Ελλάδα Μιχαηλίδη ν. Δημήτρη Καρατζιά μέσω του διαχειριστού της περιουσίας του Μάριου Καρατζιά κ.α., Αρ. Αγωγής: 9345/07, 27/11/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2015:A512 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ν. Γιαπανά, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 9345/07 Μεταξύ:- Ελλάδα Μιχαηλίδη Ενάγουσα Και
- Δημήτρη Καρατζιά μέσω του διαχειριστού της περιουσίας του Μάριου Καρατζιά, δυνάμει διατάγματος για περιορισμένο παραχωρητήριο ημερ. 14.9.07
- Μάριου Καρατζιά. Εναγομένων Ημερομηνία: 27.11.15 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα : κ. Γ. Παπαντωνίου Για Εναγόμενο 1 : κ. Αποστολίδης Α Π Ο Φ Α Σ Η Η παρούσα υπόθεση ήταν συνενωμένη με την αγωγή υπ' αριθμό 9344/
- Η κρινόμενη αφορά την ενάγουσα, συνεπιβάτιδα στο όχημα με αριθμό εγγραφής WS951 που οδηγούσε ο σύζυγος της την 5.1.06 στον δρόμο Λευκωσίας - Τροόδους με κατεύθυνση προς το Τρόοδος. Σε κάποιο σημείο το δρόμου ο εναγόμενος 1, αποβιώσας, ερχόμενος εξ αντιθέτου με το όχημα με αριθμό εγγραφής CAA407, ιδιοκτησίας του εναγόμενου 2 εισήλθε στην εξ αντιθέτου λωρίδα με αποτέλεσμα τα δυο οχήματα να συγκρουστούν. Εκ του δυστυχήματος η ενάγουσα υπέστη σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές. Την 11.2.13 έγινε δήλωση εκ μέρους του δικηγόρου των εναγομένων ότι την πλήρη ευθύνη για το δυστύχημα την φέρει ο εναγόμενος 1 και ως αποτέλεσμα της δήλωσης αυτής οι αγωγές εναντίον του εναγομένου 2 απεσύρθησαν χωρίς έξοδα. Περαιτέρω, εν όψει της πιο πάνω εξέλιξης, την 27.3.13, κατόπιν δήλωσης των δικηγόρων εκδόθηκε διάταγμα αποσυνένωσης των δυο αγωγών. Παρέμειναν συνεπώς προς εκδίκαση οι αποζημιώσεις της ενάγουσας από το δυστύχημα. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η ενάγουσα (ΜΕ1) στην γραπτή της δήλωση (Α) ανέφερε ότι κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ήταν ηλικίας 49 ετών με μηνιαίο ακάθαρτο μισθό που ξεπερνούσε τα €476.70 πλέον έκτακτες εργασίες ως καθαρίστρια με επιπλέον εισοδήματα €200-€
- Είχε επίσης ένα επιπλέον εισόδημα από ελαιοκαλιέργεια ώστε το μηνιαίο εισόδημα της ξεπερνούσε τα €
- Μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γ.Ν. Λευκωσίας. Έτυχε άμεσης εγχείρησης και τοποθετήθηκε στην εντατική για 9 ημέρες. Στην συνέχεια παρακολουθείτο από ιδιώτη γιατρό. Αναφέρθηκε στα τραύματα και τις εγχειρίσεις που υπέστη και ότι είχε πολλούς και φρικτούς πόνους. Λόγω των τραυμάτων, της έχουν μείνει πολλές ουλές και έχει ψυχολογικά προβλήματα. Έχει πόνους, κουράζεται και ζαλίζεται, δεν μπορεί να εργαστεί ούτε να παραμείνει πολλή ώρα όρθια και έχει αιμωδίες. Ως της ανέφεραν οι γιατροί θα χρειαστεί να χειρουργηθεί στο μέλλον. Έτυχε και συνεχίζει φυσιοθεραπείας και φαρμακευτική αγωγή και ίσως αναπτύξει γαστρεντερικές επιπλοκές λόγω των φαρμάκων. Την ημέρα του δυστυχήματος ήταν 55 κιλά και μετά ανήλθε στα 90 κιλά λόγω των φαρμάκων. Τώρα έχουν απομείνει 15-20 κιλά που δεν μπόρεσε να απολέσει. Λόγω των τραυμάτων της έχει πόνους και χωλότητα κατά την ορθοστασία, στο περπάτημα ή στις κινήσεις της, συμπτώματα που θα επιδεινωθούν στο μέλλον. Θα αναπτύξει μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα και η όλη κατάσταση της έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην καθημερινή της εργασία. Δυσκολεύεται να ανεβεί σκαλοπάτια και δεν εργάζεται πολλές ώρες, ούτε και όσο εργαζόταν πριν το δυστύχημα με συνέπεια να μειωθεί το εισόδημα της στα €
- Επίσης για 2 έτη δεν εργάστηκε. Συνεπεία του τραυματισμού της μετέβαλε τελείως τον τρόπο ζωής της και τις καθημερινές δραστηριότητες της και δεν μπορεί να απολαμβάνει και να εργάζεται στα κτήματα της τα οποία είχε ως επικερδή δραστηριότητα. Της άρεσε το κολύμπι και τώρα δεν το απολαμβάνει πλήρως. Έχει έντονες σκέψεις, λύπη θλίψη και πίεση λόγω των συνεπειών του δυστυχήματος και επισκεπτόταν κλινική ψυχολόγο. Είχε επαναλαμβανόμενες ενοχλητικές ανακλήσεις του γεγονότος του δυστυχήματος, ενοχλητικά όνειρα και ψυχολογικές ενοχλήσεις. Μετά το δυστύχημα και μέχρι το 2008 δεν οδηγούσε και αντιδρά έντονα σε δυνατούς θορύβους και παθαίνει ταχυπαλμίες όταν ακούει ασθενοφόρο. Λόγω των τραυμάτων και των ουλών αισθάνεται αίσθημα κατωτερότητας και θλίψη. Δεν μπορεί να συνευρεθεί σωματικά με τον σύζυγο της λόγω των ουλών που έχει στην κοιλιά και ο σύζυγος της αισθάνεται ακριβώς το ίδιο. Θα χρειαστεί μελλοντική εγχείρηση που θα της κοστίσει πάνω από €1.000 για βασική αποκατάσταση κάποιων ουλών, ενώ οι γιατροί της ανέφεραν ότι θα χρειαστεί στο μέλλον και άλλες επεμβάσεις για αποκατάσταση των τραυμάτων και των συνεπειών τους. Λόγω της απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων αξιώνει αποζημιώσεις για 10 χρόνια. Αναφέρθηκε επίσης στις ειδικές ζημιές που υπέστη. Ανέφερε επίσης κατά την κυρίως εξέταση της ότι εργαζόταν σε κάποιο κ. Τρύφωνος με μηνιαίο μισθό Λ.Κ.240, ενώ το 2006 και 2007 δεν εργάστηκε το δε 2008 εργάστηκε για μισό χρόνο. Νοιώθει μεγάλη κόπωση, δεν μπορεί να κάτσει ούτε να σκύψει, το αριστερό της πόδι το νοιώθει κοστωμένο. Εργάζεται σε κάποιο σπίτι ορισμένες ώρες γιατί τόσες ώρες την χρειάζεται ο εργοδότης της και τα απογεύματα εργάζεται όπου βρει εργασία σε σπίτια. Εργάζεται σε μόνιμο εργοδότη από τις 10.πμ - 3μ.μ. Μπορεί να εργαστεί οκτώ ώρες αλλά με πίεση και νοιώθει κόπωση. Δεν έκαμε άλλη εγχείρηση αλλά της είπαν ότι θα χρειαστεί στο μέλλον. Τώρα δεν κάνει φυσιοθεραπεία. Κατά την αντεξέταση της υπεβλήθη ότι σύμφωνα με το τεκμ.11
(1)ο μισθός της ήταν €355 και ήταν η θέση της ότι ήταν €476.
- Εργαζόταν επίσης σε μια φίλη της, την κα Ευγενούλλα Κακουλλή καθώς και στην αδελφή της που ήταν κτυπημένη. Η αδελφή της της έδινε €100 και η φίλη της €
- Πήγαινε απογεύματα 2 φορές την εβδομάδα και στις δυο. Ανέφερε επίσης ότι έχουν χωράφια με ελιές και έβγαζαν λάδι με ένα εισόδημα €500 τον χρόνο, το οποίο δεν δήλωνε. Από την 1.6.08 εργάζεται σταθερά με μηνιαίο μισθό €650 καθαρά, δεχόμενη ότι τώρα ο μισθός της είναι μεγαλύτερος. Στην εργασία της πηγαίνει με το αυτοκίνητο από το 2008 και δεν μπορεί να εργαστεί περισσότερες ώρες. Της υπεβλήθη ότι τα ιατρικά πιστοποιητικά δεν αναφέρουν για μόνιμη ανικανότητα και παρέπεμψε στην ψυχολόγο της γιατί μετά το δυστύχημα όλα έχουν αλλάξει. Έπαιρνε αντιφλεγμονώδη φάρμακα για 2 μήνες και δεν πήγε αμέσως σε πλαστικό χειρούργο γιατί δεν είχε χρήματα να πληρώσει. Αρνήθηκε ότι ζει και εργάζεται κανονικά. Η αδελφή της ενάγουσας Κυριακή Πίττα (ΜΕ2), στην γραπτή της δήλωση (Β) κατέθεσε ότι κατά το 2005 όσο και προηγουμένως η ενάγουσα την βοηθούσε στις εργασίες του σπιτιού. Πήγαινε κυρίως απογεύματα 3-5 ώρες, 2-3 φορές την εβδομάδα και της έδινε €100-€120 τον μήνα. Μετά την αποκατάσταση από τους τραυματισμούς της την ρώτησε αν μπορούσε να συνεχίσει να πηγαίνει κοντά της. Η ενάγουσα της είπε ότι δεν μπορούσε και δεν άντεχε να εργάζεται σε έντονη εργασία για πολλές ώρες και πως στη δουλειά που βρήκε εργαζόταν χαλαρά. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι η ενάγουσα ξεκίνησε κοντά της από το 2001 και πήγαινε 2 ή 3 φορές την εβδομάδα. Της έδινε €100 το μήνα και τα εκανόνιζαν. Πήγαινε 3-4 απογεύματα όποτε μπορούσε και δεν της έβαζε κοινωνικές ασφαλίσεις. Δεν μπορούσε να εργαστεί πολλές ώρες και πριν βρει την μόνιμη εργασία δεν μπορούσε να πηγαίνει κοντά της. Της υπεβλήθη ότι δεν την χρειάζεται γι' αυτό και δεν πηγαίνει να εργαστεί κοντά της και απάντησε ότι από το 2008 δεν εργάζεται γιατί τώρα είναι σπίτι και τις δουλειές τις κάνει η ίδια. Η Ευγενεία Κακουλλή (ΜΕ3) κατέθεσε (Γ) ότι γνωρίζει την ενάγουσα από το 2005 και την βοηθούσε στις εργασίες του σπιτιού της. Πήγαινε απογεύματα 4 ώρες, 3 φορές την εβδομάδα και της έδινε €180-200 τον μήνα. Μετά την αποκατάσταση και την θεραπεία της την ρώτησε αν μπορούσε να συνεχίσει να πηγαίνει στην οικία της, αλλά της είπε ότι δεν μπορούσε γιατί είχε πρόβλημα λόγω του τραυματισμού της και δεν άντεχε σε έντονη εργασία. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι γνώριζε πως από το 2008 εργαζόταν τα πρωινά μέχρι τις 3μ.μ. Μετά που ανάρρωσε της είπε να συνεχίσει κοντά της αλλά της απάντησε ότι δεν μπορεί να πιέζεται και πως εργαζόταν μέχρι τις 3μ.μ. Δεν την δήλωνε στις κοινωνικές ασφαλίσεις. Ο γιατρός Νίκος Μαντάς (ΜΕ4) πλαστικός χειρούργος, ανέφερε ότι εξέτασε την ενάγουσα για κάποιες ουλές και έκδωσε ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμ.7). Σύμφωνα με τον μάρτυρα παρήλθαν από το δυστύχημα 7 χρόνια και συνεπώς οι ουλές είναι μόνιμες και δεν θα παρουσιάσουν αυτόματη βελτίωση. Λόγω της θέσης τους είναι εμφανείς και ενοχλητικές. Υπάρχει αισθητική ενόχληση και εμφανισιακά ενοχλούν. Η ουλή στην κοιλιακή χώρα ξεκινά από το επιγάστριο φέρεται κάθετα προς τα κάτω, παρακάμπτει τον ομφαλό και συνεχίζει στο υπογάστριο. Λόγω της κάθετης φοράς παρουσιάζει χειρότερο αισθητικό αποτέλεσμα αν συγκριθεί με μια οριζόντια τομή κοιλιοπλαστικής. Δεν υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης λόγω της θέσης και της φοράς της και μόνο με τεχνική λέιζερ μπορεί να θεραπευτεί το κόκκινο χρώμα. Θα έχει μια μικρή βελτίωση και το κόστος είναι €1.
- Έλαβε από την ενάγουσα το ποσό των €200 για 4-5 θεραπείες. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι από την 15.5.13 δεν την ξαναείδε. Πάντοτε κατά τις επεμβάσεις δίνονται κάποιες κρέμες και γίνονται τοπικές θεραπείες για να παραμείνει η καλύτερη δυνατή ουλή. Παρόλα αυτά η ποιότητα της ουλής εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, ήτοι τομή, φορά, ηλικία του ατόμου, χρώμα δέρματος, μόλυνση, διαβήτης κλπ. Η ουλή της ενάγουσας προήλθε από λαπαρατομή. Ώριμη είναι μια ουλή ηλικίας 2-3 ετών και για να υπάρξει αυτόματη βελτίωση απαιτούνται 5 χρόνια. Η ουλή της ενάγουσας είναι ροδίζουσα και την κάμνει πιο εμφανή. Αν πήγαινε 1-2 χρόνια μετά το χειρουργείο η ουλή θα ήταν κόκκινη και υπερτροφική και θα έδινε περισσότερη δυνατότητα για αυτόματη βελτίωση. Η πορεία της ουλής είναι διαφορετική μέχρι τα 3 χρόνια, διαφορετική στα 5 και διαφορετική στα 7 χρόνια. Αν την έβλεπε στα 2 χρόνια θα της έδινε κρέμες και ενέσεις κορτιζόνης και θα την έφερναν στην φάση που είναι σήμερα. Τώρα δεν περιμένει αυτόματη βελτίωση και το τελικό αποτέλεσμα δεν αλλάζει. Αντεξετάστηκε επί ενός συγγράμματος (τεκμ12) και συμφώνησε ότι το σημείο έναρξης της θεραπείας είναι 2-3 εβδομάδες μετά την αφαίρεση των ραφών και γίνεται με ειδικές κρέμες και ζελ. Αν η ουλή είναι υπερτροφική ή χειλοειδής τότε γίνεται ένεση κορτικοειδών, αφαίρεση της ουλής και ακτινοθεραπεία. Δεν μπορούσε να αναφέρει αν η ενάγουσα υπέστη τέτοια θεραπεία και από το 2013 δεν μπορεί να έχει περαιτέρω βελτίωση, είτε πάρει κρέμες είτε όχι. Ακόμα και η θεραπεία δεν εξασφαλίζει υποχρεωτικά καθόλου ή καλύτερη ουλή. Στην υποβολή ότι είναι η κωλυσιεργία της ενάγουσας που άφησε τις ουλές χωρίς περιθώριο θεραπείας, ήταν η θέση του πως από την εμπειρία του παρόλα τα μέτρα που παίρνουν μένουν ουλές και όχι καλές. Ο ειδικός χειρούργος Παναγιώτης Νικολάου (ΜΕ5) εξέτασε την ενάγουσα και έκδωσε τα ιατρικά πιστοποιητικά τεκμ.4 και
- Την εξέτασε και λίγες ημέρες προηγουμένως και η γενική κατάσταση της υγείας της είναι καλή. Εξακολουθεί να παρουσιάζει μικρές ανωμαλίες από την κοιλιά της αλλά είναι καλύτερα από ότι στο παρελθόν. Οι κακώσεις που υπέστη στο δυστύχημα ήταν σοβαρότατες και εύκολα μπορείς να χάσεις τον άρρωστο από την κάκωση στην κοιλιά που δημιούργησε ρήξη του μεσεντερίου και οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα και δημιουργήθηκε αιμοραγία. Η άλλη σοβαρή κάκωση, το οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα, είναι κακώσεις πολύ σοβαρές και πολύ επικίνδυνες. Δεν είναι δε τυχαίο ότι μετά τον τραυματισμό παρουσίασε οξεία νεφρική ανεπάρκεια γιατί με τις κακώσεις αυτές δημιουργείται μεγάλη απώλεια αίματος που δημιουργεί νεφρική ανεπάρκεια. Όταν την είδε ήταν σε κακή ψυχολογική κατάσταση και την συμβούλευσε να δει ειδικό ψυχολόγο. Μετά την εξέταση που της έκαμε 2 ημέρες πριν δώσει την μαρτυρία του, έχει σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και από καιρού εις καιρό δημιουργεί πόνο στην κοιλιά και φούσκωμα και πιθανό να συνεχίσουν και στο μέλλον. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι την εξέτασε για την γενική της κατάσταση στις 27.1.
- Στην υποβολή ότι τα πιστοποιητικά αναφέρουν για άλγος απάντησε ότι είναι λόγω της κάκωσης. Η οξεία νεφρική ανεπάρκεια είναι παροδική και είναι το ίδιο με την παροδική νεφρική ανεπάρκεια. Κατά την 27.12.06 που έγινε ακτινολογική εξέταση στην ενάγουσα (τεκμ.6) δεν εδικαιολογείτο εύρημα νεφρικής ανεπάρκειας. Το 2010 δεν εντόπισε πρόβλημα στην βουβωνοκήλη ούτε και σύστησε αντιφλεγμονώδη ή φυσιοθεραπεία. Το φάρμακο που χορήγησε είναι για να αντιμετωπιστεί η σπαστικότητα του εντέρου, γιατί διαπίστωσε προβλήματα στο έντερο και δεν μπορεί να πει ότι θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση στο μέλλον. Δεν έλεγξε αν είναι ικανή προς εργασία. Έμειναν κάποιοι εντερικοί ήχοι. Ο ορθοπεδικός χειρούργος Άκης Λοιζίδης (ΜΕ6) εξέτασε την ενάγουσα και έκδωσε τα πιστοποιητικά τεκμ.2 και
- Οι τραυματισμοί της ενάγουσας σύμφωνα με τον μάρτυρα ήταν επώδυνοι. Κατάγματα στα πλευρά όπως ήταν της ενάγουσας, με την αλλαγή του καιρού φέρουν πόνους στο θώρακα. Παρουσίασε επίσης και τραυματισμό στην ιερολαγώνιο περιοχή - μέσα στο τμήμα της λεκάνης - και τέτοιοι ασθενείς παρουσιάζουν πιο εύκολα πόνους σε ορθοστασία, στο περπάτημα ή και ταλαιπωρία. Παρουσίασε και ρήξη οπισθίου χιαστού συνδέσμου στο δεξιό γόνατο. Βιβλιογραφικά συνοδεύεται και με αυξημένη πιθανότητα αρθρίτιδας στο γόνατο, μετατραυματικής αρθρίτιδας και θα είναι κατάλοιπο στο διηνεκές και όταν εξελιχθεί θα έχει έντονα συμπτώματα που θα είναι επώδυνα και θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση, ήτοι ολική αρθροπλαστική του γόνατος που θα κοστίσει περί τις €8.
- Αυτά που περιγράφει στο τεκμ.2 είναι η μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα. Η κάκωση του κόκκυγα συνήθως παρουσιάζει κοκκυγοδεινίες που ταλαιπωρούν τους ασθενείς σε αρκετά μεγάλα χρονικά διαστήματα. Εκ παραδρομής η κάκωση του κόκκυγα δεν τυπώθηκε στο τεκμ.2 αλλά καταγράφεται στο τεκμ.
- Οι κακώσεις της πυελικής ζώνης και η βλάβη του δεξιού γόνατος επηρεάζουν την ορθοστασία, το περπάτημα και οπωσδήποτε έχουν δυσμενή επίπτωση στην καθημερινή ζωή και την εργασία της που απαιτεί ορθοστασία και κίνηση. Η ενάγουσα μετά τον τραυματισμό της έπρεπε να ασχοληθεί στο τελικό στάδιο αποθεραπείας της με μακροχρόνια φυσιοθεραπεία, κολύμβηση και να αποφεύγει δραστηριότητες όπως περπάτημα, βόλτες σε μακρινές αποστάσεις για να μην έχει έντονα συμπτώματα. Άτομα που παρουσιάζουν ρήξη οπισθίου χιαστού και είναι σε αυξημένο κίνδυνο παρουσίασης μετατραυματικής αρθρίτιδας, συνίσταται όπως αποφεύγουν δραστηριότητες που έχουν να κάνουν με την φόρτιση του γόνατος. Δίνουν οδηγίες για κολύμβηση και για επιλεκτικά προγράμματα εκγύμνασης. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι επί ρήξης του χιαστού ο άρρωστος έχει αστάθεια και προτείνουν χειρουργική επέμβαση. Την εξέτασε την 8.3.06 και ο τραυματισμός έγινε την 6.1.
- Τα συμπτώματα δυο μήνες μετά είναι της αστάθειας και αυτά ποικίλουν στην αρχική φάση και εναπόκειται από την εμπειρία του θεράποντος ιατρού να διαγνώσει εξ αρχής την βλάβη. Η βασική εξέταση είναι η μαγνητική τομογραφία που δίνει διάγνωση 95%. Στο νοσοκομείο η πρόσβαση στον μαγνητικό τομογράφο είναι αδύνατη. Η ενάγουσα διεγνώσθη στο νοσοκομείο με κατάγματα πλευρών και σημεία εγκεφαλικής διάσεισης και επομένως η ρήξη του χιαστού πέρασε σε δεύτερη μοίρα και να διαλάθει της προσοχής. Σε ρήξη χιαστού υπάρχει πόνος αλλά με τα κατάγματα των πλευρών και την διάσειση περνά σε δεύτερη μοίρα. Όταν την εξέτασε είχε οστικό οίδημα. Το πρήξιμο δεν φαίνεται και πρέπει να ακουμπήσεις στην λεκάνη. Η ενάγουσα είχε τραύματα που μπορούσε να πεθάνει και η ορθοπεδική εκτίμηση μπήκε στην άκρη. Στο τεκμ.1 δεν υπάρχει αναφορά για ρήξη χιαστού και οστική βλάβη γιατί δεν περιέχει ορθοπεδική εκτίμηση επειδή δεν έγινε μαγνητική τομογραφία. Στην υποβολή ότι η ενάγουσα εξετάστηκε σε χρόνο μεταγενέστερο από την έξοδο της από το νοσοκομείο, απάντησε ότι αυτά είδε και αυτά έγραψε στο ιατρικό του πιστοποιητικό. Το ύδραθρο στο δεξιό γόνατο έρχεται και φεύγει και όταν την εξέτασε πρόσφατα δεν είχε. Όταν υποτροπιάζει έχει πρόβλημα το γόνατο που φουσκώνει και ξεφουσκώνει. Η μαγνητική τομογραφία έδειξε ρήξη του χιαστού συνδέσμου. Παλιά δεν χειρουργούσαν την ρήξη του χιαστού συνδέσμου, η ιατρική αλλάζει και το πόδι έχει κινητικότητα δεν είναι παράλυτο. Η ποσότητα ύδραθρου δεν είναι απαραίτητα ένδειξη αρθρίτιδας, αλλά έχει αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης αρθρίτιδας. Τώρα δεν έχει ένδειξη ότι η ενάγουσα ανέπτυξε οστεοαρθρίτιδα. Η κλινική εξέταση του γιατρού Χριστοδουλάκη αποτελεί κλινική εκτίμηση και υποκειμενικό εύρημα και όχι αντικειμενικό και ο χειρούργος δεν έχει σχέση με την ορθοπεδική. Δέχτηκε σε σχετική υποβολή ότι η ενάγουσα έχει την ικανότητα να εργάζεται ως καθαρίστρια, δεν είναι ανάπηρη, αλλά η παρατεταμένη ορθοστασία την επιβαρύνει. Σύστησε φυσιοθεραπεία και αντιφλεγμονώδη όταν έχει έντονους πόνους αλλά με φειδώ. Η Παναγιώτα Κυπριανού (ΜΕ7) κλινική ψυχολόγος εξέτασε την ενάγουσα και έκδωσε και σχετικό πιστοποιητικό (τεκμ.8). Προέκυψε κατά την αντεξέταση της ότι δεν είναι εγγεγραμμένη στα σχετικά μητρώα του συμβουλίου ψυχολόγων. Της δόθηκε χρόνος να εξετάσει το όλο θέμα και ως διαφάνηκε θα πρέπει να καταθέσει τα διάφορα έγγραφα και πιστοποιητικά της στο συμβούλιο ψυχολόγων και απαιτούνται 5-10 μήνες για να εξεταστεί η αίτηση της. Ζήτησε τελικά να μην αναλάβει την υπόθεση της ενάγουσας και θα την παρέπεμπε σε άλλο εγκεκριμένο ψυχολόγο. Είναι προφανές πως η μαρτυρία της δεν μπορεί να τύχει αξιολόγησης, αφού δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή για τους πιο πάνω λόγους. Τέλος η γιατρός Στέλλα Χαραλάμπους (ΜΕ8) γενική χειρούργος στο Γ.Ν. Λευκωσίας κατέθεσε ότι την ημέρα του δυστυχήματος ήταν καθήκον και είδε την ενάγουσα. Κλήθηκαν να εξετάσουν πολυτραυματία, την ενάγουσα που προσήλθε με ασθενοφόρο στις Α΄ Βοήθειες λόγω τροχαίου δυστυχήματος. Η ασθενής ανέφερε άλγος στο στέρνο, στο δεξιό ημιθωράκιο και κοιλιακό άλγος στο υπογάστριο. Έφερε εκδορές δεξιού υποχόνδριου, αριστερού υπογάστριου και αιμάτωμα στο κοιλιακό τοίχωμα, εκχύμωση στον θώρακα μαζί με εκδορές και μώλωπες στις κνήμες, εκχύμωση και αιμάτωμα στην αριστερή τραχηλική χώρα, εκχυμώσεις στον θώρακα και του κοιλιακού τοιχώματος που αντιστοιχούν στο σημείο της ζώνης ασφαλείας. Η γενική κατάσταση της ήταν σοβαρή, η κλίμακα Γλασκώβης 15/15 και είχε πλήρη επίγνωση. Αιμοδυναμικά ήταν σταθερή τη στιγμή της εξέτασης και παρουσίαζε ευαισθησία κατά την ψηλάφηση του δεξιού ημιθωρακίου του στέρνου και της κοιλιάς, όπου παρατηρείτο σύσπαση του κοιλιακού τοιχώματος. Έγιναν ακτινογραφίες θώρακος, κρανίου, στέρνου, δεξιών πλευρών, λεκάνης και των δυο κνημών όπου εφαίνετο κάταγμα στην 6η και 7η πλευρά δεξιά. Διεξήχθη αξονική τομογραφία θώρακος, κοιλίας και πυέλου καθώς και υπερηχογράφημα κοιλιάς κατά την οποία επιβεβαιώθηκε το κάταγμα 6ης και 7ης πλευράς δεξιά και ανευρέθηκε παρουσία αρκετής ποσότητας ενδοκοιλιακής συλλογής - προφανείς αιμορραγίες - που εντοπίζονταν κυρίως στην κάτω κοιλιά. Υπήρχε επίσης υποδόριο αιμάτωμα στην περιοχή του υπογαστρίου. Εκτιμήθηκε από νεφρολόγο λόγω οξείας νεφρικής ανεπάρκειας. Λόγω συνεχιζόμενης ενδοκοιλιακής αιμορραγίας η ασθενής οδηγήθηκε επείγον στο χειρουργείο. Έγινε μέση λαπαροτομή, άνοιγμα κοιλιακού τοιχώματος κάτω. Ανεβρέθηκε μισό λίτρο φρέσκο αίμα, αιμάτωμα στην οπισθοπεριτοναϊκή περιοχή του δωδεκαδακτύλου το οποίο ήταν σταθερό - δεν αυξάνετο - επιφανειακή ρήξη στην βάση του μεσεντερίου με μικρό αιμάτωμα και ήπια αιμορραγία στα 80εκ. Από το σημείο Treitz ανεβρέθηκαν πολλαπλές ρήξεις μεσεντερίου, πέντε, με ενεργό αιμορραγία από αγγεία και αιματώματα στην γύρω περιοχή. Οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα στην περιοχή ανάκαμψης του σιγμοειδούς και στο ανιόν κόλον. Έγινε συρραφή των ρήξεων, τοποθέτηση αιμοστατικών υλικών, πλύση, τοποθέτηση σωλήνων παροχέτευσης και συρραφή του κοιλιακού τοιχώματος. Αυτό γίνεται σε δυο στρώματα, της απονεύρωσης μαζί με το περιτόνιο και μετά του δέρματος. Την χειρούργησε η ίδια μαζί με ειδικευόμενο γιατρό. Αν δεν γινόταν εγχείρηση και συνέχιζε η αιμορραγία θα μπορούσε να την χάσουν λόγω της αιμορραγίας. Μετά την επέμβαση νοσηλεύτηκε στην μονάδα εντατικής θεραπείας από τις 6 μέχρι τις 11 του Ιανουαρίου. Την επομένη το πρωί - 7.1.06 παρέδωσε την ασθενή και την ξαναείδε στις 10.1.
- Οι τραυματισμοί της ήταν σοβαροί, δεν αφήνουν ιδιαίτερα κατάλοιπα μόνο ορισμένες διαταραχές στην λειτουργία των εντέρων και αν εμφανιστούν μπορεί να είναι και μόνιμες, αλλά εξαρτάται από τον ασθενή. Ανέπτυξε οξεία νεφρική ανεπάρκεια και παρακολουθείτο καθημερινά από νεφρολόγο. Σε τέτοια εγχείρηση πάντα μένει ουλή και εσωτερικά και εξωτερικά. Ο γιατρός Συμεωνίδης εξέδωσε το τεκμ.1 και είναι μια περίληψη όσων κατέθεσε η ίδια. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι με βάση την έκθεση της νοσηλευτικής φροντίδας η ενάγουσα εισήλθε στην εντατική στις 6 Ιανουαρίου και εξήλθε στις 11 του μήνα. Ερωτηθείσα σχετικώς, απάντησε ότι η ενάγουσα μπορεί να υπέστη ρήξη χιαστών συνδέσμων και να μην είχε εντοπιστεί, αλλά θα πρέπει να ερωτηθεί επί τούτου ορθοπεδικός γιατί δεν είναι της ειδικότητας της. Πρόσθεσε όμως, πως λόγω της οξείας νεφρικής ανεπάρκειας αμέσως μετά το χειρουργείο είχε οιδήματα, δηλαδή πρήξιμο σε ολόκληρο το σώμα της. Η ίδια βλέπει χειρουργικές και όχι ορθοπεδικές παθήσεις. Πριν την πάρει στο χειρουργείο η ενάγουσα πονούσε παντού και από τις σημειώσεις της δεν φαίνεται αν την εξέτασε ορθοπεδικός, ενώ επανεξεταζόμενη ανέφερε ότι η ενάγουσα ήταν φουσκωμένη παντού. Ο γιατρός Κώστας Χριστοδουλάκης ήταν ο μοναδικός μάρτυρας υπεράσπισης (ΜΥ1). Εξέτασε την ενάγουσα την 14.11.07 και ετοίμασε έκθεση (τεκμ.9). Σύμφωνα με τον μάρτυρα από τα ευρήματα του γιατρού Λοιζίδη (ΜΕ6) (τεκ.2) το πιο σοβαρό είναι η ρήξη του χιαστού οπίσθιου συνδέσμου. Τα συμπτώματα είναι κυρίως χωλότητα (κούτσεμα), οίδημα στο γόνατο, πόνος, δυσκολία κάμψεως του γόνατος και βαθμός αστάθειας. Μπορούν να εντοπιστούν και από τον ασθενή. Για να μην αναφέρεται οτιδήποτε στο ιατρικό πιστοποιητικό τεκμ.1 σημαίνει ότι η ενάγουσα δεν ένοιωθε τίποτε. Ο ίδιος έκαμε και κλινική εξέταση. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι είχε 2 μαγνητικές τομογραφίες (τεκ.14 και 15) όταν εξέταζε την ενάγουσα. Υπάρχουν δυο στοιχεία. Κλινική εικόνα και ευρήματα μαγνητικής τομογραφίας τα οποία και δεν αμφισβητεί. Με βάση αυτά συνέταξε την έκθεση του. Αν η ενάγουσα είχε τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας θα έπρεπε να το έλεγε. Συνήθως στην αρχική περίοδο τα συμπτώματα είναι πιο έντονα, αλλά ως εύρημα υπάρχει στα τεκμ.14 και
- Δέχτηκε ότι στις 6.5.06 που έγινε η πρώτη μαγνητική τομογραφία δεν είναι μεγάλο διάστημα - από το δυστύχημα - για να λάβει 2η γνώμη, ενώ την 9.12.06 που έγινε η δεύτερη και σε σχετική ερώτηση αν είναι μεγάλο το χρονικό διάστημα για επαλήθευση, απάντησε ότι δημιουργούνται αμφιβολίες. Ο ίδιος την εξέτασε κλινικά και έβγαλε ορισμένες ακτινογραφίες. Δεν εύρισκε κλινική ανωμαλία αν έχει ευαισθησία, παρόλο που αυτό δεν αντικατοπτρίζει την μαγνητική τομογραφία που έδειξε πρόβλημα. Αναφορικά με το εύρημα του περί πλήρους επαναφοράς - τελευταία σελίδα τεκμ.9 - αυτό είναι συνέπεια της κλινικής του εξέτασης 2 χρόνια μετά το ατύχημα και όπως ήταν η ενάγουσα κατά την ώρα της εξέτασης. Η ενάγουσα του είπε για τον πόνο στον κόκκυγα και την εξέτασε. Αν κάτσει λίγη ώρα και πονά δεν μπορεί να αποκλειστεί, αλλά οποιαδήποτε οξεία κατάσταση έπρεπε να είχε υποχωρήσει. Δεν μπορεί να αποκλείσει αυτά που αναφέρονται στην μαγνητική τομογραφία, αλλά κλινικά θα μπορούσε να το αποκλείσει εκτός αν είχε πρόσφατη τομογραφία. Υπήρχε εμφανής ουλή στην κοιλιά και είχε ακόμα 2 μικρές ουλές αποχέτευσης. Υπάρχει και μια άλλη στο πόδι από το δυστύχημα στο δεξιό γόνατο και οι ουλές είναι μόνιμες. Όπως την είδε δεν θα έχει προβλήματα στις απολαύσεις της ζωής, αλλά δεν μπορεί να το αποκλείσει για το μέλλον και επίσης δεν μπορεί να αποκλείσει ενοχλήσεις στο ιερό οστό στο μέλλον. Στα πλαίσια της πιο πάνω μαρτυρίας οι δικηγόροι προχώρησαν με γραπτές αγορεύσεις. Ο κ. Αποστολίδης για τον εναγόμενο 1 καθόσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις της ενάγουσας αναφέρει ότι ο μισθός της για το 2005 ήταν μικρότερος από αυτόν που η ίδια κατέθεσε, όσο δε για απώλεια μισθών από την εργασία της ως καθαρίστρια στις ΜΕ2 και ΜΕ3 δεν είναι αφενός δικογραφημένο, ούτε αφετέρου είναι δηλωμένοι οι μισθοί αυτοί στις κοινωνικές ασφαλίσεις. Ίδια είναι η προσέγγιση, ως μη δικογραφημένη και η απώλεια εισοδημάτων από τις ελιές. Τέλος και για ότι αφορά την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων είναι η θέση του ότι η ενάγουσα εργάζεται από το 2008 με απολαβές περισσότερες από πριν το δυστύχημα και ως εκ τούτου δεν εγείρεται θέμα τέτοιας απώλειας. Προβαίνει επίσης σε αναφορά στην μαρτυρία της ενάγουσας αναφορικά με τους τραυματισμούς της και στην απουσία μαρτυρίας για μόνιμη ανικανότητά της προς εργασία. Ως προς τα τραύματα, αναλύει την ιατρική μαρτυρία με την τελική εισήγηση, με αναφορά σε νομολογία, ότι η ενάγουσα δικαιούται ένα ποσό μεταξύ €30.000-€35.
- Ο κ. Παπαντωνίου για την ενάγουσα αναφέρεται στην ιατρική μαρτυρία και ότι αυτή θα πρέπει να γίνει αποδεκτή. Στην βάση αυτής εισηγείται ότι το ποσό των €100.000 αποτελεί την δίκαιη αποζημίωση για την ενάγουσα. Περαιτέρω εισηγείται ότι πέραν της απώλειας ημερομισθίων η ενάγουσα δικαιούται και απώλεια μελλοντικών απολαβών με βάση τα 10 χρόνια. Θα γίνει ειδικότερη αναφορά στην συνέχεια και όπου χρειάζεται στις αγορεύσεις και εισηγήσεις των δυο πλευρών. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΑΡΧΕΣ Πριν γίνει ειδικότερη αναφορά και αξιολόγηση της μαρτυρίας, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η αξιολόγηση του συνόλου της μαρτυρίας δεν μπορεί να απομονωθεί από τα διάφορα έγγραφα που κατατέθηκαν. Στην υπόθεση Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ ν. Πολυβίου
(2009)1 Α.Α.Δ. 339, έχει εξηγηθεί ότι είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας. Η αποδοχή ή η απόρριψη μιας μαρτυρίας θα πρέπει να γίνεται με γνώμονα όχι μόνο την καθ' αυτή εξωτερική εμφάνιση της μαρτυρίας του μάρτυρα στο εδώλιο, αλλά και σε συσχετισμό με τα υπόλοιπα στοιχεία της δίκης, είτε αυτά προέρχονται από άλλη ζώσα μαρτυρία, είτε με τεκμήρια. Περαιτέρω στην υπόθεση Sayed v. Πλοίου M/V Mary John κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ 661, υπεδείχθη ότι η ανάλυση των στοιχείων που οδηγούν στην αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρος έχει δύο επάλληλα στοιχεία. Το πρώτο αφορά στο περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας. Τα αναφερόμενα σε αυτή υποβάλλονται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας και βεβαίως συγκρίνονται και με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό στην υπόθεση. Το άλλο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι, αν λέγει την αλήθεια. Είναι συνεπώς μέσα σε αυτά τα πλαίσια και σε συνάρτηση και με άλλους παράγοντες και παραμέτρους που αναγνωρίζει η νομολογία ότι καθορίζουν και οριοθετούν το μέτρο κρίσης ενός μάρτυρα, που θα αξιολογηθεί η μαρτυρία στο σύνολό της. ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Από την προσαχθείσα μαρτυρία προκύπτει ότι δεν υπάρχει σοβαρή διάσταση ή και αμφισβήτηση των τραυματισμών της ενάγουσας, πλην της ρήξης του χιαστού συνδέσμου του δεξιού γόνατος. Πριν γίνει αναφορά στην ιατρική μαρτυρία κρίνεται σκόπιμο να αναφερθεί ότι σύμφωνα με την νομολογία το καθήκον ενός εμπειρογνώμονα, όπως είναι και η ιατρική μαρτυρία, είναι να εφοδιάσει το δικαστήριο με όλες τις απαραίτητες για σκοπούς ελέγχου της ορθότητας των συμπερασμάτων του, επιστημονικές πληροφορίες, έτσι ώστε το δικαστήριο να είναι σε θέση εφαρμόζοντας αυτές τις πληροφορίες στα γεγονότα της ενώπιον του υπόθεσης που έχουν αποδειχθεί, να σχηματίσει την δική του κρίση (Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν. Κονναρή
(2011)1 Α.Α.Δ. 2298) Περαιτέρω στην υπόθεση Novichkova ν. Βλάβη,
(2012)1 Α.Α.Δ. 1111, λέχθηκε ότι: «Επί διιστάμενης ιατρικής μαρτυρίας, το Δικαστήριο οφείλει, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση αξιολόγησης μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, να κρίνει την μαρτυρία αυτή στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων μη δίνοντας προβάδισμα σε οποιαδήποτε ιατρικώς εκφρασθείσα γνώμη από εκάτερο των διαδίκων. Η κρίση του Δικαστηρίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται ενώπιον του, σχηματίζοντας ιδίαν άποψη επί του θέματος, αιτιολογώντας επαρκώς την κατάληξη του, ως προς την προτίμηση του με αναφορά σ΄ αυτά τα δεδομένα Όπως έχει λεχθεί και στην Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αλέξανδρου Κωστάκη, ανήλικου, μέσω των γονέων και φυσικών κηδεμόνων του, Χρήστου και Μαρίας Κωστάκη
(2008)1 Α.Α.Δ. 432, στις σελ. 451-452: «Η μαρτυρία όμως που δίνεται από ένα εμπειρογνώμονα πρέπει να εξετάζεται πρωτόδικα με ιδιαίτερη προσοχή. Οφείλει ένα πρωτόδικο Δικαστήριο να προχωρεί σε ανάλυση και αντιπαραβολή της συγκρουόμενης επιστημονικής μαρτυρίας και να καταγράφει με επιμέλεια και με πειστικό τρόπο τη δική του ανεξάρτητη κρίση, η οποία όμως πρέπει να αναδύεται και να παραπέμπει στα επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις όπως εξηγήθηκαν από τους ειδικούς.» Κρίνεται πως για σκοπούς λογικής τάξης η αξιολόγηση της μαρτυρίας θα πρέπει να αρχίσει από την γιατρό Στέλλα Χαραλάμπους (ΜΕ8), η οποία ανέλαβε την περίθαλψη της ενάγουσας όταν αυτή μεταφέρθηκε το πρώτον με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο και είναι η γιατρός που την εξέτασε και την χειρούργησε. Η μάρτυρας πέραν του ότι δεν αμφισβητήθηκε άφησε άριστες εντυπώσεις στο δικαστήριο και η μαρτυρία της ήταν λεπτομερής, εμπεριστατωμένη, σαφής και σταθερή. Ανέφερε με λεπτομέρεια και επάρκεια όλα όσα έλαβαν χώρα στο νοσοκομείο και με επεξηγηματικό και άμεσο τρόπο απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις που της τέθηκαν. Πέραν αυτού κατετέθη και το ιατρικό πιστοποιητικό του νοσοκομείου (τεκμ.1) που ως ανέφερε καταγράφει αυτά που η ίδια, με περισσότερες λεπτομέρειες, ανέφερε στην μαρτυρία της. Για τους πιο πάνω λόγους η μαρτυρία της γίνεται ανεπιφύλακτα πλήρως αποδεκτή από το δικαστήριο με την εξαγωγή αναλόγων ευρημάτων. Προς αποφυγή επαναλήψεων θα καταγραφούν τα ευρήματα του δικαστηρίου μετά το τέλος της αξιολόγησης της μαρτυρίας. Εκ της μαρτυρίας της σημειώνεται πως δεν απέκλεισε η ενάγουσα να είχε υποστεί και ρήξη του χιαστού των συνδέσμων του δεξιού γόνατος και να μην είχε εντοπιστεί στο νοσοκομείο. Και τούτο γιατί ως εξήγησε η ενάγουσα πριν εισαχθεί στο χειρουργείο είχε παντού πόνους, ενώ μετά την έξοδο της από το χειρουργείο είχε οιδήματα - φουσκωμένη - σε όλο της το σώμα λόγω της οξείας νεφρικής ανεπάρκειας. Προκύπτει επίσης εκ της μαρτυρίας της ότι δεν έγινε μαγνητική τομογραφία στην ενάγουσα, ούτε και η ίδια γνώριζε αν την είδε ορθοπεδικός γιατρός. Αυτά που ανέφερε η μάρτυρας εμμέσως επιβεβαιώνουν όσα κατέθεσε ο γιατρός Λοϊζίδης (ΜΕ6) καθόσον αφορά την ρήξη του οπισθίου χιαστού συνδέσμου του δεξιού γόνατος. Η μαρτυρία του ΜΕ6 υποστηρίζεται επίσης και από τα τεκμ.14 και 15 που αποτελούν τις αξονικές τομογραφίες που έγιναν στην ενάγουσα στις 6.5.06 και στις 9.12.06. Τα αποτελέσματα των μαγνητικών τομογραφιών όχι μόνο δεν αμφισβητήθηκαν, αλλά ακόμα και ο γιατρός Χριστοδουλάκης (ΜΥ1) δήλωσε πως δεν αμφισβητεί τα αποτελέσματα αυτά και ότι πράγματι αποτυπώνουν την ρήξη του χιαστού του συνδέσμου. Συνάγεται πως η διαφωνία, ή καλύτερα η επιφύλαξη του γιατρού Χριστοδουλάκη (ΜΥ1) επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η κλινική εξέταση που διενέργησε στην ενάγουσα δεν κατέδειξε κάτι τέτοιο, η οποία όμως έγινε την 21.11.07, ήτοι 1 ½ και πλέον χρόνο μετά το δυστύχημα, χωρίς ωστόσο να αμφισβητεί ότι η μαγνητική τομογραφία κατέδειξε ρήξη του συνδέσμου. Δέκτηκε αντεξεταζόμενος ότι η πρώτη μαγνητική τομογραφία που έγινε 2 μήνες μετά το ατύχημα (τεκμ.14), δεν συνιστά μεγάλο χρονικό διάστημα από την ημέρα του δυστυχήματος ώστε η ενάγουσα να πάρει μια δεύτερη γνώμη, για την επομένη όμως εξέταση (τεκμ.15) που έγινε τον Δεκέμβριο, ήτοι 11 μήνες μετά το δυστύχημα για σκοπούς επιβεβαίωσης, απάντησε ότι δημιουργούνται αμφιβολίες, χωρίς όμως να επεξηγήσει τι ακριβώς εννοεί, δεδομένου ότι δεν αμφισβήτησε αφενός τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας και αφετέρου, δεν διευκρίνισε ούτε και εξήγησε ποιος ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η επιβεβαίωση ενός αποτελέσματος του δημιουργεί αμφιβολίες, ώστε να υπάρχει ενώπιον του δικαστηρίου μια ολοκληρωμένη ιατρική γνώμη επί του θέματος. Άλλωστε περί επιβεβαίωσης του αρχικού ευρήματος αποτελεί η δεύτερη μαγνητική τομογραφία. Για τους λόγους αυτούς κρίνεται ότι η μαρτυρία του ελέγχεται επί του σημείου αυτού και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Ο κ. Αποστολίδης στήριξε το επιχείρημα ότι η ρήξη του συνδέσμου δεν προέρχεται από το δυστύχημα σε τρεις λόγους. Ότι η ΜΕ8 γιατρός Χαραλάμπους δεν κατέθεσε κάτι τέτοιο, δεύτερο ότι δεν καταγράφεται η ρήξη στο τεκμ.1, το νοσοκομειακό πιστοποιητικό, ειδικότερα κατά την επανεξέταση της ενάγουσας στις 21.3.06 δεν καταγράφεται ότι είχε τέτοιο πρόβλημα, αφού αν υπήρχε θα έπρεπε να πονούσε και συνεπώς θα το έλεγε στους γιατρούς και τρίτο, η ενάγουσα στην μαρτυρία της δεν ανέφερε για τέτοιους πόνους της έντασης και του εύρους που ανέφερε ο γιατρός Λοϊζίδης (ΜΕ6). Αναφορικά με το τεκμ.1 και της σχετικής μαρτυρίας της γιατρού Χαραλάμπους (ΜΕ8) η απάντηση δόθηκε από την ίδια, ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί να είχε τέτοιο τραύμα, δεδομένου ότι η ενάγουσα κατά την εισδοχή της στο νοσοκομείο είχε πόνους παντού και μετά την έξοδο της από το χειρουργείο είχε οιδήματα - φουσκωμένη - σε όλο της το σώμα. Ούτε και γνώριζε αν εξετάστηκε από ορθοπεδικό γιατρό, αλλά ούτε και η ίδια είναι ορθοπεδικός γιατρός. Όπως δε εξήγησε ήταν χειρουργικής υφής οι εξετάσεις και στην συνέχεια οι εγχειρήσεις που έγιναν στην ενάγουσα εκ μέρους της και όχι ορθοπεδικής. Σημειώνεται πως και το τεκμ.1 δεν είναι ιατρικό πιστοποιητικό ορθοπεδικού γιατρού, αλλά της χειρουργικής κλινικής και η ενάγουσα στις 21.3.06 επανεξετάστηκε για τα χειρουργικά της τραύματα. Τέλος και για ότι αφορά την μαρτυρία της ενάγουσας σε αντιπαραβολή των όσων κατέθεσε ο γιατρός Λοϊζίδης ως συμπτώματα εκ της ρήξης του χιαστού, ανάλογα ήταν και του ΜΥ1 Χριστοδουλάκη, εντοπίζεται εκ της μαρτυρίας της (δες για παράδειγμα παράγραφο 6 και 8 γραπτής της δήλωσης Α) ότι είχε πολύ δυνατούς πόνους, ενώ στην παράγραφο 9 αναφέρει ότι δεν μπορεί να σταθεί πολλή ώρα. Πρόσθεσε επίσης προφορικά στο δικαστήριο ότι όταν περπατά την ενοχλεί το πόδι της και το νοιώθει κοστωμένο. Αυτά συνάδουν με όσα κατέθεσε επί τούτου ο ΜΕ6 Λοϊζίδης αλλά και ο ΜΥ1 Χριστοδουλάκης. Εξ άλλου σημειώνεται πως και η ενάγουσα δεν αντεξετάστηκε αν ανέφερε οτιδήποτε προς αυτή την κατεύθυνση τόσο κατά την είσοδο της στο νοσοκομείο όσο και κατά την επανεξέταση της. Δεν παραγνωρίζεται ότι ως προς το θέμα αυτό η ενάγουσα είχε μια δόση αλλά και τάση υπερβολής, επί της οποίας εκτενέστερη αναφορά θα γίνει στη συνέχεια, με την έννοια ότι ενώ έκαμε αναφορά για μόνιμη ανικανότητα, δέχτηκε τελικά, ότι δεν είναι τετραπληγική και ότι εργάζεται χωρίς όμως να αμφισβητηθεί ότι κατά το στάδιο της αποθεραπείας της είχε πόνους. Το μόνο που της υπεβλήθη είναι ότι το πρόβλημα στο γόνατο δημιουργήθηκε αργότερα, γεγονός που αρνήθηκε. Εδώ όμως εντοπίζεται και μια αντινομία στο κατά πόσο εκ μέρους της υπεράσπισης είναι αποδεκτό το γεγονός της ρήξης του οπισθίου χιαστού του γόνατος ή όχι. Ο ΜΥ1 Χριστοδουλάκης, χωρίς να αμφισβητεί τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας, με παράθεση εκ μέρους του των ιδίων γενικώς συμπτωμάτων που κατέθεσε ο ΜΕ6 Λοϊζίδης, κατέθεσε πως αν η ενάγουσα είχε τέτοια συμπτώματα μπορούσε να τα εντοπίσει και η ίδια. Όπως ως ήταν η θέση του και οι γιατροί στο νοσοκομείο θα μπορούσαν να συμπεράνουν ότι έχει πρόβλημα στο γόνατο, όχι όμως τι ακριβώς πρόβλημα και συνεπώς η μη αναφορά στο τεκμ.1 κατά την επανεξέταση της ότι είχε τέτοιο πρόβλημα, ισοδυναμεί κατά τον μάρτυρα ότι η ενάγουσα δεν ένοιωθε τίποτε. Παραγνωρίζοντας βέβαια ο ΜΥ1 ότι η ενάγουσα εξετάστηκε και επανεξετάστηκε στο χειρουργικό τμήμα όπου υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση και όχι στο ορθοπεδικό. Τα παράπονα δε που του εξέφρασε η ενάγουσα κατά την εξέταση της από τον ίδιο, στο ιατρικό του πιστοποιητικό (τεκμ.9, σελ.4) τα αναφέρει ως υποκειμενικά, με την προσθήκη ότι κλινικά και ακτινολογικά δεν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα. Σημειώνει όμως στην τελευταία παράγραφο του τεκμ.9 ότι, «παρόλα αυτά δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότης κάποιων ενοχλήσεων στο γόνατο, μετά από κούραση ή καταπόνηση, πιο εύκολα παρά αν δεν είχε υποστεί την κάκωση», όπερ σημαίνει πως ευθέως αποδέχεται την κάκωση στο γόνατο, γεγονός που συνάδει με την μαρτυρία του ότι δεν αμφισβητεί μεν τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας, παρόλο που η δεύτερη εξέταση του δημιουργεί αμφιβολίες, επί του οποίου έχει ήδη γίνει αναφορά. Εξάγεται πως υπάρχει μια σαφής αστάθεια στην μαρτυρία του ΜΥ1 ως προς το σημείο αυτό και μια προσπάθεια να αποφύγει να τοποθετηθεί ευθέως και με την απαιτούμενη επάρκεια, σαφήνεια και καθαρότητα. Εμμέσως προσπαθεί να προσπεράσει και να παραμερίσει τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας πίσω από την κλινική εξέταση που διενέργησε στην ενάγουσα, χαρακτηρίζοντας τα παράπονα της ως υποκειμενικά, αποφεύγοντας όμως να τα συνδέσει με τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας, τα οποία και αποδέχεται. Η μαρτυρία του επί του προκειμένου δεν είναι πειστική και ως εκ τούτου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Αντινομία επίσης εντοπίζεται και στο γεγονός ότι αν η πλευρά της υπεράσπισης δεν αποδέχεται από την μια την ύπαρξη της ρήξης του χιαστού του γόνατος, ως εμμέσως δια της μαρτυρίας του ΜΥ1 επιχείρησε να παρουσιάσει το τραύμα του γονάτου, δεν μπορεί από την άλλη να υποβάλλει στην μάρτυρα ότι η ρήξη προήλθε μετά το δυστύχημα. Είτε είχε το τραύμα ως τέτοιο είτε όχι. Μόνο αν αποδεχόταν ότι υπήρχε το τραύμα, τότε ως θέμα λογικής θα μπορούσε να υποβληθεί στην μάρτυρα ότι αυτό δεν προερχόταν από το δυστύχημα. Και τα δυο όμως δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Η μαρτυρία του γιατρού Λοϊζίδη (ΜΕ6) επί του προκειμένου γίνεται πλήρως αποδεκτή υποστηριζόμενη από τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας (τεκμ.14 και 15). Ακόμα και στην βάση των όσων κατέθεσε ο ΜΥ1 και παρά την προσπάθεια του να σκιάσει τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας, τα οποία τελικά αποδέχεται, είναι η κρίση και η κατάληξη του δικαστηρίου ότι κατά την 6.5.06 η μαγνητική τομογραφία έδειξε ρήξη του οπισθίου χιαστού συνδέσμου του δεξιού γόνατος της ενάγουσας που επιβεβαιώθηκε με την εξέταση που έγινε την 9.12.06 (τεκμ.14 και 15). Τέλος το ερώτημα που παραμένει, έστω και με τον αντινομικό τρόπο που τέθηκε, είναι αν το τραύμα στο γόνατο προήλθε από το δυστύχημα. Σύμφωνα με τον ΜΥ1 το χρονικό διάστημα μεταξύ του δυστυχήματος και της πρώτης εξέτασης δεν είναι μεγάλο. Σχετική επίσης είναι και η μαρτυρία της Χαραλάμπους (ΜΕ8), που για τους λόγους που εξήγησε και έχουν γίνει αποδεκτοί, μπορούσε να υπήρχε το τραύμα στο γόνατο και να μην εντοπίστηκε κατά την εισδοχή της ενάγουσας στο νοσοκομείο την ημέρα του δυστυχήματος. Η γενική αλλά και αόριστη υποβολή που τέθηκε στην ενάγουσα ότι το πρόβλημα δημιουργήθηκε αργότερα, πέραν της άρνησης της ενάγουσας, δεν οδηγεί πουθενά, χωρίς άλλη προς τούτο θετική μαρτυρία. Άλλωστε το βάρος ήταν επί των ώμων της υπεράσπισης, αφού αυτή ήγειρε το θέμα για να το αποδείξει. Πέραν των όσων έχουν εκτεθεί και επί του συγκεκριμένου, αναδύεται και το εξής σοβαρό δικογραφικό πρόβλημα. Στην παράγραφο 6 (η), (θ), και (ι) της εκθέσεως απαιτήσεως γίνεται αναφορά στο τραύμα στο γόνατο, στην δε υπεράσπιση στην παράγραφο 7 εκείνο που οι εναγόμενοι αναφέρουν είναι πως η ενάγουσα υπέφερε και/ή έφερε προϋπάρχουσες ιατρικές καταστάσεις και/ή ιστορικό και/ή η κατάσταση της υγείας της μετά το δυστύχημα δεν οφείλεται αποκλειστικά και/ή πλήρως στο δυστύχημα αλλά στην προϋπάρχουσα κατάσταση της υγείας της η οποία ήταν ήδη καταπονημένη λόγω της ηλικίας της και της φύσης της προηγούμενης εργασίας της. Κατά συνέπεια οι σχετικές υποβολές προς την ενάγουσα ότι το πρόβλημα στο γόνατο δημιουργήθηκε αργότερα, ήτοι μετά το δυστύχημα, πέραν του ότι παρέμεινε αναπόδεικτο είναι και εκτός δικογράφων. Το δικαστήριο έχοντας υπόψη του την μαρτυρία της ΜΕ8 Χαραλάμπους όπως και του ΜΕ6 Λοϊζίδη, καθώς και όσα επί τούτου κατέθεσε η ενάγουσα τα οποία και γίνονται αποδεκτά, καταλήγει στην βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι το τραύμα στο γόνατο της ενάγουσας προήλθε από το δυστύχημα. Στην υπόθεση Παρλάτα ν. Δημητρίου Πολ. Έφεση 387/09 ημερ.21.5.14 εν σχέση με το ισοζύγιο των πιθανοτήτων εξηγήθηκαν τα πιο κάτω : «Η αξιολόγηση αυτή προϋπόθετε αυτοτελή εξέταση της ποιότητας της µαρτυρίας του αιτητή και όχι κατά πόσο η µαρτυρία αυτή ήταν περισσότερο πιστευτή παρά αυτή της εφεσίβλητης. Όπως λέχθηκε στην Χρυσάνθου κ.ά. ν. Φραντζή
(2010)1 Α.Α.Δ. 1295, σελ. 1305: «Το βάρος του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, όπως έχει διαχρονικά αποφασιστεί, το φέρει στην πολιτική δίκη κατά κανόνα ο ενάγων και αποσείεται όταν ικανοποιήσει το ∆ικαστήριο µε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του είναι πιο πιθανή παρά όχι. (δέστε Μπούλος Μαρσέλ κ.ά. ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, Αθανασίου ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.∆. 614, Baloise Insurance Co. Ltd v. Κατωµονιάτη
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275 και Κυριάκος Σοφοκλέους ν. Γιώτας Κυριάκου, Έφεση αρ. 7/08, ηµερ. 18.5.2010)». Πέραν αυτού, η αμφισβήτηση του τραύματος επί του γονάτου της ενάγουσας, με τον τρόπο που έχει αναφερθεί ότι δικογραφείται δεν αφήνει κανένα άλλο περιθώριο παρά μόνο ότι προήλθε από το δυστύχημα. Η μαρτυρία του ΜΕ4 πλαστικού χειρούργου Μαντά δεν έχει αμφισβητηθεί, ο μάρτυρας άφησε πολύ καλές εντυπώσεις στο δικαστήριο και η μαρτυρία του γίνεται πλήρως αποδεκτή με την εξαγωή αναλόγων ευρημάτων. Εκείνο που ουσιαστικά επιχειρήθηκε από την υπεράσπιση δια της αντεξέτασης του, ήταν να καταλογίσει ευθύνη και στην ενάγουσα γιατί δεν ενδιαφέρθηκε να αποταθεί έγκαιρα σε πλαστικό γιατρό, παρά μόνο 7 χρόνια μετά το δυστύχημα και άφησε να διαρρεύσει όλο αυτό το χρονικό διάστημα άπραγο ως προς την αποκατάσταση της ουλής. Στηρίχθηκε σε ορισμένες απαντήσεις που έδωσε ο γιατρός αντεξεταζόμενος αναφορικά με τον κατάλληλο χρόνο αντιμετώπισης των ουλών και της σχετικής θεραπείας. Επί σχετικής ερωτήσεως απάντησε ότι το σημείο έναρξης της θεραπείας των ουλών αρχίζει 2-3 εβδομάδες μετά την αφαίρεση των ραφών και αυτό γίνεται με ειδικές κρέμες, ζέλς και φύλλα σιλικόνης. Αν η ενάγουσα τον επισκεπτόταν εντός ενός χρόνου και έκρινε ότι θα είχε νόημα θα άρχιζε θεραπεία με κρέμες και φύλλα σιλικόνης, προσθέτοντας ότι μπορούσαν να δουλέψουν, χωρίς βεβαιότητα ότι θα είχαν αποτέλεσμα, αλλά και ότι με την θεραπεία αυτή δεν εξασφαλίζεται υποχρεωτικά καθόλου, ή καλύτερη ουλή. Περαιτέρω ως εξήγησε δεν συζήτησε με την ενάγουσα ότι άργησε να πάει κοντά του, ούτε και ξεκίνησαν κάποια θεραπεία γιατί δεν είχε σημασία, αφού και αν ακόμα χρησιμοποίησε κρέμες δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί η ίδια κατάληξη 7 χρόνια μετά. Σημειώνεται εδώ ότι δεν υπεβλήθη στην ενάγουσα ότι δεν έλαβε κάποια θεραπεία για τις ουλές με κρέμες και ζελς. Εκείνο που της υπεβλήθη είναι ότι αν πήγαινε έγκαιρα σε πλαστικό χειρούργο θα είχε μικρή βελτίωση. Αυτό όμως δεν το επιβεβαίωσε ο ΜΕ4, γιατί στην σχετική υποβολή ότι οι ουλές οφείλονται στην κωλυσιεργία της ενάγουσας, απάντησε ότι θα είχε μόνιμη ουλή και η εμπειρία του παρόλα τα μέτρα που παίρνουν μένουν ουλές και μάλιστα όχι καλές. Εξάγεται συνεπώς ότι η εισήγηση του κ. Αποστολίδη ότι οι ουλές της ενάγουσας οφείλονται στην δική της κωλυσιεργία γιατί αποστερήθηκε της δυνατότητας να τύχει καλύτερης αντιμετώπισης και συνεπώς καλύτερου αισθητικού αποτελέσματος, δεν υποστηρίζεται από τον γιατρό Μαντά (ΜΕ4). Εν κατακλείδι όπως ήταν η θέση του ΜΕ4 λόγω της εγχείρησης που υπέστη η ενάγουσα θα είχε μόνιμη ουλή και παρά τα μέτρα που λαμβάνουν μένουν όχι καλές ουλές. Η μαρτυρία του γιατρού Νικολάου (ΜΕ5) δεν έχει αμφισβητηθεί, κρίνεται ότι ήταν απόλυτα αντικειμενική και γίνεται πλήρως αποδεκτή με την εξαγωγή αναλόγων ευρημάτων. Από την αξιολόγηση της μαρτυρίας και τα κατατεθέντα τεκμήρια εξάγονται τα κάτωθι ευρήματα. Η σύμφωνα με το τεκμ.1 ενάγουσα την 1.6.06 προσκομίσθηκε στις Α. Βοήθειες του Γ. Ν. Λευκωσίας μετά από το ρηθέν τροχαίο δυστύχημα. Λόγω ενδοκοιλιακής αιμορραγίας χειρουργήθηκε επειγόντως. Εγχειρητικά ευρήματα ήταν ρήξη του μεσεντερίου με οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα. Έγινε συρραφή και έλεγχος της αιμορραγίας. Στην συνέχεια μεταφέρθηκε για νοσηλεία στην Εντατική Μονάδα. Κατά την νοσηλεία της στον χειρουργικό θάλαμο παρέμεινε κλινήρης υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση και φροντίδα. Της δίδετο ανάλογη φαρμακευτική αγωγή για την εγκεφαλική διάσειση και της γινόταν καθημερινά χειρουργικός καθαρισμός και περιποίηση των τραυμάτων. Σταδιακά άρχισε να σηκώνεται από το κρεβάτι ανάλογα με τη συμπτωματολογία που παρουσίαζε. Κατά την κλινική εξέταση παρουσίαζε: Αιμάτωμα στην κοιλιακή Αιμάτωμα στο δεξί ημιθωράκιο Εκδορές στην δεξιά κνήμη Εκδορές στο δεξιό υποχόνδριο Εκχυμώσεις στον θώρακα Λόγω παροδικής νεφρικής ανεπάρκειας εξετάστηκε από νεφρολόγο ιατρό. Ακτινολογικός έλεγχος έδειξε κατάγματα πλευρών στο δεξί ημιθωράκιο. (6η και 7η πλευρά δεξιά) Εξήλθε του νοσοκομείου στις 20.1.06 με σχετική φαρμακευτική αγωγή και σύσταση όπως παραμείνει ήσυχη στο σπίτι και όπως επανέλθει προς εξέταση στα εξωτερικά χειρουργικά ιατρεία. Κατά την επανεξέταση της στις 21.3.06 παρεπονείτο για κεφαλαλγία και ζάλη, σημεία μεταδιασειστικού συνδρόμου. Για τούτο της συνεχίστηκε η σχετική φαρμακευτική αγωγή. Συμπέρασμα. Η ασθενής Ελλάδα Μιχαηλίδου παρουσίαζε σημεία εγκεφαλικής διάσεισης λόγω του δυστυχήματος που είχε. Για τούτο κρατήθηκε για νοσηλεία στο χειρουργικό τμήμα. Σύμφωνα επίσης με την γιατρό Χαραλάμπους (ΜΕ8) η γενική κατάσταση της ήταν σοβαρή, και τα τραύματα της δεν αφήνουν ιδιαίτερα κατάλοιπα, αλλά μόνο ορισμένες διαταραχές στην λειτουργία των εντέρων. Η ενάγουσα παρέμεινε στην μονάδα εντατικής θεραπείας από την 6 - 11.1.06, ενώ σύμφωνα με τον γιατρό Νικολάου (ΜΕ5) η ενάγουσα έχει σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου που από καιρού εις καιρό δημιουργεί πόνο στην κοιλιά και φούσκωμα και πιθανό να συνεχίσει και στο μέλλον. Περαιτέρω και σύμφωνα με τον γιατρό Λοϊζίδη (ΜΕ5) (τεκμ.2) η ενάγουσα υπεβλήθη σε πιο λεπτομερή ακτινολογικό έλεγχο με μαγνητική τομογραφία που ανέδειξε τα πιο κάτω ευρήματα: Μετατραυματικό οστικό οίδημα στην αριστερή ιερολαγόνια περιοχή. Ρήξη οπισθίου χιαστού συνδέσμου στο δεξιό γόνατο. Μετατραυματικό οστικό οίδημα στο έσω κνημιαίο plateau του δεξιού γόνατος. Κάκωση του έξω πλαγίου συνδέσμου 1ου προς 2ου βαθμού στο δεξιό γόνατο. Μικρή ποσότητα ύδραθρου στο δεξιό γόνατο. Προεπιγονατιδική θυλακίτιδα στο δεξιό γόνατο. Παρούσα κατάσταση. Η ασθενής παρουσιάζει άλγος στην αριστερή ιερολαγόνια άρθρωση που επιτείνεται με την ορθοστασία καθώς επίσης και συχνά επεισόδια οσφυοισχιαλγίας που αφορά το αριστερό πλάγιο. Παρουσιάζει επίσης αιμωδίες στην κατανομή της Ο3 και Ο4 ρίζας. Όσον αφορά το δεξιό γόνατο παρουσιάζει ενίοτε ύδραθρο και επεισόδια αστάθειας λόγω της ρήξης του οπισθίου χιαστού συνδέσμου. Η ασθενής παρακολουθεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα φυσικοθεραπεία για την όσο καλύτερη αποκατάσταση της. Αναμένεται να αναπτύξει μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα στην αριστερή ιερολαγόνια άρθρωση. Ήδη από τώρα παρουσιάζει περιοδικά άλγη και χωλότητα ιδίως μετά την ορθοστασία που αναμένεται να επιδεινωθούν στο άμεσο και απώτερο μέλλον. Επίσης στο απώτερο μέλλον αναμένεται να αναπτύξει μετατραυματική αρθρίτιδα στο δεξιό γόνατο λόγω της ρήξης του οπισθίου χιαστού συνδέσμου. Σύμφωνα με το πιστοποιητικό η ενάγουσα υπέστη μια βαρύτατη κάκωση στο δεξιό γόνατο και στην πυελική ζώνη. Στο τεκμ.3 προστίθενται ως ευρήματα η προεπιγονατιδική θυλακίτιδα στο δεξιό γόνατο και κάκωση κόκκυγος, που εκ παραδρομής ως εξήγησε δεν κατεγράφη στο τεκμ.2. Ασθενείς με τραύμα στην ιερολαγόνιο περιοχή - μέσα στο τμήμα της λεκάνης - παρουσιάζουν πιο εύκολα πόνους σε ορθοστασία, στο περπάτημα ή και ταλαιπωρία. Η ρήξη του συνδέσμου βιβλιογραφικά συνοδεύεται και με αυξημένη πιθανότητα αρθρίτιδας στο γόνατο, μετατραυματικής αρθρίτιδας και θα είναι κατάλοιπο στο διηνεκές και όταν εξελιχθεί θα έχει έντονα συμπτώματα και θα είναι επώδυνα και θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση, ήτοι ολική αρθροπλαστική του γόνατος που θα κοστίσει περί τις €8.000. Το ύδραθρο στο δεξιό γόνατο έρχεται και φεύγει και όταν την εξέτασε πρόσφατα δεν είχε. Όταν υποτροπιάζει έχει πρόβλημα το γόνατο που φουσκώνει και ξεφουσκώνει. Δεν υπάρχει ένδειξη ότι η ενάγουσα ανέπτυξε αρθρίτιδα. Η ενάγουσα έχει την ικανότητα να εργαστεί ως καθαρίστρια αλλά η παρατεταμένη ορθοστασία την επιβαρύνει. Τα κατάγματα της με την αλλαγή του καιρού φέρουν πόνους στον θώρακα. Εκ της αποδεκτής μαρτυρίας του γιατρού Μαντά (ΜΕ4) προκύπτει ως εύρημα (τεκμ.7) ότι η ενάγουσα παρουσιάζει: Ουλή δεξιά κνήμης στη μεσότητα, στην πρόσθια επιφάνεια μήκους 6εκ και πλάτους 1χιλ. υποχρωστική. Ουλή στην κοιλιακή χώρα 19εκ Χ 0.5εκ ροδίζουσα από μέση τομή λαπαροκτομής. Οι ουλές είναι μόνιμες χωρίς περιθώρια περαιτέρω αυτόματης βελτίωσης. Υπάρχει δυνατότητα μικρής βελτίωσης με την χρήση τεχνικής laser resurfacing που θα βελτιώσει ελαφρώς τις ουλές χωρίς να τις εξαφανίσει. Το κόστος ανέρχεται σε €1.000. Λόγω της θέσης των ουλών είναι εμφανείς και ενοχλητικές, υπάρχει αισθητική ενόχληση και εμφανισιακά ενοχλούν. Προκύπτει περαιτέρω εκ της μαρτυρίας του γιατρού Νικολάου (ΜΕ5) ότι το 2010 δεν εντόπισε πρόβλημα στην βουβωνοκήλη ούτε και σύστησε φάρμακα ή φυσιοθεραπεία Γίνεται επίσης αποδεκτή η μαρτυρία της ενάγουσας ότι μπορεί να εργαστεί επί οκτάωρο, νοιώθει όμως κόπωση που συνάδει και με την μαρτυρία του γιατρού Λοϊζίδη (ΜΕ5) ότι μπορεί να εργαστεί, αλλά η παρατεταμένη ορθοστασία την επιβαρύνει. Οι δυο δικηγόροι με αναφορά σε νομολογία εν σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις, εισηγούνται ο μεν κ. Αποστολίδης το ποσό των €30.000 - €35.000 ο δε κ. Παπαντωνίου για την ενάγουσα €100.000 πλέον €10.000 για μελλοντικές εγχειρίσεις. Καθόσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις στην υπόθεση Ismail v. Αντωνίου κ.ά Πολ. Έφεση 333/09 ημερ.12.2.14, τονίστηκαν τα εξής εν σχέση με την απόδοση γενικών αποζημιώσεων: «Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd
(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris
(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» (Βλ. Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (Βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) (πιο πάνω), Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 687, Μαϊττα v. Γεωργίου κ.α., Πολιτική Έφεση 8499, 9.1.99 και Βρυωνίδης ν. Σωφρονίου
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 1181). Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος». Περαιτέρω και καθόσον αφορά ευρύτερα το θέμα της επάρκειας των γενικών αποζημιώσεων στην υπόθεση Ταμπούρα ν. Κολάνη
(2008)1 Α.Α.Δ. 384, υπεδείχθη ότι είναι δεδομένη και αποδεκτή από τη νομολογία η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις για τον ανθρώπινο πόνο και την ταλαιπωρία έχοντας υπόψη και τη σημασία των αποζημιώσεων (A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους
(2004)1 Α.Α.Δ. 416). Η απόδοση αποζημιώσεων πρέπει επίσης να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστο χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς. (Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128). Είναι επίσης νομολογημένο ότι προηγούμενες αποφάσεις στα θέματα των αποζημιώσεων δεν αποτελούν κατ΄ ανάγκη δεσμευτικό προηγούμενο (G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1 Α.Α.Δ. 948), ενώ η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί και οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση (Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη
(2003)1 Α.Α.Δ. 590). Ο κ. Παπαντωνίου εστιάζει κυρίως την εισήγηση του στην υπόθεση Ανδρέου ν. Almifalani
(2009)1 Α.Α.Δ. 608, στην οποία, μεταξύ άλλων τραυμάτων η ενάγουσα είχε ουλή μήκους 17-18εκ. από το επιγάστριο μέχρι το άνω υπογάστριο πλάτους 5χιλ. με υπερτροφία στο κεντρικό μέρος, χειλοειδής και σχετικώς δύσμορφη, πλέον ακόμα 2 ουλές μήκους 1εκ. με υπερτροφία και μια άλλη στην έσω επιφάνεια του αριστερού γονάτου μήκους 6-6 ½ με μέγιστο πλάτος 9χιλ. μέχρι 1εκ. ερυθρή χωρίς υπερτροφία. Το ποσό που δόθηκε πρωτοδίκως ήταν Λ.Κ.25.000 και αυξήθηκε σε €80.000. Επρόκειτο όμως περί νεαρής ελεύθερης κοπέλας ηλικίας 23 ετών, αντιμετώπιζε δυσκολία να ντυθεί αναλόγως όπως οι άλλες κοπέλες της ηλικίας της, ιδιαιτέρως ως προς την χρησιμοποίηση μαγιώ. Στην προκειμένη υπόθεση παρά την σχετική ομοιότητα ως προς την έκταση των ουλών με την υπόθεση Ανδρέου ανωτέρω, υπάρχουν και εμφανείς και σαφώς διακριτές διαφορές, κυρίως ως προς την ηλικία της ενάγουσας που κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ήταν 49 ετών παντρεμένη και μητέρα 4 παιδιών και 2 εγγονιών. Από την άλλη δεν μπορεί να παραγνωριστεί πως όταν τίθεται θέμα αισθητικής, η εκτίμηση των γενικών αποζημιώσεων το έργο είναι δύσκολο. Το δικαστήριο αντλεί επίσης καθοδήγηση από το Guidelines for the Assessment of General Damages in Personal Injury Cases, 7th Edition, σελ. 56, του Judicial Studies Board, της Αγγλίας, σύμφωνα με το οποίο, ως εξηγείται, όταν τίθεται το στοιχείο της αισθητικής τα Δικαστήρια διαχωρίζουν τις αποζημιώσεις ανάλογα αν ο ενάγων είναι άντρας ή γυναίκα και επί γυναικών επιδικάζονται ψηλότερες αποζημιώσεις. Μπορεί επίσης, κυρίως επί παραμορφώσεων, να υπάρχουν και διάφορες ψυχολογικές αντιδράσεις οι οποίες θέτουν το ολικό ποσό των αποζημιώσεων στο ψηλότερο βαθμό. Γίνεται διαχωρισμός των ουλών ανάλογα με τη σοβαρότητά τους και σημειώνεται περαιτέρω (σελ.61), ότι οι αρχές που εφαρμόζονται επί ουλών στο πρόσωπο είναι οι ίδιες και επί ουλών σε άλλα μέρη του σώματος, με κάποια τάση, εκεί που οι ουλές δεν είναι ορατές οι αποζημιώσεις να είναι χαμηλότερες. Βεβαίως θα πρέπει να τονιστεί ότι τα τραύματα της ενάγουσας, με βάση τα ευρήματα που έχει αχθεί το δικαστήριο, δεν είναι μόνο οι ουλές, Είναι νομολογημένο (Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.ά ν. Πολίτη
(2003)1 Α.Α.Δ 590), ότι το έργο του δικαστηρίου σε κάθε περίπτωση παραμένει η συγκριτική αποτίμηση του τραυματισμού σε χρηματικό μέτρο, ως προς την οποία η επί μέρους νομολογία είναι σημαντική ώστε να υπάρχει συνέπεια και συνέχεια και σχετική βεβαιότητα στα πράγματα. Στην παρούσα υπόθεση θέμα ψυχολογικού παράγοντα, πέραν των αισθημάτων που κατέθεσε ότι νοιώθει η ενάγουσα για τις ουλές, κρίνεται πως δεν συντρέχει, αφού δεν υπάρχει σχετική μαρτυρία. Η μαρτυρία της ΜΕ7 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή για τους λόγους που έχουν εξηγηθεί. Όσα κατέθεσε η ενάγουσα εν σχέση με τον παράγοντα αυτό για να μπορούσαν να είχαν κάποια βάση και πραγματική υπόσταση μόνο με μαρτυρία ειδικού προς τούτο θα μπορούσε να στοιχειοθετηθούν, αφού ως παρομοίως λέχθηκε και στην Ανδρέου ανωτέρω, η ψυχολογική κατάσταση της εφεσείουσας θα πρέπει να ερμηνευτεί από τη γνώμη ψυχολόγου. Από την άποψη όμως της αισθητικής σκοπιάς υπάρχει, πέραν της μαρτυρίας της ενάγουσας, η αποδεκτή μαρτυρία του ΜΕ4 πλαστικού χειρούργου Μαντά, ο οποίος κατέθεσε ότι λόγω της θέσης τους οι ουλές είναι εμφανείς και υπάρχει αισθητική ενόχληση και εμφανισιακά ενοχλούν. Λέχθηκε ότι η ενάγουσα είχε μια τάση υπερβολής στη μαρτυρία της επί των γενικών αποζημιώσεων. Για παράδειγμα ενώ ανέφερε ότι της αρέσει το κολύμπι και τώρα δεν το απολαμβάνει πλήρως, η μαρτυρία του ΜΕ6 Λοιζίδη ήταν πως ως μέρος της αποθεραπείας της ήταν και το κολύμπι. Αναφέρθηκε σε φυσιοθεραπεία την οποία συνεχίζει μέχρι και σήμερα, ενώ αντεξεταζόμενη κατέθεσε ότι έκανε φυσιοθεραπεία για 2 μήνες. Το ίδιο θα μπορούσε να λεχθεί για την φαρμακοθεραπεία και για την λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Τα περί αιμοδιών που κατέθεσε δεν υποστηρίζονται από την ιατρική μαρτυρία ως προς την παρούσα κατάσταση της, όσο δε για το γεγονός ότι δεν μπορεί να εργαστεί, αυτοανατράπηκε δια της παραδοχής της ότι από το 2008 εργάζεται επί μονίμου βάσεως. Ανέφερε επίσης ότι θα αναπτύξει γαστρεντερικές επιπλοκές λόγω των φαρμάκων, αλλά ιατρική μαρτυρία προς αυτή την κατεύθυνση δεν υπήρξε. Ως προς το ύψος των αποζημιώσεων της ενάγουσας, το δικαστήριο έχει λάβει υπόψη του την υπόθεση Ανδρέου ανωτέρω, καθώς και την υπόθεση Ismail ανωτέρω, στην οποία βεβαίως οι τραυματισμοί και τα κατάλοιπα εξ αυτών ήταν πολύ σοβαρότερα, ως επίσης και την υπόθεση Ευαγγέλου ν. Δημητρίου
(2008)1 Α.Α.Δ. 248, που με αρκετά σοβαρότερους τραυματισμούς με ουλές στα φρύδια, χείλη, πηγούνι που χαρακτηρίστηκαν ως κοσμικό μειονέκτημα και μηρό και μόνιμα κατάλοιπα μυϊκής ατροφίας δόθηκαν €40.000. Το δικαστήριο έχοντας συνεπώς υπόψη τα τραύματα της ενάγουσας όπως αυτά περιγράφονται στην αποδεκτή ιατρική μαρτυρία η οποία δεν χρειάζεται να επαναληφθεί, αλλά και στα τελικά ευρήματα, την ηλικία της, που κατά τον χρόνο του ατυχήματος ήταν 49 ετών, το γεγονός ότι υπέστη ένα πολύ σοβαρό τραυματισμό και παρέμεινε 6 ημέρες στην μονάδα εντατικής θεραπείας, την ανάγκη να υποστεί δυο μελλοντικές εγχειρίσεις, αρθροπλαστική γόνατος και επέμβαση με λέιζερ στις ουλές, η κατάληξη είναι πως το ποσό των €50.000 αποτελεί την εύλογη και δίκαιη αποζημίωση της ενάγουσας για τους τραυματισμούς, πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη λόγω του ατυχήματος. Αναφορικά με τις μελλοντικές εγχειρίσεις στην υπόθεση Ορθοδόξου ν. Ιωάννου
(2012)1 Α.Α.Δ. 1561, 1573 υπεδείχθη ότι: «Είναι η θέση του εφεσείοντα, με την οποία και συμφωνούμε, ότι η απαιτούμενη δαπάνη για τη διενέργεια πλαστικής εγχείρισης στο μέλλον δε θεωρείται ως αποκρυσταλλωθείσα ζημιά και ως τέτοια, θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων, χωρίς ειδική δικογράφηση. Επομένως, θα προσθέσουμε στις γενικές αποζημιώσεις και ένα ποσό €3.000 για τη διενέργεια αυτής της επέμβασης, το οποίο όμως θα φέρει νόμιμο τόκο από την ημερομηνία της πρωτόδικης απόφασης και όχι του δυστυχήματος, αφού πρόκειται για μελλοντική δαπάνη». Κατά συνέπεια η ενάγουσα κάτω από το κεφάλαιο των γενικών αποζημιώσεων δικαιούται σύμφωνα με τον γιατρό Μαντά (ΜΕ4) το ποσό των €1.000 για μελλοντική επέμβαση με λέιζερ, καθώς και το ποσό των €8.000 που σύμφωνα με τον γιατρό Λοϊζίδη (ΜΕ6) θα απαιτηθεί για μελλοντική αρθροπλαστική του γόνατος. Τα ποσά αυτά θα φέρουν νόμιμο τόκο από σήμερα. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Έγιναν παραδεκτές οι ειδικές ζημιές ενάγουσας όπως αυτές καταγράφονται στην παράγραφο 11 (β), (γ) και (δ) της εκθέσεως απαιτήσεως για το ποσό των €2.976.18, πλέον ένα ποσό €80 για μεταφορικά, ήτοι σύνολο €3.056.18. Η ενάγουσα απαιτεί απώλεια μισθών από την ημερομηνία του δυστυχήματος μέχρι την 31.1.08 που εξηύρε εργασία, πλέον απώλεια μελλοντικών απολαβών ενός ποσού εκ €400 μηνιαίως ως μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας. Ο κ. Αποστολίδης εισηγείται ότι η ενάγουσα δεν δικαιούται κανένα ποσό για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων γιατί αφενός εργάζεται και αφετέρου δεν έχει αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό την απώλεια των μισθών. Αντίθετα ο κ. Παπαντωνίου εισηγείται ότι η ενάγουσα παρουσίασε τις απώλειες του εισοδήματος της καθώς και την απώλεια των μελλοντικών απολαβών της, αφού με τα τραύματα και τα κατάλοιπα που είχε δεν της επιτρέπουν να κουράζεται ή να εργάζεται πολλές ώρες. Είναι παγίως εμπεδωμένο ότι οι ειδικές ζημιές πέραν της καταγραφής τους θα πρέπει να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Στην υπόθεση Ismail ανωτέρω, υπεδείχθη ότι: «Σύµφωνα µε την πάγια νοµολογία οι ειδικές ζηµιές πρέπει να εξειδικεύονται στην απαίτηση, να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις µε λεπτοµέρεια και ν' αποδεικνύονται µε αυστηρότητα, µε σαφήνεια και µε συγκεκριµένα στοιχεία (βλ. Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 687, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, 0Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους
(1977)1 Α.Α.Δ. 396, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Λοϊζου ν. Μουρτζή
(1999)1 Α.Α.Δ. 883, Μουττά ν. Γεωργίου κ.α.
(1998)1 Α.Α.Δ. 1, Ζήνων Μερκής Λτδ. ν. Ελληνικής Τράπεζας (1999 1 Α.Α.Δ. 1923, Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου
(2008)1 (Β) Α.Α.Δ. 1083)». Το δικαστήριο έχει ενδιατρίψει στην μαρτυρία της ενάγουσας και η μόνη επί τούτου σχετική μαρτυρία είναι η παράγραφος 9 της γραπτής της δήλωσης (έγγραφο Α). Αναφέρει τα εξής: «Δεν μπορώ να σταθώ πολλή ώρα ούτε να περπατήσω, όταν σκύβω ζαλίζομαι, επίσης δυσκολεύομαι να ανεβαίνω σκαλοπάτια. Δεν εργάζομαι πολλές ώρες, ούτε και όσο εργαζόμουν τότε πριν το δυστύχημα, με συνέπεια να μειωθεί το εισόδημα μου στα €400 μηνιαίως. Επίσης για δυο έτη δεν εργάστηκα καθόλου». Η ενάγουσα στην παράγραφο 18 της δήλωσης της αναφέρει ότι υπέστη ως ειδική ζημιά την απώλεια εισοδήματος από 6.1.06 μέχρι 31.5.08, ενώ στην παράγραφο 11 (α) της εκθέσεως απαιτήσεως η περίοδος αυτή περιορίζεται μέχρι την 31.1.
- Στην παράγραφο 10 της υπερασπίσεως η θέση των εναγομένων είναι ότι η ενάγουσα δεν εργαζόταν κατά τον χρόνο του επιδίκου δυστυχήματος και πως αν εργαζόταν, ο υπολογισμός της απώλειας του εισοδήματος της παραγράφου 11 (α) είναι άκρως υπερβολικός και/ή λανθασμένος. Η μόνη μαρτυρία που προσκόμισε η ενάγουσα προς αυτή την κατεύθυνση είναι το τεκμ.
- Πρόκειται για καταστάσεις του ασφαλιστικού λογαριασμού της των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων για τα έτη 2005 - 2008 οι οποίες σύμφωνα με την εισήγηση του κ. Παπαντωνίου αποδεικνύουν τις απώλειες εργασίας της ενάγουσας για τον χρόνο που δεν εργάστηκε καθόλου. Εκ του τεκμηρίου 11 συνάγεται ότι για το μεν 2005 οι ασφαλιστέες αποδοχές της ενάγουσας ανέρχονταν στο ποσό των Λ.Κ.2.689 και για το 2006 στο ποσό των Λ.Κ.2.665, ως εξομοιούμενες ασφαλιστέες αποδοχές. Σύμφωνα με την σημείωση που υπάρχει στο κάτω μέρος των τεκμηρίων, εξομοιούμενες ασφαλιστέες αποδοχές είναι αποδοχές που πιστώνονται από το ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Σημειώνεται πως πέραν της κατάθεσης των πιο πάνω πιστοποιητικών δεν δόθηκε κάποια άλλη επεξηγηματική μαρτυρία ως προς το τι ακριβώς σημαίνουν οι πιο πάνω καταγραφές. Για δε το 2007 δεν υπάρχει καμιά καταγραφή παρουσιάζουσα μηδενικό ποσό. Εντύπωση επίσης προκαλεί το γεγονός ότι κανένα ιατρικό πιστοποιητικό εξ αυτών που κατέθεσε η ενάγουσα δεν αναφέρει αν έλαβε άδεια ασθενείας και για πόσο χρονικό διάστημα, ούτε όμως και η ιατρική μαρτυρία των μαρτύρων που κατέθεσαν εκ μέρους της, κυρίως της ΜΕ8, δεν ανέφερε αν της δόθηκε άδεια ασθενείας και για πόσο χρονικό διάστημα. Η μόνη καταγραφή που υπάρχει είναι στο τεκμ.1 όπου στην 2η σελίδα καταγράφεται ότι την 20.1.06 εξήλθε του νοσοκομείου «με την σύσταση όπως παραμείνει ήσυχη στο σπίτι» και να επανέλθει προς εξέταση στα εξωτερικά χειρουργικά ιατρεία. Σε συνάρτηση με τα πιο πάνω, ερωτηματικά εγείρονται και για την μηδενική κατάσταση που παρουσιάζεται στις ασφαλιστικές αποδοχές της για το έτος 2007, με την έννοια αν αυτό οφείλεται σε δική της επιλογή να μην εργαστεί και όχι ως αποτέλεσμα ιατρικής αναρρωτικής άδειας, ή ιατρικής γνωμάτευσης περί ανικανότητας της να εργαστεί λόγω του δυστυχήματος. Η απουσία μαρτυρίας προς αυτή την κατεύθυνση αφήνει αναπλήρωτα κενά. Για δε το έτος 2006 δεν διευκρινίζεται ο λόγος για τον οποίο της αποδόθηκαν, ότι και αν σημαίνει αυτό, ασφαλιστικές πιστώσεις ύψους Λ.Κ.2.665 (τεκμ.11
(2)), ούτε και αν το ποσό αυτό αποτελεί πραγματικό ποσό που είσπραξε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις καθώς και ο λόγος για τον οποίο το είσπραξε. Διαπιστώνεται περαιτέρω πως το σύνολο των ασφαλιστικών αποδοχών της ενάγουσας για το 2005 και 2006 έχει μια ελάχιστη διαφορά ύψους Λ.Κ.24 για το 2006. Ούτε βεβαίως έχει διευκρινιστεί αν οι ασφαλιστικές αποδοχές αποτελούν παροχές ή άλλα ωφελήματα που έλαβε η ενάγουσα από τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Η ανάλυση αυτή και ο προβληματισμός γίνεται στην βάση της υπόθεσης Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Δημόσια Εταιρεία Λτδ
(2011)1 Α.Α.Δ. 1325 σύμφωνα με την οποία ωφελήματα από το δημόσιο, όπως κοινωνικές ασφαλίσεις από το κράτος, είναι αφαιρετέα από το ποσό των ειδικών αποζημιώσεων. Με άλλα λόγια θα έπρεπε η ενάγουσα να δώσει πλήρη στοιχεία ως προς το τι έλαβε από τις κοινωνικές ασφαλίσεις και για ποιο λόγο τα έλαβε. Είναι η κρίση του δικαστηρίου ότι η ενάγουσα απέφυγε να δώσει επαρκή στοιχεία και παρέμεινε σε γενικότητες και αοριστίες. Στην ουσία δεν παρουσίασε κανένα στοιχείο που στοιχειωδώς θα μπορούσε να αποδείξει κάποιο κονδύλι κάτω από την απώλεια μισθών. Αλλά και ανεξάρτητα από τα πιο πάνω, ο γιατρός Λοϊζίδης (ΜΕ6) δέχτηκε ότι η ενάγουσα μπορεί να εργάζεται ως καθαρίστρια και δεν είναι ανάπηρη, όπως άλλωστε και η ίδια παραδέκτηκε και πράγματι εργάζεται από το 2008, και σε κανένα στάδιο της μαρτυρίας του ανέφερε ότι ήταν ανίκανη προς εργασία για κάποιο χρονικό διάστημα. Η μαρτυρία του ΜΕ6 στο δικαστήριο όσο και στα ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσε (τεκμ.2 και 3), είναι ότι η ενάγουσα λόγω των τραυμάτων της θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην εργασία της, διευκρινίζοντας όμως κατά την αντεξέταση ότι μπορεί να εργάζεται αλλά η παρατεταμένη ορθοστασία την επιβαρύνει. Παρά ταύτα, η ενάγουσα ως κατέθεσε μπορεί και εργάζεται επί οκτάωρο, σε αντίθεση με αυτά που ανέφερε στην πιο πάνω παράγραφο 9 της γραπτής της δήλωσης. Ούτε όμως και ο ίδιος σύστησε αναρρωτική άδεια, ή τουλάχιστον δεν κατέθεσε ότι σύστησε κάτι τέτοιο. Η διαπίστωση του δικαστηρίου είναι ότι η ενάγουσα απέφυγε επιμελώς να καταθέσει ευθέως επί του συγκεκριμένου, αρκούμενη περισσότερο σε γενικές και αόριστες τοποθετήσεις, όπως αυτές έχουν ήδη παρατεθεί, επαναλαμβάνοντας ορισμένα εκ των καταγραφέντων εκ των ιατρικών πιστοποιητικών, κυρίως του ΜΕ6 Λοϊζίδη, χωρίς όμως πειστικότητα, αφού ως τελικά δέκτηκε εργάζεται τελικά με μισθό μεγαλύτερο από εκείνο που ισχυρίστηκε ότι ελάμβανε πριν το δυστύχημα. Απέφυγε επίσης να προσκομίσει μαρτυρία για την πραγματική κατάσταση και την αληθή εικόνα των ασφαλιστικών αποδοχών της για τα έτη 2005 - 2008, αφού το τεκμ.11 που κατέθεσε δεν μπορεί να αποτελέσει ασφαλές υπόβαθρο προς εξαγωγή συμπερασμάτων. Ως είναι νομολογημένο το βάρος είναι στους ώμους της ενάγουσας να αποδείξει με επάρκεια και σε ικανοποιητικό βαθμό την απώλεια των μισθών της. Στην απουσία συνεπώς στέρεης, σαφούς και συγκεκριμένης μαρτυρίας ως προς τα ωφελήματα που έλαβε η ενάγουσα από τις κοινωνικές ασφαλίσεις με βάση το τεκμ.11, καθώς και του λόγου για τον οποίο τα έλαβε, στον βαθμό βέβαια που πραγματικά έλαβε τέτοια ωφελήματα και στην βάση της αρχής της αποφυγής διπλής αποζημίωσης, Λαζάρου ανωτέρω, είναι η κατάληξη του δικαστηρίου ότι η ενάγουσα δεν έχει αποδείξει το κονδύλι αυτό. Ως προς το ποσό των Λ.Κ.305 που αξιώνει για την αγορά πολυθρόνας, δεν έχει επιβεβαιωθεί από κάποια ιατρική μαρτυρία η ανάγκη της αγοράς και ως εκ τούτου το ποσό αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Η ίδια κρίση αφορά και εισοδήματα που κατ' ισχυρισμό είχε από ελαιοκαλιέργειες αφού, πέραν του γεγονότος ότι είναι εκτός δικογράφων, αποτελεί απλώς μια φραστική αναφορά και δεν έχει προσκομιστεί κάποιο άλλο αποδεικτικό στοιχείο. ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΠΟΛΑΒΩΝ Η ενάγουσα πέραν των όσων καταγράφονται στο τεκμ.11
(1)κατέθεσε ότι εργαζόταν απογεύματα σε μια φίλη της και στην αδελφή της με ένα εισόδημα ύψους €250 μηνιαίως, τα οποία όμως δεν δήλωνε στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Μαρτυρία ως λέχθηκε δόθηκε και από τις πιο πάνω. Επί του προκειμένου κρίνεται ορθή η εισήγηση του κ. Αποστολίδη ότι δεν υπάρχουν δικογραφημένοι τέτοιοι ισχυρισμοί στην έκθεση απαιτήσεως. Αντίθετα εκείνο που αξιώνεται είναι η απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων γιατί η ενάγουσα δεν μπορεί πλέον να εργαστεί και ότι λόγω των προβλημάτων της δεν μπορεί να εξεύρει καμιά εργασία για να εργοδοτηθεί κανονικά. Η μαρτυρία της είναι αντιφατική και εμφανώς διαφοροποιημένη από το δικόγραφο της και τούτο γιατί εργάζεται σε μόνιμη εργασία από το 2008, ως η δική της παραδοχή και κατά συνέπεια δεν τίθεται θέμα απώλειας μελλοντικών απολαβών. Η προσπάθεια που έγινε για να διαφοροποιηθεί η απώλεια μελλοντικών απολαβών και να περιοριστεί στο ποσό των €400 μηνιαίως, που αποτελεί το κατ΄ ισχυρισμό εισόδημα που απώλεσε εκ της εργασίας της στις ΜΕ2 και ΜΕ3, αποτελεί δικογραφική παρεκτροπή και συνεπώς είναι εκτός δικογράφων. Ανεξάρτητα από αυτό η μαρτυρία τόσο της ενάγουσας επί του συγκεκριμένου, όσο και των ΜΕ2 και 2 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Ήταν διάχυτο αλλά και ξεκάθαρο ότι οι ΜΕ2 και 3 ήρθαν στο δικαστήριο για να βοηθήσουν την ενάγουσα. Η μεν ΜΕ2 κατέθεσε ότι η ενάγουσα πήγαινε 3-4 απογεύματα την εβδομάδα και τα κανόνιζαν μεταξύ τους και της έδινε €100 μηνιαίως και όχι 2 φορές την εβδομάδα ως κατέθεσε η ενάγουσα με μισθό €100 μηνιαίως. Η διαφορά όσο μικρή και αν είναι, είναι καθοριστική, γιατί αν πήγαινε 2 φορές την εβδομάδα με μισθό €100, τότε αν πήγαινε 3-4 φορές την εβδομάδα ως κατέθεσε η ΜΕ2, τότε προφανώς ο μισθός θα ήταν, ή θα έπρεπε να ήταν σχεδόν διπλάσιος από αυτόν που κατέθεσε η ενάγουσα. Περαιτέρω η ΜΕ2 κατέθεσε ότι δεν χρειαζόταν πλέον τις εργασίες της ενάγουσας γιατί από το 2008 δεν εργάζεται και κάμνει τις δουλειές της η ίδια. Αντίθετα με αυτά, η ενάγουσα ανέφερε ότι εργαζόταν στην ΜΕ2 γιατί ήταν κτυπημένη, κάτι που δεν κατέθεσε η ΜΕ2 και περαιτέρω ο λόγος για τον οποίο μετά το 2008 δεν εργάζεται κοντά της είναι γιατί κάνει η ίδια τις δουλειές και όχι γιατί δεν μπορεί, λόγω προβλημάτων υγείας, η ενάγουσα. Η δε ΜΕ3 ανέφερε ότι η ενάγουσα πήγαινε κοντά της 3 φορές την εβδομάδα με μισθό €180-€200 σε αντίθεση με την ενάγουσα που κατέθεσε ότι πήγαινε δυο φορές την εβδομάδα με μισθό €
- Σημειώνεται τέλος, ότι όπως εξάγεται εκ της μαρτυρίας, η ενάγουσα σχολάνει στις 3μ.μ και συνεπώς ο ωφέλιμος χρόνος εργασίας της είναι προφανώς περιορισμένος, ως άφησε να νοηθεί και η ΜΕ
- Υπάρχει όμως ακόμα μια πτυχή που αφορά τη μαρτυρία της ενάγουσας. Κατέθεσε ότι εργάζεται ορισμένες ώρες και τα απογεύματα εργάζεται όπου βρει εργασία σε σπίτια. Κατά συνέπεια η προσπάθεια των ΜΚ.2 και 3 να καταδείξουν ότι η ενάγουσα λόγω των τραυματισμών της δεν μπορούσε να εργαστεί κοντά τους είναι σε αντίφαση με την πιο πάνω αναφορά της ενάγουσας. Όπως αντιφατική είναι η μαρτυρία της ενάγουσας και ως προς την απώλεια μελλοντικών μισθών, αφού προφανώς δεν έχει κάποιο πρόβλημα εκ του τραυματισμού της για να εργαστεί και τα απογεύματα όπου βρει εργασία εργάζεται. Για τους πιο πάνω λόγους η μαρτυρία των ΜΕ2 και ΜΕ3 όπως και της ενάγουσας επί του θέματος, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται. Κατά συνέπεια το συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων της ενάγουσας ανέρχεται στο ποσό των €3.056.
- ΤΟΚΟΙ Οι ειδικές αποζημιώσεις, ήτοι το ποσό των €3.056.
- θα φέρει νόμιμο τόκο από την έκδοση της απόφασης (Novichkova ανωτέρω). Αναφορικά με τις γενικές αποζημιώσεις στην Novichkova ανωτέρω, υπεδείχθη ότι: «Στη βάση του άρθρου 58(α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, προβλέπεται η επιδίκαση του τόκου επί ολόκληρου ή μέρους των επιδικασθεισών αποζημιώσεων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης, εκτός εάν το Δικαστήριο «... είναι ικανοποιημένο ότι συντρέχουν ειδικοί περί του αντιθέτου λόγοι ...». Η απόφαση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου - ανωτέρω - προέβη σε εκτεταμένη αναθεώρηση του θέματος αυτού στη βάση και των Αγγλικών αποφάσεων που ασχολήθηκαν με παρόμοια πρόνοια στο άρθρο 22 του Administration of Justice Act 1969, με τελική τοποθέτηση ότι ο προσδιορισμός του επιτοκίου αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου με δεδομένο ότι ο τόκος δεν επιδικάζεται ως αποζημίωση για τη ζημιά που προκλήθηκε, αλλά για την αποστέρηση χρημάτων που θα έπρεπε να αποδοθούν στον παθόντα. Με ειδική αναφορά στην Gefford v. Gee
(1970)All E.R. 1202, σημειώθηκε ότι «ο τραυματισμός δεν προκαλεί δια μιας τον πόνο, την ταλαιπωρία και τα υπόλοιπα για τα οποία τελικά αποζημιώνεται ο ενάγων». Επομένως εκεί όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής, ο ενάγων θα πρέπει να στερείται των χρημάτων στα οποία δικαιούται, από την άποψη βέβαια της επιδίκασης τόκου επ΄ αυτών, εφόσον η καθυστέρηση προέρχεται από δικό του σφάλμα». Το δυστύχημα έγινε την 6.1.06 και η αγωγή καταχωρήθηκε την 28.9.07 ήτοι 20 μήνες μετά από το ατύχημα. Η ενάγουσα δεν έδωσε κάποιες εξηγήσεις για την καθυστέρηση των 20 μηνών για την καταχώριση της αγωγής. Περαιτέρω και εκ του φακέλου της υποθέσεως εξάγεται ότι η ενάγουσα δεν προκάλεσε με κάποιο τρόπο την καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης, όπως ούτε και οι εναγόμενοι. Αντλώντας καθοδήγηση από την Novichkova ανωτέρω, που δόθηκαν τόκοι επί των γενικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία του δυστυχήματος γιατί η αγωγή καταχωρήθηκε εντός 4 μηνών, και στην απουσία εξηγήσεων εκ μέρους της ενάγουσας για την καθυστέρηση των 20 μηνών στην καταχώριση της αγωγής, η κατάληξη του δικαστηρίου είναι ότι οι γενικές αποζημιώσεις θα πρέπει φέρουν νόμιμο τόκο, ως αυτός έχει τροποποιηθεί, από την ημερομηνία καταχωρίσεως της αγωγής, ήτοι από την 28.9.07. Ως αποτέλεσμα εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου 1 ως ακολούθως: Α. Ποσό €50.000. γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από την 28.9.07 που είναι η ημερομηνία καταχωρίσεως της αγωγής. Β. Ποσό €3.056.18, ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από σήμερα. Γ. Ποσό €9.000 έξοδα μελλοντικών εγχειρίσεων με νόμιμο τόκο από σήμερα. Τα έξοδα, ως η πάγια πρακτική ακολουθούν το αποτέλεσμα και επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και σε βάρος του εναγομένου 1. Θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και θα εγκριθούν από το δικαστήριο. (Υπ.) ........... Νίκος Γιαπανάς, Α.Ε.Δ Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο