ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, ως διαχειριστή της περιουσίας του ανίκανου ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΝΕΟΦΥΤΟΥ ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 2025

(16)ημέρες σε αυτό, κατόπιν πρωτοβουλίας του Μελάθρου, στις 18.04.08 εισήχθηκε στην Πτέρυγα Παραπληγικών και Κέντρο Αποκατάστασης Νωτιομυελικών βλαβών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου νοσηλευόταν, για φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία και αποκατάσταση, μέχρι τις 26.01.2009, ότε και επέστρεψε στην οικία του. Η ΑΠΑΙΤΗΣΗ Τρία σχεδόν χρόνια μετά το τραγικό γεγονός και ενάμιση περίπου χρόνο μετά την επιστροφή του στην οικία του, όπου μέχρι σήμερα διαμένει μαζί με τη μητέρα του, στις 20.07.2010, καταχώρησε την παρούσα αγωγή με την οποία αξιώνει εναντίον της Δημοκρατίας, ως η Τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης ημερομηνίας 20.05.2015, δυνάμει διατάγματος ίδιας ημερομηνίας, (Α) Γενικές αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία ή/και για μόνιμες βλάβες ή/και περιορισμούς ή/και στέρηση των απολαύσεων της ζωής, μελλοντικά έξοδα, απώλειες και ζημιές, (Β) Γενικές ή/και Ειδικές αποζημιώσεις για μόνιμη ανικανότητα εργασίας ή/και απώλεια εισοδηματικής ικανότητας ή/και έξοδα νοσηλείας και (Γ) Νόμιμο τόκο και έξοδα, για σωματικές βλάβες όπως αυτές περιγράφονται στις παραγράφους 19-32 της Τροποποιημένης Έκθεσης Απαίτησης, οι οποίες εν συντομία και συνοπτικά μπορούν να αποδοθούν ότι αυτές συνίστανται, σε εγκεφαλική δυσπραγία, ατελή τετραπληγία, αφασικές διαταραχές, αδυναμία κάτω άκρων, αστάθεια και έλλειμμα στις λεπτές κινήσεις των άνω άκρων, ακράτεια ούρων και κοπράνων, έκπτωση νοητικού επιπέδου, επιληπτικές κρίσεις, δυσκολία στην άρθρωση λέξεων και ολοκληρωμένων προτάσεων, περπατά μικρές αποστάσεις με τη βοήθεια «Π» και υπό επίβλεψη και εντελώς ανίκανος προς εργασία, οι οποίες αποδίδονται σε αμέλεια ή/και παράβαση, εκ του Νόμου ή/και Κανονισμών, καθήκοντος της Εθνικής Φρουράς ή/και των υπαλλήλων της ή/και των οργάνων της ή/και προσώπων στην υπηρεσία της και κατ' επέκταση της Δημοκρατίας, η οποία συνίσταται ως αυτή περιγράφεται στην παράγραφο 16(α)-(κ) της Έκθεσης Απαίτησης, όπως παράλειψη προστασίας από τον ήλιο και τις υψηλές θερμοκρασίες, διεξαγωγή ασκήσεων και προβών παρέλασης υπό υψηλές θερμοκρασίες χωρίς προστασία, δεν λήφθηκαν τα αναγκαία ή/και ενδεικνυόμενα μέτρα προστασίας για αποφυγή ορατού κινδύνου να υποστεί θερμοπληξία, διατάττοντάς τον ή/και εξαναγκάζοντάς τον να συμμετέχει σε ασκήσεις και πρόβες παρέλασης υπό υψηλές θερμοκρασίες, αμελώς δεν δόθηκε σημασία στο γεγονός ότι ήταν υπέρβαρος και έπρεπε να τύχει πιο προσεκτικής μεταχείρισης, αλλά τουναντίον υποβλήθηκε σε συνθήκες που δεν μπορούσε να αντέξει, υπήρξε πλήρη αδιαφορία στην ασφάλεια της υγείας του, δεν υπήρξε διαδικασία παρακολούθησης της αντοχής των στρατιωτών, υπήρχε παράλειψη παροχής στοιχειωδών πρώτων βοηθειών ή/και βοήθειας να τον συνεφέρουν όταν έπεσε λιπόθυμος και δεν ειδοποιήθηκε έγκαιρα ασθενοφόρο για να μεταφερθεί στο Νοσοκομείο, με αποτέλεσμα να παραμείνει πολύ ώρα λιπόθυμος και ο εγκέφαλός του να μην οξυγονώνεται. Τέλος, αποτελεί θέση του Ενάγοντα ότι η Δημοκρατία, διά των πράξεων ή/και ενεργειών ή/και παραστάσεών της, περιλαμβανομένης και της καταβολής των εξόδων για θεραπεία του Νεόφυτου στο εξωτερικό, αποδέχθηκε την ευθύνη αναφορικά με αυτό που έχει υποστεί ο Νεόφυτος. Η ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ Από την άλλη, ο Εναγόμενος, με την Έκθεση Υπεράσπισής του, η οποία καταχωρήθηκε στις 25.05.2015, αφού πρώτα εγείρει δύο προδικαστικές ενστάσεις, ήτοι ότι (α) δεν αποκαλύπτεται αγώγιμο δικαίωμα και/ή εύλογη βάση αγωγής και (β) ότι ο Ενάγοντας κωλύεται και/ή εμποδίζεται να εγείρει την παρούσα αγωγή λόγω συμπεριφοράς του και/ή λόγω προηγούμενων πράξεων και/ή δηλώσεων, λεπτομέρειες των οποίων θα δοθούν κατά τη δικάσιμο και στη συνέχεια αρνείται όλους μαζί και κάθε ένα χωριστά τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, που περιλαμβάνονται στην Τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης, και παραθέτει το ιστορικό και τις συνθήκες υπό τις οποίες ο Νεόφυτος υπέστη τις σωματικές βλάβες που καταγράφονται στην Έκθεση Υπεράσπισης, ακολούθως αρνείται οιανδήποτε αμέλεια εκ μέρους της Δημοκρατίας και καταγράφει τις λεπτομέρειες αμέλειας του ίδιου του Νεόφυτου, που συνίστανται (α) παράλειψη τήρησης ισχυουσών κανονισμών και/ή διαταγών, (β) παράλειψη διατήρησης και ή προσοχής του εαυτού του (γ) ενήργησε απρόσεκτα και/ή επιπόλαια και/ή απερίσκεπτα και/ή χωρίς τη δέουσα επιμέλεια και φροντίδα, (δ) παράκουσε και/ή αγνόησε διαταγές και/ή οδηγίες και (ε) γνώριζε και/ή όφειλε να γνωρίζει ότι ο τρόπος που ενήργησε ήταν επικίνδυνος και/ή ότι δεν ήταν ο ενδεδειγμένος και/ή δεν ήταν ασφαλής. Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ Ο Ενάγοντας, με την Απάντησή του στην Έκθεση Υπεράσπισης, η οποία καταχωρήθηκε στις 26.05.2015, από την μια αρνείται όλους τους ισχυρισμούς που είναι αντίθετοι με την Έκθεση Απαίτησης και από την άλλη καταγράφει τις παραδοχές, όπως τις ονομάζει, που επισημαίνει στην Έκθεση Υπεράσπισης. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Ο Ενάγοντας για να αποδείξει την υπόθεσή του κάλεσε είκοσι τρεις

(23)μάρτυρες (ΜΕ). Η ΜΕ1, Σπυρούλα Νικολάου, Ειδικός Παθολόγος στο Παραπληγικό Τμήμα Αποκατάστασης για βλάβες του νωτιαίου μυελού του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας από το Νοέμβριο του 2008, ανέφερε ότι ο Νεόφυτος εισήχθηκε στο αναφερθέν Τμήμα τον Απρίλιο του 2008 για αποκατάσταση, φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία και εργοθεραπεία και έλαβε εξιτήριο τον Ιανουάριο του

1. Στη συνέχεια, τον έβλεπε κατά διαστήματα ως εξωτερικό ασθενή όποτε είχε κάποιο ιατρικό πρόβλημα. Από τις εξετάσεις που υποβλήθηκε και την παρακολούθηση που είχε, διαπιστώθηκε ότι είχε αφασικές διαταραχές, ήτοι διαταραχές στην ομιλία, αντίληψη, έκφρασης και άρθρωσης προφορικού και γραπτού λόγου. Επίσης είχε μυϊκή αδυναμία άνω και κάτω, περισσότερο, άκρων (διευκρινίζοντας όσον αφορά τα άνω άκρα ότι η μυϊκή αδυναμία αφορούσε ιδιαίτερα στις λεπτές κινήσεις των χειρών), αστάθεια βάδισης και αδυναμία στήριξης του κορμού. Μέχρι την τελευταία φορά που τον είχε εξετάσει μπορούσε να περπατήσει με τη στήριξη δύο ατόμων για μικρές αποστάσεις σε εσωτερικούς χώρους. Για μεγαλύτερες αποστάσεις χρειαζόταν τροχοκάθισμα. Επίσης είναι ανίκανος για εργασία και χρειάζεται συνεχή φροντίδα επί εικοσιτετράωρης βάσης. Κατέθεσε έξι Τεκμήρια και δύο Τεκμήρια προς Αναγνώριση, ήτοι τα Τεκμήρια 1, 2, 3, 4 και 5 τα οποία είναι ιατρικές βεβαιώσεις ημερομηνίας 16.09.2009, 05.10.2009, 23.06.2009, 08.11.2010 και 04.03.2013, αντίστοιχα, και το Τεκμήριο 6 ημερομηνίας 26.01.2009, το οποίο είναι το εξιτήριο, καθώς και τα Τεκμήρια Α και Β προς αναγνώριση ημερομηνίας 31.07.2007 και 09.08.2007, τα οποία στη συνέχεια έγιναν Τεκμήρια 7 και 8 αντίστοιχα. Ο ΜΕ2, Λούκας Πέτσα, Παθολόγος στο ΓΝΛ, είπε ότι στις 30.07.2007 κλήθηκε να αντιμετωπίσει την κατάσταση του Νεόφυτου, ο οποίος μεταφέρθηκε με υπερπυρεξία και σε κωματώδη κατάσταση, αλλά δεν ήταν αφυδατωμένος, από κάποιους στρατιώτες, οι οποίοι ανέφεραν ότι είχε εκτεθεί στον ήλιο τις απογευματινές ώρες, λόγω προβών παρέλασης για προετοιμασία της ορκωμοσίας. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, του χορηγήθηκαν ενδοφλέβια υγρά, ψυχρά επιθέματα και έγινε διασωλήνωσή του από αναισθησιολόγο. Δηλαδή, από εκείνη τη στιγμή ο Νεόφυτος βρισκόταν σε μηχανική υποστήριξη. Έγιναν αναλύσεις αίματος, βιοχημικές αναλύσεις, αέρια αίματος, αξονική τομογραφία εγκεφάλου που έδειξε εγκεφαλικό οίδημα που προήλθε από την υψηλή θερμοκρασία του σώματος, αξονική τομογραφία θώρακος που έδειξε σκιάσεις σε αμφότερους τους πνεύμονες, αξονικές τομογραφίες έγιναν εκτός από τις 30.07.2007 και στις 03.08.2007 και 07.08.
2. Στις 07.08.2007 έγινε και εγκεφαλογράφημα. Έδωσαν αποιδηματική του εγκεφάλου, αντιβιοτική, αντιεπιληπτική και αντιπηκτική αγωγή καθώς και νεφελοποιητές για την αναπνοή. Ανέφερε δε, ότι είχε λεχθεί, ότι ο Νεόφυτος είχε σπασμούς πριν μεταφερθεί στο ΓΝΛ, ενώ κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στην Εντατική Μονάδα Θεραπείας του ΓΝΛ, παρουσίασε επεισόδια σπασμών. Επίσης, ανέφερε ότι υπήρχαν περιστατικά θερμοπληξίας και σε προηγούμενα χρόνια λόγω καύσωνα. Κατέθεσε το Τεκμήριο 7 και το Τεκμήριο Γ προς Αναγνώριση. Ο ΜΕ3, Θεόδωρος Κυπριανού, Εντατικολόγος στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, ο οποίος εξέτασε το Νεόφυτο στις 31.07.2007 και έδωσε συγκεκριμένες οδηγίες, όπως αυτές αναφέρονται στο Τεκμήριο 8 που συνέταξε και κατέθεσε στο Δικαστήριο. Όπως είπε, ο Νεόφυτος βρισκόταν σε πολυοργανική δυσλειτουργία, αφού παρουσίαζε οξεία νεφρική ανεπάρκεια, οξεία πνευμονική βλάβη, ραβδομυόλυση και σημεία ηπατικής δυσλειτουργίας. Επίσης, πιθανή συνύπαρξη επιληπτικής δραστηριότητας, αρχόμενο οίδημα στον εγκέφαλο και πιθανής εξέλιξης ισχαιμίας. Σε σχετική ερώτηση απάντησε ότι η θερμοπληξία προκαλείται από την παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες είτε σε ένα συγκεκριμένο χρόνο είτε στη διάρκεια πολλών ημερών. Διευκρίνισε ότι η παχυσαρκία μειώνει τη δυνατότητα του σώματος να αποβάλει τη θερμότητα και έτσι η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες να καθίσταται πιο επικίνδυνη. Κατέθεσε επίσης το Τεκμήριο
3. Ακόμη ανέφερε ότι, από τη στιγμή που δεν υπήρχε αφυδάτωση δεν τίθετο θέμα μη λήψης υγρών από τον Νεόφυτο. Τέλος, ανέφερε ότι η θερμοπληξία είναι από την έκθεση στον ήλιο αφού δεν γνωρίζουμε άλλο αίτιο. Ο ΜΕ4, Ανδρέας Πούλλος, Ειδικός Παθολόγος, πρώην Διευθυντής του Παθολογικού Τμήματος του ΓΝΛ, περιέγραψε την κατάσταση του Νεόφυτου, από την εισαγωγή του στο ΓΝΛ, στις 30.07.2007 η ώρα 21:30, η οποία, όπως είπε, μπορούσε να επιφέρει και θάνατο, μέχρι την έξοδό του απ' αυτό στις 10.08.2007, αναφέροντας με λεπτομέρεια τη φαρμακευτική αγωγή προς αντιμετώπιση της σοβαρότητας και της κρισιμότητας της υγείας του, καθώς και τις εξετάσεις και αναλύσεις που υποβλήθηκε. Βεβαίωσε και αυτός ότι, η πρόκληση της θερμοπληξίας προήλθε από μακρά έκθεση του σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, με ενδεχόμενη επιβάρυνση από μυϊκή καταπόνηση, όπως και τον ελλειμματικό ρόλο της παχυσαρκίας στην πρόκληση θερμοπληξίας, καθώς και ότι η θερμοπληξία μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες όχι μόνο σε μία μέρα αλλά σωρευτικά και αθροιστικά προηγούμενων ημερών, αναπτύσσοντας κάποια συμπτώματα τα οποία μπορεί να μην αξιολογηθούν σωστά, από τον ίδιο ή το περιβάλλον του, και ως εκ τούτου να μην ληφθούν τα μέτρα εκείνα που θα έπρεπε να ληφθούν. Ανέφερε δε ότι, ως ήταν η αρχική διάγνωση για θερμοπληξία, αυτή ήταν και η τελική. Ο ΜΕ5, Μάριος Θεοφίλου, Λειτουργός στο Τμήμα Μετεωρολογίας Λευκωσίας, ανέφερε, και κατέθεσε προς τούτο τα Τεκμήρια 11 και 12, για τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν από τις 26 έως τις 30.07.2007, τόσο για τη θερμότητα και πνοή του αέρα, όσο και για την υγρασία και άλλες συνθήκες, για να καταλήξει ότι, κατά το αναφερθέν πενθήμερο, οι θερμοκρασίες στη Λάρνακα ήταν πιο υψηλές από τις κανονικές θερμοκρασίες, από 2.3 βαθμούς κελσίου έως 5.6 βαθμούς κελσίου, ενώ την ίδια περίοδο στη Λευκωσία έφθασε μέχρι 43.8 βαθμούς κελσίου, η οποία ήταν η πιο υψηλή θερμοκρασία τα τελευταία 30 χρόνια. Η ΜΕ6, Ελένη Ηρακλέους, Ακτινολόγος, στο Ακτινολογικό Κέντρο Άγιος Θέρισσος στη Λευκωσία, ανέφερε ότι στις 20.02.2015 προέβηκε σε μαγνητική τομογραφία (MRI) εγκεφάλου στο Νεόφυτο και συνέταξε έκθεση, την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο 13, στην αγγλική γλώσσα και τη μετάφρασή της, στην ελληνική γλώσσα, ως Τεκμήριο 14, σύμφωνα με την οποία υπάρχει γενικευμένη ατροφία εγκεφάλου και απώλεια λευκής ουσίας χωρίς τοπικές αλλοιώσεις ειδικά στο φλοιό. Ο ΜΕ7, Ανδρέας Χριστόπουλος, Νευροχειρούργος και Διευθυντής της Νευροχειρουργικής Κλινικής στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, ο οποίος δεν εξέτασε τον Νεόφυτο, εξήγησε και αυτός τις συνθήκες υπό τις οποίες προκαλείται η θερμοπληξία, οι οποίες είναι οι ίδιες με αυτές που ανάφεραν οι υπόλοιποι μάρτυρες-γιατροί, καθώς και με λεπτομέρειες τη διαδικασία ανάπτυξης της εγκεφαλοπάθειας, λέγοντας ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, αυτή οφείλετο στην αύξηση της αιματικής ροής της ποσότητας του αίματος, λόγω της αγγειοδιαστολής που επήλθε λόγω υπερπυρεξίας, με αποτέλεσμα τη θερμοπληξία και συνέπεια την εγκεφαλική ατροφία. Κατά την αντεξέταση του, μάλιστα, σε σχετική ερώτηση από την κα Πετρίδου για να εκφράσει την άποψη του «άρα αν δεν είναι στον ήλιο, αν δεν κάνει άσκηση δεν μπορεί να πάθει θερμοπληξία», απάντησε «. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πιστεύω ότι ο συγκεκριμένος πρέπει να βρέθηκε σε θερμοκρασίες υψηλές και το πιθανότερο να καταπονήθηκε και σωματικά..». Κατ' αυτόν, ο εγκέφαλος του Νεόφυτου υπέστη μία πολύ μεγάλη βλάβη, η οποία δεν είναι αναστρέψιμη, και βελτίωση μπορεί να υπάρχει μέχρι δύο έως τρία χρόνια, οπότε, μετά από αυτήν τη χρονική περίοδο, η βλάβη θεωρείται μη αναστρέψιμη και είναι μόνιμη. Μόνο βελτίωση στην αποκατάσταση μπορεί να επέλθει, μετά την πάροδο των 2-3 ετών. Βλέποντας το ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 14.08.2010, το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο Δ προς Αναγνώριση, είπε ότι αυτό δεν είναι πλήρες. Ο ΜΕ8, Δημοσθένης Δημοσθένους, Πολιτικός Μηχανικός στο επάγγελμα, συγχωριανός και φίλος του Νεόφυτου και της μητέρας του, ο οποίος βοηθά τον Νεόφυτο πάρα πολύ και ο οποίος αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στα παιδικά χρόνια του Νεόφυτου και τα όνειρα του να σπουδάσει και να γίνει ηλεκτρολόγος, καθώς και στο χαρακτήρα του, στη συνέχεια αναφέρθηκε στην τραγική, όπως τη χαρακτήρισε, κατάσταση που βρίσκεται ο Νεόφυτος, αναδεικνύοντας τούτη με λεπτομέρειες από την καθημερινή ζωή του Νεόφυτου, η οποία εμπεριείχε το αποτύπωμα δικών του θέσεων και εκτιμήσεων, επί όλων σχεδόν των θεμάτων που περιστρέφονται γύρω από κάθε πτυχή που περιβάλλει την παρούσα υπόθεση. Ο ΜΕ9, Οδυσσέας Οδυσσέως, δάσκαλος στο επάγγελμα, ανάφερε ότι είναι από τη Λακατάμεια και γνώρισε τον Νεόφυτο με την κατάταξή τους στον ίδιο Λόχο, στο ΚΕΝ, τον Ιούλιο του 2007, αλλά διέμενε στον απέναντι απ' αυτόν θάλαμο. Ο ίδιος, λόγω μυωπίας, κατά την επανεξέτασή του, χαρακτηρίστηκε, από τους γιατρούς του ΚΕΝ, Ι4, όπως και ο Νεόφυτος, λόγω του ότι ήταν υπέρβαρος. Τόσο αυτός όσο και ο Νεόφυτος, ως Ι4, δεν έλαβαν όπλο, όμως λάμβαναν μέρος στην εκπαίδευση, η οποία συμπεριλάμβανε μαθήματα και ασκήσεις, μεταξύ των οποίων γυμναστική, τροχάδι, κάμψεις, προσοχή, ανάπαυση και μεταβολή. Επίσης λάμβανε μέρος στις πρόβες παρέλασης, οι οποίες γίνονταν πρωί και απόγευμα, για την ορκωμοσία. Επίσης έλαβε μέρος σε πορεία. Περί το τέλος Ιουλίου 2007 και ενώ ευρίσκοντο σε ώρα ανάπαυσης, μετά το μεσημεριανό φαγητό, γύρω στις 3-4 η ώρα το απόγευμα, άκουσε φασαρία, και αφού βγήκε έξω είδε μαζεμένους στρατιώτες γύρω από τον Νεόφυτο που ήταν κάτω και όταν προσπάθησαν να τον σηκώσουν έκανε σαν εμετό. Τον έβαλαν σε ένα παγκάκι μέχρι που ήρθε το αυτοκίνητο και τον πήρε στο ιατρείο του στρατοπέδου. Αυτό που κυκλοφόρησε ήταν ότι λιποθύμησε λόγω της ζέστης. Το βράδυ, μετά που τους άφησαν ελεύθερους, έμαθε ότι τον πήραν στο Νοσοκομείο και κυκλοφόρησε η φήμη ότι πέθανε. Κατά την αντεξέτασή του, επανέλαβε τα ίδια και με σθένος και έμφαση είπε ότι, ως Ι4, λάμβανε μέρος σε όλες τις ασκήσεις που πρόβλεπε η εκπαίδευση, όπως και στις πρόβες παρέλασης. Τον Νεόφυτο τον ενθυμείτο να λάμβανε μέρος σε όλες τις ασκήσεις όπως και τα παραγγέλματα για τις παρελάσεις, αλλά δεν μπορούσε να ενθυμηθεί εάν ήταν μαζί τους και στις πρόβες παρέλασης. Η κυρία Πετρίδου, στο σημείο αυτό, υπέβαλε στον μάρτυρα ότι αν έκαναν οιανδήποτε άσκηση, από αυτές που ανάφερε ανωτέρω, αυτές γίνονταν στους θαλάμους, για να πάρει την απάντηση ότι αυτό δεν μπορούσε να γίνει γιατί οι θάλαμοι ήταν μικροί και ότι αυτές οι ασκήσεις γίνονταν έξω στην αυλή, μπροστά στο Λόχο και οι πρόβες της παρέλασης κατά μήκος της αυλής. Ενώ στην επόμενη υποβολή αν γίνονταν ασκήσεις αυτές γίνονταν σε σκιερό μέρος, ο μάρτυρας είπε ότι δεν γίνονταν σε σκιερό μέρος. Σε άλλη υποβολή ότι στις 30.07.2007 δεν έγιναν εκπαιδεύσεις και δεν έλαβαν μέρος οποιοιδήποτε στρατιώτες της κατηγορίας Ι4 σε οποιαδήποτε εκπαίδευση ή/και σε πρόβα παρέλασης, ο μάρτυρας απάντησε ότι σαν Ι4 δεν θυμόταν ποτέ να μην έλαβε μέρος. Στην υποβολή ότι από τις 10:00-11:00 η ώρα πμ ήταν μέσα στους θαλάμους μέχρι την ώρα του μεσημεριανού φαγητού, έλαβε την απάντηση ότι ενθυμείτο ότι το πρόγραμμα ήταν κανονικό. Στην επαναλαμβανόμενη υποβολή ότι στις 30.07.2007 δεν είχε ασκήσεις και ότι ο Νεόφυτος ήταν στο θάλαμο και δεν έλαβε μέρος σε άσκηση ή πρόβα παρέλασης, ο μάρτυρας απάντησε ότι ενθυμείτο τον Νεόφυτο να λαμβάνει μέρος στις ασκήσεις και δεν ενθυμείτο να εξαιρέθηκε τη συγκεκριμένη μέρα. Εξήγησε δε πως είδε τον Νεόφυτο πρόσφατα, λέγοντας ότι την Τετάρτη, πριν από την ημέρα που έδινε τη μαρτυρία του, όπως και την προηγούμενη Τετάρτη, συνόδευσε τη σύζυγό του στο Ίδρυμα «Σκαπανέας» για να παίξει μουσική, οπότε άκουσε τη μητέρα του Νεόφυτου να λέει την ιστορία του Νεόφυτου σε ένα άλλο πρόσωπο. Όταν έφυγε απ' εκεί η μητέρα του Νεόφυτου πλησίασε το πρόσωπο αυτό και αφού του υπέβαλε κάποιες ερωτήσεις αντιλήφθηκε ότι επρόκειτο για τον Νεόφυτο που ήταν μαζί στρατιώτες, ο οποίος είχε αλλάξει πολύ. Έτσι μίλησε με τη μητέρα του Νεόφυτου, η οποία είπε στον Νεόφυτο «είναι ο Οδυσσέας που είσαστε μαζί στρατιώτες». Ο ΜΕ10, Χρίστος Φιλίππου, επίσης δάσκαλος στο επάγγελμα, ανάφερε ότι είναι από τα Λύμπια και επισκέπτεται αφιλοκερδώς τον Νεόφυτο από το Σεπτέμβριο του 2012, 4 φορές τη βδομάδα, δύο ώρες την κάθε φορά, και του κάνει μαθήματα για να τον βοηθήσει να φέρει στη μνήμη του γεγονότα και παραστάσεις, όπως βούρτσισμα των δοντιών, για να μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί, και μετέφερε στο Δικαστήριο ότι ο Νεόφυτος δεν μπορεί να μιλήσει ούτε να αντιληφθεί. Όπως είπε, μεταφέρεται και στο Ίδρυμα «Σκαπανέας». Εξέφρασε τη δική του εκτίμηση για την κατάσταση του Νεόφυτου, μέσα από τις δικές του εμπειρίες που είχε από την επαφή αυτή και είπε ότι χρήζει ειδικής αντιμετώπισης και πρέπει να τύχει βοήθειας από εξειδικευμένο κέντρο του εξωτερικού, χωρίς να γνωρίζει κατά πόσο μπορεί να βοηθηθεί. Το κόστος σε τέτοιο κέντρο είναι €1.000 την ημέρα. Η ΜΕ11, Έλενα Νεοφύτου, εξαδέλφη του Νεόφυτου, είπε ότι, μετά το θάνατο του πατέρα του Νεόφυτου, την οικογένεια φρόντιζε ο δικός της πατέρας και μετά το θάνατο του δικού της πατέρα, αυτή με τον αδελφό της, επειδή είχαν την οικονομική ευχέρεια, ένεκα της επιχείρησης που έχουν, η οποία ασχολείται με ηλεκτρικά είδη, στην οποία εργάζετο τα καλοκαίρια, καθώς και τις διακοπές του Πάσχα και των Χριστουγέννων, ο Νεόφυτος και πληρώνετο. Ο Νεόφυτος δε προορίζετo να εργαστεί στην εταιρεία τους, PGS, αφού προηγουμένως τον σπούδαζαν επί του αντικειμένου αυτού. Για το συμβάν είπε ότι ειδοποιήθηκαν το βράδυ και όταν πήγαν στο ΓΝΛ τους είπαν ότι ήταν σε πολύ σοβαρή κατάσταση, η οποία προκλήθηκε από θερμοπληξία λόγω του ότι εκτέθηκε σε υψηλές θερμοκρασίες από τις ασκήσεις στο στρατό για δύο ημέρες και για τις πρόβες της παρέλασης, και ήταν λιπόθυμος από τις 4 το απόγευμα που τον πήραν στο ιατρείο του στρατού και μετά όταν το βράδυ τον πήγαν στο ΓΝΛ. Όσον αφορά τη βοήθεια από το Κράτος είπε ότι αυτή είναι πενιχρή, σε σχέση με την κατάσταση που βρίσκεται ο Νεόφυτος, χωρίς όμως να γνωρίζει ακριβώς τι ποσά λαμβάνει. Ο ΜΕ12, Γρηγόρης Γιώρκα, Πρόεδρος της Επιτροπής Ανακουφίσεως Παθόντων, η οποία ανήκε στο Υπουργείο Οικονομικών και τώρα μεταφέρθηκε στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ανάφερε ότι, αρχικά, κατόπιν αίτησης ημερομηνίας 14.03.2008, αφού πέρασε από ιατροσυμβούλιο στις 26.06.2008, κρίθηκε άτομο με ανικανότητα 90%, ενώ σε επανεξέταση ημερομηνίας 17.09.2009 κρίθηκε ανίκανος 100% και λαμβάνει ειδική μηνιαία σύνταξη δυνάμει του Νόμου 114/88, καθώς και επίδομα βαριάς αναπηρίας. Αρχικά, η ειδική μηνιαία σύνταξη ήταν €1.377,90 από 30.07.2007, η οποία στη συνέχεια έγινε, από τον Αύγουστο του 2008, €2.067 και το επίδομα για βαριά αναπηρία €639,90, το οποίο στη συνέχεια έγινε €
4. Επίσης, λαμβάνει από το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης το ποσό των €1.191,96, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και ένα ποσό για βαριά αναπηρία της τάξης των €365, το οποίο δεν γίνεται να λαμβάνει δύο φορές. Ακόμη, ανάφερε αναλυτικά τα ποσά που έλαβε από το 2008 μέχρι το 2014 και κατέθεσε ως Τεκμήριο 15 κατάσταση πληρωμών επιδομάτων, από την Επιτροπή που είναι Πρόεδρος. Συνολικά, όπως είπε, προσθέτοντας όλα τα ποσά που αναφέρονται ανωτέρω, λαμβάνει μηνιαία το ποσό των €4.073,
5. Ενώ από το 2008 έως το 2014, από την Επιτροπή Ταμείου Ανακουφίσεως Παθόντων, ως συνάγεται από το Τεκμήριο 15, έλαβε συνολικά το ποσό των €239.298,
6. Ο ΜΕ13, Χαράλαμπος Χαραλάμπους, Φυσιοθεραπευτής, ανάφερε ότι ο Νεόφυτος άρχισε να κάνει κοντά του φυσιοθεραπεία 7 μήνες πριν την ημερομηνία που έδινε την κατάθεσή του, τρεις φορές τη βδομάδα, 45 λεπτά η κάθε φορά. Εξήγησε ότι δεν μπορεί να γίνονται φυσιοθεραπείες δύο ώρες συνεχόμενες την κάθε φορά. Από την αξιολόγηση που έκαμε, διαπίστωσε ότι είχε σοβαρές δυσκολίες στην κίνηση, στην ισορροπία, στην αντίληψη και δυσκολία στην έγερση από την καθιστική θέση. Έβαλε ως στόχο να μπορέσει ο Νεόφυτος να εγείρεται από την καθιστική θέση και να έχει ισορροπία ο κορμός του, χωρίς να ακουμπά πίσω στην καρέκλα. Στο διάστημα των 7 μηνών είδε σε πολύ μικρό βαθμό βελτίωση, αφού έγινε κατορθωτή η έγερση από την καρέκλα και έκανε μερικά βήματα, έστω και με λάθος τρόπο. Κατ' αυτόν, χρειάζεται γύρω του θεραπευτές, διαφόρων ειδικοτήτων, για σκοπούς, έστω, μικρής βελτίωσης και συντήρησης. Αξίζει δε, μιας προσπάθειας στο εξωτερικό γι' αυτόν το σκοπό. Η αμοιβή που λαμβάνει είναι €20 την επίσκεψη, αν και η κανονική αμοιβή ανέρχεται στο ποσό των €30-€
7. Ο ΜΕ14, Μάριος Παντζιαρή, Χειρούργος Νευρολόγος, στο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου, ανάφερε ότι είδε τον Νεόφυτο για πρώτη φορά στις 03.03.2015 ότε και προέβη σε αξιολόγηση και ακολούθως στις 24.03.2015 και 30.04.
8. Αφού του έγινε εγκεφαλογράφημα, έκθεση του οποίου κατατέθηκε ως Τεκμήριο 16, είδε μια μαγνητική τομογραφία του 2008 και μια του 2015, και προέβη σε κλινική εξέταση, απεφάνθη ότι ο Νεόφυτος παρουσιάζει σοβαρή κινητική διαταραχή, αφασική διαταραχή λόγου, διαταραχή αντίληψης χρόνου και χώρου και γενικά προσανατολισμού, δεν μπορεί να συγκεντρωθεί, δεν μπορεί να ασχοληθεί με απλές ασκήσεις, η πρόσφατη μνήμη του είναι διαταραγμένη, παρουσιάζει αμνησία γύρω από τα γεγονότα της ηλιοπληξίας και δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί ή να χειριστεί τις υποθέσεις του. Έχει πλήρη ανικανότητα, υπό την έννοια ότι δεν μπορεί να σπουδάσει, να εργαστεί, να φτιάξει καριέρα και οικογένεια, μπορεί όμως να κάνει μερικά βήματα με «Π», υπό την επίβλεψη κάποιου προσώπου, διαφορετικά θα πέσει, έχει αισθήσεις, μερική επίγνωση και μερική αντίληψη, υπό το φως βέβαια της πιο πάνω αξιολόγησης, αισθανόμενος τόσο τον φυσικό πόνο όσο και τον ψυχικό πόνο, που του προκαλεί η κατάσταση στην οποία βρίσκεται. Πρέπει δε, να τυγχάνει συνεχούς, συστηματικής και εντατικής φυσιοθεραπείας, κινησιοθεραπείας, λογοθεραπείας, εργοθεραπείας, ψυχοθεραπείας και ψυχολογικής στήριξης, των οποίων σκοπός είναι από τη μια η βελτίωση και αποκατάσταση της κίνησης, του λόγου κλπ, η οποία είναι μικρή, και από την άλλη, και σημαντικότερος, είναι η αποφυγή ανάπτυξης επιπλοκών, όπως ατροφία μυών, αγκύλωση αρθρώσεων κλπ. Τα καλύτερα αποτελέσματα, που μπορεί να έχει κάποιος, είναι όταν τα παραπάνω γίνονται αμέσως μετά το συμβάν, ενώ, όσο περνά ο χρόνος και δη μετά από πολλά χρόνια, όπως η περίπτωση του Νεόφυτου, μόνο μικρή βελτίωση μπορεί να επέλθει, χωρίς να σημαίνει τούτο ότι δεν θα πρέπει να τύχει μίας βραχείας, 3-6 μηνών, θεραπείας, βελτίωσης και αποκατάστασης στο εξωτερικό, όπου υπάρχουν εξειδικευμένα κέντρα, όπως την πόλη Turku της Φιλανδίας, αλλά απεναντίας δικαιούται και πρέπει να γίνει τούτο, γιατί τέτοια άτομα θα πρέπει να τυγχάνουν της μεγαλύτερης δυνατής βοήθειας και ευκαιρίας, έστω και αν η βελτίωση μπορεί να είναι μικρή, ενόψει και του γεγονότος ότι πρόκειται για εγκέφαλο ενός νεαρού προσώπου που έχει μεγάλη πλαστικότητα, δηλαδή αναγέννησης κάποιων νευρικών κυττάρων και συνδέσεων. Εξέφρασε την άποψή του, για την αποκατάσταση που γίνεται στο Μέλαθρο, λέγοντας ότι, σίγουρα τα κέντρα στο εξωτερικό είναι πιο εξειδικευμένα, μεταφέροντας, μάλιστα, τις άσχημες εντυπώσεις που έχει για το Μέλαθρο, από προσωπικές εμπειρίες, όταν αποστάληκε σε αυτό ασθενής του. Όταν δε του επιδείχθηκε το Τεκμήριο 18, ψυχολογική εκτίμηση της ψυχολόγου του Μελάθρου, ανέφερε ότι αυτή είναι αντιφατική αφού δεν είναι δυνατό, από τη μια, να αναφέρεται σε αυτήν ότι η αντίληψη, η κρίση και η μνήμη του βρίσκονταν, το 2008, σε φυσιολογικά επίπεδα, από τη στιγμή που είναι γνωστό ότι η βλάβη του εγκεφάλου εμπίπτει στις εγκεφαλοπάθειες μη εξελικτικού τύπου και από την άλλη, σήμερα, να μην είναι σε φυσιολογικά επίπεδα. Η ΜΕ15, Μαργαρίτα Θεοφιλίδου, Λειτουργός στο Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ανέφερε ότι στην υπηρεσία της διατηρούνται σχετικά αρχικά για τη μισθοδοσία των διαφόρων επαγγελμάτων. Μεταξύ αυτών και των ηλεκτρολόγων, για τους οποίους υπάρχει συλλογική σύμβαση, την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο
9. Με βάση αυτήν υπάρχουν 5 κατηγορίες μισθοδοσίας, με βάση τις σπουδές, τα προσόντα και τα χρόνια υπηρεσίας. Επίσης καταβάλλονται και διάφορα άλλα ωφελήματα. Ακόμη ανέφερε ότι ο κατώτατος μισθός, με βάση το νόμο και σχετικό κανονισμό, για κάποια επαγγέλματα, στα οποία δεν συμπεριλαμβάνεται το επάγγελμα του ηλεκτρολόγου, με την πρόσληψη κάποιου, είναι €870 και μετά από 6 μήνες €924, μηνιαίως, μεικτά. Η ΜΕ16, Φανούλα Κυριακίδου, Λειτουργός στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, ανέφερε ότι ο Νεόφυτος λαμβάνει από την Υπηρεσία της το ποσό των €678 μηνιαίως, από το οποίο το ποσό των €452 είναι για βασικές ανάγκες που καλύπτει, πχ νερό, ένδυση, υπόδηση και ρεύμα και το ποσό των €226 ως αναπηρικό επίδομα. Επίσης λαμβάνει το ποσό των €142, ως μέτρο κοινωνικής συνοχής. Το πιο πάνω επίδομα δίδεται με βάση τον περί Δημοσίων Βοηθημάτων Νόμο, στη βάση οικονομικών κριτηρίων, υπό την έννοια ότι, αν οι τόκοι συγκεκριμένου ποσού, που τυχόν ήθελε αποφασίσει το Δικαστήριο να δώσει ως αποζημίωση στον Νεόφυτο, υπερβαίνουν μηνιαίως το ποσό το οποίο καταβάλλεται, τότε παύει να καταβάλλεται. Ο ΜΕ17, Ανδρέας Χαραλάμπους, Ψυχίατρος, τον εξέτασε τέσσερις φορές, στις 22, 23, 24 και 25.6.15, για έλεγχο των ψυχικών λειτουργιών, εμφάνιση, συμπεριφορά, ομιλία, προσανατολισμό σε χώρο, χρόνο και πρόσωπα, σκέψη, βούληση, συναίσθημα, αντίληψη, κρίση και νοημοσύνη. Όλα όσα ανέφερε, τόσο κατά την εξέταση του όσο και κατά την αντεξέτασή του, μπορούν να συνοψισθούν στα ακόλουθα, τα οποία εμπεριέχονται και στη γνωμάτευσή του που κατάθεσε ως Τεκμήριο
10. Ο Νεόφυτος, με τον οποίο η επικοινωνία είναι πολύ δύσκολη, έχει απρόσφορο χαμόγελο, δηλαδή χαμογελαστό πρόσωπο που δεν εκφράζει πάντοτε αυτό που νιώθει, παιδικόμορφη συμπεριφορά, δυσκολία στην ομιλία γιατί έχει αφασία λόγου, δηλαδή λέει μικρές λέξεις, απαντά μονολεκτικά σε απλές εντολές, όχι σύνθετες, χωρίς να μπορεί να κάνει μεγάλη φράση, απαντά σωστά σε απλές ερωτήσεις και εκτελεί απλές εντολές, συνοδεύει τις λέξεις με κινήσεις (επί τούτου δίνονται συγκεκριμένα παραδείγματα), αναγνωρίζει το χώρο και τα πρόσωπα, ακούει τον συνομιλητή του και για μικρά χρονικά διαστήματα η σκέψη του έχει ροή και πολύ φτωχό περιεχόμενο και ολοκληρώνει αυτό που θέλει να πει με κινήσεις, το συναίσθημα είναι εμφανές και ακολουθεί πάντοτε τη σκέψη (έδωσε και εδώ συγκεκριμένα παραδείγματα). Στην ερώτηση «τι θυμάται από το στρατό;» δεν απαντά, το πρόσωπο του μένει ανέκφραστο και μετά ξανάρχεται το απρόσφορο χαμόγελό του. Επειδή η συγκέντρωση του διασπάται εύκολα και δεν απαντά σε σύνθετες ερωτήσεις, η κρίση και η νοημοσύνη του είναι δύσκολο να ελεγχθούν, όμως, αφού δεν μπορεί να επικοινωνήσει, δεν έχει κρίση. Κληθείς να σχολιάσει το Τεκμήριο 18, είπε ότι υπάρχει αντιφατικότητα σε αυτό. Εξήγησε δε ότι ο ψυχικός πόνος που έχει ο Νεόφυτος θα είναι συνεχής ενόσω διαρκεί και το πρόβλημα που το προκαλεί, και δεν είναι άλλο από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, ο οποίος μάλιστα δεν μπορεί να ελευθερωθεί αφού δεν μπορεί να εκφραστεί. Τέλος, εξέφρασε την άποψη ότι η θεραπεία σε όλα τα επίπεδα πρέπει να συνεχιστεί συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής και ψυχιατρικής θεραπείας, η οποία χρήζει όταν η θλίψη καταστεί κατάθλιψη. Όσον αφορά την αμοιβή του, ανέφερε ότι αυτή ανέρχεται στο ποσό των €60 ανά επίσκεψη. Ο ΜΕ18, Μαρίνος Ανδρέου, από τα Λύμπια, συγχωριανός δηλαδή του Νεόφυτου, ανάφερε ότι ήταν μαζί στο δημοτικό και κατετάγησαν μαζί στο ΚΕΝ το καλοκαίρι του
11. Αυτός ήταν στον 4ο Λόχο και ο Νεόφυτος στον 7ο Λόχο. Όπως γνώριζε, ο Νεόφυτος χαρακτηρίστηκε Ι4 λόγω παχυσαρκίας, όμως, τόσο ο Νεόφυτος όσο και άλλοι νεοσύλλεκτοι που ήταν στο θάλαμο του και ήταν Ι4 λάμβαναν μέρος τόσο στις ασκήσεις όσο και στις πρόβες παρέλασης και μόνο όταν αιτείτο κάποιος στην αναφορά να το δει γιατρός και έκρινε ο γιατρός ότι δεν έπρεπε να κάνει κάποια πράγματα του έδινε χαρτί ότι ήταν ελεύθερος, εκτός υπηρεσίας. Με το Νεόφυτο, τον οποίο έβλεπε όταν πήγαιναν στο εστιατόριο για φαγητό ή στο ΚΨΜ, μιλούσαν και όταν τον ρωτούσε αν έβγαζε τις ασκήσεις του έλεγε προσπαθεί. Τόσο τις ασκήσεις όσες και τις πρόβες παρέλασης τις έκαναν στην αυλή του στρατοπέδου. Σε ότι αφορά το συμβάν στις 30.07.2007, είπε ότι άκουσε από στόμα σε στόμα, το απόγευμα στην αναφορά, ότι λιποθύμησε κάποιος στρατιώτης από θερμοπληξία και ότι τον πήραν στο Νοσοκομείο. Αργότερα έμαθε ότι ήταν ο Νεόφυτος. Να σημειωθεί ότι εδώ ανέφερε σε σχετική ερώτηση «Τι ώρα τον πήραν περίπου; Ποιά ώρα έμαθες ότι τον πήραν στο Νοσοκομείο;» απάντησε «κατά τις 4:00-5:00» το οποίο διόρθωσε μετά που έγινε ερώτηση από το δικηγόρο του Ενάγοντα, στο οποίο περιείχετο η αναφορά «η ώρα 4:00-5:00» Μετά το συμβάν τους πρόσεχαν λίγο περισσότερο, δηλαδή να μην είναι πολύ εκτεθειμένοι στον ήλιο, αφού προηγουμένως στη γυμναστική, τις ασκήσεις και τις πρόβες παρέλασης τις έκαναν στον ήλιο ενώ μόνο οι θεωρίες γίνονταν υπό σκιά σε χώρο όπου υπήρχαν κερκίδες και από πάνω τέντα. Κατά την αντεξέταση επέμενε ότι οι Ι4 λάμβαναν μέρος στις ασκήσεις και στις πρόβες παρέλασης αλλά δεν γνώριζε τι έκανε ο Νεόφυτος στις 30.07.
12. Σε ότι αφορά τον χρόνο που άκουσε ότι ο Νεόφυτος υπέστη θερμοπληξία απάντησε ότι ήταν κατά την βραδινή αναφορά που εγίνετο γύρω στις 9-10 το βράδυ. Τέλος, είπε ότι το Νεόφυτο τον βλέπει σπάνια και στο Δικαστήριο ήρθε να πει την αλήθεια και τίποτε άλλο. Ο ΜΕ19, Θωμάς Παπαδόπουλος, υπεύθυνος του Λογιστηρίου της εταιρείας Peletico, στην οποία εταιρεία εργάζετο η μητέρα του Νεόφυτου και ένεκα του συμβάντος έπαυσε να εργάζεται από εκείνη την ημέρα στην εταιρεία αλλά πληρώνετο κανονικά μέχρι τις 31.12.2007 και έδωσε παραίτηση με επιστολή της ημερ. 20.07.2010, είπε ότι λάμβανε μηνιαίως το ποσό των £710,70 ήτοι £10.330 χρονιαία, σε Ευρώ €17.000 και κάτι, συμπεριλαμβανομένου ο 13ος μισθός, ο 14ος μισθός, το Ταμείο Προνοίας και το Ταμείο Αδειών. Ο ΜΕ20, Παναγιώτης Δημητρίου, τελειόφοιτος ιατρικής, ο οποίος απολύθηκε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός από τον στρατό, από τα Λύμπια, συγχωριανός του Νεόφυτου, ήταν συμμαθητής του στο δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο ενώ κατατάγηκαν μαζί τον Ιούλιο του 2007, ως νεοσύλλεκτοι στρατιώτες, στο ΚΕΝ. Αν και δεν ήταν στον ίδιο λόχο, αφού αυτός ήταν στον 6ο Λόχο και ο Νεόφυτος στον 7ο Λόχο, τον έβλεπε όταν τύγχανε να συναντηθούν οι Λόχοι, στον ελεύθερο χρόνο τους, στο ΚΨΜ και στο εστιατόριο κάποιες φορές. Αφού ανάφερε και αυτός ότι ο Νεόφυτος χαρακτηρίστηκε ως Ι4, στη συνέχεια είπε ότι, από ό,τι θυμάται και από το δικό του Λόχο, οι Ι4 συμμετείχαν κανονικά στα μαθήματα, στις ασκήσεις και στις πρόβες παρέλασης. Ενώ, όπως είπε, για να μην συμμετείχε κάποιος, έπρεπε να αιτηθεί στην αναφορά, να τον δει γιατρός και να του δώσει απαλλαγή. Δεν περιήλθε στην αντίληψη του να εξαιρέθηκε ο Νεόφυτος. Όσον αφορά το συμβάν, ανάφερε ότι κατά την απογευματινή αναφορά, που γίνεται γύρω στις 5:00 το απόγευμα, έμαθε ότι κάποιος στρατιώτης λιποθύμησε και έκανε εμετούς και σε κάποια φάση έμαθε ότι ήταν ο Νεόφυτος. Την επόμενη ημέρα έμαθε τόσο στο στρατόπεδο όσο και από τους δικούς του τηλεφωνικά ότι ο Νεόφυτος μεταφέρθηκε το βράδυ σε κωματώδη κατάσταση στο ΓΝΛ και τις επόμενες ημέρες πληροφορήθηκε ότι τον μετέφεραν στο εξωτερικό. Κατά την αντεξέταση στην ερώτηση «θυμάστε να έχετε δει το Νεόφυτο στις συγκεκριμένες πρόβες παρέλασης» απάντησε «ναι, τώρα δεν ξέρω αν είναι θέμα συγκυριών ή τύχης όταν διέρχεται ένας Λόχος έτσι όταν κατά την διάρκεια των ασκήσεων της παρέλασης κινούνται ή όχι, ο ένας απέναντι από τον άλλο και περνούν ο ένας δίπλα από τον άλλο, είχα δει τον Νεόφυτο να συμμετέχει στις πρόβες για την παρέλαση». Δεν τον είδε όλες τις φορές που έκαναν πρόβες παρέλασης αλλά τον είδε κάποιες φορές. Ήταν χαρακτηριστική η απάντηση του ότι δεν ήταν διατεθειμένος να πει ψέματα και να προσβάλει τον εαυτό του, όπως και ότι κάποια πράγματα ως τραγικές συμπτώσεις τυπώθηκαν μέσα του. Επανέλαβε ότι δεν υπήρχε καμιά διαφορά μεταξύ Ι4 και Ι1 εκτός αν είχε χαρτί από τον γιατρό. Από ότι έμαθαν, έκαμε κάποιες φορές εμετό, λιποθύμησε, επανήλθε και ξαναλιποθύμησε. Στην ερώτηση αν υπήρχε λόγος να μην μεταφερθεί το απόγευμα, που ισχυρίζεται ότι άκουσε να έγινε το συμβάν, όταν είναι δίπλα το ΓΝΛ, απάντησε ότι αυτό σχετίζεται με την αξιολόγηση που έγινε από τους αξιωματικούς και τους γιατρούς του στρατοπέδου. Ο ΜΕ21, Μιχάλης Σιάτη, Κλινικός Ψυχολόγος, επισκέφτηκε τέσσερις φορές, μία ώρα την κάθε φορά, τον Νεόφυτο, στην οικία του στα Λύμπια, στην παρουσία της μητέρας του και του ΜΕ10, χρεώνοντας €80 την κάθε φορά, €50 η εξέταση και €30 τα οδοιπορικά. Με βάση τις επισκέψεις του αυτές ετοίμασε ψυχολογική έκθεση, Τεκμήριο 24, ενώ κατέθεσε ως Τεκμήριο 25, δύο φύλλα χάρτου επί των οποίων υπήρχε η γραφή του Νεόφυτου. Ουσιαστικά κλήθηκε από τη μητέρα του Νεόφυτου, μέσω του ΜΕ8, για να διαπιστώσει εάν ο Νεόφυτος είχε ή όχι ψυχική οδύνη, όμως εξήγησε ότι τούτο αποτελεί ένα μέρος της γενικότερης εκτίμησης που προέβη για τον Νεόφυτο, ως αυτή καταγράφεται στο Τεκμήριο 24 και η οποία, εν πολλοίς, είναι παρόμοια με αυτή των άλλων γιατρών, που αναφέρονται ανωτέρω, για την κατάσταση του Νεόφυτου, δηλαδή περιορισμένη ικανότητα προφορικού λόγου, μειωμένη ικανότητα αλλοψυχικής συνείδησης (αντίληψη χώρου, χρόνου), χαμηλό δείκτη νοημοσύνης, περιορισμένες κινητικές ικανότητες, ενώ όπως παρατήρησε μπορεί να γράψει κάποιες λέξεις, όπως αυτές εμφαίνονται στο Τεκμήριο
13. Ο βαθμός αλλοψυχικής συνείδησης, δηλαδή η ικανότητα αντίληψης, είναι σε καλό βαθμό και έχει επίγνωση της κατάστασης στην οποία βρίσκεσαι όπως και ότι αυτή δεν ήταν εκ γενετής αλλά επίκτητη. Το γεγονός αυτό δημιουργεί τρομερή θλίψη στον Νεόφυτο. Με τη βοήθεια του ΜΕ10, η οποία ήταν καθοριστική ώστε να καταστεί εφικτή η επικοινωνία με τον Νεόφυτο, αντιλήφθηκε ότι όταν υπέστη θερμοπληξία είχε δεσμό με κάποιο κορίτσι ονόματι Δέσπω, της οποίας έγραψε το όνομα της στο Τεκμήριο 25, με την οποία χώρισε, και νιώθει πόνο γι' αυτό (το οποίο αντιλήφθηκε με τη βοήθεια του ΜΕ10), λόγω της κατάστασής του. Νιώθει ντροπή όταν τον κάνει μπάνιο η μητέρα του και έχει τάση αυτοτραυματισμού, όταν δεν έχει κάτι να κάνει, πιέζοντας και τσιμπώντας το χέρι του. Κατά την άποψη του, χρειάζεται βοήθεια από πολυθεματική ομάδα επαγγελματιών. Η οικία, όμως, στην οποία διαμένει, δεν διαθέτει υποδομή προσαρμοσμένη στις ανάγκες του Νεόφυτου, ενώ δεν υπάρχουν στην Κύπρο αξιόλογα Κέντρα Αποκατάστασης, με τις κατάλληλες υποδομές, για εντατική θεραπεία σε καθημερινή, ολοκληρωμένη βάση. Οι πιο πάνω υπηρεσίες χρειάζονται όχι μόνο για πιθανή μερική βελτίωση αλλά για συντήρησή του. Εξέφρασε, μάλιστα, την άποψη ότι η μητέρα του Νεόφυτου χρειάζεται προσωπική ζωή ούτως ώστε να χαρεί τη ζωή της. Λόγω δε του προχωρημένου της ηλικίας της και μη έχοντας ειδική κατάρτιση δεν συμβαδίζει η φροντίδα που παρέχει στον Νεόφυτο με το ρόλο του φροντιστή. Συνίσταται δε η συνεχής παρακολούθηση του Νεόφυτου από ειδικό νοσηλευτή με άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας για να μπορεί να επικοινωνεί με τον Νεόφυτο και να τον βοηθά στη δημιουργική απασχόλησή του, όταν δεν θα του παρέχεται θεραπεία από ειδικούς καθώς και η διαρρύθμιση της οικίας ώστε να συνάδει με τις ανάγκες του Νεόφυτου, όπως επίσης και συστηματική ψυχοθεραπευτική αγωγή τόσο στον Νεόφυτο όσο και στη μητέρα του. Κατά την αντεξέτασή του, σε σχετικές ερωτήσεις, επέμενε στις θέσεις και απόψεις του, ενώ όταν του υποβλήθηκε ότι τα όσα ανάφερε του τα υπέβαλαν να τα πει ή και καθοδηγήθηκε από τον ΜΕ10, που ήταν μαζί του κατά την εξέταση του Νεόφυτου ή ότι αυτά ήταν που του μετέφερε ο ΜΕ10, αφού δεν μπορούσε να επικοινωνήσει με τον Νεόφυτο, αρνήθηκε τούτα κατηγορηματικά και είπε ότι όσα ανέφερε ήταν δικές τους διαπιστώσεις. Στην υποβολή ότι το κρεβάτι και το στρώμα του Νεόφυτου δεν είναι τα συνηθισμένα και είπε ψέματα περί τούτων, επειδή παραχωρήθηκε σε αυτόν ειδικό κρεβάτι με ηλεκτρικό στρώμα για ανάπηρους, απάντησε ότι δεν είδε κάτι τέτοιο αλλά δεν επέμενε επί τούτου. Ο ΜΕ22, Χαράλαμπος Χαραλάμπους, ο οποίος είναι ο Ενάγοντας στην αγωγή, ως διαχειριστής της περιουσίας του ανίκανου προσώπου του Νεόφυτου Νεοφύτου, πολιτικός μηχανικός στο επάγγελμα, πρώτος εξάδελφος του Νεόφυτου, τον οποίο γνωρίζει από μικρό παιδί, με άριστες σχέσεις μεταξύ των δύο οικογενειών, στη μαρτυρία του, μέρος της οποίας αποτέλεσε γραπτή δήλωση-κατάθεσή του, πέραν της προσωπικής γνώσης του για την ώρα που ειδοποιήθηκε από την αδελφή του, στις 9:30 το βράδυ, για το συμβάν, και μετέβη στο ΓΝΛ, όπου έτυχε ενημέρωσης από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό του ΓΝΛ για την κατάσταση του Νεόφυτου, καθώς και ότι ο ΜΥ1 του ανάφερε ότι υπέστη τη ζημιά αυτή ο Νεόφυτος γιατί άργησαν να τον μεταφέρουν στο ΓΝΛ και ότι του είπαν 3 στρατιώτες που ήταν μαζί του, όπως και τις προσωπικές εμπειρίες που έχει από τη ζωή του Νεόφυτου, αφού είναι σε συχνή και άμεση επαφή μαζί του, τα υπόλοιπα ουσιαστικά αποτελούν σύνοψη των ισχυρισμών, θέσεων και απόψεων των ιατρών που κατέθεσαν ή και άλλων ειδικών που δεν κατάθεσαν ως μάρτυρες, τις οποίες μετέφερε στα Τεκμήρια 28 και 33, το οποίο αποτελεί λεπτομερή περιγραφή του εβδομαδιαίου προγράμματος αποκατάστασης-συντήρησης του Νεόφυτου και επεξήγηση, ουσιαστικά, του Τεκμηρίου 28, ενώ όσον αφορά τα διάφορα κόστα και έξοδα που χρειάζονται να καταβάλλονται κατέθεσε τα Τεκμήρια 26, 29 και
14. Προέβη δε στην εκτίμηση αλλαγών στην οικία του Νεόφυτου καταθέτοντας το Τεκμήριο
15. Επίσης, κατέθεσε έκθεση ανάλυσης συμπεριφοράς του Νεόφυτου από κάποια Χριστίνα Κυριάκου, Τεκμήριο
16. Ο ΜΕ23, Μιχάλης Πρωτοπαπά, Νευρολόγος στο Αρεταίειο Νοσοκομείο, ανέφερε ότι είδε το Νεόφυτο την προηγούμενη ημέρα, δηλαδή στις 09.07.2015, η ώρα 14:00, και από την εξέταση στην οποία προέβη διαπίστωσε ότι έχει έντονα κινητικά προβλήματα, έκφρασης λόγου και έντονα προβλήματα ψυχοκινητικής διαταραχής. Κατά την άποψη του, τα πρώτα συμπτώματα, πριν βρεθεί στην κατάσταση που βρέθηκε ο Νεόφυτος, εμφανίστηκαν τουλάχιστον 3-4 ώρες πριν από αυτή, και αν δεν εκτίθετο στον ήλιο δεν θα του συνέβαινε. Εκείνο το οποίο έπρεπε να γίνει, επειδή δεν σημαίνει κάθε πονοκέφαλος ή ζάλη κλπ είναι θερμοπληξία, ήταν να τεθεί υπό παρακολούθηση και πχ κάθε 10 λεπτά να του λαμβάνεται η πίεση και ο σφυγμός του, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει σωστή εκτίμηση της κατάστασής του. Επίσης, κατά την άποψή του, έγινε λάθος εκτίμηση και βρέθηκε στην κατάσταση εκείνη ο Νεόφυτος. Εάν δεν υπήρχε γιατρός στο στρατόπεδο θα έπρεπε να μεταφερθεί αμέσως στο ΓΝΛ. Εάν η κατάσταση του επιδεινωνόταν, τότε και πάλι έπρεπε να μεταφερθεί στο ΓΝΛ. Κατ' αυτόν, η κυριότερη πράξη που έπρεπε να γίνει ήταν η προφύλαξη του Νεόφυτου από τις καιρικές συνθήκες. Από την εμπειρία του, ως νεοσύλλεκτος στρατιώτης και αργότερα ως εθνοφύλακας, συμβαίνουν πολλά περιστατικά θερμοπληξίας τους καλοκαιρινούς μήνες τόσο σε νεοσύλλεκτους όσο και σε έφεδρους, τα οποία όμως δεν καταλήγουν σε αυτή την κατάσταση του Νεόφυτου, στα οποία τελευταία βοήθησε στην περίθαλψή τους, με τελευταίο περιστατικό τον Απρίλιο του 2014 όταν ήταν εθνοφύλακας. Κατά το χρόνο που βρισκόταν στην Γερμανία, όπου σπούδασε, εργάστηκε σε μονάδα εντατικής θεραπείας νευρολογικών παθήσεων, με την ειδικότητα του Εντατικολόγου που έχει, και έχει προσωπική εμπειρία και αυτά που ανέφερε δεν στηρίζονται μόνο σε βιβλιογραφία. Επειδή στη Γερμανία διεύθυνε τέτοιο εξειδικευμένο Κέντρο για Αποκατάσταση, περιέγραψε με λεπτομέρεια πως γίνεται η εισαγωγή κάποιου σε αυτό, πως γίνεται η αρχική αξιολόγηση, ότι μπαίνει κάποιος στόχος καθώς και η τελική εκτίμηση μετά το χρόνο αποκατάστασης. Αν και συμφώνησε ότι η παραπομπή κάποιου σε εξειδικευμένο Κέντρο Αποκατάστασης πρέπει να γίνεται το συντομότερο δυνατό από το συμβάν, είπε ότι αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να σταλεί έστω και τώρα ο Νεόφυτος, αφού έστω και μια μικρή βελτίωση, γι' αυτόν μπορεί να σημαίνει πολλά, άσχετα αν για τους φυσιολογικούς ανθρώπους τούτο δεν σημαίνει κάτι, ενόψει μάλιστα και της νέας θεωρίας περί ελαστικότητας και πλαστικότητας, που τέθηκε πριν από δώδεκα χρόνια, ότι τα γειτονικά, από τα καταστραφέντα, κύτταρα του εγκεφάλου αναλαμβάνουν τη δουλειά των νεκρών κυττάρων. Σίγουρα όμως δεν θα γίνει όπως ήταν πριν, απλά θα κερδίσει κάτι. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΑΓΟΜΕΝΟ Ο Εναγόμενος κάλεσε δέκα

(10)μάρτυρες υπεράσπισης (ΜΥ). Ο ΜΥ1, Νικόλας Γενεθλίου, επιλοχίας στην στρατονομία, στις 20.06.2007 τοποθετήθηκε στο ΚΕΝ ως Επιλοχίας του 7ου Λόχου Νεοσυλλέκτων. Στα πλαίσια των καθηκόντων του λάμβανε τα διάφορα αιτήματα των στρατιωτών, ετοίμαζε τις υπηρεσίες και έδινε αναφορά στο Λοχαγό του Λόχου, πρωί, μεσημέρι, απόγευμα και βράδυ. Ο κάθε Λόχος είχε 150-160 στρατιώτες. Κάθε Λόχος είχε ένα Λοχαγό, ως Διοικητή, ένα Διοικητή και τρία μόνιμα στελέχη ή ΕΠΥ. Όταν κατατάσσονται οι νεοσύλλεκτοι εξετάζονται από γιατρούς του στρατού και ανάλογα με την υγεία τους χαρακτηρίζονται ως Ι1, Ι2, Ι3 και Ι

1. Τα άτομα της κατηγορίας Ι4, στην οποία συμπεριλήφθηκε και ο Νεόφυτος, επειδή ήταν υπέρβαρος, στέλλονται στους γιατρούς και αν αυτοί αποφασίσουν ότι δεν μπορεί κάποιος να κάμει ασκήσεις, ανάλογα με το χαρτί που εκδίδεται από το γιατρό και δίδεται σε αυτούς, όταν έχουν το χαρτί τότε δεν θα κάνει ασκήσεις ή οτιδήποτε άλλο. Στις 30.07.2007, αφού λήφθηκε η πρωινή αναφορά, οι στρατιώτες οδηγήθηκαν σε σκιερά μέρη για εκπαίδευση με πάρα πολλά διαλείμματα, επειδή άλλαξε η διαταγή, ένεκα της υψηλής θερμοκρασίας και υγρασίας που υπήρχε και με βάση την οποία τελείωσε η εκπαίδευση στις 11:00 πμ και επέστρεψαν πίσω στους θαλάμους τους για ανάπαυση. Περί της 12:15 με 12:30 οδηγήθηκαν στο εστιατόριο για φαγητό από τους Ομαδάρχες τους και τον επί καθήκοντι Αξιωματικό ή Υπαξιωματικό, όπως κάθε φορά που μεταφέρονται για φαγητό. Ο Νεόφυτος, όπως και πολλοί άλλοι, έβαλε και δεύτερη μερίδα. Μετά το τέλος του φαγητού, περί τις 13:15-13:40 μεταφέρθηκαν στους θαλάμους για ξεκούραση μέχρι τις 17:
2. Επειδή ήταν υπηρεσία, ως Υπαξιωματικός Υπηρεσίας, ως συνήθως, περί ώρα 15:30-16:00, ενώ έκανε γύρο των θαλάμων του Λόχου, για να ελέγξει αν λειτουργούσαν οι αεριστήρες, εάν ήταν ανοικτά τα παράθυρα κλπ, συνάντησε το Νεόφυτο στο διάδρομο να σιγοτραγουδά. Τον ρώτησε «πώς ήταν;» και αφού του απάντησε «όλα καλά» έφυγε. Στις 17:00-17:15 συγκέντρωσε το Λόχο για αναφορά και αφού τους ρώτησε αν είχε που ήθελαν να δουν γιατρό ή δεν αισθάνονταν καλά, δεκατέσσερα

(14)άτομα βγήκαν αναφορά για να τους εξετάσει γιατρός, στα οποία δεν συμπεριλαμβάνετο ο Νεόφυτος. Αυτά τα δεκατέσσερα

(14)άτομα τα πήρε στο γιατρό στις 17:30 και επέστρεψε πίσω. Στις 19:10-19:15, αφού συγκέντρωσε το Λόχο, μετέφερε τους στρατιώτες στο εστιατόριο για βραδινό φαγητό. Το φαγητό ήταν μακαρόνια με κιμά. Ρώτησαν τους στρατιώτες αν ήθελαν και δεύτερη μερίδα και πάρα πολλά άτομα έβαλαν και δεύτερη μερίδα, μεταξύ των οποίων και ο Νεόφυτος, ο οποίος όμως δεν κατανάλωσε όλη τη δεύτερη μερίδα. Περί ώρα 20:00-20:10 μεταφέρθηκαν πίσω στους θαλάμους, όπου και είχαν ελεύθερο μέχρι τις 21:30 που θα λαμβάνετο αναφορά. Ενώ βρισκόταν στο γραφείο του, περί ώρα 20:50, ο Νεόφυτος Γεωργίου του φώναξε ότι ο Νεόφυτος δεν ήταν καλά. Έτρεξε στο θάλαμο, όπου βρήκε το Νεόφυτο να έχει τις αισθήσεις του αλλά ιδρωμένο. Τον ρώτησε εάν ήταν καλά και του απάντησε ότι δεν ήταν καλά. Διέταξε να τον βγάλουν έξω για να καθίσει να πάρει αέρα και έδωσε το νερό του σε κάποιο για να νίψει το Νεόφυτο, ενώ ταυτόχρονα ενημέρωσε το Νοσοκόμο να έρθει με το ασθενοφόρο γιατί, λόγω βάρους, δεν μπορούσαν να τον μεταφέρουν με τα χέρια. Μέχρι να βγει από το θάλαμο, για να γυρίσει να πάρει τα στοιχεία του Νεόφυτου, ο Γεωργίου του φώναξε ότι ο Νεόφυτος λιποθύμησε. Έτρεξε κοντά του, τον βρήκε ανάσκελα, τον γύρισαν πλευρό και έκανε εμετό. Την ίδια ώρα είχε φτάσει ο Νοσηλευτής και ο Νοσοκόμος με το ασθενοφόρο και αμέσως τον μετέφεραν στο ΓΝΛ. Συνάμα, ενημέρωσαν τον Διοικητή του Λόχου, ΜΥ2, για τα συμβάντα. Παρέμεινε στο ΓΝΛ μέχρι τις 09:00 η ώρα το πρωί της επόμενης ημέρας. Στην ερώτηση «τι θυμάσαι για το Νεόφυτο Νεοφύτου σε σχέση με τη δραστηριότητα του τη συγκεκριμένη ημέρα;» απάντησε «όπως και άλλες ημέρες οι πλείστοι Ι4, οι οποίοι είτε λόγω υγείας, που δεν τους επέτρεπε η υγεία τους ή ήταν βαρετοί στις κινήσεις τους, ένιωθαν δυσφορία και κουράζονταν πολλά εύκολα, οι εντολές που είχαμε ήταν όταν εν Ι3, πολλά λίγοι και Ι4 να βρίσκονται, τις παραπάνω φορές βρίσκονταν στους θαλάμους το πρωί μετά την αναφορά του κέντρου και δεν λάμβαναν μέρος σε ασκήσεις που έκαναν οι Ι1 ή εάν έκαναν δοκιμαστική για το πώς να στέκουν προσοχή και αυτά όλα. Έκαναν μόνο θεωρητικά εντός των θαλάμων.» Αναφερόμενος στις πρόβες παρέλασης για την ορκωμοσία είπε ότι αυτές γίνονταν την τελευταία εβδομάδα, από ότι νόμιζε, πριν την ορκωμοσία και γίνονταν το πρωί και το απόγευμα και διαρκούσαν περί την 1 ώρα και 15 λεπτά περίπου. Δηλαδή η προετοιμασία για την παρέλαση ορκωμοσίας ξεκινούσε το πρωί περί τις 08:30 και τελείωνε η ώρα 11:00 και το απόγευμα από τις 17:30 μέχρι τις 19:00. Από ότι ενθυμείτο, ο Νεόφυτος στις 30.07.2007 δεν έλαβε μέρος στην προετοιμασία της παρέλασης ενώ για το απόγευμα δεν γνώριζε. Δεν ενθυμείτο να έλαβε μέρος σε ασκήσεις σωματικής καταπόνησης ο Νεόφυτος. Κατά την αντεξέταση επέμενε ότι ο Νεόφυτος ήταν παρών στην απογευματινή αναφορά, 17:00 και στη λήψη βραδινού φαγητού στο εστιατόριο και ότι ειδοποιήθηκε από τον Γεωργίου η ώρα 20:50 ότι ο Νεόφυτος δεν ήταν καλά και ότι άμεσα μόλις λιποθύμησε και έκανε εμετό, αμέσως μετά, μεταφέρθηκε στο ΓΝΛ. Επίσης, ανέφερε ότι εκείνη την ημέρα δεν έγιναν ασκήσεις, ούτε πρόβες παρέλασης μέχρι η ώρα 10:00 πμ, που ήταν μαζί με τους νεοσύλλεκτους, γιατί η ώρα 10:00 έφυγε και πήγε στο γραφείο για να βγάλει τις υπηρεσίες και να εκτελέσει και άλλα καθήκοντα του, ενώ δεν γνώριζε τι έγινε μετά τις 10:00 πμ, ούτε γνώριζε αν έγινε βολή. Δεν απάντησε στην ερώτηση αν προΐστατο των προβών της παρέλασης και είπε ότι την τελευταία εβδομάδα εκτελούνταν παραπάνω πρόβες παρέλασης. Ακόμη ανάφερε ότι όσοι από τους Ι4 δεν τους επέτρεπε η υγεία τους δεν έκαναν πρόβες παρέλασης, όπως παραδείγματος χάριν αυτοί που είχαν μυωπία και αυτοί που δεν μπορούσαν να κινούνται εύκολα. Περαιτέρω, ενώ ανέφερε ότι οι Ι4, που δεν τους επέτρεπε η υγεία τους, ορκίζονταν στο θάλαμο, στη συνέχεια ανάφερε ότι αυτό γινόταν το 2009, 2010, 2011, ενώ για το έτος 2007 δεν γνώριζε αν υπήρχε τέτοια διαταγή. Εξηγώντας τι έκανε ο Νεόφυτος ανέφερε «Έκανε ό,τι έκαναν όλοι οι στρατιώτες, σηκώνονταν πρωί έβγαιναν στην αναφορά του λόχου, μετά στην αναφορά του κέντρου, εάν είχαν αιτήσεις είτε στον γιατρό ή κάποια άλλη αίτηση, πήγαιναν είτε στο γιατρό είτε μπροστά στο λοχαγό για να εγκριθεί ή να μην εγκριθεί, έκανε εκπαίδευση σε σκιερό μέρος εντός του θαλάμου, έκανε εκπαίδευση θεωρητικά μαθήματα μαζί με τους άλλους στρατιώτες με συχνά διαλειμματα, πήγαιναν στο φαγητό τους, εάν ήταν να κάμουν κοινωφελείς εργασίες, δηλαδή καθαριότητα του θαλάμου τους, των αποχωρητηρίων, περιμετρικά του λόχου όπως κάνουν όλοι οι στρατιώτες. Εγώ δεν ανάθεσα καθήκοντα σε κανένα, ούτε όριζα σε κανένα». Στην υποβολή δε «Νομίζω ότι εν θέλεις να καταλάβεις κύριε μάρτυς, αλλά να σου υποβάλω κύριε μάρτυς, βγαίνει το πρωί κάποιος στρατιώτης για να μην συμμετάσχει σε ασκήσεις ή σε παρελάσεις μέσα στον ήλιο ή οτιδήποτε άλλο που είναι καταπόνηση σωματική, πρέπει να βγει στην αναφορά και να ζητήσει και να πει ότι θέλω να πάω στο γιατρό και εάν ο γιατρός κρίνει ότι πράγματι δικαιολογείται να μην συμμετάσχει, τότε δεν συμμετάσχει. Μέσα σε αυτούς είναι και οι Ι4, δεν εξαιρούνται», απάντησε «Μάλιστα». Δεν ενθυμείτο πόσοι βγήκαν αναφορά το πρωί για γιατρό, όμως ενθυμείτο ότι το απόγευμα βγήκαν δεκατέσσερα

(14)άτομα ένεκα του γεγονότος ότι τους πήρε προσωπικά ο ίδιος η ώρα 17:30 μέχρι τις 19:00 και του γεγονότος που επεσυνέβη στον Νεόφυτο. Στις 20:50, που του φώναξε ο Γεωργίου ότι ο Νεόφυτος δεν ήταν καλά, όταν μετέβηκε στο θάλαμο τον βρήκε να είναι στο κρεβάτι αλλά όχι ξαπλωμένο και όταν τον ρώτησε αν είναι καλά «έκανε το κεφάλι του πάνω, είπε μου όχι», ενώ όταν έφυγε, για να μεταβεί στο γραφείο του για να βρει τα στοιχεία του Νεόφυτου και του φώναξε πάλι ο Γεωργίου ότι ο Νεόφυτος λιποθύμησε, όταν έτρεξε κοντά του τον βρήκε να είναι μπρούμυτα. Όταν ανέφερε ότι εκείνη την ημέρα, δηλαδή στις 30.07.2007, είχε και αυτός κόπωση λόγω της υγρασίας και ερωτήθηκε εάν εκτέθηκε στην υγρασία ή ήταν συνέχεια στο γραφείο του και απολάμβανε δροσιά, αφού εξήγησε ότι δεν είχε κλιματισμό και τα καθήκοντα που είχε και άσκησε, στη συνέχεια είπε «δεν είχα μπει στο γραφείο και δεν ήμουν στη δροσιά, ήμουν έξω καθ' όλη τη μέρα, σχεδόν πριν από τις 10:00-12:00». Στην ερώτηση ποιος είδε το Νεόφυτο να τραγουδά, απάντησε «η ώρα 4:00 το μεσημέρι, την ώρα που εκτύπουν γύρο τους θαλάμους, ήμουν στο γραφείο μου, βγήκα έξω πήγα να νιφτώ, να αλλάξω, τον είδα έξω που τα αποχωρητήρια, εκεί και σιγοτραγουδούσε, αυτό είχα πει, δεν είπα ότι χόρευε». Επιπλέον, σε σχετικές ερωτήσεις, απάντησε ότι δεν ενθυμείτο εάν τη συγκεκριμένη ημέρα υπήρχε γιατρός στο ΚΕΝ, όμως κανονικά έχει γιατρό μέχρι τις 19:

1. Εξηγώντας δε τον τρόπο που γίνεται η εξέταση των ασθενών-νεοσυλλέκτων είπε ότι υπάρχει Νοσηλευτής Υπηρεσίας και Νοσοκόμος που ενημερώνουν το γιατρό, χωρίς να ξέρει όμως αν ο γιατρός είναι εκεί ή κάπου αλλού, και αν χρήζει παραπέμπεται σε γιατρό ή στο ΓΝΛ. Τέλος, είπε ότι στο ΓΝΛ τον μετέφερε αυτός, ο Νοσοκόμος και ο Νοσηλευτής, αλλά δεν ενθυμείτο ποιος οδηγούσε το ασθενοφόρο. Αρνήθηκε δε υποβολή ότι γνώριζε τον ΜΕ22 και ότι είπε σε αυτόν ότι ο Νεόφυτος υπέστη μεγάλη ζημιά λόγω της καθυστέρησης να μεταφερθεί στο ΓΝΛ. Ο ΜΥ2, Χάρης Παπαναστασίου, Λοχαγός τώρα στην 33η Μοίρα Καταδρομών, είχε αποσπαστεί, την επίδικη περίοδο, που τότε ήταν Υπολοχαγός, ως Διοικητής του 7ου Λόχου στο ΚΕΝ, στον οποίο, αν ενθυμείτο καλά, υπήρχαν 3-4 Διμοιρίες και περίπου 110-120 νεοσύλλεκτοι όλοι μαζί. Γνώριζε τον Νεόφυτο και ότι είχε χαρακτηριστεί ως Ι4, από την Επιτροπή Κατάταξης, λόγω ιδιοπαθούς παχυσαρκίας και ως εκ τούτου επιβάλλετο να ήταν προσεκτικός στον τρόπο χειρισμού του. Σύμφωνα με αυτόν, οι διαχρονικές διαταγές για τους Ι3 και Ι4 ήταν όπως κανένας από αυτούς κάμνει οτιδήποτε που έχει σχέση με τη συγκεκριμένη πάθησή του. Έτσι, πχ αν ένας είχε χαρακτηριστεί Ι3 λόγω ακουστικού τραύματος στο αυτί δεν μπορούσε να κάνει βολή. Μπορούσε όμως, αφού δεν είχε άλλο σωματικό πρόβλημα, να πάει πορεία. Στο σύνολο τους, οι Ι3 και Ι4, δεν έκαναν πορείες, βολές και οποιαδήποτε άλλη άσκηση. Ο Νεόφυτος, ενθυμείτο συγκεκριμένα ότι, δεν έκανε ούτε πορεία, ούτε βολή και ότι ήταν εντός των θαλάμων, τις περισσότερες μέρες, με τον ΜΥ1, ο οποίος τον θυμάται χαρακτηριστικά να είναι σε δροσερό μέρος, στο διάδρομο των θαλάμων, μαζί με άλλους Ι3, οι οποίοι είχαν συγκεκριμένο πρόβλημα. Ο Νεόφυτος δεν ζήτησε ποτέ να πάει σε γιατρό. Δεν ενθυμείτο τι περιλάμβανε το πρόγραμμα στις 30.07.2007, αλλά ενθυμείτο ότι σε 2-3 μέρες θα ήταν η τελετή ορκωμοσίας και έκαναν δοκιμαστικές για την τελετή. Ενθυμείτο, επίσης, ότι το πρόγραμμα είχε τροποποιηθεί, λόγω του καύσωνα, και ενώ άλλες ημέρες έληγε πιο αργά, εκείνη την ημέρα έληγε στις 11:00-11:
2. Αφού εξήγησε ποιά ώρα ήταν το εγερτήριο, τι ώρα λαμβάνετο το ρόφημα, τι ώρα εγίνετο η αναφορά και ακολούθως ότι οι στρατιώτες οδηγούνταν στους χώρους εκπαίδευσης, ανάφερε ότι η εκπαίδευση γινόταν σε περιόδους των 45 λεπτών με ενδιάμεσα διαλείμματα των 10 λεπτών, στη συνέχεια είπε ότι την επίδικη ημερομηνία το πρόγραμμα έληξε στις 11:00-11:
3. Αν και ο ίδιος, το απόγευμα, δεν ήταν υπηρεσία και δεν ευρίσκετο στο ΚΕΝ, αφού είχε φύγει στις 14:00, εξήγησε τι περιλάμβανε το πρόγραμμα του απογεύματος, αναφέροντας, μάλιστα, ότι τη συγκεκριμένη ημέρα είχε δοκιμαστικές ασκήσεις για την τελετή ορκωμοσίας των νεοσυλλέκτων. Στην ερώτηση «πόση ώρα διαρκούν οι ασκήσεις για την ορκωμοσία», απάντησε ότι «τη συγκεκριμένη μέρα, δηλαδή στις 30.07.2007, αν ενθυμείτο καλά, ήταν από τις 08:00 και κάτι μέχρι τις 11:00, με μεγάλα διαλείμματα των 20-25 λεπτών, δηλαδή θα υλοποιήθηκαν, αν δεν έκανε λάθος, 3-4 διελεύσεις μπροστά από το γραφείο του Διοικητή του ΚΕΝ, αφού ο δρόμος μπροστά από το γραφείο του Διοικητή, σε ευθεία γραμμή, είναι γύρω στα 100-150 μέτρα περίπου». Στην επόμενη ερώτηση «εάν έλαβε μέρος ο Νεόφυτος», απάντησε «εξ όσων γνωρίζω όχι», ενώ στην ερώτηση «πώς το γνώριζε», απάντησε «το γνωρίζω γιατί ήταν η οδηγία που είχα δώσει στο Διμοιρίτη του, γιατί ο Διοικητής του Λόχου δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα παρών μαζί με 120 στρατιώτες, γι' αυτό και υπάρχουν οι Διμοιρίτες και οι Βοηθοί Διμοιρίτες. Έδωσα όμως οδηγία, σε συνέχεια των οδηγιών του Διοικητή του ΚΕΝ και ειδικά για τον Νεόφυτο.». Ενθυμείτο δε ότι, σε προγενέστερο χρόνο, όταν ήταν υπηρεσία, επειδή ο Νεόφυτος ανάπνεε με δυσκολία, τον ρώτησε πως αισθάνετο και του απάντησε μια χαρά. Οι Ι3 και οι Ι4, οι οποίοι δεν έκαναν δοκιμαστικές παρέλασης για την τελετή ορκωμοσίας, δεν βρίσκονταν στο χώρο εκπαίδευσης αλλά στους θαλάμους, όπου, όπως ανάφερε στη συνέχεια, θα ορκίζονταν. Αναφερόμενος στο συμβάν, είπε ότι γι' αυτό τον πληροφόρησε ο ΜΥ1 και όταν τον ρώτησε για τις συνθήκες υπό τις οποίες επεσυνέβη τούτο, ο ΜΥ1 του είπε ότι του φώναξαν 2-3 στρατιώτες και τον ενημέρωσαν ότι δεν ένιωθε καλά ο Νεόφυτος, οπότε πήγε κοντά του αμέσως, τον έβγαλε έξω στο παγκάκι, όπου τον έβαλε και κάθισε, επειδή είχε περισσότερο αέρα. Όπως δε του είχαν πει κάποιοι στρατιώτες, όταν ο Νεόφυτος έκανε εμετό, είχε βγάλει μισή καζάνα μακαρόνια. Κατά την αντεξέταση, στην ερώτηση αν μπορούσε να ήταν 150 οι στρατιώτες του Λόχου και όχι 110-120 που είπε, απάντησε όχι γιατί έχει συγκεκριμένη χωρητικότητα ο θάλαμος του ΚΕΝ. Επανέλαβε ότι στις 30.07.2007, στο πρόγραμμα εκπαίδευσης, είχε δοκιμαστικές παρέλασης για την τελετή ορκωμοσίας, που θα γινόταν σε 2-3 μέρες μετά, ότι το πρόγραμμα τροποποιήθηκε, ότι έγιναν μόνο 2-3 διελεύσεις μπροστά από το γραφείο του Διοικητή, σε μία απόσταση περί τα 150-200 μέτρα και ότι το πρόγραμμα έληγε στις 11:00-11:
4. Σε άλλη σχετική ερώτηση απάντησε ότι δεν γνώριζε εάν κατά το χρόνο του συμβάντος υπήρχε γιατρός ή νοσοκόμος εντός του ΚΕΝ. Ο ΜΥ3, Χρίστος Ψαρά, Συνταγματάρχης τώρα, Διοικητής του ΚΕΝ κατά τον επίδικο χρόνο, για τρίτη χρονιά, ανάφερε ότι, αφού πάρει οδηγίες από τους ανωτέρους του, καταρτίζει το πρόγραμμα εκπαίδευσης των νεοσυλλέκτων, το οποίο υλοποιούν οι Διοικητές των Λόχων. Τον Ιούλιο του 2007 κατατάγηκαν 600 νεοσύλλεκτοι, τον οποίο αριθμό μεταγενέστερα τον καθόρισε σε 1600 άτομα, και ως εκ τούτου θεωρώ ότι η αναφορά του σε 600 άτομα ήταν εκ λάθους που αναφέρθηκε, οι οποίοι διανεμήθηκαν σε 9 Λόχους των 100-160 ατόμων. Αφού εξήγησε, τόσο κατά την εξέταση όσο και κατά την αντεξέταση, τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα εκπαίδευσης, ήτοι προετοιμασία για την ορκωμοσία που ξεκινά από την πρώτη μέρα κατάταξης, μέρος της οποίας αποτελούν και οι πρόβες παρέλασης, στην οποία λαμβάνουν μέρος όσοι έχουν τη δυνατότητα να ακολουθήσουν το τμήμα τους, τις ώρες που γίνεται αυτή και τους υπεύθυνους για τον κάθε Λόχο, στη συνέχεια ανάφερε ότι το πρόγραμμα εκπαίδευσης στις 30.07.2007 είχε τροποποιηθεί με σήμα από το ΓΕΕΦ ημερομηνίας 25.07.2007, Τεκμήριο 37, ήτοι τελείωνε τούτο στις 11:00 η ώρα αντί στις 12:40, λόγω του καύσωνα, χωρίς να υπάρχει καμιά άλλη τροποποίηση, Τεκμήριο 38, δηλαδή έγινε σύντμηση της περιόδου των 45 λεπτών εκπαίδευσης σε 30 ή κατάργηση συγκεκριμένου αντικειμένου εκπαίδευσης που θεωρήθηκε ότι είχε καλυφθεί και γίνονταν αρκετά διαλείμματα. Τον Νεόφυτο δεν τον γνώριζε πριν το περιστατικό και ενημερώθηκε μετά από αυτό ότι ήταν Ι4, αναφέροντας ότι ενημερώνονται από τους γιατρούς του στρατού για την πάθηση που έχει κάποιος στρατιώτης, για να τύχει της ανάλογης αντιμετώπισης. Όπως δε είπε, Ι4, λόγω παχυσαρκίας, υπάρχουν αρκετά άτομα. Εξήγησε τι σημαίνει Ι4 και ότι δεν χρεώνεται όπλο, ούτε λαμβάνει μέρος σε ένοπλες ασκήσεις, αλλά συμμετέχει σε όλα τα άλλα, όπως εκπαίδευση ατομικής ασφάλειας και ατομικής επιβίωσης, τις οποίες επίσης εξήγησε. Αυτά τα άτομα υπόκεινται στην ελάχιστη σωματική καταπόνηση. Στις 30.07.2007 έφυγε από το ΚΕΝ περί τις 16:00 η ώρα και το βράδυ, γύρω στις 21:10, ενώ ευρίσκετο σε κοινωνική επίσκεψη, ενημερώθηκε ότι ο Νεόφυτος είχε μεταφερθεί στο ΓΝΛ, οπότε μετέβη και ο ίδιος εκεί, όπου και βρήκε τον ΜΥ1 και ΜΥ2, ενώ δέχθηκε επίθεση από τους γιατρούς και τους συγγενείς του Νεόφυτου. Παρέμεινε εκεί μέχρι τις 06:00 το πρωί όπου και μετέβη στο ΚΕΝ. Επεσήμανε ότι, αυτού του είδους το περιστατικό ήταν το πρώτο και μοναδικό σε όλα τα χρόνια που είναι στρατιωτικός. Ενημερώθηκε από τους αξιωματικούς του για το συμβάν, αφού ο ίδιος, κατά την ώρα που έγινε, δεν ήταν στο ΚΕΝ και αναφέρθηκε σε αυτό, με βάση τα όσα πληροφορήθηκε από τους αξιωματικούς του και δεν χρειάζεται να καταγραφούν όλα. Αξίζει, όμως, από αυτά, να αναφερθεί ότι, όπως ενημερώθηκε από τον ΜΥ1, ο Νεόφυτος είχε καταναλώσει αρκετή ποσότητα φαγητού (μακαρόνια με κιμά), σύμφωνα με το πρόγραμμα συσσιτίου, Τεκμήριο 39, και μάλιστα ο ΜΥ1 του υπέδειξε να μην φάει άλλο, γιατί είχε φάει αρκετά. Ότι είχε την εικόνα του Νεόφυτου στο μυαλό του, αλλά δεν γνώριζε τα προβλήματά του, όμως είχε εκδώσει διαταγή, πριν την κατάταξη των νεοσυλλέκτων, προς τους Διοικητές των Λόχων, που καθόριζε όλα τα θέματα, μεταξύ των οποίων και τα ιατρικά. Στις επαναλαμβανόμενες υποβολές, ότι ο Νεόφυτος συμμετείχε τόσο στις ασκήσεις όσο και στις πρόβες παρέλασης, ανάφερε ότι οι Ι4 εξαιρούνται όλοι από αυτές, γιατί δεν μπορούν να κάνουν παρελάσεις ή ασκήσει επιδείξεως, για ευνόητους λόγους, που όπως εξήγησε σχετίζονται με το γεγονός ότι δεν θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τους υπόλοιπους στρατιώτες και θα υπήρχε ανομοιομορφία. Στην υποβολή ότι, με το πρόγραμμα που ίσχυε, οι νεοσύλλεκτοι υποβάλλοντο σε σωματική καταπόνηση, με όσα ανάφερε, ουσιαστικά συμφώνησε σε κάποιο βαθμό. Στην υποβολή ότι ο Νεόφυτος συμμετείχε κανονικά στο πρωινό πρόγραμμα της 30ης Ιουλίου του 2007, με αποτέλεσμα να εκτεθεί παρατεταμένα στον ήλιο, με συνέπεια την σωματική καταπόνηση του και ως εκ τούτου υπέστη ηλιοπληξία, που άρχισε να εκδηλώνεται από τις 16:00 το απόγευμα εκείνης της ημέρας, απάντησε ότι δεν είναι αλήθεια και κατά το βραδινό φαγητό κατανάλωσε αρκετά μεγάλη ποσότητα φαγητού λαμβάνοντας δεύτερη μερίδα και όταν ζήτησε και τρίτη μερίδα ο ΜΥ1 του είπε «έχεις φάει αρκετό φαγητό, μην φας άλλο». Κατ' αυτόν, μεταξύ άλλων, και για το λόγο ότι έφαγε παραπάνω, μαζί με τα 130 κιλά βάρος που είχε, αγύμναστος και δεν είχε, ίσως, προηγουμένως καταπονηθεί, στο βαθμό που καταπονήθηκε στη διάρκεια της θητείας του ως στρατιώτης, συνέβη αυτό που υπέστη, ενώ στη συνέχεια ανέφερε ότι, δεν μπορούσε να ξέρει αν αυτό που υπέστη ο Νεόφυτος ήταν εξαιτίας της θερμοπληξίας, όπως το παρουσίαζε η πλευρά του Ενάγοντα. Επίσης, με άλλες αναφορές του, που σχετίζονται με την κατάσταση του Νεόφυτου, φαίνεται να θέτει υπό αμφισβήτηση ότι αυτή ήταν το αποτέλεσμα θερμοπληξίας. Επίσης, τελικά, ανάφερε ότι από τους Ι3 και Ι4, ανάλογα με την πάθησή τους, μπορούν να λάβουν μέρος στην παρέλαση. Συμφώνησε δε ότι, ο Νεόφυτος, κατά τις μετακινήσεις του Λόχου, όχι στις πρόβες παρέλασης, τις οποίες διαχώρισε, έμπαινε μπροστά, όμως τούτο εγίνετο για να μην μένει πίσω από τους άλλους. Ο ΜΥ4, Δαμιανός Οδυσσέως, Ταγματάρχης τώρα, στις 30.07.2007 ήταν Αξιωματικός Επιτηρητής για το 2ο Τάγμα, από τον 6ο Λόχο μέχρι το 10ο Λόχο και περί τις 21:00, ενώ καθόταν στις κερκίδες και έβλεπε τους Λόχους απέναντί του, είδε κάποιους να συγκεντρώνονται μεταξύ του 5ου και 7ου Λόχου και μετέβηκε εκεί, υποψιασμένος ότι είχε γίνει συμπλοκή. Μεταβαίνοντας εκεί, είδε έναν στρατιώτη, στο έδαφος, να κάμνει εμετό, στην παρουσία του ΜΥ1 και ταυτόχρονα να φτάνει ασθενοφόρο και ακολούθως να τον μεταφέρει στο ΓΝΛ, ενημερώνοντας αμέσως τηλεφωνικά τον ΜΥ
5. Ανάφερε κι αυτός ότι, το πρόγραμμα εκπαίδευσης στις 30.07.2007 έληξε στις 11:00 η ώρα, το οποίο περιλάμβανε προετοιμασία για την τελετή ορκωμοσίας, στην οποία είναι χαρά κάθε νεοσύλλεκτου να συμμετάσχει. Η ΜΥ5, Νατάσα Μιχαήλ, Λειτουργός στο Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες, ανέφερε ότι, ο Νεόφυτος λαμβάνει το ποσό των €854.30 ως επίδομα βαριάς κινητικής αναπηρίας από τις 23.06.2008, που υπέβαλε τη σχετική αίτηση, Τεκμήριο 43, και το ποσό των €337.66 ως επίδομα φροντίδας για τετραπληγικά άτομα από τις 06.08.2008, ημερομηνία που υπέβαλε την αίτησή του, Τεκμήριο
6. Αυτά τα δύο επιδόματα παρέχονται για όλη τη ζωή των δικαιούχων, εκτός αν το Ιατροσυμβούλιο, σε επαναξιολόγηση, αποφασίσει διαφορετικά και είναι ανεξάρτητα από το επίδομα δημοσίου βοηθήματος και το επίδομα για βαριά κινητική και αναπηρία, παρέχεται ανεξάρτητα από οποιαδήποτε εισοδήματα, ενώ το επίδομα φροντίδας δεν παρέχεται, αν παρέχεται τούτο από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας. Επίσης, τα δύο αυτά επιδόματα είναι άσχετα από όποιο επίδομα λαμβάνεται από την Επιτροπή Ανακουφίσεως Παθόντων. Στον Νεόφυτο παραχωρήθηκε και λήφθηκε από αυτόν, το ποσό των €1.110 που εγκρίθηκε στις 16.09.2009 για αγορά τροχοκαθίσματος, Τεκμήριο 44, ενώ, αν και εγκρίθηκε οικονομική βοήθεια για απόκτηση τεχνικών μέσων, οργάνων και άλλων βοηθημάτων από άτομα με αναπηρίες, Τεκμήριο 45, δεν λήφθηκε. Ο ΜΥ6, Ανδρέας Σοφού, κληρωτός στρατιώτης-νοσηλευτής, τελείωσε τη Νοσηλευτική Σχολή το 2006 και υπηρέτησε τη θητεία του στο ΚΕΝ Λάρνακος στο Τάγμα Υγειονομικού. Ανέφερε ότι, κατά την περίοδο κατάταξης των νεοσυλλέκτων το 2007, υπήρχαν τέσσερα

(4)ιατρεία και υπάρχει όλη την ημέρα γιατρός εντός του στρατοπέδου. Αναλάμβανε καθήκοντα στο ιατρείο, το πρωί, μαζί με ένα γιατρό, όπου και έρχονταν οι νεοσύλλεκτοι και εξετάζοντο. Το απόγευμα αναλάμβανε υπηρεσία ο επί καθήκοντι γιατρός, μαζί με τους νοσηλευτές, που ήταν υπηρεσία. Στις 30.07.2007 το βράδυ, ενώ ήταν υπηρεσία ως βοηθός νοσηλευτής και οδηγός ασθενοφόρου, κάποιος εκπαιδευτής τους ανέφερε ότι ένας νεοσύλλεκτος ήταν στο έδαφος και έκανε εμετό. Τότε ο συνάδελφός του έτρεξε στον τόπο όπου ήταν ο νεοσύλλεκτος και αμέσως τον πήρε τηλέφωνο στο κινητό του και του ζήτησε να πάει με το ασθενοφόρο στον τόπο που ήταν ο νεοσύλλεκτος. Έτσι και έπραξε. Όταν έφθασε εκεί βρήκε τον Νεόφυτο στο έδαφος σε λίμνη εμετού, δεν επικοινωνούσε με το περιβάλλον, όμως αντιδρούσε σε επώδυνα ερεθίσματα που προκαλούσε ο συνάδελφος του. Τον έβαλαν στο stretcher και τον μετέφεραν στο ΓΝΛ. Ο χρόνος που χρειάστηκε από την ώρα που έλαβε το τηλεφώνημα μέχρι τη μεταφορά του στο ΓΝΛ ήταν λιγότερος από 7 λεπτά. Κατά την αντεξέταση ανάφερε ότι, κατά τη διάρκεια της θητείας του, όποτε χρειάζετο νοσηλευτής στην ιδιωτική κλινική του Αγίου Ραφαήλ και ήταν με έξοδο ή άδεια, πρόσφερε τις υπηρεσίες του επ' αμοιβή. Ανάφερε ότι δεν ήταν μέσα στην ειδικότητά του να διαγνώσει ένα επεισόδιο θερμοπληξίας. Σε σχετική ερώτηση, δεν ενθυμείτο να αναφέρει ποιός ήταν ο γιατρός, αλλά, όπως είπε, σε περιόδους εκπαίδευσης νεοσυλλέκτων, υπάρχει πάντα γιατρός στο στρατόπεδο. Τελικά, ανέφερε ότι δεν ενθυμείτο αν είχε γιατρό εντός του στρατοπέδου. Ξεκαθάρισε δε ότι, μετά που μετέφεραν τον Νεόφυτο στο ΓΝΛ αναζήτησαν το γιατρό. Τέλος, ανέφερε ότι, όταν παρέδωσαν τον Νεόφυτο στους γιατρούς και νοσηλευτές των Πρώτων Βοηθειών του ΓΝΛ, ρωτήθηκαν από αυτούς τι συνέβηκε και ήταν σε αυτή την κατάσταση και έλαβαν το ιστορικό, αλλά δεν ενθυμείτο, αν και ήταν σίγουρος ότι έδωσαν το ιστορικό, ποιός από τους δύο, δηλαδή αυτός ή ο συνάδελφός του, το έδωσε. Η ΜΥ7, Μάρω Κοντού, Ειδική Παθολόγος, Διευθύντρια της Παθολογικής Κλινικής του ΓΝΛ ανέφερε τι είναι θερμοπληξία, αρχίζοντας, όπως είπε, η θερμοκρασία του σώματος να αυξάνεται προοδευτικά μετά από έκθεση, είτε άμεσα είτε έμμεσα, σε υψηλές θερμοκρασίες, κυρίως από τον ήλιο, για να καταλήξει, αν δεν αντιμετωπιστεί, σε θερμοπληξία. Δηλαδή, πρώτα εμφανίζεται η θερμική εξάντληση και μετά η θερμοπληξία, η οποία μπορεί να έχει βάθος χρόνου, δηλαδή να άρχισε προ ωρών ή ημερών. Θερμοπληξία, όπως είπε, μπορεί να υποστεί κάποιος και όταν ακόμα βρίσκεται σε κλειστό χώρο. Αφού ανέφερε τα συμπτώματά της και ότι αν δεν αντιμετωπιστούν αυτά θα αρχίσει να κάνει εμετούς, είπε ότι αυτά μπορούν να ανακάμψουν αν πιει κάποιος πολύ νερό. Η παχυσαρκία και η κατανάλωση πολύ φαγητού είναι επιβαρυντικοί παράγοντες, ενώ ένας που κάνει άσκηση αντέχει περισσότερο από κάποιον που δεν ασκείται. Σε σχετική ερώτηση είπε ότι, όταν ξεκινήσει η διαδικασία της θερμοπληξίας, αυτή δεν επιφέρει ανορεξία και αν κάποιος έχει χαμηλή πυρετική κίνηση, την οποία ούτε ο ίδιος δεν μπορεί να την καταλάβει, θα φάει. Για να αντιληφθεί ένας γιατρός ότι είναι θερμοπληξία πρέπει να έχει το ιστορικό του ασθενή στο οποίο, μεταξύ άλλων, συμπεριλαμβάνεται και το αν είχε εκτεθεί άμεσα ή έμμεσα σε υψηλές θερμοκρασίες. Στην ερώτηση «εάν στα 33 χρόνια υπηρεσίας της είδε περιστατικά θερμοπληξίας», ανέφερε «βεβαίως, αλλά δεν είναι τόσο συνηθισμένο». Κατά την αντεξέταση, διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει ειδικότητα ιατρού που να αναφέρεται στη θερμοπληξία και είναι ο παθολόγος, όπως αυτή, που θα εξετάσει το περιστατικό και θα κάνει τη διάγνωση. Αφού διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει ιατρικός όρος ηλιοπληξία αλλά θερμική εξάντληση και αποδέχθηκε, στη συνέχεια, ότι αυτός χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη, είπε ότι αυτή, αν δεν προβείς σε αυτοέλεγχο και αυτοάμυνα, οδηγεί στη θερμοπληξία. Εξήγησε δε ότι, σε περιόδους υψηλών θερμοκρασιών συμβουλεύεται ο κόσμος να τρώει μικρά γεύματα χωρίς λίπος, να γίνεται κατανάλωση νερού και σίγουρα ένας παχύσαρκος πρέπει να λαμβάνει μεγαλύτερη ποσότητα. Επανέλαβε ότι, για να εμφανίσει κάποιος εμετούς και λιποθυμία, τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να προηγήθηκαν ώρες ή ημέρες προηγουμένως. Επίσης είπε ότι, όταν ένας ασθενής δεν έχει επικοινωνία με το περιβάλλον και είναι σε κωματώδη κατάσταση, θα πάρεις πληροφορίες από το προσωπικό του ασθενοφόρου και από το περιβάλλον του, καθότι η λήψη του ιστορικού είναι μέρος του ιατρικού καθήκοντος. Ο ΜΥ8, Νίκος Μιχαηλίδη, Στρατιωτικός Γιατρός-Παθολόγος, ανέφερε ότι τώρα είναι Διευθυντής του Υγειονομικού της Εθνικής Φρουράς, ενώ ανέφερε ότι συμμετείχε σε πολλές κατατάξεις νεοσυλλέκτων στο ΚΕΝ Λάρνακος και διετέλεσε ως Διοικητής του Λόχου από το 2011-

1. Ο μάρτυρας αυτός δεν είχε ιδίαν γνώση για το περιστατικό αλλά πληροφορήθηκε περί τούτου και η μαρτυρία του, ουσιαστικά, είχε να κάνει με τις εγκαταστάσεις του ΚΕΝ και τις ιατρικές υπηρεσίες που προσφέροντο σε αυτό, καθώς και τον τρόπο λειτουργίας του και την εκπαίδευση των νεοσυλλέκτων, επί μιας γενικής βάσης και εμπειρίας. Κατ' αυτόν λειτουργούσαν δύο ιατρεία και η κάθε βάρδια είχε δύο έως τρεις νοσηλευτές, ενώ μετά τη συνηθισμένη ώρα υπηρεσίας υπήρχε ένας γιατρός. Επίσης είπε ότι, οι νεοσύλλεκτοι χαρακτηρίζονται κατά την κατάταξή τους, ανάλογα με την υγεία τους, από Ι1-Ι
2. Ο Ι5 απολύεται ενώ ο Ι4 δεν λαμβάνει όπλο και δεν έχει σχέση με ένοπλη υπηρεσία, ασκήσεις, βολές, πορείες κλπ. Στην κατηγορία Ι4 μπορεί να συμπεριλαμβάνονται άτομα με προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων και οι παχύσαρκοι. Αυτοί, ουσιαστικά, μαθαίνουν να χαιρετάνε, να ντύνονται, τον όρκο και δεν κάνουν τίποτε το ιδιαίτερο. Ακόμη ανέφερε ότι, αν ένας παχύσαρκος ζητήσει να λάβει μέρος στην παρέλαση, μπορεί να δοκιμάσει και αν δυσκολευτεί και δεν μπορεί βγαίνει έξω απ' αυτή. Κατά την αντεξέταση, δεν ενθυμείτο να αναφέρει ποιός ήταν ο γιατρός του στρατοπέδου, όταν έγινε το συμβάν στις 30.07.
3. Στην ερώτηση, αν γνώριζε, αν βρισκόταν στο στρατόπεδο, το απόγευμα της ημέρας εκείνης, γιατρός, η απάντηση του ήταν ότι δεν διανοείτο κανένας να εγκαταλείψει τη θέση του γιατί, τότε, θα οδηγηθεί στο Στρατοδικείο. Στην υποβολή ότι αναζητήθηκε γιατρός και δεν βρέθηκε, το απόγευμα εκείνο, ανάφερε ότι δεν γνώριζε τέτοιο πράγμα, δεν μπορούσε να έχει άποψη, αλλά το θεώρησε αδύνατο, εκτός και αν ήταν κάπου και ήθελε κάποιο χρόνο να εμφανιστεί. Στην ερώτηση, αν όλοι οι Ι4 κάνουν τα ίδια πράγματα ή διαφοροποιούνται, απάντησε ότι, κατά τη διάρκεια που βρίσκονται στο ΚΕΝ κάνουν τα ίδια πράγματα, ενώ όταν πάνε στις μονάδες τους διαφοροποιούνται. Στην ερώτηση «αν ο Διοικητής του Λόχου ρωτά ποιοί από τους Ι4 θέλουν να παρελάσουν», απάντησε «ναι και όσοι θέλουν μπορούν να δοκιμάσουν». Αναφερόμενος στον τρόπο που γίνεται η εξέταση ενός στρατιώτη, ανέφερε ότι, κανένας νοσηλευτής δεν διώχνει ασθενή αν δεν τον δει ο γιατρός. Εκείνο που γίνεται, αφού τον δει πρώτα ο νοσηλευτής και του πάρει την πίεση, θερμοκρασία κλπ, θα αναφέρει στο γιατρό ότι υπάρχει κάποιος ασθενής για εξέταση και όλοι εξετάζονται από γιατρό. Σε σχετική ερώτηση για τον λόγο που μεταφέρθηκε στο Ισραήλ, ανέφερε ότι, τούτο ήταν απαίτηση τον γονιών του Νεόφυτου κατ' αρχάς και ότι ήταν και υποχρέωση της πολιτείας να προσφέρει σε αυτόν το καλύτερο δυνατό. Τέλος, από πληροφόρηση που είχε, στο Ισραήλ αποκλείστηκε η θερμοπληξία και προσανατολίζονταν σε εγκεφαλίτιδα από έρπητα, ενώ ανέφερε και τις συνθήκες υπό τις οποίες προκαλείται θερμοπληξία. Ο ΜΥ9, Αιμίλιος Γεωργίου, Δόκιμος, ο οποίος ήταν Εκπαιδευτής στο ΚΕΝ, κατά τον επίδικο χρόνο, ανέφερε ότι στις 30.07.07 ήταν υπηρεσία και δεν ενθυμείτο, δεν νόμιζε, να υπήρχαν απουσίες κατά την απογευματινή αναφορά. Ερωτηθείς αν ήταν παρών ο Νεόφυτος, απάντησε «πρέπει να ήταν παρών, ναι, πρέπει να ήταν παρών, γιατί επήε να φάει, ναι». Σε ό,τι αφορά το συμβάν, ανέφερε ότι γύρω στις 9, με 9 παρά, δύο στρατιώτες του ανέφεραν ότι ο Νεόφυτος είχε πρόβλημα και τον παρότρυναν να πάει στις τουαλέτες να τον δει. Αμέσως, τρέχοντας, πήγε στο μέρος και είδε τον Νεόφυτο να προσπαθεί να σταθεί. Ήταν όρθιος, προσπαθούσε να περπατήσει, κρατούσε πάνω στον τοίχο και είχε κάνει εμετό, μία-δύο φορές, έξω από τις τουαλέτες και πηγαίνοντας κοντά του, αφού τον ρώτησε αν είναι καλά και αν ήθελε να τον πάρει στον γιατρό, του απάντησε «όχι, λαλεί μου, δεν θέλω γιατρό». Αυτός όμως τον πήρε αμέσως στο θάλαμό του και ενώ του μιλούσε άρχισε να μην ανταποκρίνεται και έτσι, αμέσως, επειδή είδε ότι χρειάζετο γιατρό, είπε σε ένα δεκανέα, αν ενθυμείτο καλά, να πάει να φέρει τον γιατρό για να τον μεταφέρουν στο νοσοκομείο. Στο μεταξύ, επειδή άρχισε και έβγαινε πάνω η θερμοκρασία του ξαφνικά, τον έπιασαν και τον έβγαλαν έξω από τον θάλαμο να κάτσει. Μέχρι εκεί περπάτησε αλλά δεν μπορούσε να περπατήσει άλλο. Τον ξάπλωσαν και ξεκίνησε να τρέμει, κοκκίνισε το δέρμα του και εφαίνετο ότι δεν πήγαινε καλά. Ήρθε το ασθενοφόρο και αφού τον σήκωσαν πάνω μαζί με τον οδηγό του ασθενοφόρου και έκαμε πάνω του το φαΐ της νύχτας, τον έβαλαν στο φορείο και μεταφέρθηκε στο ΓΝΛ. Στην επόμενη ερώτηση «εάν άγγιξε τον Νεόφυτο και αντιλήφθηκε την αύξηση της θερμοκρασίας», μεταξύ άλλων είπε «δηλαδή που τον βρήκαν ήταν αρκετά καλός, που τον επήρα στο θάλαμο και μετά ξεκίνησε έφκαινε πάνω η θερμοκρασία του πολλά επικίνδυνα και εφκάλαμεν τον έξω για να πάρει λλίον αέρα να πέσει λλίον η θερμοκρασία του, αλλά δεν έπεφτε η θερμοκρασία του». Ερωτηθείς, ξανά, για το τι ενθυμείτο, τι έγινε, ανάφερε μεταξύ άλλων «..και τον ρώτησα αν θέλει γιατρό, είπε μου όχι, αλλά εγώ, ούτως ή άλλως, κάλεσα γιατρό, έστειλα ένα δεκανέα να φέρει τον γιατρό της μονάδας τζιαι μετά επήρα τον στο θάλαμο και όταν τον φκάλαμε έξω πλέον ήρθε και ο γιατρός». Περαιτέρω, ανάφερε ότι, τους Ι4, τους παχύσαρκους και όσους είχαν κάποιο πρόβλημα, δεν τους έβαλλαν στην παρέλαση, ούτε έκαναν ασκήσεις έξω στον ήλιο και αν έκαναν ασκήσεις στον ήλιο, πάντα ήταν απογευματινές ώρες και τους έδειχναν τι είναι προσοχή, ημιανάπαυση και τέτοια πράγματα αλλά, ο ίδιος, δεν ήταν μαζί τους, καθότι ήταν με όσους μπορούσαν να κάνουν ασκήσεις και πρέπει κάποιος άλλος να τους παραλάμβανε. Θα ορκίζονταν δε στους Λόχους. Κατά την αντεξέταση, αφού ανέφερε την κατάσταση στην οποία βρήκε τον Νεόφυτο στις τουαλέτες και ακολούθως στην ερώτηση «αν ήθελε γιατρό» ότι του είπε «όχι, όχι δεν θέλω» στη συνέχεια γίνεται η ακόλουθη στιχομυθία: «Ε. Εντάξει κύριε μάρτυς, κύριε μάρτυς είπες ότι κάλεσες γιατρό είπες; Α. Ναι. Ε. Τηλεφώνησες του γιατρού εσύ; Α. Δεν είχα τροπο τζίνη την ώρα να του τηλεφωνήσω έτσι επειδή είχε ένα δεκανέα τζιαμέ που βοηθούσε στην υπηρεσία μου, έστειλα τον αμέσως να πάει να φέρει τον γιατρό του στρατοπέδου. Ε. Τι ώρα τον έφερε τον γιατρό; Σε πόση ώρα; Α. Περίπου 10 λεπτά. Ε. Ποιος ήταν ο γιατρός; Το όνομά του. Α. Δεν το ξέρω. Ε. Κύριε μάρτυς, σου υποβάλλω ότι δεν ήρθε γιατρός. Θυμάσαι ότι έφερε γιατρό ή έτσι σου είπαν να πεις; Α. ΄Ηρτε το ασθενοφόρο και ήρτε ένας . είσιε ένα νοσοκόμο που τον σήκωσε πάνω και εβάλαμε τον στο φορείο και επήρε τον στο νοσοκομείο. Ε. Κύριε, πριν λλίο είπες ότι ήρτε ο γιατρός, δεν είπες έτσι πριν λλίο; Α. Ε, ναι, πρέπει να ήταν ο γιατρός.» Αφού είπε ότι έδωσε κάποια κατάθεση και ερωτήθηκε αν αυτά που ανέφερε στο Δικαστήριο είναι τα ίδια με αυτά που είπε στην κατάθεσή του και απάντησε «νομίζω ναι», του υποδείχθηκε ότι στην κατάθεσή του είπε ότι είδε τον Νεόφυτο ξαπλωμένο και όχι να περπατά και να ακουμπά πάνω στον τοίχο, απάντησε «ναι». Επίσης, όταν του υποδείχθηκε ότι στην κατάθεσή του ανέφερε ότι «ήρθε ασθενοφόρο και όχι γιατρός», απάντησε «εντάξει, για τον γιατρό είπα σας δεν είμαι σίγουρος». Ενώ στη συνέχεια, στην ερώτηση «τώρα λες δεν είμαι σίγουρος, προηγουμένως είπες ότι ήρτε γιατρός.», απάντησε «ήρτε ασθενοφόρο». Υποδεικνύοντάς του την κατάθεση, διάβασε από αυτήν το ακόλουθο απόσπασμα: «Περί η ώρα 8 ενώ βρισκόμουν στο γραφείο μου στο Λόχο, ο νεοσύλλεκτος στρατιώτης Κουμούλης Στέφανος με ειδοποίησε ότι ο νεοσύλλεκτος στρατιώτης Νεοφύτου Νεόφυτος του Κυριάκου, του Λόχου μας, είχε κάποιο πρόβλημα και ότι ήταν ξαπλωμένος έξω από τις τουαλέτες του λόχου. Αμέσως έτρεξα και αφού έφτασα κοντά του τον ρώτησαν αν ήθελε να τον πάρω στον γιατρό και αυτός μου απάντησε όχι». Στην υπόδειξη ότι «ανέφερε στην κατάθεσή του ότι ήταν ξαπλωμένος και δεν ανέφερε ότι σηκώθηκε να περπατά» απάντησε ότι «δεν το ανέφερε αλλά περπατούσε και μάλιστα πήγαν μαζί από τις τουαλέτες στον θάλαμο του λόχου». Σε άλλο σημείο της αντεξέτασής του, ανέφερε ότι «η ώρα 9 παρά που είδε τον Νεόφυτο δεν εφαίνετο να έχει κάτι» ενώ, σε μεταγενέστερο στάδιο, είπε ότι «η ώρα 9 κάποιος στρατιώτης του ανάφερε ότι ο Νεόφυτος είχε πρόβλημα». Σε ό,τι αφορά δε την εκπαίδευση που εγίνετο στους Ι4 ανέφερε ότι, κατά την πρωινή εκπαίδευση, η οποία γινόταν από τις 09:00 έως τις 11:30-12:00 περίπου, που πήγαιναν για φαγητό, η οποία ήταν κάτω από τη σκιά υπόστεγου, που έστηναν αυτοί, τους έκαναν διάφορα μαθήματα όπως για το G3 και δεν τους έβγαζαν έξω στον ήλιο. Σε ό,τι αφορά την προετοιμασία για την ορκωμοσία ανέφερε ότι, αφού τους μάθαιναν προσοχή, ημιανάπαυση κλπ, ενάμιση με δύο βδομάδες πριν την ήμερα της ορκωμοσίας, έκαναν δοκιμαστικές παρελάσεις τα απογεύματα ενώ το πρωί δεν έκαναν τίποτε, λόγω του ήλιου. Τέλος, σε ερωτήσεις που σχετίζοντο με το βραδινό φαγητό στις 30.07.07 αν και δεν τον είδε ο ίδιος να τρώει, παρόλο που εβρίσκετο στο εστιατόριο του στρατοπέδου και επέβλεπε το Λόχο του, κάποιοι στρατιώτες του ανέφεραν ότι «έφαε πολλύ φαΐ τζιαι ότι έκαμνε πελλάρες με το φαΐ, έβαλλε λεμόνι μέσα», γεγονός, όμως, που δεν είπε στην κατάθεσή του και για το οποίο, στο τέλος, ζήτησε όπως μη ληφθεί υπόψη. Η ΜΥ10, Ιφιγένεια Αθηνοδώρου, φυσίατρος στο Μέλαθρο, αφού ανέφερε γενικά για τη λειτουργία του Μελάθρου και τις υπηρεσίες που προσφέρουν και υπό ποιές προϋποθέσεις κάποιος μεταφέρετε εκεί, είτε ιδιωτικά είτε μέσω του Κράτους, στη συνέχεια ανέφερε ότι ένας ασθενής, με την μεταφορά του εκεί, εξετάζεται από τους γιατρούς και ανάλογα με την κλινική του εικόνα, ο φυσίατρος καθορίζει το πρόγραμμα αποκατάστασης, το οποίο αναλαμβάνουν να διεκπεραιώσουν ο φυσιοθεραπευτής, ο εργοθεραπευτής, ο λογοθεραπευτής, ο ψυχολόγος και η κοινωνική λειτουργός, όπου βέβαια χρειάζονται όλοι αυτοί, συντονιστής των οποίων είναι ο φυσίατρος. Η ημερήσια χρέωση, για κάθε έναν ασθενή, είναι €120, ενώ για κάθε είδους θεραπεία €20, η οποία διαρκεί 30-45 λεπτά. Σε μη δικαιούχους η χρέωση για κάθε θεραπεία είναι €
4. Ανάλογα με τη βελτίωση που έχει κάποιος ασθενής είναι και η παραμονή του στο Μέλαθρο, δηλαδή όταν κάποιος δεν εμφανίζει πλέον καμία βελτίωση, μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, λαμβάνει εξιτήριο και παρακολουθείται ως εξωτερικός ασθενής. Κανονικά ένας ασθενής πρέπει στους τρεις μήνες να σημειώσει σημαντική βελτίωση. Εάν στους τρεις μήνες δεν έχει καλά αποτελέσματα τότε, δυστυχώς, η πρόγνωση είναι κακή. Όμως, συνεχίζεται η προσπάθεια και αν στους έξι μήνες είναι το ίδιο, τότε η κατάσταση είναι δύσκολη. Εάν, πάλι, υπάρχει μία συνεχής, σταθερή, αλλά αργή πορεία, πάλι γίνεται η προσπάθεια μέχρι τους έξι μήνες και στη συνέχεια παρακολουθεί το πρόγραμμα μέχρι τα δύο χρόνια. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο Νεόφυτος εισήχθηκε στο Μέλαθρο στις 04.10.07, μετά που ήρθε από το Ισραήλ και αν και έλαβε εξιτήριο την 01.04.08, γιατί δεν είχε πρόοδο τους δύο τελευταίους μήνες, εντούτοις, για να δοθεί ο χρόνος στις αρμόδιες υπηρεσίες του Κράτους για την αντιμετώπιση της περίπτωσής του, παρέμεινε στο Μέλαθρο, με δική τους πρωτοβουλία, μέχρι τις 17.04.
5. Όταν εισήχθηκε ο Νεόφυτος στο Μέλαθρο είχε αφασικές διαταραχές, δηλαδή πρόβλημα αντίληψης, έκφρασης και ομιλίας. Είχε μεγάλη αδυναμία κορμού, άνω άκρων, σχεδόν πληγία κάτω άκρων, διαταραχές συγκέντρωσης, προσοχής και διαταραχή ισορροπίας. Τέθηκε σε πρόγραμμα και ξεκίνησε φυσιοθεραπεία, παθητική κινησιοθεραπεία ενεργητική υποβοηθούμενη, εργοθεραπεία, ασκήσεις ενδυνάμωσης, λογοθεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη τόσο αυτού όσο και της μητέρας του. Μέχρι το Δεκέμβριο του 2007 ο Νεόφυτος κατάφερε να κάτσει, να δυναμώσει ο κορμός του, να κινούνται τα χέρια του, να τρώει μόνος του, με λίγη βοήθεια μπορούσε να ντυθεί, να πλένει το πρόσωπό του και τα δόντια του, αλλά τα πόδια του είχαν ακόμη μεγάλη αδυναμία και λόγω της διαταραχής ισορροπίας δεν μπορούσε να βαδίσει. Τοποθετήθηκαν νάρθηκες έσω υποδήματος και στα δύο πόδια διότι είχε πελματιαία πτώση και με τη βοήθεια ψηλού περιπατητήρα, με roll από κάτω που κυλά και με την επίβλεψη και τη βοήθεια του φυσιοθεραπευτή, διότι χρησιμοποιήθηκε περιπατητήρας, το λεγόμενο «Π», ξεκίνησε να κάνει μικρά βήματα μέσα στο φυσιοθεραπευτήριο και σιγά-σιγά να μεγαλώνει η απόσταση, φθάνοντας περίπου τα 10 μέτρα, έχοντας κάποιο άλλο πρόσωπο μαζί του, αλλά όλες οι μετακινήσεις του, εκτός του χώρου, γίνονταν με τροχοκάθισμα. Κατ' αυτήν, είχε αρκετή βελτίωση γιατί, απ' εκεί που ήταν συνέχεια εξαρτημένος, μπορούσε να κάνει κάποια πράγματα από μόνος του, στην καθιστή θέση πάντα. Βελτιώθηκε η έκφραση του, καθότι μπορούσε να πει «πεινώ, θέλω νερό», είχε αντίληψη και εκτελούσε κάποιες εντολές, αλλά δεν μπορούσε να γράψει και να περπατήσει. Έκφραζε συναισθήματα, κλαίοντας για την κατάστασή του, ενώ, άλλες φορές, γελούσε με τα αστεία που του έκανε η ψυχολόγος. Όταν έλαβε το εξιτήριο, για το οποίο την απόφαση πήρε Αρμόδια Επιτροπή του Κράτους, επειδή η κατάστασή του ήταν η ίδια για δύο μήνες, και έπρεπε να κάνουν και άλλοι αποκατάσταση, που περιμένουν σειρά, αναφέρθηκε στους οικείους του ότι έπρεπε να συνεχίσει ως εξωτερικός ασθενής. Όμως, από τότε που έλαβε το εξιτήριο, δεν επανήλθε και ούτε τον είδε ξανά. Εξέφρασε την άποψη ότι, μετά την παρέλευση δύο ετών, συνήθως, είναι δύσκολο να υπάρξει βελτίωση, ενώ ένα-δύο χρόνια, μετά τα πρώτα δύο χρόνια, αν δεν υπάρχει βελτίωση τότε δεν υπάρχει περίπτωση βελτίωσης και γίνεται πρόγραμμα αποκατάστασης μόνο ως συντήρηση. Η συντήρηση για τον Νεόφυτο θα συνέστηνε να ήταν δύο-τρεις φορές τη βδομάδα φυσιοθεραπεία, μία-δύο φορές λογοθεραπεία, υδροθεραπεία εάν μπορούσε να συγκρατήσει τα ούρα και τα κόπρανα και μουσικοθεραπεία για τη δημιουργία καλής διάθεσης-ψυχαγωγίας, η οποία μπορεί να γίνει με φίλους του πηγαίνοντας σε ένα cafe. Εξηγώντας την εργοθεραπεία είπε ότι αυτή περιλαμβάνει την ένδυση, σίτιση, υγιεινή του σώματος και δουλειές στο σπίτι, την οποία ο Νεόφυτος έκανε στο Μέλαθρο φθάνοντας στο σημείο να ντύνεται μόνος του, δηλαδή να φορεί την μπλούζα του, να τρώει και να πλένει το πρόσωπο και τα δόντια του. Όταν έφυγε από το Μέλαθρο συστήθηκε στη μητέρα του να γίνεται εργοθεραπεία, λογοθεραπεία, ψυχολογική υποστήριξη, αν συνεχίσει να έχει πρόβλημα, μία-δύο φορές τη βδομάδα, όπως και για τη μητέρα του για 4-5 χρόνια, όπως ήταν η εκτίμησή της, που ανάφερε σε μεταγενέστερο στάδιο και όχι για όλη τη ζωή τους και φυσικά, αν και δεν αναφέρθηκε, φυσιοθεραπεία, όπως λέχθηκε στην αρχή. Επίσης πρέπει να παρακολουθείται από ένα γιατρό αποκατάστασης ή ένα νευρολόγο, κατά εξάμηνο, για να του κάνει ένα εγκεφαλογράφημα, για να βλέπει την κατάστασή του. Γίνεται αναφορά, που εξάγεται από το Τεκμήριο 18, ότι πρέπει να παρακολουθείται από ψυχολόγο και από ειδική δασκάλα εκπαίδευσης, διότι υπήρχε υπόνοια ότι ο Νεόφυτος μπορεί να είχε δυσλεξία ή ελλειμματική προσοχή από πριν, δηλαδή προηγούμενη έκπτωση νοητικού επιπέδου, πιθανή προδιάγνωση για δυσλεξία και διάσπαση προσοχής. Φαίνεται, δηλαδή, να προϋπήρχαν αυτά που αναφέρονται ανωτέρω, χωρίς να υπάρχει επιβεβαιωμένη διάγνωση. Κατά την άποψη της, μετά από 8 χρόνια δεν χρειάζεται ένα πρόγραμμα όπως αυτό παρουσιάζεται στο Τεκμήριο 33, το οποίο αποτελεί ένα πρόγραμμα στην οξεία φάση για αποκατάσταση, το οποίο θα είναι και κουραστικό αλλά, κατά τη γνώμη της, ένα πρόγραμμα συντήρησης, όπως ανάφερε και προηγουμένως. Επίσης, κατά την άποψη της, δεν χρειάζεται να τύχει μεταφοράς σε Εξειδικευμένο Κέντρο στο εξωτερικό καθότι, 8 χρόνια μετά το συμβάν, δεν θα έχει καμία βελτίωση και δεν θα προστεθεί οτιδήποτε που, όπως είπε, για να γίνει κάποιος αποδεκτός σε ένα τέτοιο Κέντρο θα πρέπει πρώτα να σταλούν τα σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά και MRI, έτσι ώστε να γίνει σχετική αξιολόγηση και αν φανεί ότι μπορεί να υπάρχει κάποια βελτίωση να γίνει αποδεκτός, εάν όχι το αίτημά του θα απορριφθεί. Επανέλαβε και πάλι ότι το μόνο που πρέπει να γίνεται είναι ασκήσεις για να μην αγκυλωθούν οι αρθρώσεις και τίποτε άλλο. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι δεν ήταν επιλογή του Μελάθρου να εξέλθει από αυτό ο Νεόφυτος, καθότι μπορούσε να έχει κάποια βελτίωση, γι' αυτό σύστησαν όπως παραμείνει ακόμη για κάποιο χρονικό διάστημα αλλά η Αρμόδια Επιτροπή του Κράτους αποφάσισε διαφορετικά. Αφού στη συνέχεια ανάφερε και πάλι πού έφτασε η βελτίωση του Νεόφυτου στο Μέλαθρο εξήγησε τι είναι συστηματική αποκατάσταση, όπως την περιέγραψε και προηγουμένως, η οποία μπορεί να γίνει μέχρι δύο χρόνια. Σε υποβολή ότι μόνιμη ανικανότητα δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να βελτιωθεί σε κάποιο βαθμό η κατάσταση του Νεόφυτου, απάντησε ότι αυτό δεν το ξέρει αλλά θα μπορούσαν οι Νευρολόγοι, ως πιο αρμόδιοι, να απαντήσουν. Σε ερωτήσεις ή υποβολές για την ποιότητα των ιατρικών υπηρεσιών που προσφέρει το Μέλαθρο, σε σχέση με άλλα Ιατρικά Κέντρα του εξωτερικού, η θέση της ήταν ότι δεν έχει τίποτε να ζηλέψει από αυτά, που σε σχετική ερώτηση απάντησε ότι το κόστος για μια ημέρα, σε αυτά τα κέντρα, είναι περίπου €1.000 την ημέρα. Δεν ήταν σε θέση να πει αν γίνεται λογοθεραπεία στον Νεόφυτο, αυτός θα πει περισσότερες λέξεις. Τούτο, ανέφερε, θα έπρεπε να το απαντήσει λογοθεραπεύτρια. Εξηγώντας τι προσφέρει η υδροθεραπεία είπε ότι με αυτή διατηρείται η μυϊκή μάζα, η ακινητοποίηση των αρθρώσεων, βελτίωση της ισορροπίας και γενικότερα κινητικότητα του σώματος. Σε ερώτηση γιατί πρέπει να σταματήσει η ψυχολογική στήριξη ενός ανθρώπου, εννοώντας τον Νεόφυτο και τη μητέρα του, απάντησε ότι αυτή μπορεί να γίνεται εφ' όρου ζωής για τον Νεόφυτο και τη μητέρα του, όμως όχι συστηματικά και επί καθημερινής βάσεως, αλλά κάθε 15-30 ημέρες. Στην υπόδειξη του Τεκμηρίου 18 και την αναφορά που γίνεται για δυσλεξία, νοητική έκπτωση κλπ, ανέφερε ότι, αυτό θεωρήθηκε από όσα ανέφερε η μητέρα του Νεόφυτου, ήτοι ότι δεν ήταν καλός μαθητής. Σε ερώτηση αν αντιλαμβάνεται το γεγονός ότι δεν έμεινε ιδίαν τάξη ο Νεόφυτος αποτελεί έκπτωση νοητικού επιπέδου, απάντησε όχι. Σε ό,τι αφορά τη νοσηλεία και φροντίδα του ανέφερε ότι δεν χρειάζεται νοσηλεία αλλά φροντίδα και ότι αυτή μπορεί να προσφέρεται από τη μητέρα του αν μπορεί να το πράξει διαφορετικά χρειάζεται η πρόσληψη φροντιστή, όχι νοσηλευτή, και αν δεν είναι αρκετό ένα πρόσωπο, λόγω ωραρίου, μπορεί να γίνει η πρόσληψη δύο ατόμων. Εξηγώντας το σημείο που έφθασε ο Νεόφυτος να ντύνεται μόνος του όταν ήταν στο Μέλαθρο, είπε ότι ήταν με βοήθεια, δηλαδή του έδινε κάποιος τη φανέλα και τη φορούσε και αφορούσε μόνο το πάνω μέρος του σώματός του. Στην υποβολή ότι δεν έτρωε μόνος του, απάντησε: «Εταϊζαν τον; Δεν θυμούμαι, συγγνώμη.». Συμφώνησε δε ότι οι πιο ειδικοί που μπορούν να πουν αν μπορεί να υπάρχει βελτίωση στον Νεόφυτο είναι οι νευρολόγοι. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας κατατέθηκαν σαράντα πέντε

(45)Τεκμήρια, αναφορά στα οποία θα γίνει όπου τούτο κριθεί αναγκαίο. Μετά τη δήλωση ως παραδεκτού γεγονότος ότι ο Νεόφυτος υπέστη θερμοπληξία, επίδικα θέματα παρέμειναν η αμέλεια που καταλογίζει ο Ενάγοντας στον Εναγόμενο, για αυτό το γεγονός, που είχε ως συνέπεια τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο Νεόφυτος, οι οποίες σχεδόν είναι ταυτόσημες, όπως προωθήθηκαν, εκ μέρους των δύο πλευρών, και οι αποζημιώσεις τις οποίες δικαιούται ο Νεόφυτος είτε ως γενικές, είτε ως ειδικές, είτε ως έξοδα φροντίδας για το υπόλοιπο της ζωής του, είτε ως απώλεια μελλοντικών απολαβών, αφού είναι ανίκανος προς εργασία. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Η συνήγορος του Εναγόμενου στην αγόρευσή της, αφού ξεκαθάρισε ότι η θερμοπληξία αποτελεί παραδεκτό γεγονός, όπως και οι συνθήκες καύσωνα που επικρατούσαν κατά την επίδικη περίοδο και δη στις 30.07.07, δεν σχολίασε τη μαρτυρία των μαρτύρων του Ενάγοντα για αυτά τα θέματα. Έτσι άρχισε το σχολιασμό της μαρτυρίας από τον ΜΕ8 για να καταλήξει μέχρι τη μαρτυρία του ΜΕ14 και συνέχισε με τη μαρτυρία του ΜΕ17 μέχρι την τελευταία μαρτυρία για τον Ενάγοντα, ήτοι του ΜΕ23 και ακολούθως με τους δέκα ΜΥ. Με αναφορές από τη μαρτυρία του κάθε ενός μάρτυρα από αυτούς, αλλά και σε συνδυασμό με τη μαρτυρία και κάποιων από τους ΜΕ που δεν σχολίασε, όπου τούτο έκρινε αναγκαίο, ζήτησε από το Δικαστήριο, για τους λόγους που εξήγησε, όπως μη κριθούν αξιόπιστοι οι ΜΕ, εκτός εκείνο ή μέρος της μαρτυρίας τους, που συνήδε με τη μαρτυρία των ΜΥ, τους οποίους κάλεσε το Δικαστήριο να κρίνει αξιόπιστους, για να καταλήξει και να εισηγηθεί στο Δικαστήριο συγκεκριμένα συμπεράσματα: (α) ως προς τα γεγονότα που σχετίζονται και περιστρέφονται με τα αίτια της θερμοπληξίας, ήτοι ότι ο Νεόφυτος δεν λάμβανε μέρος στις ασκήσεις, πορείες, βολές και δοκιμαστικές παρελάσεις στα πλαίσια προετοιμασίας για την ορκωμοσία, (β) το χρόνο που έγιναν εμφανή τα συμπτώματα της θερμοπληξίας, ήτοι στις 20:50 περίπου, της 30.07.07 και άμεσης αντίδρασης των νοσηλευτών και μεταφοράς του Νεόφυτου στο ΓΝΛ, εντός περίπου 10 λεπτών από την ώρα που ενημερώθηκαν οι επί καθήκοντι στρατιωτικοί, (γ) τη μη αναγκαιότητα μετάβασης του Νεόφυτου στο εξωτερικό για πιθανή βελτίωση της κατάστασής του, για περίοδο 3-6 μηνών και (δ) τη μη απόδειξη ειδικών αποζημιώσεων. Δεν παρέλειψε βέβαια να αναφερθεί στη νομική πτυχή του θέματος, για να εισηγηθεί ότι δεν αποδείχθηκε οιαδήποτε αμέλεια ή παράβαση καθήκοντος από την Εθνική Φρουρά και/ή εν πάση περιπτώσει ο Νεόφυτος υπέχει συντρέχουσα αμέλεια λόγω μη αυτοπροστασίας. Τέλος, έκανε ειδική αναφορά, σε περίπτωση που ο Εναγόμενος κριθεί ότι φέρει ευθύνη, για την επιδίκαση, γενικών αποζημιώσεων, για την απώλεια μελλοντικών απολαβών, για τα μελλοντικά έξοδα νοσηλείας και φροντίδας, καθώς και ότι τα επιδόματα που λαμβάνει θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην τυχόν επιδίκαση αποζημιώσεων, επικαλούμενη σχετική νομολογία για τις εισηγήσεις της ως προς αυτά τα θέματα. Από την άλλη, ο δικηγόρος του Ενάγοντα με αναφορές από τη μαρτυρία συγκεκριμένων ΜΕ, όπως πχ των ΜΕ2, 3, 4, 7 και 23, εισηγήθηκε ότι ο Νεόφυτος εκτέθηκε σε υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες σύμφωνα με τη μαρτυρία των ΜΕ9, 18 και 20, προήλθαν από την έκθεση του Νεόφυτου στον ήλιο και ακολούθως καθυστέρησης στη μεταφορά του Νεόφυτου στο ΓΝΛ, σύμφωνα με τη μαρτυρία των ίδιων μαρτύρων που αναφέρονται πιο πάνω και του ΜΕ22, αφού τα πρώτα συμπτώματα εμφανίστηκαν περί τις 16:00 της 30.07.07 και μεταφέρθηκε στο ΓΝΛ περί τις 21:30. Επέρριψε την ευθύνη στην Εθνική Φρουρά επειδή ως Ι4 ο Νεόφυτος, αν και δεν έπρεπε να λαμβάνει μέρος σε ασκήσεις και δοκιμαστικές παρελάσεις για την ορκωμοσία, εν τούτοις λάμβανε με οδηγίες των ανωτέρων του και γενικότερα δεν έλαβε τα μέτρα η Εθνική Φρουρά που έπρεπε για να αποτρέψει τη θερμοπληξία. Σε ό,τι αφορά τη διεκδίκηση γενικών και ειδικών αποζημιώσεων, όπως και απώλεια μελλοντικών απολαβών, παρέπεμψε το Δικαστήριο και πάλι σε συγκεκριμένη μαρτυρία, όπως πχ του ΜΕ22 και την ιατρική μαρτυρία που παρουσιάστηκε, επικαλούμενος σχετική νομολογία. Δεν παρέλειψε βέβαια, με το δικό του τρόπο, να ζητήσει όπως κριθούν αξιόπιστοι οι ΜΕ, ενώ από την άλλη αναξιόπιστοι οι ΜΥ, παραπέμποντας σε συγκεκριμένες φράσεις ή αποσπάσματα από τη μαρτυρία τους. Προτού προχωρήσω στην αξιολόγηση, στο σημείο αυτό να παρατηρήσω ότι, το Δικαστήριο εξετάζει ισχυρισμούς που προβάλλονται στα δικόγραφα και δεν επεκτείνεται πέραν αυτών (βλ. Παναγή ν. G & P Ergatides Motors Ltd.

(2007)1 ΑΑΔ 1380, Exatco S.A.B. Αλουμινεξ Λτδ. κ.α.

(2007)1 ΑΑΔ 991 και Παπαγεωργίου ν. Κλεόπα

(1991)1 ΑΑΔ 24). Ως εκ τούτου, έστω και αν δεν γίνεται ειδική αναφορά σε κάθε μια από τις θέσεις που εισηγήθηκε η συνήγορος Υπεράσπισης στην αγόρευσή της, το Δικαστήριο εξέτασε τις θέσεις αυτές και εκφράζονται μέσα από τη διαλεκτική της απόφασης. Να σημειωθεί εξ αρχής, όπως είναι καλά γνωστό από τη νομολογία, (βλ. El Fath Co. For International Trade S.A.E. v. E.D.T. Shipping Ltd και άλλος

(1992)1 ΑΑΔ 1255, Ν.Α. Theophanous (Matic) Laundries Ltd v. Δημοκρατίας

(2000)3 ΑΑΔ 793 και Hamisi Mwinyi Selmani κ.α. ν. Δημοκρατίας, Ποινικές Εφέσεις 235/13 και 236/13, ημερ. 05.06.2015), η αγόρευση δικηγόρου δεν αποτελεί παραδεκτή μέθοδο για εισαγωγή μαρτυρίας και δεν μπορεί να συμπληρώσει τα όποια κενά υπάρχουν στη μαρτυρία. Να αναφέρω ότι, όσον αφορά την εξ ακοής μαρτυρία, όπως το πιστοποιητικό της Χριστίνας Κυριάκου και την αναφορά, από τον ΜΕ22, των εξόδων της Λογοθεραπεύτριας Ρεβέκκας, που η κατάθεση ή αναφορά τους έγινε υπό τις πρόνοιες του άρθρου 26

(1)του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.9, να λεχθεί ότι τέτοια μαρτυρία δεν απορρίπτεται εκ μόνου του λόγου ότι είναι εξ ακοής ούτε και γίνεται αυτόματα αποδεκτή για το αληθές του περιεχομένου της. Η βαρύτητα που θα προσδοθεί, εξαρτάται από τους παράγοντες που προσδιορίζονται στο άρθρο 27

(1)και

(2)του Κεφ. 9. Ως εκ τούτου, όπως θα διαφανεί κατωτέρω, έχοντας υπόψη την υπόθεση Γιαπατός ν. Σάββα κ.ά.

(2010)1 ΑΑΔ 1324 και Κολάνη ν. Ταμπούρα

(2010)1 ΑΑΔ 1108, κάποια εξ ακοής μαρτυρία, απ' αυτή, γίνεται αποδεκτή και άλλη απορρίπτεται, όπως εξηγείται και αναφέρεται κατωτέρω. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Στην υπόθεση Πελεκάνου ν. Πελεκάνου

(1999)1 ΑΑΔ 1273 λέχθηκαν τα εξής: «Η αξιολόγηση προφορικής μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Η εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο, αγαθή ή δυσμενής είναι παράγων εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας. Ο τελευταίος είναι όρος πολυσήμαντος. Η εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, οι αντιδράσεις του, κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες, ο τρόπος που απαντά, η νευρικότητα ή η επιφυλακτικότητα του ή η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει, είναι μεταξύ των σημείων που μόνο ο πρωτόδικος δικαστής που τον είδε και τον άκουσε μπορεί να παρατηρήσει. Και στη συνέχεια να τα χρησιμοποιήσει υπό το πρίσμα της πείρας που διαθέτει και της γνώσης του της ανθρώπινης φύσης για να εκτελέσει το πιο σημαντικό και δυσκολότερο ίσως καθήκον του, την εύρεση της αλήθειας (βλ. Παναγιώτου ν. Αστυνομίας, Ποιν. Έφεση 6739, ημερ. 27.03.2000). » Από τα πιο πάνω, έκδηλα και αβίαστα, συνάγεται ότι το έργο της αξιολόγησης της μαρτυρίας από το Δικαστήριο είναι η πιο σημαντική έκφανση της δικαστικής κρίσης, η οποία δεν εξαντλείται μόνο στην επισήμανση των τυχόν αντιφάσεων ή παραλείψεων και αδυναμιών, αλλά επεκτείνεται σε γενικότερη θεώρηση της μαρτυρίας όπως εκδηλώνεται, διαφαίνεται και εξελίσσεται στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Η μαρτυρία εξετάζεται στο σύνολό της και όχι αποσπασματικά και ανεξάρτητα η μια από την άλλη (βλ. Mustafa v. Κακούρη κ.ά

(2002)1 ΑΑΔ 165). Η λογική του πράγματος, δηλαδή των ουσιωδών πραγματικών γεγονότων που περιβάλλουν και περιστοιχίζουν όλη την έκταση της διαφοράς, μπορεί να εξαχθεί από τη σύγκριση, σύγκλιση και την αντιπαραβολή όλου του φάσματος της μαρτυρίας, όπως αυτή έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου από τη σκοπιά που κάθε ένας μάρτυρας έχει αντιληφθεί τα γεγονότα, στο βαθμό που έχει εμπλακεί άμεσα ή έμμεσα (βλ. Mustafa, ανωτέρω), σε άμεση συσχέτιση βέβαια, αν θα ληφθεί υπόψη ή όχι, με τους ισχυρισμούς και θέσεις όπως αυτές προβάλλονται στη δικογραφία, αφού μαρτυρία που δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη (βλ. Κουκούνη κ.ά ν. A.N. Stasis Estates Co Ltd κ.ά

(2006)1 ΑΑΔ 489 και Σοφοκλής ν. Τσεσμέλογλου

(2006)1 ΑΑΔ 1153). Στην υπόθεση Σφυρή ν. Πολυκάρπου

(2005)1 ΑΑΔ 941 αναφέρθηκε ότι τα πρωτόδικα δικαστήρια έχουν την υποχρέωση να αξιολογούν το σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και να προβαίνουν σε διαπιστώσεις πάνω σ' όλα τα αμφισβητούμενα γεγονότα έτσι ώστε η τελική απόφασή τους να περιέχει την απαραίτητη δικαστική κρίση πάνω στα επίδικα θέματα (βλ. Χριστοδούλου ν. Αριστοδήμου

(1996)1 ΑΑΔ 552). Ούτε βέβαια, από μόνο του το γεγονός, ότι κάποιος μάρτυρας δεν θυμάται όλα τα γεγονότα ή όλες τις λεπτομέρειες ή μέρος ή κάποιο σημείο της μαρτυρίας του δεν είναι ίδιο με κάποιου άλλου που ενθυμείται καλύτερα τα γεγονότα ή λεπτομέρειες αυτών, καταδεικνύει πρόθεση του μάρτυρα να πει ψέματα (βλ. Παπακόκκινου κ.ά

(2002)1 ΑΑΔ 1833) ή τον καθιστά ψεύτη ή ότι μέρος της μαρτυρίας του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό όταν σε γενικές γραμμές κρίνεται αξιόπιστος και το μέρος αυτό της μαρτυρίας του συνάδει με το σύνολο της μαρτυρίας. Σε σχέση με τις αντιφάσεις που η μία ή η άλλη πλευρά επισήμανε πρέπει να αναφερθεί ότι αυτές πρέπει να είναι τέτοιες που να δημιουργούν ρήγμα στην υπόθεση. Πρέπει να είναι ουσιαστικής μορφής, δηλαδή να πλήττουν καίρια την αξιοπιστία ενός μάρτυρα ή να φανερώνουν τη διάθεσή του να ψευσθεί. Πρέπει να είναι τέτοιας φύσης και περιεχομένου που να μολύνουν τη μαρτυρία στο βαθμό που να καθίσταται επικίνδυνη η αποδοχή της από το Δικαστήριο (βλ. Ομήρου ν. Αστυνομίας

(1998)2 ΑΑΔ 98, Ανθία ν. Δημοκρατίας

(1999)2 ΑΑΔ 558, Χριστοδούλου ν. Αστυνομίας

(1998)2 ΑΑΔ 449 και Νικολάου ν. Δημοκρατίας

(2000)2 ΑΑΔ 390, Στρατής ν. Πεντέλη - Εταιρεία Μωσαϊκών Λτδ

(1999)1 ΑΑΔ 1708 και Ηλία κ.ά ν. Σταυρινίδη

(2000)1 ΑΑΔ 874). Αντίθετα, μπορεί να λεχθεί ότι οι μικροαντιφάσεις ενδυναμώνουν την αξιοπιστία των μαρτύρων προβάλλοντας τον φυσικό τρόπο με τον οποίο διατυπώθηκαν τα σχετικά γεγονότα, όπως αυτά υπήρχαν στη μνήμη τους (βλ. Σφυρή ανωτέρω και Ξυδιάς κ.ά ν. Αστυνομίας

(1993)2 ΑΑΔ 179). Η αποδοχή μέρους μαρτυρίας και η απόρριψη άλλου, ενός μάρτυρα, δεν αποτελεί διάβημα μεμπτό ή αντινομικό. Απεναντίας, το δικαίωμα ανάγεται στην ευχέρεια αξιολόγησης της μαρτυρίας και της δυνατότητας ορθής αποτίμησης της μαρτυρίας από το Δικαστήριο (βλ. Georghiades v. The Police

(1985)2 CLR 56, Kades v. Nicolaou and Another

(1986)1 CLR 212, Agapiou v. Panayiotou

(1988)1 CLR 257, Μιχαήλ ν. Αστυνομίας

(1991)2 ΑΑΔ 168, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Μανώλη

(1995)2 ΑΑΔ 207, Καρεκλά ν. Κλεάνθους

(1997)1 ΑΑΔ 1199 και Ιωάννου ν. Κοννίδη

(1998)1 ΑΑΔ 1215, Mustafa, ανωτέρω και Μεσίτης ν. Χρίστου

(2006)1 ΑΑΔ 888). Στην υπόθεση Μοσχάτου ν. Μοσχάτου

(1999)1 ΑΑΔ 785, και δη στη σελίδα 791, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Κατά κανόνα ο διάδικος θα πρέπει να θέσει στους μάρτυρες της άλλης πλευράς το μέρος της υπόθεσης του που αφορά το συγκεκριμένο μάρτυρα. Αν κατά την αντεξέταση δεν υποβάλει οποιεσδήποτε ερωτήσεις, γενικά θεωρείται ότι αποδέχεται την εκδοχή που θέτει ο μάρτυρας (Browne v. Dunn

(1894)G.R. 67 (H.L.) και R. v. Hart

(1932)23 Cr. APP. R. 202). Στην Αγγλία δεν επιτρέπεται στο διάδικο αυτό να επιτεθεί κατά την τελική του αγόρευση ή να προωθήσει εξηγήσεις, στα σημεία που παρέλειψε να αντεξετάσει σχετικούς μάρτυρες επί του σημείου (βλ. επίσης Phipson on Evidence, 13η έκδοση, παράγραφος 33-69)». Στην υπόθεση Ελληνική Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ ν. Ε.Τ. Autospares Enter. Ltd κ.ά

(1998)1 ΑΑΔ 843, αναφέρθηκε ότι ισχυρισμοί στην έκθεση απαίτησης οι οποίοι αντικρούονται στην υπεράσπιση δεν αποδεικνύονται από το γεγονός και μόνο της μη αντεξέτασης μάρτυρα, ο οποίος στη μαρτυρία του δεν αναφέρθηκε σ' αυτούς. Είναι αναγκαία και η θετική μαρτυρία του διάδικου, ο οποίος προέβηκε στους εν λόγω ισχυρισμούς στα δικόγραφα. Στην υπόθεση Phillippou General Bonded Warehouse Ltd v. Κώστα Νικολαΐδη

(2006)1 ΑΑΔ 1057, 1060, 1061, με αναφορά στις υποθέσεις A.C.T. Textiles v Zodhiatis

(1986)1 CLR 89 και Adidas v. Jonitexo Ltd

(1987)1 CLR 383, ειπώθηκε ότι εκεί που ένας μάρτυρας δεν αντεξετάζεται σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του, παρέχει στο Δικαστήριο διακριτική ευχέρεια να θεωρήσει την παράλειψη αυτή ως αποδοχή των ισχυρισμών του στο σημείο που δεν αντεξετάστηκε. Όσον αφορά την ιατρική μαρτυρία, δεν αμφισβητήθηκαν τα προσόντα των ΜΕ1, 2, 3, 4, 6, 7, 14, 17, 21 και 23 και ΜΥ7 και 10 και ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες στην ειδικότητά τους. Παρόλα αυτά, αφού εξέτασα το επάγγελμα, την εκπαίδευση, τα προσόντα, τις γνώσεις και την πείρα τους και έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, κρίνω ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες, στην ειδικότητα που έχει κάθε ένας από αυτούς (βλ. υπόθεση Ευαγγέλου κ.α. ν. Αμπίζας

(1982)1 CLR 57 Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 984, R.Κ.Β. LEADERGOODS LTD. ν. Αγγελίδη

(2004)1(Β) 1071, Παπαχριστοφόρου ν. Καπνίση κ.α.

(2005)1(Α) ΑΑΔ 244 και Δημητρίου ν. Εγλέζου κ.α.

(1997)1(Γ) ΑΑΔ 1285). Επομένως, η μαρτυρία τους θα τύχει προσέγγισης με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Κατ' εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει τη γνώμη του σε θέματα της ειδικότητας του (βλ. υποθέσεις Vassiliko Cements Works ν. Stavrou

(1983)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου

(1992)1 ΑΑΔ 746). Σ' αυτή την περίπτωση, ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να δυνηθεί το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση επί των γεγονότων (βλ. Davie ν. Edinborough Magistrates

(1953)SC 34, Andreas Anastasiades ν. R.

(1977)2 CLR 97, Pouris and another ν. R.

(1980)2 CLR 170, Philippou ν. Odysseos

(1989)1 CLR Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους

(1989)1 ΑΑΔ 2898, Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 984, Yiannis N. Erimodis Estates Ltd κ.α. ν. Χριστοδουλίδου

(1995)1 ΑΑΔ 926, Νεοφύτου ν. Ανδρέου κ.α.

(2005)1 ΑΑΔ 692) Όσο κι αν είναι δυνατό ο εμπειρογνώμονας να αναφερθεί σε μια υποθετική περίπτωση ή σε γεγονότα που δεν έχει προσωπική γνώση για να στηρίξει την άποψη του, αυτή η αναφορά δεν μπορεί να εισαχθεί ως απόδειξη για την ύπαρξή τους (βλ. Νικολάου ν. Σταύρου

(1992)1 AAΔ 746). Είχα την ευκαιρία να ακούσω και να παρακολουθήσω όλους τους μάρτυρες κατά τη διάρκεια που έδιναν τη μαρτυρία τους, από το εδώλιο του μάρτυρα, ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους με δείκτη, μεταξύ άλλων, την ειλικρίνειά τους, την ευθύτητά τους, την ακεραιότητά τους, τη σαφήνειά τους, το συμφέρον τους στην υπόθεση, την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα και προέβηκα στη διεργασία αξιολόγησής τους, κοσκινίζοντας τη μαρτυρία τους, συγκρίνοντας, συσχετίζοντας και αντιπαραβάλλοντας τούτη, τόσο με όσα ανέφερε ο κάθε μάρτυρας ξεχωριστά, όσο και στο σύνολο της μαρτυρίας όλων των μαρτύρων. Αφού έγινε παραδεκτό γεγονός ότι οι βλάβες της υγείας του Νεόφυτου προήλθαν από θερμοπληξία και ότι επικρατούσαν συνθήκες καύσωνα κατά την επίδικη περίοδο και δη στις 30.07.07, δεν θα γίνει μνεία, σε αυτό το στάδιο, επί τούτων των θεμάτων. Η ΜΕ1 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν σαφής, ευθύς, ειλικρινής και μετέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια για το λόγο της εισαγωγής του Νεόφυτου στο Παραπληγικό Κέντρο Αποκατάστασης του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, τον Απρίλιο του 2008, καθώς και την κατάσταση στην οποία ευρίσκετο όταν έλαβε εξιτήριο τον Ιανουάριο του

1. Δεν είχε κανένα λόγο να μην πει την αλήθεια και εξήγησε με επάρκεια την έκδοση των Τεκμηρίων 1-5 και τι αναγράφεται σε αυτά, καθώς και για το Τεκμήριο 6, που αποτελεί το εξιτήριό του από το αναφερθέν πιο πάνω κέντρο του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, στο οποίο φαίνονται οδηγίες για συνέχιση φυσικοθεραπείας, λογοθεραπείας και εργοθεραπείας. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Ο ΜΕ2 μου έκανε και αυτός πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ειλικρινής, ευθύς και μάρτυρας της αλήθειας. Ο λόγος αντιμετώπισης του περιστατικού του Νεόφυτου ως θερμοπληξία, πέραν της κλινικής εικόνας, αναλύσεων και εξετάσεων, προήλθε και από το ιστορικό που έλαβε, ήτοι τις πληροφορίες από τους στρατιώτες που τον μετέφεραν, μεταξύ των οποίων και ο ΜΥ6, νοσηλευτής, ο οποίος επιβεβαίωσε ότι ρωτήθηκαν αυτός και ο άλλος νοσηλευτής και πληροφόρησαν τους γιατρούς για το ιστορικό του Νεόφυτου, άσχετα αν δεν ενθυμείτο να αναφέρει ποιος από τους δύο έδωσε τις πληροφορίες και τι ακριβώς ειπώθηκε, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται από το Τεκμήριο 7 στο οποίο αναφέρεται ότι εισήχθηκε ο Νεόφυτος στις Πρώτες Βοήθειες η ώρα 21:30 και ότι αναφέρθηκε έκθεση στον ήλιο μόνο για μια ώρα κατά τις απογευματινές ώρες. Η θέση του ότι η υπερπυρεξία, που προήλθε από την υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος, ήταν η αιτία που οδήγησε στη θερμοπληξία, λόγω και του ιστορικού του Νεόφυτου, για την οποία δεν προσφέρθηκε αντίθετη μαρτυρία από κανένα ιατρό, εκτός από τους αξιωματικούς του στρατού που ανάφεραν ότι δεν εκτέθηκε στον ήλιο, για τους οποίους αξιολόγηση θα γίνει στη συνέχεια, αλλά απεναντίας υποστηρίζεται και από την άλλη ιατρική μαρτυρία, παρέμεινε ακλόνητη. Αξιοσημείωτη είναι η αναφορά του, που επίσης δεν υπάρχει αντίθετη μαρτυρία, ότι ο Νεόφυτος δεν ήταν αφυδατωμένος, αφού από τις αναλύσεις που του έγιναν για το νάτριο ήταν 128, ένδειξη που σημαίνει ότι ήταν φυσιολογικό. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ3 μου έκανε άριστη εντύπωση. Σαφής, ευθύς, ειλικρινής, εξήγησε με λεπτομέρεια θα έλεγα τη σοβαρή κατάσταση του Νεόφυτου, όπως τη χαρακτήρισε, όταν τον εξέτασε, και με την ίδια λεπτομέρεια ανάφερε και τις οδηγίες που έδωσε για την αντιμετώπισή της. Αναφέρθηκε και αυτός στο θέμα της υπερπυρεξίας ή υπερθερμίας ότι είναι σύμπτωμα πριν υποστεί κάποιος θερμοπληξία. Με σαφήνεια ανάφερε ότι πολλές φορές η θερμοπληξία συνοδεύεται με εργαστηριακά σημεία αφυδάτωσης, που στη συγκεκριμένη περίπτωση, ως αναφέρθηκε πιο πάνω, δεν υπήρχαν στο Νεόφυτο, που βεβαίως, ως ανέφερε, η πιθανότητα θερμοπληξίας δεν μπορεί να αποκλειστεί ούτε να προληφθεί με μόνο τη χορήγηση υγρών. Όπως και ο προηγούμενος μάρτυρας, ΜΕ2, είπε ότι αφού δεν υπήρχε άλλη αιτία που η υπερπυρεξία οδήγησε σε θερμοπληξία, ήταν από την έκθεση του Νεόφυτου στον ήλιο. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ4 περιέγραψε την κατάσταση του Νεόφυτου από την εισαγωγή του μέχρι και το εξιτήριό του από το ΓΝΛ και κατέθεσε ως Τεκμήριο 10 την ιατρική έκθεση που ετοίμασε για τον Νεόφυτο. Αφού αναφέρθηκε στα συμπτώματα και την αιτία που προκλήθηκε η θερμοπληξία, που είναι τα ίδια που ανάφεραν και οι προηγούμενοι γιατροί και δη ο ΜΕ3, και την αξία του ιστορικού του Νεόφυτου, εξέφρασε την άποψη ότι ενδεχομένως δεν αξιολογήθηκαν ορθά τα συμπτώματα και δεν λήφθηκαν τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν, με αποτέλεσμα την κατάσταση στην οποία βρέθηκε ο Νεόφυτος. Η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε με οιονδήποτε τρόπο κατά την αντεξέταση και υπήρξε σταθερός, ευθύς και ειλικρινής. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ5 μου προξένησε άριστη εντύπωση. Με περιττή σαφήνεια και λεπτομέρειες περιέγραψε τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν το πενθήμερο μέχρι και τις 30.7.
2. Άλλωστε οι συνθήκες καύσωνα κατά την επίδικη περίοδο και δη στις 30.7.07 αποτέλεσαν παραδεκτό γεγονός, όπως αναφέρεται στην αγόρευση της συνηγόρου του Εναγομένου. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Η μαρτυρία της ΜΕ6 ουσιαστικά έγινε παραδεκτή, αφού έγινε παραδεκτό γεγονός η θερμοπληξία και ως εκ τούτου γίνεται αποδεκτή. Εξάλλου δεν υπήρξε αντίθετη μαρτυρία. Ο ΜΕ7 μου έκανε εξαιρετική εντύπωση. Ήταν σαφής, ειλικρινής, ευθύς και εξήγησε τις θέσεις του με λεπτομέρεια. Και αυτός αναφέρθηκε στις συνέπειες της έκθεσης του ανθρώπου σε υψηλές θερμοκρασίες και ότι κατά την άποψή του ο Νεόφυτος εκτέθηκε σε υψηλές θερμοκρασίες, καθότι δεν εξηγείται, ιατρικά, διαφορετικά. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ8 δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Ήταν εξόφθαλμη η προσπάθεια που κατέβαλε για να βοηθήσει το Νεόφυτο, ανεξάρτητα του λόγου που το έπραττε αυτό, γι' αυτό και ήταν υπερβολικός, σε κάποια σημεία της περιγραφής της κατάστασης του Νεόφυτου και τις ανάγκες του για νοσηλεία και φροντίδα, παρά το γεγονός ότι είναι από τα πλέον στενά πρόσωπα του Νεόφυτου που διαθέτουν από το χρόνο τους τα τελευταία 3-4 χρόνια για να είναι δίπλα του και να τον βοηθούν και ως εκ τούτου γνωρίζει περισσότερα πράγματα από άλλους για την καθημερινή ζωή του Νεόφυτου. Γι' αυτό το λόγο δεν θα προσδώσω οιαδήποτε αξία στη μαρτυρία του. Ο ΜΕ9, ένας από τους Ι4, λόγω μυωπίας, μου έκανε εξαιρετική εντύπωση. Με ευθύτητα, σαφήνεια και ειλικρίνεια απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις και υποβολές κατά την αντεξέταση χωρίς δισταγμό, ως ένας από αυτούς που είδαν τον Νεόφυτο όταν εκδηλώθηκαν τα εμφανή συμπτώματα της θερμοπληξίας. Για συγκεκριμένες υποβολές που του έγιναν θα γίνει αναφορά σε άλλο μέρος της απόφασης γιατί σχετίζεται άμεσα με την παρουσίαση και τις θέσεις της Υπεράσπισης, ιδιαίτερης σημασίας, τόσο για την αξιοπιστία των ΜΥ, που σχετίζονται με τα γεγονότα της 30.7.07, όσο και με τη γενικότερη εικόνα της Υπεράσπισης. Επανερχόμενος στην κρίση της αξιοπιστίας του μάρτυρα, και δη κατά πόσο λάμβανε μέρος στις πρόβες παρέλασης, πράγματι είπε ότι δεν μπορούσε να ενθυμηθεί αν ήταν μαζί τους ο Νεόφυτος, αλλά είπε ότι τον ενθυμείτο σε όλα τα άλλα, όπως ήταν οι ασκήσεις και τα παραγγέλματα. Εκτός του ότι η θέση της Υπεράσπισης, κατά την αντεξέτασή του, ήταν ότι δεν έλαβε ποτέ μέρος σε ασκήσεις και δεν έγιναν ασκήσεις και πρόβες παρέλασης στις 30.7.07 και αν έγιναν ασκήσεις αυτές ήταν στους θαλάμους, αν δεν ήταν να λάβει μέρος στις πρόβες παρέλασης και στην παρέλαση κατά την ημέρα της ορκωμοσίας, ως προς τι έκανε τις ασκήσεις και τα παραγγέλματα που είχαν σχέση με την παρέλαση; Επιπλέον, ο ΜΕ18, η μαρτυρία του οποίου συνάδει με τη μαρτυρία αυτού του μάρτυρα, είπε ότι τον είδε στις πρόβες παρέλασης. Επίσης η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε σε κανένα σημείο της και ήταν σταθερός και αταλάντευτος στους ισχυρισμούς του. Δεν υπήρξε καμιά σκιά στη μαρτυρία του. Ως προς το χρόνο που εμφανίστηκαν τα συμπτώματα στο Νεόφυτο και έγιναν αντιληπτά από τους στρατιώτες και τους υπεύθυνους του λόχου και στρατοπέδου, που ευρίσκοντο υπηρεσία, υποστηρίζεται και ενισχύεται από τη μαρτυρία των ΜΕ4 και 7 και ειδικότερα από τους ΜΕ18 και 20 και τον ΜΕ
3. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ10 μου έκανε καλή εντύπωση. Μετέφερε στο Δικαστήριο με ειλικρίνεια και ευθύτητα τις προσπάθειες που κατέβαλε μέσα από κάποιες δραστηριότητες, για να ανασύρει, όπως είπε, κάποιες εικόνες και παραστάσεις από το παρελθόν του Νεόφυτου και βελτίωση του λόγου του, και τις προσωπικές εμπειρίες και παρατηρήσεις από την επαφή μαζί του. Βέβαια η άποψή του ότι μπορούν να του προσφέρουν κάποια πιθανή μικρή βελτίωση κέντρα αποκατάστασης στο εξωτερικό και το κόστος αυτών, ως μη ειδικός και μη γνώστης για το πρώτο και χωρίς απτά στοιχεία για το δεύτερο, δεν λαμβάνεται υπόψη. Ούτε βέβαια ο ισχυρισμός του ότι η πολιτεία δεν βοήθησε τον Νεόφυτο λαμβάνεται υπόψη όπως και κάθε αναφορά σε γεγονότα που δεν γνωρίζει ο ίδιος αλλά τα άκουσε. Κατά τα άλλα αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Η ΜΕ11, εξάδελφη του Νεόφυτου, γενικά ομιλούντες μου έκανε καλή εντύπωση, όμως δεν έλειπε από τη μαρτυρία της μια καταφανή προσπάθεια να βοηθήσει τον Νεόφυτο, η οποία όμως δεν διαταράζει και δεν κλονίζει τη μαρτυρία της στο μέρος που αναφέρεται στα γεγονότα που η ίδια γνωρίζει προσωπικά. Για όσα άκουσε ή πληροφορήθηκε και ανέφερε στο Δικαστήριο, χωρίς μάλιστα να αναφερθεί σε συγκεκριμένα πρόσωπα από τα οποία τα πληροφορήθηκε, δεν λαμβάνεται υπόψη και δεν γίνεται αποδεκτή η μαρτυρία της ως προς τούτα. Ως προς τα υπόλοιπα αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Ο ΜΕ12 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ειλικρινής, ευθύς και σαφής για τη βοήθεια που λαμβάνει ο Νεόφυτος από την Επιτροπή Ανακουφίσεως Παθόντων, στην οποία είναι Πρόεδρος, καταθέτοντας μάλιστα κατά την αντεξέταση το Τεκμήριο 15 που αποτελεί κατάσταση πληρωμών των επιδομάτων προς τον Νεόφυτο, από το 2008 έως το 2014 συνολικού ύψους €239.298,
4. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ13 μου έκανε γενικά καλή εντύπωση. Ήταν ειλικρινής και ευθύς ως προς τις υπηρεσίες που παρέχει, τρεις φορές την εβδομάδα των 45 λεπτών η κάθε φορά, στον Νεόφυτο και τι επιδιώκεται με αυτές, όπως και η αμοιβή που λαμβάνει τώρα και τι αμοιβή θα επιδιώξει στο μέλλον, όπως και η δική του εκτίμηση για την κατάσταση του Νεόφυτου. Άλλωστε, λίγο-πολύ, είναι αυτά που ανάφεραν άλλοι γιατροί μάρτυρες. Ως προς την άποψή του ότι ο Νεόφυτος θα πρέπει να μεταφερθεί σε κέντρο αποκατάστασης του εξωτερικού για τυχόν μικρή βελτίωσή του και το κόστος αυτού, δεν λαμβάνεται υπόψη ως μη ειδικός για να εκφράσει άποψη για το πρώτο και χωρίς αποδεικτικά στοιχεία για το δεύτερο. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του όπως έχει αναφερθεί ανωτέρω. Ο ΜΕ14 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ευθύς, ειλικρινής και κατατοπιστικός με πλήρεις λεπτομέρειες γι' αυτά που ανάφερε έτσι ώστε να παράσχει όλα τα εφόδια στο Δικαστήριο για να βγάλει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα σε ότι αφορά την ιατρική του γνώμη και άποψη επί των θεμάτων που αφορούν την κατάσταση του Νεόφυτου και τυχόν μικρή βελτίωση που μπορεί να επέλθει στο Νεόφυτο σε περίπτωση μετάβασής του στο εξωτερικό γι' αυτό το σκοπό. Ως προς τη θέση του για την ανικανότητα του Νεόφυτου, αυτή συνάδει με το Τεκμήριο 20, στο οποίο στηρίζεται και δίνει μεγάλη σημασία η Υπεράσπιση. Είναι ενδεικτική η αναφορά του «εάν μιλούμε ότι αυτός ο άνθρωπος είναι ικανός να σπουδάσει, να εργαστεί, να φτιάξει τη δική του καριέρα και να αυτοεξυπηρετείται ή να φτιάξει την οικογένειά του, σαφώς και είναι ανίκανος». Η μαρτυρία του καταγράφηκε στην αρχή της απόφασης και δεν πρόκειται να επαναληφθεί. Με βάση τα πιο πάνω, που έχουν αναφερθεί για το μάρτυρα αυτό, η γνώμη του ότι η βλάβη του εγκεφάλου του δεν πρόκειται να επανέλθει αλλά οι προτεινόμενες θεραπείες, όπως φυσιοθεραπεία και λογοθεραπεία, δυνατόν να επιφέρουν μικρή βελτίωση και τουλάχιστον συντήρησή του, έτσι ώστε να μην έρθουν επιπλοκές, όπως μειονεξίες, αναπηρίες ή ελλείμματα, δηλαδή ατροφία μυών και αγκύλωση αρθρώσεων, είναι ορθές. Είναι αποδεκτή η θέση του ότι όσον πιο κοντά στο συμβάν γίνει η αποκατάσταση αυτή θα έχει καλύτερα αποτελέσματα. Τούτο ανέφερε και η ΜΥ
5. Η θέση του ότι, όπως και άλλων ιατρών που ακούστηκαν, ότι είναι δυνατόν να επέλθει κάποια ελάχιστη βελτίωση από τυχόν μεταφορά του Νεόφυτου σε εξειδικευμένο κέντρο στο εξωτερικό, δεν μπορεί να αποκλειστεί, έστω και αν αποτελεί ένα απομακρυσμένο ενδεχόμενο, ένεκα του χρόνου που πέρασε, αφού κανείς δεν δίδει απτές ελπίδες μετά την παρέλευση τεσσάρων περίπου χρόνων από το συμβάν, υπό το φως αυτό το οποίο ανέφερε ο μάρτυρας, και δεν προσκομίστηκε αντίθετη μαρτυρία, ότι πρόκειται για εγκέφαλο νεαρού προσώπου που έχει μεγάλη πλαστικότητα, δηλαδή αναγέννησης κάποιων νευρικών κυττάρων και συνδέσεων. Η άποψή του για το Μέλαθρο δεν λαμβάνεται υπόψη, όπως δεν λαμβάνεται υπόψη και η γνώμη του για τα Κέντρα του εξωτερικού και το κόστος θεραπείας σε αυτά, αφού δεν αναφέρθηκε με απτά στοιχεία γι' αυτά. Ως προς τη γνώμη του για το Τεκμήριο 18 ήταν εμπεριστατωμένη, ξεκάθαρη και λογική και γίνεται αποδεκτή αν και δεν δόθηκε μαρτυρία από τη συντάκτρια του Τεκμηρίου 18 για να την ερμηνεύσει και επομένως έμεινε ανυποστήρικτη και υπό τις συνθήκες αυτές δεν θα ήταν διατεθειμένο το Δικαστήριο να προσδώσει οιανδήποτε αξία επί των συγκεκριμένων αναφορών έχοντας υπόψη του συγκεκριμένα άρθρα του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.
6. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του με εξαίρεση αυτά που αναφέρονται πιο πάνω. Η ΜΕ15 ανάφερε στο Δικαστήριο με σαφήνεια και ειλικρίνεια για το μισθό που μπορεί να λαμβάνει κάποιος ηλεκτρολόγος δυνάμει της συλλογικής σύμβασης, Τεκμήριο 19, και τον ελάχιστο μισθό που πρέπει να λαμβάνει κάποιος πωλητής σε κατάστημα δυνάμει του σχετικού Νόμου και διατάγματος. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Η ΜΕ16 με ευθύτητα και σαφήνεια αναφέρθηκε στο επίδομα που λαμβάνει ο Νεόφυτος από την Υπηρεσία στην οποία εργάζεται. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Ο ΜΕ17 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ειλικρινής, ευθύς και με σαφήνεια ανάφερε στο Δικαστήριο τις διαπιστώσεις του, Τεκμήριο 21, από τις τέσσερεις συναντήσεις που είχε με τον Νεόφυτο. Δεν θα συμφωνήσω με τη συνήγορο του Εναγόμενου ότι η μαρτυρία του συνάδει με τη μαρτυρία της ΜΥ10, που είπε ότι ο Νεόφυτος λέει καθαρά τα ονόματα. Αυτός ο μάρτυρας όταν ρωτήθηκε πώς είναι η ομιλία του, απάντησε «η ομιλία του είναι πολύ δύσκολη γιατί είναι το κύριο πρόβλημα γιατί έχει αφασία. Απαντά με μια λέξη συνήθως ή με ήχους ή με κίνηση. Αν κάνει κίνηση συνοδεύει την με λέξη. Με μια λέξη που θα πει συνοδεύει την με μια κίνηση, που βγαίνει ένα νόημα. Για παράδειγμα, μπορώ να σας πω ένα παράδειγμα αν θέλετε. Ποιο είναι το πρόβλημά σου; και δείχνει το κεφάλι και τα πόδια, επειδή δεν μπορεί να το πει. Οπότε δίνει το νόημα κατά κάποιο τρόπο, ή σε ερώτηση, ποιο άτομο αγαπάς; και λέει δύο ονόματα. Τον Χαμπής και Δήμος. Είναι δύο ονόματα που αναφέρει συχνά». Στην ερώτηση «τα ονόματα τα λέει καθαρά στη γλώσσα του ή πώς τα λέει;» απάντησε «βγαίνει η λέξη, το νόημα. Είναι καθαρό.». Επομένως κάθε άλλο παρά συνάδει, ως προς τούτο, με τη μαρτυρία της ΜΥ
7. Όσον αφορά τον ψυχικό πόνο στον οποίο αναφέρθηκε, τούτος έγινε παραδεκτός από την αγόρευση της συνηγόρου του Εναγομένου με το δικό της τρόπο. Ως προς την άποψή του για τα άλλα θέματα, εκτός της ειδικότητάς του, ήτοι σχετικά με την αποκατάσταση του Νεόφυτου σε Κέντρο του εξωτερικού, δεν λαμβάνεται υπόψη. Ως προς το Τεκμήριο 18, το οποίο, όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, δεν ήρθε η συντάκτριά του για να το ερμηνεύσει και εξηγήσει, αποδέχομαι την άποψή του για τους ίδιους λόγους που καταγράφονται πιο πάνω στη μαρτυρία του ΜΕ
8. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ως εξηγείται ανωτέρω. Ο ΜΕ18 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ειλικρινής και ευθύς. Ανέφερε όσα ο ίδιος γνώριζε από συνομιλίες που είχε με τον Νεόφυτο και για το πώς τα πήγαινε με τις ασκήσεις που έκαναν. Ανέφερε ότι κατά την απογευματινή αναφορά άκουσε ότι κάποιος στρατιώτης λιποθύμησε και κατά την βραδινή αναφορά γύρω στις 21:00-22:00 ότι ήταν από θερμοπληξία. Εάν ήθελε να βοηθήσει τον Νεόφυτο, όπως εισηγήθηκε η συνήγορος του Εναγόμενου, θα μπορούσε κάλλιστα να πει ότι ήταν παρών κατά το συμβάν ή ότι στις 30.7.07 τον είδε στις πρόβες παρέλασης, κάτι όμως που δεν έπραξε. Δεν περιέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις και η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε, έστω και αν στην ερώτηση «τι ώρα τον πήραν; Ποιά ώρα έμαθες ότι τον πήραν στο Νοσοκομείο;» απάντησε «κατά τις 4:00-5:00», αφού σε όλη την υπόλοιπη μαρτυρία του και δη κατά την αντεξέταση ήταν ξεκάθαρος ότι το απόγευμα άκουσε για το συμβάν και το βράδυ ότι τον μετέφεραν στο Νοσοκομείο. Η μαρτυρία του μάλιστα σε ότι αφορά το χρόνο που έγινε το συμβάν υποστηρίζεται και επιβεβαιώνεται από τη μαρτυρία του ΜΕ9 και του ΜΕ20 καθώς και από την επιστημονική, ιατρική, μαρτυρία του ΜΕ
9. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ19 μου έκανε πάρα πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ευθύς, ειλικρινής και σαφής. Εξήγησε ότι η μητέρα του Νεόφυτου, μετά το συμβάν σε αυτόν, δεν πήγαινε δουλειά αλλά η εταιρεία της κατέβαλε μισθούς μέχρι τις 31.12.07, ενώ η ίδια έδωσε παραίτηση με επιστολή της ημερομηνίας 20.1.10, Τεκμήριο
10. Η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε σε κανένα σημείο της, ούτε περιέπεσε σε αντιφάσεις. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ20 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ειλικρινής και ευθύς. Δεν περιέπεσε σε αντιφάσεις, ούτε κλονίστηκε η μαρτυρία του. Ως προς το χρόνο που ανάφερε ότι έγινε το συμβάν επιβεβαιώνεται από τον ΜΕ9 και ΜΕ18 και υποστηρίζεται από την ιατρική μαρτυρία και δη του ΜΕ
11. Ως προς το ότι λάμβανε μέρος στις πρόβες παρέλασης, τον είδε κάποιες φορές όταν διέρχετο ο δικός του λόχος δίπλα από το λόχο του Νεόφυτου. Ως φοιτητής της ιατρικής, εξέφρασε την άποψη ότι δεν έγινε σωστή αξιολόγηση της κατάστασης του Νεόφυτου από αυτούς που τον είδαν, γι' αυτό και υπήρχε η καθυστέρηση στη μεταφορά του στο ΓΝΛ, κάτι που αναφέρθηκε και από τον ΜΕ
12. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ21 σε γενικές γραμμές μου έκανε καλή εντύπωση. Ναι μεν οι τέσσερεις μονόωρες συναντήσεις με τον Νεόφυτο έγιναν στην παρουσία της μητέρας του και του ΜΕ8, και μάλιστα για να καταλάβει τι ήθελε να του πει ο Νεόφυτος, βοηθούσε ο ΜΕ8, αυτό όμως δεν εξουδετερώνει τις διαπιστώσεις του, Τεκμήριο 24, οι οποίες άλλωστε σε μεγάλο βαθμό είναι οι ίδιες με αυτές των άλλων ιατρών μαρτύρων περί τούτου του θέματος. Είναι ορθή η αναφορά της συνηγόρου του Εναγόμενου ότι λέχθηκε από άλλους γιατρούς μάρτυρες ότι έχει δυσκολία στις λεπτές κινήσεις των χεριών, όμως κανείς δεν είπε ότι του έκανε εξέταση γραφής, όπως έκανε αυτός ο μάρτυρας, που εν πάση περιπτώσει από το Τεκμήριο 25 διαπιστώνεται ότι όντως έχει δυσκολία στις λεπτές κινήσεις των χεριών και δεν μπορεί να γράψει κανονικά. Σε ότι αφορά τον ψυχικό πόνο που διαπίστωσε ότι έχει ο Νεόφυτος, όπως ήδη έχει λεχθεί πιο πριν, τούτος είναι αποδεκτός από τον Εναγόμενο. Σε ότι αφορά ότι είχε δεσμό με κάποιο κορίτσι κα