ΠΕΤΡΟΣ Α. ΜΙΧΑΗΛ Δ.Ε.Π.Ε. ν. ΕΛΕΝΗ ΦΥΣΕΝΤΖΟΥ, Αρ. Αίτησης: 43/2015, 25/11/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2015:A501 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ. Α. Παντελή, Ε.Δ. Αρ. Αίτησης: 43/2015 ΜΕΤΑΞΥ: ΠΕΤΡΟΣ Α. ΜΙΧΑΗΛ Δ.Ε.Π.Ε. Αιτητές -και- ΕΛΕΝΗ ΦΥΣΕΝΤΖΟΥ Καθ' ης η αίτηση --------------------- 25 Νοεμβρίου, 2015 Αίτηση για οικονομική εξέταση Για τους αιτητές: κος Π. Μιχαήλ. Για την καθ' ης η αίτηση : κος Μ. Μούρος ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την επίδικη αίτηση οι αιτητές αιτούνται· οικονομική εξέταση της εξ αποφάσεως οφειλέτιδας αναφορικά με ικανότητά της να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος της, τόκους και έξοδα, καθώς και διάταγμα του δικαστηρίου διατάττον τούτη να πληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος δια μηνιαίων δόσεων. Στο πρόσωπο της αίτησης αναγράφονται και άλλα αιτήματα όπως· διεξαγωγή έρευνας αναφορικά με οποιαδήποτε δωρεά, παράδοση ή μεταβίβαση οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου ή οποιαδήποτε επιβάρυνση, διακίνηση ή απόκρυψη περιουσιακού στοιχείου· διάταγμα διαττάτον την ακύρωση καταδολιευτικών μεταβιβάσεων ή επιβαρύνσεων· και διάταγμα διαττάτον αποκοπή απολαβών μηνιαίως προς αποπληρωμή του χρέους της. Εντούτοις στο στάδιο της ακρόασης η εξέταση της καθ΄ ης η αίτηση από τους αιτητές περιορίστηκε σε διερεύνηση της οικονομικής και μόνο κατάστασής της και δεν εξετάσθηκε οτιδήποτε σχετικό αναφορικά με τα αιτήματα υπο διακριτικά στοιχεία Β, Γ, Δ και Ε στο πρόσωπο της αίτησης. Συμπεραίνω συναφώς ότι οι αιτητές εγκατέλειψαν το αίτημα τους γι΄ αυτά τα διατάγματα. Εν πάση περιπτώσει, σημειώνεται ότι στην αίτηση δεν μνημονεύεται συγκεκριμένη περιουσία, αντικείμενο καταδολιευτικής μεταβίβασης, όπως ούτε και συγκεκριμένο πρόσωπο που ωφελήθηκε τέτοιας μεταβίβασης. Κατ΄ επέκταση, η εγκατάλειψη των αιτημάτων υπό στοιχεία Β, Γ, Δ και Ε κρίνεται αρμόζουσα, εφόσον στην υπόθεση Χριστοδούλου v. ΣΠΕ Ακακίου
(2008)1Α Α.Α.Δ. 708, 715 υποδεικνύεται ότι· "Τέτοιο αίτημα μπορεί βεβαίως να συμπεριληφθεί και στην αίτηση έρευνας, στην οποία όμως πρέπει να καθορίζεται το περιουσιακό στοιχείο, για το οποίο υπάρχει ο ισχυρισμός πως μεταβιβάστηκε για να καταδολιευθεί ο πιστωτής, μαζί βεβαίως με το πρόσωπο στο οποίο έγινε η μεταβίβαση ώστε και αυτό να ακουστεί, ως πρόσωπο του οποίου τα δικαιώματα ευθέως τίθενται υπό συζήτηση". Η αίτηση εδράζεται στα άρθρα 73 έως 91 του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 6, στις Δ.43 και Δ.48, κκ.1, 2, 3, 4, 5, 7, 8 και 9 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών και στην πρακτική και συμφυείς εξουσίες του δικαστηρίου. Υποστηρίζεται δε από ένορκη δήλωση που ομνύει δικηγορικός υπάλληλος. Αναφέρεται εκεί ότι το οφειλόμενο ποσό, ήτοι €1606,41, αποτελεί προϊόν δικηγορικών εξόδων που ψηφίστηκαν την 25/4/2013. Το σχετικό πιστοποιητικό ψήφισης που εξέδωσε ο πρωτοκολλητής είναι το τεκμήριο 1 στην αίτηση. Τέλος, η ομνύουσα την αίτηση ρητά αναφέρει ότι αγνοεί κατά πόσο η καθ΄ ης η αίτηση εργάζεται, υποστηρίζει όμως ότι είναι ικανή για εργασία. Ας σημειωθεί από τώρα ότι εδώ ακριβώς είναι που έγκειται η ουσία της επίδικης αίτησης, δηλαδή κατά πόσο δικαιολογημένα και εύλογα η καθ΄ ης η αίτηση δεν εργάζεται. Αυτό όμως εξετάζεται στη συνέχεια. Για την ώρα υποδεικνύεται ότι στη δική της ένορκη δήλωση η καθ΄ ης η αίτηση αναφέρει ότι δεν εργάζεται και αδυνατεί να πληρώσει οιονδήποτε ποσό. Δηλώνει περαιτέρω ότι είναι μητέρα μικρού παιδιού και πως σε αυτό το στάδιο δεν εργάζεται και φροντίζει το παιδί της. Συντηρείται, ως αναφέρει, από το σύζυγο και τους γονείς της. Πριν οτιδήποτε άλλο κρίνω ότι επιβάλλεται να συνοψιστεί η νομολογία που διέπει αίτημα ως το υπό κρίση, εφόσον με αυτό τον τρόπο θα καθοριστούν τα επίδικα ζητήματα και αυτό γιατί στη βάση τούτων είναι που θα διενεργηθεί η όποια αξιολόγηση. Η νομολογία που διέπει το ζήτημα είναι πλούσια και καθ' όλα καθοδηγητική. Όπως επεξηγείται στην υπόθεση Αντώνης Φλαγκοφάς v. ΑΤΑΛΕΖΑ ΛΤΔ
(1989)1 Α.Α.Δ.686, 689 η διαδικασία που προβλέπει το Μέρος ΙΧ του Κεφ. 6 (σήμερα Μέρος VIII) είναι ανακριτικού χαρακτήρα και αποβλέπει σε παροχή ευχέρειας στο δικαστήριο να διαγνώσει, κατόπιν έρευνας, τα οικονομικά μέσα του χρεώστη, δηλαδή αν είναι σε θέση να αποπληρώσει την οφειλή του με δόσεις. Περαιτέρω, στην υπόθεση Χριστάκης Μιχαήλ v. Αδελφοί Πούλλου Λτδ
(1997)1 Α.Α.Δ.1759, 1761 αναφέρεται ότι η διαδικασία στοχεύει σε διερεύνηση του κατά πόσο ο χρεώστης έχει ικανότητα να πληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος του με περιοδικές δόσεις, σύμφωνα πάντα με τα οικονομικά μέσα που διαθέτει. Από την Φλαγκοφάς, πιο πάνω, προκύπτει ότι η νομολογία έχει αναγνωρίσει αριθμό αναγκών που θεωρούνται συνυφασμένες και αδιαίρετες με αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές οι ανάγκες περιλαμβάνουν τη στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας του χρεώστη. Περαιτέρω, αναγκαία και χρήσιμη μόρφωση των παιδιών του χρεώστη, ως επίσης κάποια ευχέρεια για κοινωνική διακίνηση, συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο αναγνωρισμένων αναγκών για αξιοπρεπή διαβίωση. Σταθερός δείκτης αποτίμησης της οικονομικής δυνατότητας του χρεώστη είναι η εισοδηματική του ικανότητα και όχι η εισοδηματική του πραγματικότητα. Αεργία, εις αντιδιαστολή ανεργίας, εν προκειμένω μη απασχόληση οφειλόμενη σε οκνηρία, δεν εμποδίζει το δικαστήριο, νοουμένου ότι τα υπόλοιπα δεδομένα της υπόθεσης το επιτρέπουν, να εκδώσει διάταγμα μηνιαίων δόσεων (βλ. σχετικά Νίκος Λουγκρίδης v. Eurolife Ltd
(2004)1 Α.Α.Δ.886 και Νίτσα Χριστάκη Παναγιώτου v. Μάρως Μιχαήλ
(1998)1 Α.Α.Δ.422). Στο τέλος της ημέρας το δικαστήριο καλείται να εξισορροπήσει δύο παραμέτρους. αφενός την αναγκαιότητα εκτέλεσης της απόφασης, παράμετρος η οποία άπτεται του κύρους της δικαστικής διαδικασίας, αφετέρου την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου σε ένα κράτος δικαίου (βλ. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. v. Μαρίας Κωνσταντίνου
(2000)1 Α.Α.Δ.1034). Πέραν των ενόρκων δηλώσεων τη μαρτυρία συμπληρώνει η ένορκη εξέταση της καθ΄ ης η αίτηση. Δεν είναι πρόθεσή μου να επαναλάβω ο,τι ανέφερε, εφόσον πιο κάτω παρατίθενται εκτενή αποσπάσματα της μαρτυρίας, εν είδει αιτιολόγησης της αξιολογικής κρίσης του δικαστηρίου. Παρακολούθησα επισταμένα τη μαρτυρία της καθ΄ ης η αίτηση και αποτίμησα τη μαρτυρία της με κριτήριο τη λογική και τις κρατούσες οικονομικές και κοινωνικές περιστάσεις. Ομολογουμένως το έργο του δικαστηρίου διευκολύνθηκε από την ευσύνοπτη και στοχευμένη διερεύνηση του ευπαίδευτου συνηγόρου των αιτητών. Δεν έχω ουδεμία αμφιβολία ότι η καθ΄ ης η αίτηση ήταν μάρτυρας της αλήθειας. Η όλη παρουσία της στο δικαστήριο και πρωτίστως το περιεχόμενο των απαντήσεων της, αποκαλύπτει του λόγου το ασφαλές. Σε καμία περίπτωση προσπάθησε να αποκρύψει οιονδήποτε στοιχείο από το δικαστήριο, ενώ στο λόγο της κυριαρχεί ο αυθορμητισμός και η ειλικρίνεια. Από το σύνολο της μαρτυρίας τα πιο κάτω μπορούν να εκληφθούν ως αναμφισβήτητα. Η καθ΄ ης η αίτηση είναι 28 ετών και μητέρα ενός τέκνου ηλικίας 17 μηνών. Είναι απόφοιτος πανεπιστημίου και συγκεκριμένα λογοθεραπεύτρια, εντούτοις σήμερα δεν εργάζεται. Όπως εξήγησε, στο παρελθόν εργάστηκε, ποτέ όμως στον τομέα της. Ημιαπασχολείτο για ένα μικρό διάστημα σε τομέα άλλο από εκείνο που σπούδασε, συγκεκριμένα εργαζόταν στο mall, και λάμβανε το ποσό των €240 με €280 μηνιαίως. Μετά όμως τη γέννηση του παιδιού της δεν εργάζεται αν και κατέθεσε τα προσόντα της στις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες και αναμένει να ειδοποιηθεί για διορισμό. Επιπλέον η καθ΄ ης η αίτηση έχει τρία προσωπικά δάνεια. Τούτα είναι τα αναφερόμενα στα τεκμήρια 1, 2 και
- Εντούτοις δεν αποπληρώνει τα εν λόγω δάνεια εφόσον δεν έχει εισοδήματα. Μάλιστα ένα εξ αυτών, το τεκμήριο 3, αναφέρει ότι δόθηκε παράταση στο χρόνο αποπληρωμής και περίοδος χάριτος στην καταβολή δόσεων. Το άλλο μεγάλο δάνειο, σχετικό είναι το τεκμήριο 1, αφορά ανέγερση οικίας και αποπληρώνεται από το σύζυγο της καθ΄ης η αίτηση, ο οποίος είναι συνοφειλέτης. Το ποσό που καταβάλλεται είναι €600 μηνιαίως. Τέλος, το δάνειο του τεκμηρίου 2 αφορά ενοικιαγορά που συνομολογήθηκε το
- Η καθ΄ ης η αίτηση συντηρείται από το σύζυγό της, ο οποίος αμοίβεται με €1000, ενώ περαιτέρω βοήθεια λαμβάνει και από τη γιαγιά και τους γονείς της. Όπως ανέφερε, διαμένει άνωθεν της οικίας των γονέων της και συνεπώς συντηρείται από τους γονείς, δηλαδή σε ο,τι αφορά σίτιση. Εντούτοις η μητέρα της εργάζεται και δια αυτό το λόγο δεν έχει άλλο πρόσωπο να προσέχει το ανήλικο τέκνο της. Επιπλέον, λαμβάνει ετήσιο επίδομα τέκνου ύψους €
- Όλα τα πιο πάνω δεν τελούν υπο αμφισβήτηση, ενώ σε μεγάλο βαθμό διαπιστώνονται και από τα τεκμήρια που προσκομίστηκαν στο δικαστήριο, δηλαδή τα τεκμήρια 1, 2 και
- Ζητούμενο εν προκειμένω είναι ο λόγος δια τον οποίο η καθ΄ ης η αίτηση δεν εργάζεται και αν επαρκεί τούτος για απόρριψη της αίτησης. Είμαι της γνώμης ότι δικαιολογημένα οι αιτητές διατείνονται πως η απραξία της καθ΄ ης η αίτηση να εξεύρει εργασία δεν δικαιολογεί τη στάση της. Και εξηγώ· Η καθ΄ ης η αίτηση επικαλείται ως λόγο που την εμποδίζει να εργαστεί και κατ΄ επέκταση να αυξήσει τα εισοδήματά της, το γεγονός ότι είναι μητέρα ενός τέκνου ηλικίας 17 μόλις μηνών. Ουδεμία επιχειρηματολογία είναι βεβαίως ικανή να υποβαθμίσει το ιερό προνόμιο της μητρότητας. Αυτό όμως δεν σημαίνει, δίχως άλλο, ότι δικαιολογεί και ακύρωση εκτέλεσης δικαστικής απόφασης. Η καθ΄ ης η αίτηση επικαλέστηκε ως λόγο που δεν εργάζεται όχι το ότι δεν μπορεί να βρει εργασία, άλλωστε στο παρελθόν είχε εργασία, αλλά προσθέτει πως επιζητεί συγκεκριμένη εργασία που να ικανοποιεί τα ακόλουθα στοιχεία· Ο μισθός να καλύπτει τα έξοδα φροντίδας του παιδιού και μεταφορικά, το ωράριο εργασίας να είναι μέχρι 15.00 ή 17.00, ώστε να δύναται να παραλάβει το παιδί, και τέλος κάποιο ποσό να παραμένει διαθέσιμο και για την ίδια. Του χρόνου, ανέφερε, όταν το παιδί θα είναι 2 ετών, θα το στείλει σχολείο. Η πιο πάνω δήλωση της καθ΄ ης η αίτηση σε σχέση με τα κριτήρια που έθεσε, όσο λογική και αν ακούγεται εντούτοις αναδεικνύει και μια άλλη διάσταση του πράγματος, ότι δεν αναζήτησε τώρα εργασία διά το λόγο ότι δεν έχει κάποιο να φροντίζει το παιδί που δεν έστειλε σχολείο και περαιτέρω, πως η όποια εργασία πρέπει να πληροί τα κριτήρια που η ίδια έθεσε. Δεν κατανοώ όμως πως αυτό συναρτάται με την αδήριτη υποχρέωση ενός εκάστου για ικανοποίηση των δικαστικών αποφάσεων. Αρκεί να υποδειχθεί ότι ο περί Προστασίας της Μητρότητας Νόμος, Ν.100(Ι)/97, περιορίζει το δικαίωμα μητέρας για φροντίδα ανήλικου τέκνου σε 18 εβδομάδες από τη γέννηση τούτου. Από αυτό μπορεί να συναχθεί συμπέρασμα ότι η καθ΄ ης η αίτηση έχει κάθε υποχρέωση να αναζητήσει εργασία, έστω και ανάλογη με αυτή που στο παρελθόν είχε, και να μεριμνήσει για την πλέον πρόσφορη οικονομική λύση σε σχέση με τη φροντίδα του ανήλικου τέκνου και ακολούθως, με το όποιο πλεόνασμα να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος της. Δεν ικανοποιεί η θέση της ότι σήμερα φροντίζει το παιδί, κάτι που φαίνεται να είναι επιλογή της και γι' αυτό δεν αναζήτησε καμία εργασία. Κρίνω επιβεβλημένο να τονίσω ότι τούτη δεν είναι η περίπτωση που η καθ΄ ης η αίτηση αναζήτησε εργασία και απλώς δεν βρήκε ή βρήκε και είναι ασύμφορη. Η όλη μαρτυρία αποκαλύπτει ότι δεν αναζητήθηκε εργασία και αυτό γιατί η καθ΄ ης η αίτηση έθεσε δικά της κριτήρια τα οποία φαίνεται να της δημιούργησαν την εντύπωση ότι είναι ασύμφορο να εξεύρει εργασία ως αυτή που αναζητά. Παρεμβάλλω εδώ ότι δεν δέχομαι ότι αναζήτησε εργασία δια το λόγο ότι δεν προσέγγισε τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες ή ιδιωτικά γραφεία εξευρέσεως εργασίας. Το γεγονός ότι ρώτησε φιλικά της πρόσωπα αν είχαν οτιδήποτε υπόψη τους, πράγμα που δέχομαι ότι έπραξε, δεν συνιστά αναζήτηση εργασίας. Όφειλε εν προκειμένω να αναζητήσει κάθε δυνατή εργασία μέσω των αρμόδιων πάντα φορέων. Το γεγονός και μόνο ότι είναι μητέρα, σεβαστό όσο και αν είναι, δεν δικαιολογεί έκπτωση του κύρους εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων. Οφείλει η καθ' ης η αίτηση, που ας σημειωθεί ότι είναι νέα και μου φαίνεται αρκετά έξυπνη και δραστήρια να αναζητήσει εργασία οιασδήποτε φύσης, φτάνει αυτή να καλύπτει κάποιο λογικό ποσό εξόδων για φροντίδα του παιδιού. Δεν παραγνωρίζω ότι δεν τέθηκε στο δικαστήριο σταθερό κριτήριο για οιονδήποτε εισόδημα που μπορεί να λάβει η καθ' ης η αίτηση. Ήταν όμως ευθύνη της πλευράς της καθ' ης η αίτηση να αποσείσει τούτο το βάρος. Δικαιολογημένα οι αιτητές επικαλούνται τα λεχθέντα στην υπόθεση Βασιλειάδη ν. Τσουρή
(2007)1 Α.Α.Δ. 43, 48, όπου υποδείχθηκε ότι ο νόμος μετατοπίζει το βάρος απόδειξης στους ώμους του οφειλέτη. Αρκεί, πιστεύω, να διαπιστωθεί ότι αδικαιολόγητα ο ο οφειλέτης δεν εργάζεται, ώστε το δικαστήριο να προβεί σε έκδοση διατάγματος. (βλ. Νίτσα Χριστάκη Παναγιώτου, πιο πάνω). Δεν διέλαθε βεβαίως την προσοχή μου ότι σε περίπτωση εργασίας η καθ' ης η αίτηση θα επωμιστεί ένα επιπλέον κονδύλι της τάξης των €250 με €280, για φροντίδα του παιδιού, ήτοι νηπιαγωγείο, πλέον κάποιο ποσό για μεταφορικά. Όλα τα πιο πάνω συνυπολογίστηκαν ως προς το ύψος της δόσης. Καταλήγω λοιπόν, έχοντας υπόψη και το μικρό ποσό που οφείλεται, ότι μια δόση €40 είναι στα πλαίσια των οικονομικών δυνατοτήτων της καθ' ης η αίτηση και εξυπηρετεί και το χρέος. Συνεπώς εκδίδεται ανάλογο διάταγμα. Κρίνω ορθό η πρώτη δόση να αρχίσει από 1/1/2016, ώστε να δοθεί περαιτέρω χρόνος στην καθ΄ ης η αίτηση για εξεύρεση εργασίας. Νοείται βεβαίως ότι κάθε επόμενη δόση θα είναι την 1η ημέρα εκάστου επομένου μηνός μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα της αίτησης, ως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των αιτητών και εις βάρος της καθ' ης η αίτηση. (υπ.) ........... Λ. Α. Παντελή, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο