish the defendant and to deter him from similar behavior in the future″. Στη Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη ως Διαχειριστή της περιουσίας του Πτωχεύσαντος Λούη Αιμιλίου
(2009)1Β Α.Α.Δ 1339) Η διαφορά μεταξύ των δύο φαίνεται να είναι περισσότερο θεωρητική και όπως επισήμανε ο Λόρδος Devlin στη Rookes v. Barnard [1964] 1 All E.R. 367, οι επαυξημένες αποζημιώσεις μπορεί να καλύψουν όλες τις περιπτώσεις, εκτός από κάποιες σπάνιες περιστάσεις που ενδεχομένως να υπάρχουν ιδιάζοντα γεγονότα που να συνηγορούν υπέρ της κατ' εξαίρεση χορήγησης της θεραπείας των παραδειγματικών αποζημιώσεων (Βλ. Papakokkinou v. Kanther
(1982)1 Α.Α.Δ. 65, στις σελ. 76-78)». Μετά την εξέταση πιο πάνω της νομικής πτυχής των αποζημιώσεων σε αστικά αδικήματα θα εξετάσω στη συνέχεια τις αιτούμενες από τον ενάγοντα αποζημιώσεις. Θεωρώ ότι η παρούσα περίπτωση είναι κατάλληλη για να επιδικαστούν επαυξημένες αποζημιώσεις. Η επίθεση που δέχθηκε ο ενάγοντας, έλαβε χώρα σε δημόσιο χώρο ενώ ο Ενάγοντας πήγαινε αμέριμνος βόλτα με τον σκύλο του. Η επίθεση προσέβαλε εκτός από την σωματική ακεραιότητα του Ενάγοντος, τα αισθήματα, την τιμή και την αξιοπρέπεια του. Βέβαια δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι τραυματισμοί του Ενάγοντος μπορεί να χαρακτηριστούν ως ελαφρείς κάτι το οποίο επιβεβαίωσε και ο Μ.Ε.
  1. Υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης και υπό το φως της νομολογίας που εκτέθηκε πιο πάνω κρίνω ορθό και δίκαιο να επιδκαστεί υπέρ του Ενάγοντος για σκοπούς αποκατάστασης το ποσό των €1.500,
  2. Στο ποσό αυτό συμπεριλαμβάνονται αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες τον πόνο και ταλαιπωρία του Ενάγοντος, αλλά και επαυξημένες αποζημιώσεις για την βλάβη που ο Ενάγοντας υπέστη στα αισθήματά του και το πλήγμα που επήλθε στην αξιοπρέπειά του ένεκα της συμπεριφοράς του Εναγόμενου. Δεν επιδικάζονται τιμωρητικές αποζημιώσεις καθότι κρίνω ότι το ύψος των γενικών αποζημιώσεων είναι ικανό για να τιμωρήσει τον εναγόμενο για την πράξη του. Εξ άλλου δεν έχω ενώπιον μου μαρτυρία που θα καθιστούσε δυνατό τον υπολογισμό τέτοιων αποζημιώσεων, ήτοι την οικονομική κατάσταση του Εναγομένου. Σημειώνω επίσης ότι η τιμωρία του Εναγομένου σε σχέση με το επίδικο περιστατικό έχει επιτευχθεί και μέσα από την επιβολή ποινής από Δικαστήριο ποινικής δικαιοδοσίας. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Συνεπώς εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντος και εναντίον του Εναγομένου για το ποσό €1540,00 πλεόν νόμιμο τόκο επί του ίδιου ποσού. Επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντος και εναντίον του Εναγομένου τα έξοδα της αγωγής στην αντίστοιχη κλίμακα. Αυτά να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η ανταπαίτηση του Εναγομένου αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Εν όψει του ότι η ανταπαίτηση εκδικάστηκε ταυτόχρονα με την απαίτηση δεν εκδίδεται οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. (Υπ.) ............................................... Χρ. Ρασπόπουλος, προσ. Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.