Marfin Popular Bank Public Plc ν. Ζήνωνα Σωκράτη Ηλιάδη, Αρ. Αγωγής: 2/2013, 22/12/2015

(1)(z) και Δ.64 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, στο άρθρο 30 του Συντάγματος και στις συμφυείς εξουσίες και γενική πρακτική του Δικαστηρίου. Η Αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του κ. Μιχάλη Χαραλάμπους, δικηγόρου στο δικηγορικό γραφείο το οποίο εκπροσωπεί την Ενάγουσα. Σε αυτήν ο κ. Χαραλάμπους αρχικά αναφέρεται στο ιστορικό της Αγωγής και σημειώνει πως η ανταπαίτηση περιλαμβάνει ισχυρισμούς για συνωμοσία, δόλο, αμέλεια και παράβαση καθήκοντος της Ενάγουσας. Ισχυρίζεται ότι η αποκάλυψη είναι αναγκαία ούτως ώστε η Ενάγουσα να προετοιμαστεί κατάλληλα για την υπόθεση της, να προωθήσει την απαίτηση της και να υπερασπιστεί την ανταπαίτηση του Εναγομένου. Επίσης προβάλλει τη θέση ότι η Αίτηση δεν γίνεται για σκοπούς "ψαρέματος" και ότι η αποκάλυψη είναι αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης, καθώς επίσης ότι θα συμβάλει στην εξοικονόμηση χρόνου εφόσον όλοι οι διάδικοι θα γνωρίζουν το μαρτυρικό υλικό το οποίο θα προσκομιστεί στα πλαίσια της παρούσας Αγωγής. Τέλος, ο ενόρκως δηλών αναγνωρίζει πως έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα από τη συμπλήρωση της δικογραφίας μέχρι την καταχώριση της υπό κρίση Αίτησης και ισχυρίζεται ότι είναι εκ παραδρομής που αυτή δεν καταχωρίστηκε νωρίτερα. Ισχυρίζεται ακόμη πως αν δεν γίνει αποκάλυψη η Ενάγουσα θα βρίσκεται σε δυσμενή θέση, ενώ σε περίπτωση έγκρισης της ο Εναγόμενος δύναται να αποζημιωθεί με έξοδα. Ο Εναγόμενος καταχώρισε ένσταση στην υπό κρίση Αίτηση προβάλλοντας ως λόγους ότι:

1. Η Αίτηση καταχωρίστηκε καθυστερημένα και με σκοπό την εκτροπή της υπόθεσης, κάτι το οποίο αποτελεί κατάχρηση της διαδικασίας.
2. Με την Αίτηση επιχειρείται "ψάρεμα" μαρτυρίας.
3. Το χρονικό περιθώριο των 7 ημερών το οποίο ζητείται για συμμόρφωση είναι εξωπραγματικό και ή ανέφικτο. Η ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του Εναγομένου, στην οποία βασικά επικαλείται το ιστορικό της διαδικασίας και ισχυρίζεται ότι υπάρχει υπέρμετρη καθυστέρηση στην καταχώριση της Αίτησης, γεγονός που από μόνο του πρέπει να την οδηγήσει σε απόρριψη. Επαναλαμβάνει τους λόγους ένστασης και ισχυρίζεται ακόμη πως η Ενάγουσα γνώριζε από το 2008 για τους δικούς του ισχυρισμούς περί δόλου, συνωμοσίας και παράβασης καθήκοντος, όταν δηλαδή συμπληρώθηκε η δικογραφία, κάτι το οποίο δημιουργεί την υποψία ότι η Αίτηση γίνεται με σκοπό "ψαρέματος" μαρτυρίας. Κατά την ακρόαση της Αίτησης οι δικηγόροι περιορίστηκαν στην κατάθεση γραπτών αγορεύσεων στις οποίες ανέπτυξαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους. Η Δ.28 θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας ρυθμίζει τη διαδικασία αποκάλυψης εγγράφων. Η αίτηση μπορεί να καταχωριστεί από οποιοδήποτε από τους διαδίκους και δεν είναι απαραίτητο να συνοδεύεται από ένορκη δήλωση. Ο χρόνος εντός του οποίου είναι δυνατό να διαταχθεί ένορκη αποκάλυψη εγγράφων δεν είναι περιοριστικός και τέτοια αίτηση γίνεται συνήθως με την ολοκλήρωση των εγγράφων προτάσεων και την αποκρυστάλλωση των αμφισβητουμένων θεμάτων - βλ. The Annual Practice 1958, σελ. 683-4 και Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, τόμος 13, σελ. 24, παρ. 25 και σελ. 26, παρ.
4. Ο σκοπός της αποκάλυψης εγγράφων αναλύεται στο πιο κάτω απόσπασμα από το σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, τόμος 13, σελ. 2, παρ. 1: «The function of the discovery of documents is to provide the parties with the relevant documentary material before the trial so as to assist them in appraising the strength or weakness of their respective cases, and thus to provide the basis for the fair disposal of the proceedings before or at the trial. Each party is thereby enabled to use before the trial or to adduce in evidence at the trial relevant documentary material to support or rebut the case made by or against him, to eliminate surprise at or before the trial relating to documentary evidence and to reduce the costs of the litigation.» Στην υπόθεση Τηλλυρή ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ.

(1998)1 Α.Α.Δ. 2271, συνοψίζονται οι νομικές αρχές που διέπουν το θέμα, με αναφορά σε σχετική νομολογία, ως ακολούθως: «Η αποκάλυψη εγγράφων, υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και στοχεύει, όπως αναφέρθηκε στην G.A.P. Navigation Ltd v. Merzario Marrittima SRL

(1998)1 Α.Α.Δ. 1624, στη λήψη πληροφοριών και στην παρουσίαση εγγράφων που σχετίζονται με τη διαφορά που προέκυψε μεταξύ των διαδίκων για το σκοπό προετοιμασίας για την ακρόαση και μπορεί να ζητηθεί από οποιοδήποτε από τους διαδίκους. Αίτημα για αποκάλυψη απορρίπτεται όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Τέτοια έγγραφα είναι τα έγγραφα που περιέχουν πληροφορίες που μπορεί άμεσα ή έμμεσα να βοηθήσουν το μέρος που ζητά την αποκάλυψη, είτε να προωθήσει την υπόθεσή του, είτε να βλάψει την υπόθεση του αντιδίκου του, είτε που να μπορούν δίκαια (fairly) να οδηγήσουν στις πιο πάνω συνέπειες και είναι άσχετο με το κατά πόσο μπορούν ή όχι να δοθούν σαν μαρτυρία. Κάθε έγγραφο που μπορεί να ρίξει φως στην υπόθεση είναι σχετικό. Επίσης, θα πρέπει να αναφερθεί ότι δεν επιτρέπεται η αποκάλυψη για σκοπούς «ψαρέματος» μαρτυρίας ή όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν χρησιμεύει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Ο χρόνος που διατάσσεται η αποκάλυψη των εγγράφων δεν προσδιορίζεται περιοριστικά στη Δ.28 αλλά συνήθως γίνεται μετά την ολοκλήρωση των εγγράφων προτάσεων, γιατί τότε διαφαίνονται τα επίδικα θέματα. Είναι σημαντικό για ένα διάδικο να έχει την πρέπουσα αποκάλυψη πριν προχωρήσει στη δίκη. Βλ. μεταξύ άλλων O´ Rourke v. Darbishire [1920] A.C. 581, H.L., 630, Compagnie Financiere v. Peruvian Guano Co. [1882] 11 Q.B.D. 55, Board v. Thomas Hedley & Co. Ltd. [1951] 2 All E.R. 43, Lagos Ltd. v. Πλοίου FT Zolotets κ.α.

(1995)1 Α.Α.Δ. σελ. 600, Τhe National Bank of Greece S.A. v. Paraskevas Mitsides Debtor and Another

(1962)C.L.R. 40.» Το διάταγμα για αποκάλυψη δεν εκδίδεται αν το Δικαστήριο είναι της γνώμης ότι δεν είναι αναγκαίο για τη δίκαιη επίλυση της αιτίας αγωγής ή ενός επίδικου θέματος ή για εξοικονόμηση εξόδων - βλ. G.A.P. Navigation Ltd. v. Merzario Marrittima SRL (ανωτέρω) και Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, τόμος 13, σελ. 2, παρ. 1. Επίσης το Δικαστήριο έχει ακόμα διακριτική ευχέρεια να απορρίψει αίτημα για αποκάλυψη εγγράφων όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου διαπιστωθεί κατάχρηση της διαδικασίας. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Lagos Ltd. v. Πλοίου FT Zolotets κ.ά. (ανωτέρω) και Λούκος Λτδ. κ.ά. ν. Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος Α.Ε. (Αρ. 2)

(2001)1 Α.Α.Δ.

1. Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η υπό κρίση Αίτηση καταχωρίστηκε με μεγάλη καθυστέρηση. Σύμφωνα με το περιεχόμενο του φακέλου της υπόθεσης, η υπεράσπιση και ανταπαίτηση του Εναγομένου καταχωρίστηκε στις 2.5.
2. Επομένως, ήταν από τότε γνωστοί στην Ενάγουσα οι ισχυρισμοί του Εναγόμενου περί συνωμοσίας, δόλου και παράβασης καθήκοντος. Μάλιστα στις 12.11.07 η Ενάγουσα καταχώρισε απάντηση στην υπεράσπιση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση του Εναγόμενου, με την οποία και συμπληρώθηκε η δικογραφία της Αγωγής. Στις 9.6.08 η Ενάγουσα καταχώρισε αίτημα στον Πρωτοκολλητή για ορισμό της Αγωγής για οδηγίες και η Αγωγή ορίστηκε για οδηγίες από το Δικαστήριο στις 11.9.08, προφανώς με βάση τη Δ.
3. Στις 11.9.08 το μόνο που ζητήθηκε από τους συνηγόρους ήταν ημερομηνία ορισμού της αγωγής για ακρόαση, και έτσι η Αγωγή ορίστηκε για ακρόαση στις 12.12.08 και ξανά στις 24.2.09, κατόπιν αιτημάτων αναβολής. Σημειώνεται δε ότι σε εκείνο το στάδιο, ήτοι στις 11.9.08, καμία πλευρά δεν έθεσε θέμα αναγκαιότητας αποκάλυψης. Στις 24.4.09 ο Εναγόμενος καταχώρισε μονομερή αίτηση για ένορκη αποκάλυψη εκ μέρους της Ενάγουσας και της Εξ Ανταπαιτήσεως Εναγομένης 2, η οποία ορίστηκε στις 6.5.09 όταν και το Δικαστήριο εξέδωσε σχετικά διατάγματα. Τόσο η ένορκη δήλωση της Ενάγουσας όσο και η ένορκη δήλωση της Εξ Ανταπαιτήσεως Εναγομένης 2 καταχωρίστηκαν στις 28.8.
4. Ούτε και στο στάδιο εκείνο η Ενάγουσα έκρινε αναγκαίο να ζητήσει ένορκη αποκάλυψη από τον Εναγόμενο, παρά τις πρόνοιες της Δ.30 θ.2 και 4 και τη συνεπακόλουθη δυνατότητα για έγκαιρη ρύθμιση ενός τέτοιου ζητήματος. Σύμφωνα με την υπόθεση G.A.P. Navigation Ltd. v. Merzario Marrittima SRL (ανωτέρω), θεωρώ ότι το κατάλληλο στάδιο κατά το οποίο ήταν εύλογο για την Ενάγουσα να αιτηθεί ένορκη αποκάλυψη από τον Εναγόμενο ήταν είτε κατά τον ορισμό της Αγωγής για οδηγίες είτε όταν η ίδια και άλλο διάδικο μέρος διατάχθηκαν να προβούν σε ένορκη αποκάλυψη, εφόσον είχε ήδη ολοκληρωθεί η δικογραφία και η ακρόαση της Αγωγής δεν είχε ακόμη αρχίσει. Είναι γεγονός ότι ακολούθησαν διάφορες ενδιάμεσες αιτήσεις. Δεν διαφεύγει επίσης την προσοχή του Δικαστηρίου ότι επήλθε τροποποίηση του τίτλου της Αγωγής και τροποποιημένο κλητήριο ένταλμα και έκθεση απαίτησης καταχωρίστηκαν στις 31.3.11, ενώ τροποποιήθηκε και η υπεράσπιση και ανταπαίτηση του Εναγόμενου. Το τροποποιημένο δικόγραφο του Εναγόμενου καταχωρίστηκε στις 7.4.
5. Η δικογραφία συμπληρώθηκε εκ νέου με την καταχώριση από την Ενάγουσα της τροποποιημένης απάντησης στην υπεράσπιση και υπεράσπισης στην ανταπαίτηση στις 2.6.
6. Στις 8.3.12 εκδόθηκε απόφαση από το Ε.Δ. Αμμοχώστου με την οποία κρίθηκε ότι αυτό στερείτο δικαιοδοσίας να εκδικάσει την παρούσα Αγωγή και αυτή παραπέμφθηκε στο αρμόδιο Δικαστήριο, ήτοι το Ε.Δ. Λευκωσίας. Ακολούθησαν και ενώπιον του Ε.Δ. Λευκωσίας ενδιάμεσες αιτήσεις, και τελικώς στις 21.2.14 η Ενάγουσα καταχώρισε νέα ειδοποίηση προς τον Πρωτοκολλητή για ορισμό της Αγωγής για οδηγίες. Η Αγωγή ορίστηκε για οδηγίες στις 27.3.14 και πάλι δυνάμει της Δ.
7. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο σχετικό πρακτικό και τη σχετική κλήση του Δικαστηρίου αναφέρεται ότι κατά την ημερομηνία ορισμού της Αγωγής «οι δικηγόροι θα πρέπει να δηλώσουν τη θέση τους σε σχέση με τα όσα ορίζει ο Θ.2 της Δ.30, και ιδιαίτερα. με αναφορά στην αναγκαιότητα . Αποκάλυψης εγγράφων». Παρά την εκ νέου ευκαιρία την οποία είχε η Ενάγουσα να ζητήσει αποκάλυψη, και πάλι δεν το έπραξε και το μόνο που ζητήθηκε ήταν ο ορισμός της Αγωγής για ακρόαση. Η Αγωγή ορίστηκε για ακρόαση στις 18.12.14, ακολούθως για οδηγίες δύο φορές, και ξανά για ακρόαση ακόμα τέσσερις φορές με τελευταία ημερομηνία τις 10.11.
8. Πολύ αργότερα και συγκεκριμένα λίγες μέρες πριν την ακρόαση, ήτοι στις 27.10.15 μεσολάβησε η καταχώριση της υπό κρίση Αίτησης. Η Ενάγουσα αποδίδει την παράλειψη καταχώρισης αίτησης για αποκάλυψη σε παραδρομή της. Αυτό όμως ουδόλως διαφοροποιεί το γεγονός πως η Ενάγουσα είχε τη δυνατότητα να πράξει τούτο σε διάφορα στάδια της διαδικασίας και μάλιστα κατά την πάροδο πολλών ετών. Η υπό κρίση Αίτηση καταχωρίστηκε 8 έτη μετά την αρχική συμπλήρωση της δικογραφίας, 7 έτη μετά τον πρώτο ορισμό της Αγωγής για οδηγίες και 1,5 έτος μετά τον δεύτερο ορισμό της ενώπιον του αρμόδιου κατά τόπον Δικαστηρίου, και μάλιστα μετά τον ορισμό της Αγωγής για ακρόαση αρκετές φορές. Είναι άξιο απορίας το ότι η Ενάγουσα, ενώ η ίδια προέβη σε αποκάλυψη και είχε το ευεργέτημα προετοιμασίας της Αγωγής για ακρόαση τόσες φορές, εντούτοις δεν θεώρησε αναγκαίο να καταχωρίσει αίτηση αποκάλυψης νωρίτερα παρά μόνο υπέβαλε αυτή τόσο καθυστερημένα. Το Δικαστήριο θεωρεί ότι αυτή η συμπεριφορά καταδεικνύει τέτοια κωλυσιεργία και καθυστέρηση εκ μέρους της που δεν δικαιολογείται η έγκριση της Αίτησης, ανεξαρτήτως του ότι η ακρόαση της Αγωγής δεν έχει ακόμη ξεκινήσει. Αντιθέτως, υπό τις περιστάσεις κρίνεται πως η αιτούμενη αποκάλυψη σε τόσο καθυστερημένο στάδιο δεν πρόκειται να χρησιμεύσει σε οτιδήποτε, ούτε και μπορεί να θεωρηθεί αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης, αλλά αντίθετα θα προκαλέσει περαιτέρω καθυστέρηση στην έκβαση της υπόθεσης και αδικαιολόγητη αύξηση των εξόδων. Η υπέρμετρη καθυστέρηση στην υποβολή αιτημάτων έχει αναγνωριστεί ως βάσιμος λόγος ο οποίος δικαιολογεί την απόρριψη τους. Σχετικές είναι οι υποθέσεις ICOS CIF LTD v. Coward κ.ά., Πολ. Έφ. αρ. 137/13 και 138/13, ημ. 20.3.14, και Κουμουλή v. Yasmingh

(1999)1 Α.Α.Δ. 323, οι οποίες μεν αφορούσαν αίτηση τροποποίησης πλην όμως οι αρχές που αφορούν τον χρόνο υποβολής της αίτησης ισχύουν κατ΄ αναλογίαν σε όλων των ειδών αιτήσεις. Δεν διαφεύγει την προσοχή του Δικαστηρίου η υπόθεση Vector Onega A.G. v. Του Πλοίου M/V Girvas

(2000)1(B) A.A.Δ. 823, στην οποία αναφέρθηκε ο δικηγόρος της Ενάγουσας. Η εν λόγω υπόθεση ήταν Αγωγή Ναυτοδικείου, και ο έντιμος τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Αρτέμης, εξέδωσε διάταγμα αποκάλυψης παρά την καθυστέρηση που είχε δημιουργηθεί λόγω της υποβολής πολυάριθμων αιτήσεων εκ μέρους των αιτητών και παρόλη την καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης αποκάλυψης. Όπως αναφέρεται στην απόφαση, το διάταγμα εκδόθηκε με δισταγμό καθότι κρίθηκε ότι αυτό ήταν προς το συμφέρον της δικαιοσύνης εφόσον εμπλέκονταν πολυάριθμα θέματα που αφορούσαν έγγραφα και λογαριασμούς. Το Δικαστήριο αρχικά επισημαίνει ότι η εν λόγω απόφαση είναι πρωτοβάθμια. Είναι δε προφανές πως εκείνο το οποίο επέδρασε καταλυτικά στην κρίση του Δικαστή ήταν ο τεράστιος όγκος των εγγράφων και λογαριασμών που αφορούσε εκείνη η υπόθεση. Στην υπό κρίση περίπτωση, πέραν της υπερβολικής καθυστέρησης στην υποβολή της Αίτησης για αποκάλυψη, προκύπτει πως οι ισχυρισμοί του Εναγομένου περί συνωμοσίας, δόλου και παράβασης καθήκοντος εστιάζονται στη συμπεριφορά της Ενάγουσας και η όποια αναφορά σε έγγραφα περιορίζεται βασικά σε επενδυτικό λογαριασμό, συμφωνία δανείου και εξασφαλίσεις, για τα οποία η Ενάγουσα έχει άμεση εμπλοκή και γνώση. Επομένως, το Δικαστήριο κρίνει πως τα δεδομένα της παρούσας Αγωγής διαφοροποιούνται από την προαναφερόμενη υπόθεση και εν πάση περιπτώσει δεν είναι τέτοια που θα συνηγορούσαν υπέρ της έγκρισης της Αίτησης. Ενόψει της πιο πάνω κατάληξης, παρέλκει η εξέταση του αιτήματος για προσαγωγή εγγράφων, που ούτως ή άλλως είναι πρόωρο με βάση και τα όσα έχουν λεχθεί στην πιο πάνω απόφαση. Ως εκ τούτου η παρούσα Αίτηση αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Τα έξοδα της Αίτησης επιδικάζονται υπέρ του Εναγόμενου - Καθ΄ ου η Αίτηση και εναντίον της Ενάγουσας - Αιτήτριας όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο συν ΦΠΑ και θα είναι πληρωτέα στο τέλος της διαδικασίας της παρούσας Αγωγής. (Υπ.) ......... Έ. Εφραίμ, Π.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Ε.Ε./Α.Λ.Ο. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο