Κατερίνα Ιωακείμ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 457/08, 13/1/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2015:A6 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Ι. Κίτσιου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 457/08 Μεταξύ: Κατερίνα Ιωακείμ, από τη Λεμεσό Ενάγουσας - και - Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, από τη Λευκωσία Εναγόμενου Ημερομηνία: 13.01.2015 Για την Ενάγουσα: κ. Φ. Σωφρονίου Για τον Εναγόμενο: κα Μ. Αναστασίου (κα Ράφτη κατά την απόφαση) Α Π Ο Φ Α Σ Η Η αξίωση της Ενάγουσας στην παρούσα υπόθεση, ως φαίνεται στην τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης καταχωρηθείσα στις 10.12.2013, αφορά σε ειδικές ζημιές και γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες τις οποίες υπέστηκε, ως ισχυρίζεται, από ατύχημα ημερομηνίας 22.03.2006 ενώ εργαζόταν στο ταχυδρομικό γραφείο αρ. 2, επί της οδού Σοφίας Τσίρου, στη Λεμεσό. Είναι δικογραφημένη θέση της Ενάγουσας ότι στην προσπάθεια της να εξέλθει από την πίσω πόρτα του ταχυδρομικού γραφείου αρ. 2 και/ή ενώ βρισκόταν στα σκαλιά της πίσω πόρτας και/ή κοντά στην πίσω πόρτα του γραφείου, αυτή πάτησε σε χαλασμένα και/ή σπασμένα και/ή ελαττωματικά σκαλοπάτια και/ή πάτωμα, με αποτέλεσμα να πέσει πάνω στα σίδερα παρακείμενης τζαμαρίας και/ή πόρτας. Παρατίθενται στην Έκθεση Απαίτησης λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης νομικών και/ή συμβατικών καθηκόντων του Εναγόμενου, ο οποίος ενάγεται για λογαριασμό της Κυπριακής Δημοκρατίας ως ιδιοκτήτη των κυβερνητικών ταχυδρομείων. Από το ατύχημα η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι υπέστηκε τραυματισμούς, λεπτομέρειες των οποίων παρατίθενται, στην Έκθεση Απαίτησης. Ακόμη, ότι υπέστηκε ειδικές ζημιές, σχετικές λεπτομέρειες επίσης παρατίθενται. Επιπλέον η Ενάγουσα διεκδικεί απώλεια μελλοντικών απολαβών. Στην Υπεράσπιση του, καταχωρηθείσα στις 20.12.2013, ο Εναγόμενος αποδέχεται ότι η Ενάγουσα, κατά τον ουσιώδη χρόνο για την αγωγή, εργαζόταν ως ωρομίσθια καθαρίστρια στο ταχυδρομικό γραφείο της Λεωφόρου Μακαρίου Γ΄, στη Λεμεσό. Αρνείται, ωστόσο, ότι αυτή υπέστηκε, στο εν λόγω ταχυδρομείο ή σε οποιοδήποτε άλλο ταχυδρομικό γραφείο, ατύχημα στις 22.03.
- Σε περίπτωση όμως που ήθελε αποδειχθεί ότι υπήρξε τέτοιο ατύχημα, ο Εναγόμενος παραδέχεται ότι, ενώ η Ενάγουσα τελειώνοντας την εργασία της και/ή σχόλασε, βγήκε από την πίσω πόρτα του ταχυδρομικού γραφείου της Λεωφόρου Μακαρίου στη Λεμεσό, μεταφέροντας σακούλα από σκουπίδια και φεύγοντας επήλθε ατύχημα. Αρνείται ο Εναγόμενος τους υπόλοιπους δικογραφημένους ισχυρισμούς της Ενάγουσας. Ανεξάρτητα όμως των θέσεών του, ισχυρίζεται ότι οι ισχυρισθείσες σωματικές βλάβες και οι θέσεις της Ενάγουσας, ως προς την κατάσταση της υγείας της αλλά και οι ισχυρισθείσες απώλειες απολαβών, ουδεμία σχέση ή αιτιώδη συνάφεια έχουν με το ατύχημα της 22.03.
- Προϋπήρχαν του ατυχήματος και/ή προκλήθηκαν από μεταγενέστερο ατύχημα και/ή πρόβλημα υγείας της Ενάγουσας. Εν πάση περιπτώσει, πρόκειται για διογκωμένες και/ή παράλογες και/ή υπερβολικές αξιώσεις. Διαζευκτικά ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια και/ή παράβαση των νομικών καθηκόντων και/ή υποχρεώσεων της Ενάγουσας. Σχετικές λεπτομέρειες παρατίθενται στην Υπεράσπιση. Τέλος, ο Εναγόμενος ισχυρίζεται, διαζευκτικά, ότι η Ενάγουσα εξέθεσε εκούσια τον εαυτό της σε κίνδυνο και/ή ότι ισχύει το δόγμα volenti non fit injuria. Κατά την ακροαματική διαδικασία παρουσιάστηκαν εκ μέρους της Ενάγουσας οκτώ μάρτυρες (στο εξής Μ.Ε.), για την απόδειξη της Απαίτησής της, και ένας μάρτυρας για την Υπεράσπιση (στο εξής Μ.Υ.). Κατατέθηκαν Τεκμήρια τα οποία έχουν ως ακολούθως: Τεκμήριο 1 Γραπτή δήλωση Κατερίνας Ιωακείμ, Μ.Ε.
- Τεκμήριο 2 Πιστοποιητικό Ασφαλιστέων αποδοχών ημερομηνίας 22.10.2013 Τεκμήριο 3 Ιατρικό πιστοποιητικό δρα Κ. Πατσαλίδη ημερομηνίας 14.
- Τεκμήριο 4 Ιατρικό πιστοποιητικό δρα Φ. Σιμιλλίδη ημερομηνίας 19.10.
- Τεκμήριο 5 Βεβαίωση φυσιοθεραπευτή Κ. Λουκά ημερομηνίας 19.10.
- Τεκμήριο 6 Ιατρική βεβαίωση δρα Α. Παναγιώτου ημερομηνίας 28.03.
- Τεκμήριο 7 Δέσμη 5 εγγράφων (απόδειξη και τιμολόγιο) από Αχίλλειο Νοσοκομείο ημερομηνίας 25.10.
- Τεκμήριο 8 Απόδειξη είσπραξης από δρα Α. Παναγιώτου για ΛΚ800,00 ημερομηνίας 25.10.
- Τεκμήριο 9 Απόδειξη είσπραξης από δρα Κ. Χατζηβασίλη για ΛΚ40,00 ημερομηνίας 26.02.
- Τεκμήριο 10 Τιμολόγιο για ΛΚ70,00 ημερομηνίας 23.03.
- Τεκμήριο 11 Δέσμη 7 εγγράφων με τίτλο Αναλυτική κατάσταση Αποδοχών Ασφαλισμένου για τα έτη 2007 -
- Τεκμήριο 12 Πιστοποιητικό δρα Χρ. Σολομωνίδη ημερομηνίας 05.04.
- Τεκμήριο 13 Απόδειξη είσπραξης από φυσιοθεραπευτήριο Στούππας & Καραολής Λτδ για ΛΚ225,
- Τεκμήριο 14 Επιστολή από Επιθεωρητή Εργασίας προς κ. Φ. Σωφρονίου ημερομηνίας 08.01.
- Τεκμήριο 15 Βεβαίωση από Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ημερομηνίας 22.10.
- Τεκμήριο 16 Απόδειξη είσπραξης από φυσιοθεραπευτή Κ. Λουκά ημερομηνίας 20.11.2013 για €973,
- Τεκμήριο 17 Ιατρικό πιστοποιητικό δρα Φ. Σιμιλλίδη ημερομηνίας 19.11.
- Τεκμήριο 18 Ιατρική έκθεση για M.R.I. από το δρα Διαμαντή, ημερομηνίας 28.03.
- Τεκμήριο 19 Πόρισμα από Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για μαγνητική τομογραφία, ημερομηνίας 27.11.
- Τεκμήριο 20 Πόρισμα από Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για μαγνητική τομογραφία, ημερομηνίας 29.08.
- Τεκμήριο 21 Ιατρική Βεβαίωση από το δρα Α. Παναγιώτου ημερομηνίας 19.11.
- Τεκμήριο 22 Δέσμη από 8 έντυπα άδειας ασθενείας. Τεκμήριο 23 Έντυπο άδειας ασθενείας από το δρα Φ. Σιμιλλίδη ημερομηνίας 07.09.
- Τεκμήριο 24 Έντυπο άδειας ασθενείας από το δρα Φ. Σιμιλλίδη ημερομηνίας 16.11.
- Τεκμήριο 25 Δέσμη από 3 έντυπα άδειας ασθενείας. Τεκμήριο 26 Έντυπο άδειας ασθενείας από το δρα Φ. Σιμιλλίδη ημερομηνίας 21.08.
- Τεκμήριο 27 Πιστοποιητικό ασθενείας ημερομηνίας 16.07.
- Τεκμήριο 28 Δέσμη από δύο πιστοποιητικά ασθενείας. Τεκμήριο 29 Δέσμη από δύο πιστοποιητικά ασθενείας δρα Φ. Σιμιλλίδη. Τεκμήριο 30 Δέσμη από δώδεκα πιστοποιητικά ασθενείας. Τεκμήριο 31 Επιστολή από κ. Φ. Σωφρονίου ημερομηνίας 19.10.
- Τεκμήριο 32 Επιστολή ημερομηνίας 09.11.
- Τεκμήριο 33 Γνωστοποίηση ατυχήματος ημερομηνίας 05.11.
- Τεκμήριο 34 Επιστολή Επιθεωρητή Εργασίας ημερομηνίας 14.12.2007 προς Επαρχιακό Ταχυδρομείο Λεμεσού. Τεκμήριο 35 Έξη φωτογραφίες (μαυρόασπρες) σε δύο φύλλα χαρτιού. Τεκμήριο 36 Επιστολή Επιθεωρητή Εργασίας ημερομηνίας 24.3.2008 προς Επαρχιακό Ταχυδρομείο Λεμεσού. Τεκμήριο 37 Φάκελος Πολυκλινικής Υγεία που περιέχει έξη απεικονιστικά φιλμς μαγνητικής τομογραφίας. Τεκμήριο 38 Έγγραφο με τίτλο EMG Report ημερομηνίας 26.02.2007 του Δρα Χ"Βασίλη. Τεκμήριο 39 Έγγραφο του Επαρχιακού Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λεμεσού ημερομηνίας 10.02.
- Τεκμήριο 40 Έγγραφο του Επαρχιακού Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λεμεσού ημερομηνίας 10.02.
- Τεκμήριο 41 Αίτηση της Ενάγουσας για σύνταξη ανικανότητας. Τεκμήριο 42 Ιατρική Έκθεση υπογραμμένη από το Δρα Α. Παναγιώτου. Τεκμήριο 43 Έκθεση Ιατροσυμβουλίου - ημερομηνία εξέτασης 03.03.
- Τεκμήριο 44 Επιστολή ημερομηνίας 19.03.2008 προς Ενάγουσα. Τεκμήριο 45 Επιστολή Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερομηνίας 19.03.2008 προς Ενάγουσα. Τεκμήριο 46 Επιστολή Ενάγουσας ημερομηνίας 16.04.2008 προς Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Τεκμήριο 46(α) Έγγραφη βεβαίωση ιατρού Χρ. Σολομωνίδη. Τεκμήριο 47(α)(β)(γ) Δέσμη από τρία έγγραφα (Αίτηση για σύνταξη Ανικανότητας, Ιατρική Έκθεση ιατρού Α. Παναγιώτου και ιατρική βεβαίωση ιατρού Χρ. Χριστοδούλου Θ.). Τεκμήριο 48 Αναλυτική Ιατρική Έκθεση ημερομηνίας 08.12.2008 του ιατρού Ν. Αγγελίδη (ιατροσυμβούλιο). Τεκμήριο 49 Γραπτή δήλωση Μ.Υ. - Χειρούργου Ορθοπεδικού Δρα Κωνσταντίνου Ζωδιάτη. Μ.Ε.1 κατέθεσε η Κατερίνα Ιωακείμ, Ενάγουσα στην αγωγή. Ως ανέφερε, την επίδικη περίοδο εργαζόταν ως καθαρίστρια σε τέσσερα ταχυδρομεία της Λεμεσού, με καθαρό μηνιαίο μισθό ΛΚ400,00 πλέον 13ο μισθό. Επιπλέον εργαζόταν τα απογεύματα και τα Σάββατα καθώς και τις αργίες στην υπεραγορά Καρσερά, στη Λεμεσό, με μηνιαίο καθαρό εισόδημα επίσης ΛΚ400,00 πλέον 13ο μισθό. Στις 22.03.2006 ανέλαβε εργασία στο ταχυδρομικό γραφείο Αγίου Νικολάου στη Λεμεσό. Αφού τελείωσε την εργασία της, γύρω στις 08:30 το πρωί, μετέβηκε στο ταχυδρομικό γραφείο αρ. 2 στην οδό Σοφίας Τσίρου στη Λεμεσό. Εκεί, αφού καθάρισε το ταχυδρομείο και τελείωσε την εργασία της, στην προσπάθεια της να εξέλθει από την πίσω πόρτα, για να πετάξει σακούλα από σκουπίδια, χρησιμοποιώντας τη σκάλα που ήταν κοντά στην πίσω πόρτα του υποστατικού, πάτησε σε χαλασμένο και σπασμένο σκαλοπάτι οπότε έχασε την ισορροπία της, γλίστρησε και έπεσε πάνω σε γωνιά της παρακείμενης πόρτας των σίδερων της τζαμαρίας με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στον ώμο και στο μέτωπο. Δύο μέρες προηγουμένως, όταν είχε καθαρίσει ξανά το χώρο, δεν υπήρχε χαλασμένο σκαλοπάτι. Ούτε και αντιλήφθηκε κάτι τέτοιο πριν το ατύχημα. Μετά τον τραυματισμό της, εισήλθε στο ταχυδρομικό γραφείο και συνάντησε το συνάδελφο της Νίκο Θεοδοσίου και την υπεύθυνη του ταχυδρομικού γραφείου Χρύσω Ανδρονίκου, καθώς και την Έλενα Μιχαήλ. Τη μετέφεραν στη μικρή κουζίνα, όπου περιποιήθηκαν τα τραύματα της. Ακολούθως μεταφέρθηκε από τη μητέρα της στην Πολυκλινική Υγεία όπου κρατήθηκε για νοσηλεία μέχρι τις 24.03.
- Ο οικογενειακός της γιατρός, Πατσαλίδης, την παρέπεμψε στον ειδικό χειρούργο, ορθοπεδικό, Φ. Σιμιλλίδη, ο οποίος την παρακολουθούσε από το Μάρτιο του 2006 μέχρι το Μάρτιο του
- Της παραχώρησε άδεια ασθενείας μέχρι το Μάιο του
- Επίσης της συνέστησε φυσιοθεραπεία και αυτή, από 28.03.2006 μέχρι 25.09.2006, έκανε 30 φυσιοθεραπείες στο φυσιοθεραπευτή της Κώστα Λουκά. Κάθε φορά τη χρέωνε ΛΚ19,
- Από την πρώτη ημέρα που επέστρεψε στην εργασία της, το Μάιο του 2006, δεν μπορούσε να εργαστεί σωστά και καλά, τόσο ως καθαρίστρια των ταχυδρομείων όσο και στο ταμείο της υπεραγοράς Καρσεράς. Είχε πόνους, αδυναμία και ταλαιπωρείτο. Παρόλα αυτά, μετά δυσκολίας εργάστηκε μέχρι 22.03.
- Λόγω του ότι το χέρι της δεν καλυτέρευε, επισκέφθηκε τον ιατρό Α. Παναγιώτου ο οποίος διαπίστωσε ρήξη του υπερακανθίου τένοντα του δεξιού ώμου και στις 23.03.2007 την υπέβαλε σε χειρουργική επέμβαση αρθροσκόπησης και αρθροσκοπική συρραφή του υπερακανθίου τένοντα. Για την εν λόγω εγχείρηση κατέβαλε στο Αχίλλειο Ιατρικό Κέντρο το ποσό των ΛΚ1.130,83 πλέον ΛΚ800,00 στον ιατρό Παναγιώτου. Μετά τις 23.03.2007 άρχισε νέες φυσιοθεραπείες (στους Στούππα και Καραολή), όπου κατέβαλε το ποσό των ΛΚ225,
- Πριν τη διενέργεια της εγχείρησης είχε υποβληθεί σε ηλεκτρομυογράφημα και κατέβαλε το ποσό των ΛΚ40,
- Αναγκάστηκε επίσης να αγοράσει μαξιλάρι επαγωγής για το ποσό των ΛΚ70,
- Παρά την εγχείρηση στην οποία υποβλήθηκε το πρόβλημα στο δεξί της χέρι δεν αποκαταστάθηκε και δεν μπόρεσε να επιστρέψει ξανά στις εργασίες της. Παρουσίασε δε ως Τεκμήριο ιατρική βεβαίωση του ιατρού Χρ. Σολομωνίδη, ημερομηνίας 15.04.2008, ο οποίος την παρακολουθούσε μετά την εγχείρηση και ο οποίος βεβαιώνει ότι από 23.03.2007 ήταν ανίκανη για εργασία. Σήμερα δεν μπορεί να πλύνει ρούχα ή τα πιάτα στο σπίτι ή να το καθαρίσει. Τη βοηθά ο σύζυγος της. Δεν μπορεί επίσης να σηκώνει ψηλά το χέρι της ούτε να σηκώνει βαριά αντικείμενα. Με το παραμικρό το χέρι της κουράζεται και ταλαιπωρείται από πόνους και αδυναμία. Μετά από αίτηση της στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το Ιατρικό Συμβούλιο στις 28.05.2009 την έκρινε 75% ανίκανη για εργασία, και ως εκ τούτου λαμβάνει σύνταξη ανικανότητας. Μ.Ε.2 κατέθεσε η Μαρία Αλιούρη. Σήμερα εργάζεται στο ΤΕΠΑΚ ως τεχνικός ασφάλειας από τον Ιανουάριο του
- Από το 2004 μέχρι τον Απρίλιο του 2007 εργαζόταν ως επιθεωρήτρια εργασίας στο Τμήμα Επιθεώρησης του Γραφείου Εργασίας στη Λάρνακα, και μέχρι τον Ιανουάριο του 2011 στη Λεμεσό. Είναι απόφοιτος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και εργάστηκε για 6 χρόνια στη βιομηχανία. Έτυχε ειδικής εκπαίδευσης στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας για τα καθήκοντα διερεύνησης ατυχημάτων, επικίνδυνων συμβάντων και επιθεώρησης χώρων. Για το επίδικο ατύχημα πληροφορήθηκε πρώτη φορά, μέσω επιστολής του δικηγόρου της Ενάγουσας, οπότε επικοινώνησε με το συγκεκριμένο ταχυδρομείο και της επιβεβαιώθηκε ότι δεν γνωστοποιούνταν ατυχήματα που συνέβαιναν σε εργοδοτούμενους. Τότε αυτή έστειλε επιστολή για να γνωστοποιούνται τα ατυχήματα εντός 15 ημερών. (Η επιστολή υπογράφεται από προϊστάμενο της, ετοιμάστηκε όμως από αυτή.) Η γνωστοποίηση του ατυχήματος από τις ταχυδρομικές υπηρεσίες έγινε καθυστερημένα, την 15.11.2007 (Τεκμήριο 33) και αφού προηγουμένως στις 31.10.2007 επισκέφθηκε το συγκεκριμένο ταχυδρομείο όπου συναντήθηκε και με την Ενάγουσα για περισσότερες πληροφορίες. Η σκηνή είχε ήδη αλλοιωθεί και η Ενάγουσα της περιέγραψε πως χτύπησε, όμως τα σκαλοπάτια που υπήρχαν είχαν απομακρυνθεί επειδή γινόταν διαμόρφωση του εξωτερικού χώρου και δεν τα είδε. Η Ενάγουσα της είπε ότι υπήρχαν τρία σκαλοπάτια από την πόρτα ως το έδαφος, ήταν τσιμεντένια και φθαρμένα, παραπάτησε, γλίστρησε και έπεσε και χτύπησε σε μια τζαμαρία. Στη συνέχεια, αφού μπήκε στο ταχυδρομείο η Χρύσω Ανδρονίκου της είχε παράσχει τις πρώτες βοήθειες μαζί με άλλους συναδέλφους. Ως περαιτέρω ανέφερε η μάρτυρας, τα φθαρμένα σκαλοπάτια συνιστούν κίνδυνο πτώσης και έπρεπε να συντηρούνται κατάλληλα. Διαπίστωσε ακόμη ότι γενικά οι ταχυδρομικές υπηρεσίες δεν ήταν οργανωμένες στα θέματα ασφάλειας και υγείας. Κατά την επιθεώρηση που αυτή έκανε, την πρώτη φορά, διαπίστωσε ότι υπήρχαν παραλείψεις στο χώρο εργασίας και έστειλε επιστολή (Τεκμήριο 34) για τις παραβάσεις που εντόπισε. Μ.Ε.3 κατέθεσε ο ιατρός Κωνσταντίνος Πατσαλίδης. Είναι παθολόγος και γνωρίζει την Ενάγουσα ως ιατρός της οικογένειας. Στις 22.03.2006, εξ αιτίας ατυχήματος, την παρέπεμψε στην πολυκλινική Υγεία. Αφού την έκανε εισαγωγή η παρακολούθηση της συνεχίστηκε από τον ειδικό ορθοπεδικό, Φ. Σιμιλλίδη. Η κλινική εξέταση στην οποία την υπέβαλε έδειξε ότι υπήρχε πρόβλημα στο δεξιό ώμο. Είχε δε και ελαφριά διάσειση διότι δε θυμόταν ακριβώς τα γεγονότα. Όπως περαιτέρω ανέφερε, στο παρελθόν η Ενάγουσα ουδέποτε είχε πρόβλημα με το δεξιό χέρι της και δεξιό ώμο. Το Τεκμήριο 3 ημερομηνίας 14.08.2007 ετοιμάστηκε από αυτόν. Διαπίστωσε τη ρήξη τένοντα αφού διάβασε έκθεση μαγνητικού τομογράφου που είχε γίνει νωρίτερα, αλλά δε θυμόταν πότε. Κατά την αντεξέταση αποδέχθηκε ότι η Ενάγουσα είχε κάποιο πρόβλημα με τον αυχένα της, όχι όμως σοβαρό. Εξήγησε ότι εκφυλισμός τένοντα σημαίνει γήρανση ή φθορά του τένοντα από το χρόνο. Η δε ρήξη υπερακάνθιου τένοντα είναι δυνατό να επέλθει με οποιοδήποτε τραύμα στην άρθρωση. Αν είναι μικρή η ρήξη αφήνεται να επουλωθεί μόνη της. Μ.Ε.4 κατέθεσε ο ιατρός, ορθοπεδικός, Φίλιππος Σιμιλλίδης. Ως ανέφερε η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε στις 22.03.2006, κατόπιν τραυματισμού, και αυτός της συνέστησε να εισαχθεί στην Πολυκλινική Υγεία για παρακολούθηση. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 18 ως την πρώτη μαγνητική τομογραφία που έγινε για το δεξιό ώμο της Ενάγουσας. Βλέποντας το Τεκμήριο 37 (6 απεικονιστικά φίλμς της μαγνητικής τομογραφίας), ανέφερε ότι μέσα από αυτό προέκυπταν ευρήματα (α) για φλεγμονή στον τένοντα του υπερακανθίου, (β) για εκτεταμένο οστικό οίδημα στο ακρώμιο, (γ) για οίδημα της ακρωμυοκλειδικής άρθρωσης και (δ) για οίδημα των μαλακών μορίων της περιοχής. Βάσει των εξετάσεων έπρεπε αρχικά να γίνει συντηρητική θεραπεία με αντιφλεγμονώδη φάρμακα και φυσιοθεραπείες. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι το Μάιο του
- Το χέρι της Ενάγουσας ήταν ακινητοποιημένο με ειδικό κηδεμόνα. Συμφώνησε ότι από το Τεκμήριο 37 δεν προκύπτει ρήξη υπερακάνθιου τένοντα. Η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε ξανά τον Ιούνιο του 2006 και τον Ιανουάριο του 2007 με σοβαρή επιδείνωση του δεξιού της ώμου. Τότε της μίλησε για εγχείρηση καθότι ήταν ενδεχόμενο να επήλθε μετατραυματική ρήξη με την πάροδο του χρόνου. Τα τραύματα της συνηγορούσαν σε τέτοια ρήξη. Τα τραύματα οδηγούν σε αδυναμία του τένοντα λόγω της κάκωσης του και με τη χρήση του χεριού επέρχεται ρήξη. Χρειαζόταν όμως να προηγηθεί νέα μαγνητική τομογραφία. Από τότε δεν ξαναείδε την Ενάγουσα για το εν λόγω τραύμα της. Την ξαναείδε όμως στις 23.06.2008 για τραυματισμό στο θώρακα και στις 20.11.2013 για κάποιο άλλο πρόβλημα. Η διάγνωση του από τον τραυματισμό της 22.03.2006 είναι (α) ελαφριά εκφύλιση υπερακανθίου τένοντα και (β) οστική θλάση της ακρωμυοκλειδικής άρθρωσης. Ανέφερε, κατά την αντεξέταση, πως κατά μία έννοια η εκφύλιση αφορά φυσική φθορά. Αρνήθηκε υποβολή ότι εξ αιτίας του τραυματισμού της Ενάγουσας αυτή υπέστηκε μόνο (α) οστικό οίδημα του ακρωμίου και (β) οίδημα των μαλακών μορίων της περιοχής. Εξήγησε ότι με τέτοιο τραυματισμό δεν μπορεί να υπάρξει εκλεκτική κάκωση, ο δε υπερακάνθιος τένοντας έχει άμεση επαφή με το ακρώμιο. Παρότι μετά τον Ιανουάριο του 2007 δεν είδε την Ενάγουσα, εξήγησε ότι υπήρχε υποψία σε αυτόν για ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα η οποία μπορεί να επέλθει προοδευτικά με κινήσεις επειδή ο τένοντας αδυνατίζει. Όσον αφορά στην παραχώρηση άδειας απουσίας από την εργασία της, παρότι δεν υπήρξε πλήρης αποκατάσταση, μετά τον Ιούνιο δε συνεχίστηκε η άδεια. Διαφώνησε πως το πρόβλημα της Ενάγουσας ήταν η χρόνια τενοντίτιδα και όχι ο τραυματισμός. Μ.Ε.5 κατέθεσε η Λουκία Αβρααμίδου, εργαζόμενη στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Αναφέρθηκε στο Τεκμήριο 2 το οποίο αυτή εξέδωσε (αναλυτική κατάσταση αποδοχών της Ενάγουσας για το έτος 2005). Σύμφωνα με τα στοιχεία που τηρεί το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων η Ενάγουσα εγκρίθηκε για παροχή σύνταξης ανικανότητας στις 07.12.2009 με έναρξη από τις 28.05.
- Η ανικανότητα είναι σε ποσοστό 75%, συνεχίζει μέχρι σήμερα και αν δεν αλλάξει κάτι θα της παραχωρείται μέχρι 31.03.
- Μετά τη σύνταξη ανικανότητας 75% δεν φαίνεται να εργάστηκε η Ενάγουσα οπουδήποτε. Μ.Ε.6 κατέθεσε η Χαρίκλεια Λοϊζίδου, επίσης επιθεωρήτρια στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Αναφέρθηκε στη διαδικασία που η Ενάγουσα κρίθηκε ανίκανη για εργασία κατά 75%. Παρουσίασε αντίγραφα των σχετικών εγγράφων (Τεκμήρια 41 - 48). Μ.Ε.7 κατέθεσε ο Κώστας Λουκά ο οποίος ασκεί το επάγγελμα του φυσιοθεραπευτή από το
- Αναγνώρισε το Τεκμήριο 16 ως απόδειξη την οποία αυτός εξέδωσε για φυσιοθεραπείες που έκανε στην Ενάγουσα για το δεξιό της ώμο, κατόπιν εντολής του ιατρού Σιμιλλίδη. Η απόδειξη του φέρει ημερομηνία 20.11.2013, παρότι οι φυσιοθεραπείες έγιναν το 2006, επειδή η Ενάγουσα το 2013 τον πλήρωσε. Στην αντεξέταση ανέφερε ότι δεν είχε γραπτές οδηγίες από τον ιατρό Σιμιλλίδη για το είδος της φυσιοθεραπείας που θα έκανε στην Ενάγουσα, επειδή όμως βρίσκονται στο ίδιο κτίριο, αυτός στον 1ο όροφο και ο ιατρός Σιμιλλίδης στον 4ο όροφο, όταν υπάρχει κοινός ασθενής τηλεφωνά στον ιατρό και τον ενημερώνει προφορικά τι να κάνει. Αυτό συνέβηκε και στην περίπτωση της Ενάγουσας. Το πρόβλημα που αντιμετώπιζε η Ενάγουσα ήταν εκφύλιση του υπερακάνθιου τένοντα και οίδημα στο δεξιό ώμο. Όπως του ανέφερε ο ιατρός, επρόκειτο για εκφύλιση μετά από χτύπημα. Οι φυσιοθεραπείες σταμάτησαν μετά από συνεννόηση που είχε με το ιατρό Σιμιλλίδη. Μ.Ε.8 κατέθεσε ο ιατρός Ανδρέας Παναγιώτου, χειρούργος τραυματολόγος. Εξέτασε την Ενάγουσα πρώτη φορά στις 08.02.
- Μέσα από το ιστορικό, η Ενάγουσα του ανέφερε ότι είχε πτώση και τραύμα στο δεξιό της ώμο, στο χώρο εργασίας της. Κατά την κλινική εξέταση που διενήργησε, η Ενάγουσα παρουσίαζε τρομερή δυσκαμψία στο δεξιό ώμο η οποία ήταν επώδυνη. Παρουσίαζε επίσης έντονο άλγος στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ο δεξιός ώμος παρουσίαζε φλεγμονώδη κατάσταση και πρήξιμο. Χαρακτήρισε τη φλεγμονή ως μετατραυματική διότι, ως του ανέφερε η Ενάγουσα, στο παρελθόν δεν είχε πρόβλημα με το δεξιό της ώμο. Εξήγησε πως, παρότι το τραύμα δεν είναι υψηλής ενέργειας, τυγχάνει να υπάρχουν μετατραυματικές φλεγμονές οι οποίες ταλαιπωρούν τους ασθενείς για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αποδέχθηκε ότι η μαγνητική τομογραφία που έγινε στην Ενάγουσα, έξι μέρες μετά από τον τραυματισμό της, ο οποίος ήταν στις 22.03.2006, δεν έδειχνε ρήξη των τενόντων του στροφικού πετάλου και πολύ περισσότερο του υπερακάνθιου τένοντα. Ως εξήγησε, επήλθε μετατραυματική ρήξη υπερακάνθιου τένοντα, γεγονός το οποίο εντόπισε και ο ίδιος κατά την αρθροσκόπηση στην οποία υπέβαλε την Ενάγουσα στις 23.03.
- Ως ανέφερε, δεν επρόκειτο για ολική ρήξη υπήρξε όμως μια σχισμή - τρύπα, την οποία αυτός έχει συρράψει κατά την αρθροσκόπηση. Επειδή υπήρξε σκλήρυνση του θύλακα έγινε θυλακωτομή λόγω της φλεγμονής και επίσης έγινε υποακρωμιακή αποσυμφόρηση. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι η βλάβη που είχε η Ενάγουσα δεν απεικονίζεται μέσα από μαγνητική τομογραφία, γι΄ αυτό και δεν υπάρχει εύρημα ρήξης υπερακάνθιου τένοντα, τη διαπίστωσε όμως αυτός κατά την αρθροσκοπική επέμβαση εντοπίζοντας αιμορραγία στην περιοχή. Ήταν η θέση του επίσης ότι ο εκφυλισμός του υπερακάνθιου τένοντα συνιστά ρήξη αυτού. Ανέφερε ωστόσο ότι φλεγμονή μπορεί να δημιουργηθεί και λόγω φυσικής φθοράς. Μ.Υ. κατέθεσε ο ιατρός Κωνσταντίνος Ζωδιάτης, χειρούργος ορθοπεδικός. Από το 2009 εργάζεται στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Έχει εκπαιδευτεί και απέκτησε πείρα στη διεξαγωγή επεμβάσεων και στην ανάγνωση απεικονιστικών φιλμς, όπως ακτινογραφίες, μαγνητικές τομογραφίες, αξονικές τομογραφίες και άλλα, που σχετίζονται με την ειδικότητα της ορθοπεδικής. Του ζητήθηκε, ως χειρούργος ορθοπεδικός, να μελετήσει διάφορα έγγραφα, ιατρικά πιστοποιητικά και εκθέσεις, τα οποία έχουν κατατεθεί ως Τεκμήρια στο Δικαστήριο αναφορικά με την παρούσα υπόθεση, προκειμένου να δώσει τη γνώμη του για τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ότι υπέστηκε η Ενάγουσα στον ώμο της. Κατόπιν μελέτης των εν λόγω εγγράφων, με βάση τις γνώσεις και την εμπειρία του, κατέληξε στα πιο κάτω συμπεράσματα: Η Ενάγουσα συνεπεία του ατυχήματος υπέστηκε μόνο μια θλάση/κάκωση της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης (contusion of AC joint) πρώτου βαθμού κατά την ταξινόμηση του Roakwood. Αυτό είναι και το εύρημα που καταγράφεται στην έκθεση της μαγνητικής τομογραφίας, Τεκμήριο 18, που έγινε στις 28.03.2006, δηλαδή έξι μέρες μετά το αναφερόμενο ατύχημα. Εξήγησε ότι η κάκωση αυτή είναι ένας συχνός και μη σημαντικός τραυματισμός που μπορεί να προκληθεί στον ώμο μετά από ένα ατύχημα. Θεραπεύεται από μόνη της σε χρονικό διάστημα τριών με τεσσάρων εβδομάδων, χωρίς να χρειάζεται να γίνει οποιαδήποτε θεραπεία, και χωρίς να προκαλεί ή να αφήνει προβλήματα ή κατάλοιπο στην υγεία. Τα συμπτώματα της κάκωσης αυτής υποχωρούν χωρίς να χρειάζεται να γίνουν, είτε φυσιοθεραπεία είτε ενέσεις κορτιζόνης, στα οποία φαίνεται να υποβλήθηκε η Ενάγουσα στην παρούσα υπόθεση. Πέραν της πιο πάνω κάκωσης, η έκθεση της μαγνητικής τομογραφίας, που έγινε στις 28.03.2006 (Τεκμήριο 18), έδειξε ότι η Ενάγουσα παρουσίαζε ήπιο εκφυλισμό του υπερακάνθιου τένοντα. Πρόκειται για μια χρόνια και πολύ συχνή πάθηση και είναι ουσιαστικά η φυσική φθορά (χρόνιες αλλοιώσεις) του τένοντα που επέρχεται με το πέρασμα του χρόνου και δεν οφείλεται σε οποιοδήποτε ατύχημα ή τραυματισμό. Την ορθότητα της εν λόγω έκθεσης (Τεκμήριο 18) διαπίστωσε κατά την ημέρα που μαρτύρησε στο Δικαστήριο ο ορθοπεδικός Φ. Σιμιλλίδης, βλέποντας τα απεικονιστικά φιλμς Τεκμήριο
- Από τα εν λόγω φιλμς διαπίστωσε ότι η Ενάγουσα δεν είχε υποστεί οποιαδήποτε τραυματική ρήξη συνεπεία του ατυχήματος. Οι βασικές διαφορές του χρόνιου εκφυλισμού του υπερακανθίου τένοντα από την οξεία ρήξη, όπως αυτές διακρίνονται στα απεικονιστικά φιλμς μιας μαγνητικής τομογραφίας, εντοπίζονται στην έκταση της βλάβης και στην παρουσία χρόνιων αλλοιώσεων καθ' όλο το μήκος του υπερακανθίου τένοντα. Ακόμη, σε τραυματισμό που θα δικαιολογούσε τραυματική ρήξη του υπερακανθίου, θα έπρεπε να συνυπάρχουν, στη μαγνητική τομογραφία, εκτεταμένα οιδήματα, κακώσεις και αιμορραγικά στοιχεία εντός του θυλάκου, τα οποία δεν υπάρχουν στην παρούσα περίπτωση. Με βάση την εμπειρία, εκπαίδευση του, στην αναγνώριση απεικονιστικών φιλμς, δεν είναι δυνατό να υπάρχει και να μην φανεί στη μαγνητική τομογραφία τραυματική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα. Περαιτέρω, ανέφερε πως, βλέποντας μια μαγνητική τομογραφία, τόσο οι ακτινολόγοι όσο και οι χειρούργοι ορθοπεδικοί, μπορούν να αντιληφθούν πότε ένας τένοντας έχει εκφυλιστικές αλλοιώσεις και πότε έχει υποστεί τραυματική ρήξη. Η Ενάγουσα, σύμφωνα και με την έκθεση του ακτινολόγου, Τεκμήριο 18, είχε ήπιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις του υπερακάνθιου τένοντα και δεν είχε τραυματική ρήξη. Κατ΄ επέκταση, δεν υπάρχει τρόπος ή μηχανισμός η Ενάγουσα να υποστεί μεταγενέστερη ρήξη η οποία να οφείλεται στο εν λόγω ατύχημα. Μεταγενέστερη τραυματική ρήξη μπορεί να προκληθεί μόνο μετά από νέο ατύχημα ή τραύμα. Μια τραυματική ρήξη είναι οξεία και γίνεται αμέσως αντιληπτή, τόσο κλινικά όσο και απεικονιστικά. Οι θεωρίες περί αγγειακών βλαβών (αιμάτωσης του τένοντα) ή εκφυλιστικών αλλοιώσεων ως απότοκο τραυματισμού, που οδηγούν σε μετέπειτα ρήξη, στερούνται επιστημονικής τεκμηρίωσης. Αναφορικά με την υπακρωμιακή πρόσκρουση, δηλαδή της πρόσκρουσης του υπερακάνθιου τένοντα στο ακρώμιο, ή το υπακρωμιακό συμφορητικό σύνδρομο, που δυνατό να καταστήσουν αναγκαία τη διεξαγωγή ακρωμιοπλαστικής ή αλλιώς αφαίρεσης τμήματος του κατώτερου άκρου του ακρωμίου, είναι το αποτέλεσμα εκ γενετής ανατομικών παραλλαγών του ακρωμίου (κάτι που με βάση το Τεκμήριο 18 η Ενάγουσα δεν είχε) ή εκφυλιστικών αλλοιώσεων και ουδεμία σχέση έχει με τραυματισμό του ώμου. Με βάση τα αποτελέσματα και των τριών μαγνητικών τομογραφιών στις οποίες υποβλήθηκε η Ενάγουσα (Τεκμήρια 18, 19 και 20), αυτή ουδέποτε υπέστηκε τραυματική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα. Η μόνη σωματική βλάβη που υπέστηκε, συνεπεία του ατυχήματος, ήταν θλάση/κάκωση της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, η οποία, όπως φαίνεται από τα Τεκμήρια 19 και 20, υποχώρησε χωρίς να αφήσει κατάλοιπα. Η Ενάγουσα είχε και πριν και μετά το ατύχημα ήπιες χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις του υπερακάνθιου τένοντα, οι οποίες δεν οφείλονται στο ατύχημα ούτε και επιδεινώθηκαν από το ατύχημα. Επιπρόσθετα, ο Μ.Υ. εξήγησε πως οι ήπιες χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις ή όπως αλλιώς λέγονται ήπια χρόνια τενοντίτιδα, πολλές φορές δεν προκαλούν συμπτώματα σε ασθενείς και ο μόνος τρόπος διαπίστωσης της ύπαρξής τους είναι η διεξαγωγή μαγνητικής τομογραφίας. Οι εκφυλιστικές αυτές αλλοιώσεις είναι θέμα χρόνου να προκαλέσουν συμπτώματα ή φλεγμονές στον ώμο και οι φλεγμονές αυτές είναι οι αντιδράσεις του οργανισμού στη χρόνια φθορά του τένοντα. Οι χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις είναι μια πολύ κοινή πάθηση από την οποία υποφέρουν πολλοί άνθρωποι, αρκετοί από τους οποίους δεν παρουσιάζουν συμπτώματα από την αρχή, αλλά ακόμα και όταν εμφανίσουν συμπτώματα αυτά είναι παροδικά. Περαιτέρω κάποιος που υποφέρει από τα συμπτώματα αυτά, σε κάποια χρονική στιγμή της ζωής του, μπορεί ακόμα και σε χρονικές περιόδους που δεν έχει συμπτώματα, να προσποιηθεί ότι έχει τα συμπτώματα παραπλανώντας έτσι το γιατρό που διεξάγει κλινική εξέταση. Ως εκ τούτου μια κλινική εξέταση προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο ένα πρόσωπο υποφέρει από δυσκαμψία ή αδυναμία απαγωγής του ώμου δεν μπορεί να είναι αντικειμενική, γι΄ αυτό απαιτείται και απεικονιστική εξέταση. Μέσα από τις αγορεύσεις τους οι ευπαίδευτοι συνήγοροι ανέπτυξαν τις θέσεις και τα επιχειρήματά τους. Είναι εμφανής η μεγάλη διάσταση και η εκ διαμέτρου αντίθετη θεώρηση της υπόθεσης, τόσο για το θέμα της ευθύνης αλλά για τα θέματα των αποζημιώσεων, είτε αυτά αφορούν στις ειδικές ζημιές, είτε στους τραυματισμούς της Ενάγουσας, ιδιαίτερα δε στο θέμα της ανικανότητας για εργασία. Το Δικαστήριο διατηρεί κατά νου τις θέσεις των δύο συνηγόρων και δεν κρίνει απαραίτητο να τις επαναλάβει. Θα αξιολογηθούν αυτές μέσα από την αιτιολογία της απόφασης. Αξιολόγηση μαρτυρίας:- Κατά την ακροαματική διαδικασία το Δικαστήριο είχε την ευχέρεια και παρακολούθησε με κάθε δυνατή προσοχή, όλους τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιον του. Με κριτήριο την όλη συμπεριφορά και στάση τους στο εδώλιο του μάρτυρα, κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, καθώς και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, σε συνυφασμό με το περιεχόμενο των τεκμηρίων της υπόθεσης, το Δικαστήριο προβαίνει στην αξιολόγηση τους. Οι Μ.Ε.5 και 6 είναι επιθεωρήτριες στο Επαρχιακό Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λεμεσού. Η μαρτυρία τους συνίστατο στην κατάθεση τεκμηρίων και αναγνώριση ήδη κατατεθειμένων τεκμηρίων, τα οποία αφορούν στις ασφαλιστέες αποδοχές της Ενάγουσας αλλά και στη διαδικασία που αυτή υπέβαλε αίτηση για σύνταξη ανικανότητας. Η μαρτυρία τους γίνεται αποδεκτή στο σύνολό της όπου αυτή προέρχεται από προσωπική γνώση. Συνεπώς, το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 41 έως 48 δε γίνεται αποδεκτό, αφού η Μ.Ε.6 δεν είχε λάβει μέρος στη διαδικασία της αίτησης για ανικανότητα ούτε στη σύνταξή τους. Οι εν λόγω μάρτυρες δεν έχουν συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους δεν αμφισβητήθηκε. Η αντεξέταση τους περιορίστηκε σε διευκρινιστικές ερωτήσεις. Η Μ.Ε.2 επίσης είναι πρόσωπο το οποίο δεν έχει συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Εργαζόταν κατά τον ουσιώδη επίδικο χρόνο στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, Λάρνακας και αργότερα Λεμεσού, (κατά το ατύχημα στη Λάρνακα και κατά την επιτόπια επιθεώρηση στη Λεμεσό) και τώρα, μετά το 2011 στο ΤΕΠΑΚ. Κατά την αντεξέταση της ήταν σταθερή στη μαρτυρία που έδωσε κατά την κύρια εξέταση. Είναι γεγονός πως σε κάποιες ερωτήσεις φάνηκε να μη θυμόταν να δώσει απαντήσεις, όμως υπενθυμίζεται ότι έχουν παρέλθει επτά χρόνια από την ημέρα που αυτή επισκέφθηκε το χώρο εργασίας της Ενάγουσας. Εν πάση περιπτώσει, δεν κατέθεσε κάτι διαφορετικό από αυτό που αναφέρεται στην επιστολή (Τεκμήριο 14) που αποστάληκε στο δικηγόρο της Ενάγουσας. Ούτως ή άλλως, μόνο πληροφορίες μπόρεσε να συλλέξει για το επίδικο ατύχημα αφού ο χώρος είχε διαμορφωθεί λόγω αλλαγών που έγιναν μετά την ημέρα του ατυχήματος. Παρατηρείται πως η μάρτυρας αυτή ανέφερε ότι η Ενάγουσα της είπε ότι πάτησε σε φθαρμένο σκαλοπάτι, γεγονός που δεν αναφέρθηκε από αυτήν στο Τεκμήριο 14 (το οποίο υπογράφεται από προϊστάμενο αλλά συντάχθηκε από τη μάρτυρα). Η μάρτυρας εξήγησε ότι δεν το ανέφερε επειδή ο χώρος είχε αλλοιωθεί κατά την επίσκεψη της, και δεν μπορούσε να διαπιστώσει αν ήταν αλήθεια. Ορθότερο ήταν να γίνει καταγραφή της θέσης της Ενάγουσας, ωστόσο αυτό το στοιχείο από μόνο του δεν κρίνεται ικανό για να κλονίσει την αξιοπιστία της Μ.Ε.
- Σημειώνεται περαιτέρω πως η Μ.Ε.2 ζήτησε λεπτομέρειες, από υπάλληλους του ταχυδρομείου όπου έγινε το ατύχημα, για να επιβεβαιωθούν τα λεγόμενα της Ενάγουσας και όμως ουδείς της ανέφερε ότι πήγε στο χώρο για να δει αν υπήρχε φθαρμένο σκαλοπάτι. Ακόμη η Μ.Ε.2 αντιλήφθηκε πως η υπεύθυνη του Ταχυδρομείου δεν ήθελε να εμπλακεί περισσότερο, εφόσον δεν είδε την Ενάγουσα κατά την πτώση της. Προφανώς, αν από πλευράς ταχυδρομικών υπηρεσιών γινόταν έγκαιρη γνωστοποίηση, ως ήταν και η υποχρέωση τους από το νόμο, τότε η Μ.Ε.2 θα ήταν σε καλύτερη θέση να βοηθήσει περισσότερο το Δικαστήριο. Συνακόλουθα, κρίνεται ότι οι περιστάσεις που η Μ.Ε.2 ειδοποιήθηκε και πήγε στο χώρο του ατυχήματος ήταν τέτοιες που δεν της επέτρεπαν να ενεργήσει διαφορετικά, ως εκ τούτου δεν είναι ορθό να της προσδοθεί αναξιοπιστία. Ως εκ τούτου η μαρτυρία της Μ.Ε.2 γίνεται αποδεκτή. Αναφορικά με τη μαρτυρία της Ενάγουσας (Μ.Ε.1), το Δικαστήριο δεν έχει ικανοποιηθεί για την αλήθεια όλων των λεγομένων της. Γίνεται αποδεκτή η μαρτυρία της ως προς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το ατύχημα της 22.03.
- Δεν παραγνωρίζεται το γεγονός ότι αρνήθηκε ότι επισκέφθηκε το χώρο, αργότερα, στην παρουσία της Μ.Ε.2, επιθεωρήτριας, ωστόσο επειδή πέρασαν σχεδόν επτά χρόνια από την ημέρα της επίσκεψης, είναι ενδεχόμενο να είναι αυτή η αιτία που δεν θυμόταν το γεγονός. Θα πρέπει δε να σημειωθεί πως η Μ.Ε.2, της οποίας η μαρτυρία έγινε αποδεκτή, ανέφερε πως η Ενάγουσα της ανέφερε για φθαρμένο σκαλοπάτι. Επίσης θα πρέπει να επισημανθεί πως για το θέμα αυτό, η μαρτυρία της Ενάγουσας είναι η μόνη ενώπιον του Δικαστηρίου. Στο χώρο του ταχυδρομείου, προφανώς υπήρξαν υπεύθυνοι, και ουδείς ανέφερε στη Μ.Ε.2 ότι έλεγξε και δεν υπήρξε φθαρμένο σκαλοπάτι. Ούτε και ενώπιον του Δικαστηρίου παρουσιάστηκε μάρτυρας για να καταθέσει κάτι το αντίθετο. Ως εκ τούτου, οι σχετικές υποβολές της υπεράσπισης στερούνται μαρτυρικού υπόβαθρου και απορρίπτονται. Για τους λόγους, ωστόσο, που θα εξηγηθούν στη συνέχεια, η μαρτυρία της Ενάγουσας αναφορικά με τα αποτελέσματα και τις συνέπειες των τραυμάτων της, κρίνεται υπερβολική. Όπως θα διαφανεί, η μαρτυρία της σ΄ αυτά τα ζητήματα δεν υποστηρίζεται από αξιόπιστη ιατρική μαρτυρία. Ως μη αποδεκτή κρίνεται η μαρτυρία της ότι, μετά που επέστρεψε, το Μάιο 2006, στην εργασία της, ήταν δύσκολο γι΄ αυτήν να την εκτελεί, ως και την εργασία της στην υπεραγορά Καρσερά, και όμως παρά τη δυσκολία άντεξε μέχρι τις 23.03.2007 οπότε υποβλήθηκε σε εγχείρηση δεξιού ώμου από τον ιατρό Παναγιώτου. Της διαφεύγει όμως, ότι από 05.03.2007 μέχρι 23.03.2007 βρισκόταν με άδεια ασθενείας στη βάση αυχενικού συνδρόμου, κατόπιν άδειας από δύο ξεχωριστούς ιατρούς (μέρος Τεκμηρίου 30) και όχι του δεξιού της ώμου. Είναι άξιον απορίας γιατί δεν επικαλέστηκε στους δύο ιατρούς (Πατσαλίδη και Παναγιώτου) τον τραυματισμό στο δεξιό της ώμο εφόσον συνέχιζε το πρόβλημα, δεδομένης και της μη παραχώρησης περαιτέρω άδειας ασθενείας από τον ιατρό Σιμιλλίδη μετά το Μάιο του 2006 ο οποίος ήταν ο θεράπων ιατρός. Περαιτέρω δε, άξιον απορίας, δεδομένων των προαναφερόμενων στοιχείων, είναι και το γεγονός ότι ενώ από 05.03.2007 μέχρι 23.03.2007 βρισκόταν με άδεια ασθενείας, λόγω αυχενικού συνδρόμου και καμία άλλη επίσκεψη έκανε σε ιατρό για να παραπονεθεί για τον επίδικο τραυματισμό της, όλως παραδόξως στις 23.03.2007 υποβάλλεται σε εγχείρηση για αποκατάσταση του τραυματισμού στο δεξιό της ώμο. Διαπιστώνεται κατ' επέκταση πως η μη παραχώρηση άδειας ασθενείας μετά τον Μάϊο του 2006 συνάδει περισσότερο με τη θέση ότι η Ενάγουσα αποθεραπεύθηκε, παρά με το ότι είχε πρόβλημα αλλά δεν επισκεπτόταν ιατρό. Όφειλε η Ενάγουσα να δώσει πειστικές εξηγήσεις που δεν επισκέφθηκε ιατρό, για περίοδο 9 μηνών περίπου, για το δεξιό της ώμο. Προς ενίσχυση της θέσης της ότι σήμερα δεν μπορεί να εργάζεται λόγω του επίδικου τραυματισμού της επικαλέστηκε το ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 12) καθώς και το γεγονός ότι κρίθηκε 75% ανίκανη για εργασία από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η θέση της δεν γίνεται αποδεκτή. Ο ιατρός Σολομωνίδης ο οποίος έκδωσε το Τεκμήριο 12, με ημερομηνία 15.04.2008, δεν κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου και ως εκ τούτου δεν μπορεί να δοθεί στη σύντομη αναφορά του, για ανικανότητα εργασίας, βαρύτητα. Όσον αφορά στην ανικανότητα εργασίας κατά 75% από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στο Τεκμήριο 48 που αφορά στην έγκριση της ανικανότητας, υπάρχει αναφορά σε διάγνωση εγχείρησης δεξιού ώμου και μετεγχειρητική αδυναμία δεξιού άνω άκρου χωρίς να προσδιορίζεται ότι σχετίζεται με τον τραυματισμό κατά τις 22.03.
- Ούτε και κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ο συντάξας το τεκμήριο
- Εν πάση δε περιπτώσει, επί του εν λόγω τεκμηρίου, ημερομηνίας 08.12.2008, αναφέρεται (στην τελευταία σελίδα) ότι ήταν απαραίτητη σε ένα χρόνο η επανεξέταση με νέα ιατρική έκθεση. Καμιά τέτοια έκθεση παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο, αλλά ούτε και μαρτυρία ότι ετοιμάστηκε τέτοια έκθεση. Μ.Ε.3 κατέθεσε ο ιατρός Πατσαλίδης. Όσον αφορά στις γνώσεις του ως παθολόγος, ουδεμία αμφιβολία εγείρεται, ωστόσο κρίνεται πως, προφανώς λόγω της μακράς γνωριμίας του με την οικογένεια της Ενάγουσας (ήταν ιατρός της ΚΕΟ για χρόνια στην οποία εργαζόταν ο σύζυγος της Ενάγουσας), ήταν ο οικογενειακός ιατρός, επιχείρησε να βοηθήσει την Ενάγουσα προκειμένου να στοιχειοθετηθεί ότι από το ατύχημα υπήρξε ρήξη υπερακάνθιου τένοντα, κάνοντας σχετική αναφορά σε ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο φέρει ημερομηνία 14.08.2007 (Τεκμήριο 3). Παρατηρείται, ωστόσο, ότι μετά την εισαγωγή της Ενάγουσας, κατά τις 22.03.2006, στην Πολυκλινική Υγεία, ως ο ίδιος ανέφερε, ανέλαβε ο ορθοπεδικός Φ. Σιμιλλίδης και αυτός δεν είχε προσωπική γνώση, αλλά μόνο τον πληροφορούσε γενικά η Ενάγουσα για την κατάσταση της υγείας της. Κατά την αντεξέταση του επισφραγίστηκε πως η αναφορά του περί ρήξης υπερακάνθιου τένοντα, στο Τεκμήριο 3, ήταν καθαρά προς υποβοήθηση της Ενάγουσας, και εν πάση περιπτώσει αυθαίρετη, καθότι η παραπομπή του σε M.R.I. το οποίο επιβεβαίωνε κάτι τέτοιο, φάνηκε πως στερείται πραγματικού υπόβαθρου, αφού τέτοιο M.R.I., από το Αχίλλειο ή να διατάχθηκε από τον ιατρό Παναγιώτου, δεν έγινε ποτέ, ο δε ιατρός Παναγιώτου ήταν ξεκάθαρος γι΄ αυτό. Ούτε παρουσιάστηκε τέτοια εξέταση ενώπιον του Δικαστηρίου. Πέραν των προαναφερόμενων, υπενθυμίζεται πως πρόκειται για ιατρό παθολόγο, ο οποίος δεν έχει εξειδικευμένη γνώση για θέματα ορθοπεδικής. Αναφορικά με τους ιατρούς, Μ.Ε.4 (Φ. Σιμιλλίδη), Μ.Ε.8 (Α. Παναγιώτου) και Μ.Υ. (Κ. Ζωδιάτη), κρίνεται ορθό όπως η μαρτυρία τους αξιολογηθεί, τόσο ξεχωριστά όσο και σε παραλληλισμό με ό,τι είπαν για τον τραυματισμό της Ενάγουσας και τις συνέπειες αυτού, ενόψει του ότι και οι τρεις κλήθηκαν ως ειδικοί για το ίδιο ζήτημα. Η προσπάθεια και των τριών ήταν να πείσουν και να διαφωτίσουν το Δικαστήριο, αυτό ήταν και το ζητούμενο, για την πραγματική διάσταση του τραυματισμού της Ενάγουσας. Με κάθε σεβασμό στις γνώσεις, εμπειρία και ικανότητα των ιατρών, το Δικαστήριο δεν έχει ικανοποιηθεί για την αποδοχή της γνώμης των Μ.Ε.4 και Μ.Ε.8, για τους λόγους που εξηγούνται στη συνέχεια. Υπενθυμίζεται ότι οι Μ.Ε.4 και Μ.Ε.8 υποστήριξαν τη γνώμη ότι η Ενάγουσα υπέστηκε μετατραυματική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα δεξιού ώμου με αποτέλεσμα αυτή να καταστεί ανίκανη για εργασία. Ο Μ.Ε.4 ενώ αρχικά γνωματεύει (Τεκμήριο 17) ότι ο τραυματισμός της Ενάγουσας ήταν η οστική θλάση της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, θεωρεί ότι και ο εκφυλισμός του τένοντα, ο οποίος απεικονίζεται στην πρώτη μαγνητική τομογραφία (6 μέρες μετά το επίδικο ατύχημα), προέρχεται από το ατύχημα. Προκύπτει όμως αντίφαση, αφού στην αντεξέταση του αποδέχτηκε πως η εκφύλιση προέρχεται από φυσική φθορά. Σημειώνεται πως η περίοδος άδειας ασθενείας που παραχώρησε στην Ενάγουσα ήταν μέχρι τέλος Μαϊου 2006, συνεπώς θεώρησε ότι αυτή ήταν η δικαιολογημένη περίοδος και μετά να επιστρέψει στην εργασία της. Δεν τον εμπόδιζε οτιδήποτε, αν πίστευε, ως ιατρός, ότι απαιτούνταν περαιτέρω άδεια να την παραχωρήσει. Η απάντηση που έδωσε σε σχετική ερώτηση, ήταν πως για περαιτέρω άδεια υπήρχαν τα αρμόδια όργανα για να αποτινόταν η Ενάγουσα. Δεν γίνεται όμως πιστευτός, αρμόδιος ήταν και αυτός ως θεράπων ιατρός, αρκεί η άδεια να ήταν δικαιολογημένη. Εκτός και αν εννοούσε ότι η Ενάγουσα του ζητούσε να της παραχωρήσει κάποιο πιστοποιητικό για ανικανότητα προς εργασία και αυτός δεν πίστευε σε κάτι τέτοιο, οπότε έπρεπε να εξετασθεί από ιατροσυμβούλιο, ως αρμόδιο όργανο. Μαρτύρησε ακόμη ο Μ.Ε.4 για επιδείνωση της κατάστασης της Ενάγουσας, περί τον Ιανουάριο του 2007, λίγο δηλαδή πριν την εγχείρηση που την υπέβαλε ο ιατρός Παναγιώτου στις 23.03.
- Ωστόσο, στα δύο ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσε (Τεκμήρια 4 και 17), ουδεμία αναφορά κάνει περί τέτοιας επιδείνωσης. Επίσης, εφόσον επρόκειτο για επιδείνωση πώς και δεν δόθηκε κάποια αναρρωτική άδεια. Δεν γίνεται αποδεκτή η εν λόγω μαρτυρία του και κρίνεται πως αφορά προσπάθεια να συνδεθεί η κατάσταση της Ενάγουσας με την εγχείρηση που ακολούθησε στις 23.03.
- Κρίνεται δε πως και ο Μ.Ε.4 προφανώς λόγω της πελατειακής σχέσης που είχε με την Ενάγουσα (προκύπτει και από τα ιατρικά πιστοποιητικά, Τεκμήρια 23, 24, 25, 26 και 28, για άλλα προβλήματα) επιχείρησε να τη βοηθήσει για εξασφάλιση μεγαλύτερων αποζημιώσεων. Ο Μ.Ε.8 χειρούργησε την Ενάγουσα στις 23.03.2007 στο δεξιό ώμο. Επίσης δεν έπεισε το Δικαστήριο για μετατραυματική ρήξη υπερακάνθιου τένοντα και ότι εξ' αιτίας αυτού υπήρξε ανικανότητα για εργασία. Κατ' αρχήν ήταν η γνώμη του ότι η ρήξη υπερακάνθιου τένοντα δεν απεικονίζεται σε μαγνητική τομογραφία και γι' αυτό προχώρησε στην εγχείρηση αποκατάστασης του ώμου χωρίς να προβεί σε σχετική εξέταση. Παρατηρείται όμως ότι ο εν λόγω ιατρός δεν επικαλέστηκε κάποιο σύγγραμμα ή επιστημονικό άρθρο το οποίο να υποστηρίζει τη γνώμη του. Φαίνεται πως οι άλλοι δύο ιατροί, Σιμιλλίδης (Μ.Ε.4) και Ζωδιάτης (Μ.Υ.), συμφωνούν πως η κλινική εξέταση από μόνη της δεν είναι αρκετή για γνωμάτευση, ίσως υποψία μόνο, για ρήξη τένοντα. Και ο ιατρός Σιμιλλίδης κατέθεσε ότι είχε υποψία αλλά πριν την εγχείρηση είπε ότι θα υπέβαλλε την Ενάγουσα σε μαγνητική τομογραφία. Παρεμβάλλει εδώ αναγκαίο να αναφερθεί πως ο εν λόγω ιατρός, Μ.Ε.8, θεωρεί ότι η εκφύλιση του τένοντα συνιστά είδος ρήξης αυτού. Αν είναι όμως έτσι, τότε υπάρχει απεικόνιση από την πρώτη μαγνητική εξέταση που έγινε, 6 μέρες μετά το επίδικο ατύχημα, όπου γίνεται λόγος για εκφύλιση τένοντα. Άρα υπό αυτή την έννοια η ρήξη του εν λόγω τένοντα φαίνεται - απεικονίζεται στη μαγνητική τομογραφία. Επομένως προκύπτει αντίφαση στη θέση του. Επιπρόσθετα, ο Μ.Ε.8 δεν εξήγησε στο Δικαστήριο πώς και γιατί μια τραυματική ρήξη υπερακάνθιου τένοντα, αφού πρόκειται για σχίσιμο ή τρύπα ως ο ίδιος κατέθεσε, δεν εμφανίζεται ή απεικονίζεται στη μαγνητική τομογραφία όταν απεικονίζεται η εκφύλιση του τένοντα όπως συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση. Ο Μ.Ε.8 κατέθεσε ακόμη ότι, στην πρώτη εξέταση που έκανε στην Ενάγουσα, στις 08.02.2007, υπήρχε επώδυνη και τρομερή δυσκαμψία του δεξιού της ώμου και έντονο άλγος στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ο δεξιός ώμος ήταν σε φλεγμονώδη κατάσταση. Παρατηρείται πως πρόκειται για κάτι όντως σοβαρό, όμως καμία τέτοια αναφορά γίνεται σε οποιοδήποτε πιστοποιητικό του για την περίοδο αυτή, αλλά ούτε και παραχωρείται αναρρωτική άδεια ως θα ήταν λογικό. Αντίθετα, διαπιστώνεται ότι η πρώτη φορά που παραχωρείται άδεια ασθενείας, από τον εν λόγω μάρτυρα, είναι για την περίοδο 18.03.2007 μέχρι 23.03.2007 και για άλλη αιτία, ήτοι αυχενικό σύνδρομο (βλέπε μέρος του Τεκμηρίου 30). Σημειωτέον δε ότι η Ενάγουσα ήταν ήδη με άδεια ασθενείας από άλλο ιατρό (Μ.Ε.3), παθολόγο, πάλι για αυχενικό σύνδρομο, και όλως παραδόξως στις 23.03.2007 υποβάλλεται σε εγχείρηση για αποκατάσταση «μετατραυματικής ρήξης υπερακάνθιου τένοντα», από το Μ.Ε.8, χωρίς όμως να προηγείται μαγνητική τομογραφία. Από όλα τα προαναφερόμενα, προβάλλουν εύλογα ερωτηματικά τα οποία δεν πείθουν το Δικαστήριο για την ύπαρξη, είτε ρήξης υπερακάνθιου τένοντα ή μετατραυματικής του ρήξης, εξαιτίας του επίδικου τραυματισμού της Ενάγουσας. Ανέφερε επίσης ο Μ.Ε.8 ότι κατά την αρθροσκόπηση στην οποία υπέβαλε την Ενάγουσα, στις 23.03.2007, αντιλήφθηκε ότι υπήρχε ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα διότι υπήρχε φρέσκα αιμορραγία την οποία αυτός είδε. Δεν κρίνεται ως αρκετό αυτό το στοιχείο, αφού σε άλλο στάδιο της μαρτυρίας του κατέθεσε πως η αιμορραγία μπορεί να προκύπτει και εξ' αιτίας της εκφύλισης του τένοντα όπου δημιουργείται φλεγμονή. Εν πάση περιπτώσει, αν η αιμορραγία ήταν «φρέσκα» σημαίνει ότι δε σχετιζόταν με το ατύχημα που έγινε στις 22.03.
- Θα πρέπει σ' αυτό το στάδιο να επισημανθεί πως η επιλογή της επέμβασης από τον Μ.Ε.8, χωρίς τη μαγνητική τομογραφία, δεν θα ήταν κατ' ανάγκη αδυναμία στη μαρτυρία του ως προς την απόδειξη ρήξης του τένοντα, αν παρουσίαζε στο Δικαστήριο απεικονιστικό φιλμ από την αρθροσκόπηση, ώστε να ενισχύεται η γνώμη του αφού συγκριθεί με τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας. Δεν το έπραξε όμως, νοουμένου βέβαια ότι θα απεικονιζόταν η ρήξη και όχι φρέσκα αιμορραγία μόνο, η οποία μπορεί να προέρχεται και από φλεγμονή λόγω εκφύλισης του τένοντα. Η απάντηση που έδωσε κατά την αντεξέταση πως δεν κρατά όλα τα φιλμς των επεμβάσεων που κάνει, δεν καλύπτει το κενό. Για τον ίδιο μπορεί τα φιλμς να είναι κοινά, για τον κάθε ασθενή όμως αλλά και για το Δικαστήριο έχουν ξεχωριστή σημασία. Ως ανατρεπτική της γνώμης του Μ.Ε.8 ότι, η Ενάγουσα μετά που την υπέβαλε σε εγχείρηση στις 23.03.2007, ήταν ανίκανη για εργασία και γι΄ αυτό της χορηγούσε σχετική άδεια μέχρι το Δεκέμβριο του 2008 οπότε και κρίθηκε ανίκανη κατά 75% από το Ιατρικό Συμβούλιο, είναι η μαρτυρία του πως μετά την επέμβαση του, ο δεξιός ώμος της Ενάγουσας δε λειτουργεί πλήρως αλλά μόνο κατά 70%. Ελλείψει όμως άλλης εξήγησης από τον Μ.Ε.8, προφανώς η λειτουργία του δεξιού ώμου κατά 70% δεν μπορεί να κριθεί ότι δικαιολογεί ανικανότητα για εργασία, έστω κατά 75%, είτε ως καθαρίστρια είτε ως ταμίας σε υπεραγορά. Υπενθυμίζεται πως, το Δικαστήριο εξήγησε ήδη τους λόγους που δεν μπορεί να δοθεί βαρύτητα στο Τεκμήριο 48 βάση του οποίου η Ενάγουσα κρίθηκε 75% ανίκανη εργασίας. Από την πλευρά του ο Μ.Υ. άφησε εξαιρετική εντύπωση, ήταν καθ' όλα ευκρινής και χωρίς κενά ή δισταγμό ή περιστροφές κατέθεσε την επιστημονική του άποψη, αφού μελέτησε το περιεχόμενο των τεκμηρίων που είχαν κατατεθεί στο Δικαστήριο. Δεν παραγνωρίζεται το γεγονός ότι ο εν λόγω μάρτυρας δεν εξέτασε την Ενάγουσα, ωστόσο οι ιατροί που την εξέτασαν δεν έχουν πείσει το Δικαστήριο, για τους λόγους που εξηγήθηκαν, ως προς το μέγεθος και την έκταση των τραυματισμών της. Υπάρχει δε ένα σημαντικό στοιχείο μέσα από τη μαρτυρία του Μ.Υ. το οποίο δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση. Ο Μ.Υ. έχει ειδικευθεί στην ανάγνωση απεικονιστικών φιλμς, όπως είναι και η μαγνητική τομογραφία, ενώ τέτοια ειδίκευση δεν έχουν οι Μ.Ε.4 και Μ.Ε.
- Ο Μ.Υ. ήταν απόλυτος πως ήταν αδύνατο να υπήρχε ρήξη υπερακάνθιου τένοντα και να μην απεικονίζεται στη μαγνητική τομογραφία. Επιπλέον, όπως είναι αντιληπτό, η μαρτυρία του Μ.Υ. έχει καθοριστική σημασία για τις αποζημιώσεις που αφορούν τους τραυματισμούς της Ενάγουσας, ανεξάρτητα βέβαια από το θέμα της ευθύνης, το οποίο θα εξετασθεί στη συνέχεια. Δεν υποβλήθηκε στο Μ.Υ. ότι είχε κάποιο συμφέρον να δώσει τη γνώμη που έδωσε. Προς τι τέτοια γνώμη ή ποιο το όφελος αυτής του της γνώμης η οποία ενδεχομένως να κοστίσει στην Ενάγουσα αρκετές χιλιάδες από τις αποζημιώσεις της. Επίσης το Δικαστήριο δε διαπιστώνει κλονιστικά στοιχεία στη μαρτυρία του Μ.Υ. η οποία εν πολλοίς συνάδει και με τα όσα κατέθεσε ο Μ.Ε.4 (ιατρός Σιμιλλίδης) μέχρι του σημείου βέβαια όπου ο τελευταίος κάνει λόγο για μετατραυματική ρήξη και αφορά την περίοδο μετά τον Μάιο του 2006 όπου είχε λήξει η αναρρωτική άδεια που παραχώρησε. Ο Μ.Υ. απέρριψε βέβαια τέτοια γνώμη εξηγώντας ότι μόνο με νέο τραυματισμό δημιουργείται και εν πάση περιπτώσει, δεν υπήρχε τέτοιο εύρημα μέσα από τις μεταγενέστερες εξετάσεις (Τεκμήρια 19 και 20) από την πρώτη (Τεκμήριο 18) μαγνητική τομογραφία. Το Δικαστήριο, χωρίς ενδοιασμό, αποδέχεται ως αξιόπιστη τη μαρτυρία - γνώμη του Μ.Υ. Ο Μ.Ε.7 δεν κρίνεται αξιόπιστος. Δεν είναι δυνατό να εκδώσει απόδειξη το 2013 για φυσιοθεραπείες που έκανε το
- Η πάροδος τέτοιου μεγάλου χρονικού διαστήματος απαιτεί εξαιρετικές συνθήκες και περιστάσεις που δεν εξήγησε ώστε να γίνει πιστευτός. Ούτε τιμολόγιο εξέδωσε κατά την ολοκλήρωση των φυσιοθεραπειών, που ως ισχυρίζεται έκανε, αλλά ούτε και ζήτησε οποτεδήποτε στο παρελθόν από την Ενάγουσα την πληρωμή και αυτή να αρνήθηκε. Επιπλέον η μαρτυρία του ότι σταμάτησε τις φυσιοθεραπείες, στις 25.09.2006, κατόπιν οδηγιών του ιατρού Σιμιλλίδη, είναι σε αντίφαση με τη μαρτυρία του τελευταίου ο οποίος ανέφερε ότι συνέστησε συντηρητική αγωγή στην Ενάγουσα, δηλαδή φυσιοθεραπεία και αντιφλεγμονώδη φάρμακα, μέχρι τέλος Μαΐου
- Επομένως, η όποια φυσιοθεραπεία έγινε, αν έγινε, μέχρι το Σεπτέμβριο του 2006 δεν καλυπτόταν ούτως ή άλλως από οδηγίες του ιατρού. Προφανώς αφορούσε άλλα προβλήματα της Ενάγουσας τα οποία ως διαφάνηκε είχε ή άλλη χρονική περίοδο. Ευρήματα Δικαστηρίου:- Λαμβάνοντας υπόψη την αξιόπιστη μαρτυρία, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση, και τα οποία αποτελούν ευρήματα επί των πραγματικών γεγονότων, έχουν ως ακολούθως: Η Ενάγουσα, ηλικίας σήμερα 52 ετών περίπου, εργαζόταν ως καθαρίστρια στις υπηρεσίες των Κυβερνητικών Ταχυδρομείων τα οποία ανήκουν στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ταυτόχρονα, τα απογεύματα και κάποιες αργίες εργαζόταν στην υπεραγορά Καρσεράς ως ταμίας. Στις 22.03.2006 η Ενάγουσα, αφού καθάρισε το ταχυδρομείο επί της οδού Σοφίας Τσίρου στη Λεμεσό, επιχείρησε φεύγοντας να πετάξει σακούλα από σκουπίδια. Κατά την έξοδο της, πορευόμενη από την πλαϊνή πίσω πόρτα, πατώντας σε φθαρμένο σκαλοπάτι, έπεσε πάνω σε πλαϊνή τζαμαρία η οποία βρισκόταν στο χώρο του ταχυδρομείου. Υπενθυμίζεται ότι η μαρτυρία περί φθαρμένου σκαλοπατιού προέκυψε ως η μόνη ενώπιον του Δικαστηρίου, αφού καμία μαρτυρία αντικρουστική τέθηκε από την πλευρά της Υπεράσπισης. Μετά τον τραυματισμό της η Ενάγουσα, και αφού της παρασχέθηκε κάποια βοήθεια από υπάλληλους του ταχυδρομείου, ο οικογενειακός της ιατρός - παθολόγος (Μ.Ε.3) την παρέπεμψε στην πολυκλινική Υγεία οπότε ανέλαβε την παρακολούθηση και τη θεραπεία της ο ιατρός ορθοπεδικός Φ. Σιμιλλίδης (Μ.Ε.4). Η Ενάγουσα παρέμεινε στην πολυκλινική μέχρι τις 24.03.
- Στις 28.03.2006 υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία δεξιού ώμου (Τεκμήριο 18) η οποία έδειξε φλεγμονή του υπερακάνθιου τένοντα, εκτεταμένο οστικό οίδημα στο ακρώμιο και στην ακρωμυοκλειδική άρθρωση καθώς και οίδημα των μαλακών μορίων της περιοχής. Ο ιατρός Σιμιλλίδης της συνέστησε συντηρητική θεραπεία με αντιφλεγμονώδη φάρμακα και φυσιοθεραπεία μέχρι τέλος Μαΐου
- Από την πτώση της Ενάγουσας ο τραυματισμός της, σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Υ., συνίσταται σε θλάση/κάκωση της ακρωμυοκλειδικής άρθρωσης. Η κάκωση αυτή θεραπεύεται με συντηρητική αγωγή σε περίοδο 3 - 4 εβδομάδων. Το εύρημα για εκφυλισμό του υπερακάνθιου τένοντα το οποίο προκύπτει μέσα από τη μαγνητική τομογραφία (Τεκμήριο 18) οφείλεται σε φυσική φθορά του τένοντα και όχι στον τραυματισμό της Ενάγουσας κατά τις 22.03.
- Επιπλέον, η Ενάγουσα υπέστηκε και μικροτραυματισμό στο μέτωπο με εγκεφαλική διάσειση, γεγονός που δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέτασή της. Πρόκειται για ελαφριά εγκεφαλική διάσειση, ως ανέφερε ο Μ.Ε.
- Είναι γι΄ αυτό, προφανώς, που δεν έτυχε ιατρικής σημασίας. Δεν υπέστηκε, ωστόσο, άλλη βλάβη, και ειδικότερα ρήξη ή μετατραυματική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα. Τέλος, γίνεται αποδεκτή η εισήγηση του συνηγόρου της Ενάγουσας ότι αυτή το μήνα Απρίλιο και Μάιο του 2006 απώλεσε από τις εργασίες της το συνολικό ποσό των ΛΚ508,
- Τούτο προκύπτει από το περιεχόμενο του Τεκμηρίου
- Νομική πτυχή:- Το αστικό αδίκημα της αμέλειας ρυθμίζεται από τα άρθρα 51 και 57 του Κεφ.
- Όσον αφορά την εξέταση και διακρίβωση του κατά πόσο υπήρξε αμέλεια κατ΄ αρχήν και έπειτα συντρέχουσα αμέλεια έχουν αναφερθεί τα ακόλουθα στην υπόθεση Μακρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 A.A.Δ. 1013, σελ. 1024: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα άρθρα 51, 57, 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148: Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lord
(1988)2 Αll E.R. 961, η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Mirafloresand the Abadese
(1967)1 All E.R. 672, 777, είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν το ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των εναγομένων, από τη μια και Ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα ...» Η έννοια της αμέλειας, όπως καθορίστηκε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Στη σελίδα 484 αναφέρει τα εξής: «Αυτό κατά εναρμονισμό προς το θεμελιωμένο ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Συναφώς θα υπενθυμίζαμε πως γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια [Elpiniki Panayiotou v. Georghios Kyriakou Mavrou
(1979)1 C.L.R. 215].» Ειδικότερα όσον αφορά στην υποχρέωση για παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας, γίνεται παραπομπή στις υποθέσεις Γεωπαν ΚΟ ΛΤΔ ν. Αδελφοί Λευκαρίτη Λτδ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1879 και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ν. Σταύρου Στυλιανού κ.ά
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718 στις οποίες τονίζεται η ανάγκη όπως ο εργοδότης επιδεικνύει προς τον εργοδοτούμενο την εύλογη φροντίδα για προμήθεια ασφαλούς εξοπλισμού και ασφαλούς συστήματος εργασίας. Στην υπόθεση Διονύσης Κυριάκου ν. Caramontani Bros Ltd
(2001)1Α Α.Α.Δ. 219 αποφασίστηκε ότι το καθήκον του εργοδότη, για παροχή ασφαλούς τόπου ή ασφαλούς συστήματος εργασίας, απέναντι στους υπαλλήλους του είναι απόλυτο και πως στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, το καθήκον του εργοδότη να προσφέρει και να διατηρεί ασφαλή χώρο χωρίς κινδύνους, για τους εργοδοτούμενους του, πρέπει να ασκείται ανεξάρτητα από το αν οι κίνδυνοι μπορούν να προβλεφθούν ή όχι. Ευθύνη:- Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω νομολογηθέντα καθώς και τα πραγματικά γεγονότα που συνθέτουν την παρούσα υπόθεση, κρίνεται ότι ο Εναγόμενος είναι υπεύθυνος για το επίδικο ατύχημα της 22.03.2006 για τους πιο κάτω λόγους: (α) Η ύπαρξη φθαρμένου σκαλοπατιού συνιστά κίνδυνο ο οποίος ήταν προβλεπτός με δυνατότητα αποτροπής, ωστόσο επειδή οι ταχυδρομικές υπηρεσίες δεν ήταν εναρμονισμένες με τη σχετική νομοθεσία, δεν προέβαιναν σε έλεγχο για τα θέματα ασφάλειας στο χώρο εργασίας, ως εκ τούτου δεν αντιλήφθηκαν τον κίνδυνο ο οποίος ήταν υπαρκτός. (β) Κατ΄ επέκταση, ούτε επιδιόρθωση έγινε αλλά ούτε και οποιαδήποτε προειδοποιητική πινακίδα τέθηκε για την ύπαρξη του κινδύνου. Επιπρόσθετα, ο Εναγόμενος κρίνεται ότι ευθύνεται ενόψει και του ότι οι ταχυδρομικές υπηρεσίες ήταν κάτοχοι του χώρου όπου συνέβηκε το ατύχημα. Αν και επρόκειτο για διαφορετικά γεγονότα, τα όσα αναφέρθηκαν στην υπόθεση Άθως Αγγελίδης ν. Κάτια Λούτσιου
(2010)1 Α.Α.Δ. 200, για τις αρχές που διέπουν το ζήτημα, είναι σημαντικά για την παρούσα υπόθεση. Αναφέρθηκαν τα εξής: «Όπως είναι θεμελιωμένο, κάτοχος ενός ακινήτου ή μέρος ακινήτου είναι το πρόσωπο που έχει επαρκή βαθμό ελέγχου του ακινήτου ώστε να του επιβάλλεται το καθήκον της επιμέλειας προς τα πρόσωπα που έρχονται ή βρίσκονται νόμιμα σ' αυτό. Ο βαθμός ελέγχου θεωρείται, εκ πρώτης όψεως, επαρκής αν είναι τέτοιος ώστε το άτομο που τον ασκεί να οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι παράλειψη του να ασκήσει επιμέλεια μπορεί να καταλήξει σε βλάβη ή ζημιά προσώπου που έρχεται ή βρίσκεται στο ακίνητο (Δέστε: Wheat v. Lacon (E.) & Co. Ltd [1966] 1 Q.B. 335). ............................................................................................................ Στην υπόθεση Κυριακίδης (ανωτέρω) παρατηρήθηκε ότι αυτή η πτυχή του κοινοδικαίου βρήκε την έκφραση της στις διατάξεις του Αρθρου 51
(2)(β) του Κυπριακού περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο θεσμοθετεί την ύπαρξη καθήκοντος επιμέλειας του κατόχου ακινήτου έναντι όλων των προσώπων που νόμιμα βρίσκονται σ' αυτό, δεν αναγνωρίζει όμως τέτοιο καθήκον, σε σχέση με την κατάσταση, τη συντήρηση ή την επιδιόρθωση του ακινήτου, έναντι του απλού αδειούχου. Σ' αυτή την περίπτωση, αναγνωρίζεται μόνον καθήκον προειδοποίησης του απλού αδειούχου για κάθε κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο, μέσα ή πάνω στο ακίνητο, τον οποίο ο κάτοχος γνωρίζει ή πρέπει να θεωρηθεί ότι γνωρίζει.» Επομένως, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες εφόσον είχαν τον έλεγχο και ήταν κάτοχοι του χώρου όπου συνέβηκε το επίδικο ατύχημα, γεγονός που δεν αμφισβητήθηκε, είχαν υποχρέωση τουλάχιστο, αν όχι και να συντηρήσουν, να προειδοποιήσουν για τον κίνδυνο από το φθαρμένο σκαλοπάτι, τόσο έναντι όλων αλλά και της Ενάγουσας, η οποία καθηκόντως το χρησιμοποίησε. Δεν το έπραξαν όμως. Συντρέχουσα αμέλεια:- Στη βάση των ευρημάτων εξετάζεται στη συνέχεια αν τα γεγονότα της υπόθεσης δικαιολογούν επίρριψη συντρέχουσας αμέλειας στην Ενάγουσα. Παρατηρείται ότι δεν υποδείχθηκε από την υπεράσπιση τι έκανε λάθος η Ενάγουσα κατά την προσπάθεια της να κατεβεί από το σκαλοπάτι και ούτε υπήρξε μαρτυρία για συμπεριφορά της Ενάγουσας η οποία να συνέτεινε σε πρόκληση της πτώσης ή σε γλίστρημα από το σκαλοπάτι, πλην του ότι αυτό ήταν φθαρμένο. Συνακόλουθα, το Δικαστήριο κρίνει ότι υπό αυτές τις συνθήκες, δε νομιμοποιείται να επιρρίψει ευθύνη στην Ενάγουσα. Ως εκ τούτου, ως εξολοκλήρου υπεύθυνος για το επίδικο ατύχημα κρίνονται οι ταχυδρομικές υπηρεσίες μέσω του Εναγόμενου. Ειδικές ζημιές:- Σύμφωνα με νομολογιακές αρχές οι ειδικές ζημιές θα πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται αυστηρότατα. Βλέπε υπόθεση Τηλεμάχου ν. Παπακυριακού
(1986)1 Α.Α.Δ. 705 και Ηρακλέους ν. Πέτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239. Περαιτέρω στην υπόθεση Α. Μιχαηλίδη ν. Α. Δημοσθένους Κακουλλή
(1992)1 Α.Α.Δ στη σελίδα 674 αναφέρθηκε ότι: «Είναι πρωτίστως καθήκον του εφεσείοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο με αξιόπιστη μαρτυρία για τη βασιμότητα της απαίτησης του και όχι για τους εφεσίβλητους να την αντικρούσουν». Προχωρώντας στην εξέταση και επιδίκαση των ειδικών ζημιών της Ενάγουσας, λαμβανομένων υπόψη των πιο πάνω αρχών αλλά και των συγκεκριμένων κονδυλίων, όπως αυτά ζητούνται στην έκθεση απαίτησης, σε συνυφασμό με την αποδεκτή μαρτυρία, αποφασίζονται τα πιο κάτω:
- Ιατροφαρμακευτική Περίθαλψη στο Ιατρικό Κέντρο Λεμεσού Αχίλλειον: €1.932,14 Όπως διαπιστώθηκε η παραμονή της Ενάγουσας στο Αχίλλειον στις 23.03.2007 καθώς και η αρθροσκοπική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε, δεν συνδέονται με τον επίδικο τραυματισμό της, κατά τις 22.03.2006 και ως εκ τούτου, ελλείψει αιτιώδους συνάφειας, το εν λόγω κονδύλι δεν εγκρίνεται.
- Ιατρική αμοιβή του Δρα Α. Παναγιώτου: €1.537,74 Ομοίως η αμοιβή του ιατρού Παναγιώτου που αφορά στην αρθροσκοπική επέμβαση δεν έχει συνδεθεί με τον τραυματισμό της Ενάγουσας κατά το επίδικο ατύχημα και ως εκ τούτου δεν εγκρίνεται.
- Ηλεκτρομυογράφημα: €68,34 Το εν λόγω ηλεκτρομυογράφημα έγινε στις 26.02.
- Ουδείς το συνέδεσε με τον τραυματισμό της Ενάγουσας κατά τις 22.03.
- Καμία μαρτυρία από ποιον ιατρό δόθηκε εντολή για τη διενέργεια του και για ποιο λόγο και αν αυτό συνδέεται με τον επίδικο τραυματισμό. Απορρίπτεται η σχετική αξίωση.
- Φυσιοθεραπείες: €1.357,48 Με βάση τα παραδεκτά γεγονότα, η Ενάγουσα κατέβαλε το ποσό των €973,90 για φυσιοθεραπεία, ωστόσο, το εν λόγω ποσό δεν συνδέθηκε ως αναγκαίο για την αποκατάσταση του επίδικου τραυματισμού της. Υπενθυμίζεται ότι η γνώμη του Μ.Υ. είναι πως η βλάβη την οποία υπέστηκε η Ενάγουσα αποκαθίσταται χωρίς φυσιοθεραπεία και πως αυτή ήταν αχρείαστη. Υπενθυμίζεται ακόμη πως ο Μ.Ε.7 κρίθηκε αναξιόπιστος. Στο παραδεκτό γεγονός, για την πληρωμή του ποσού των €973,70, δεν προσδιορίστηκε πότε έγινε η φυσιοθεραπεία και ποια περίοδο αφορούσε. Η δε μαρτυρία της Ενάγουσας ομιλεί περί φυσιοθεραπείας που της συνέστησε ο ιατρός Σιμιλλίδης όχι όμως ότι της συνέστησε να κάνει μέχρι 30.09.
- Όπως έχει, σε άλλο στάδιο, αναφερθεί, ο ιατρός Σιμιλλίδης είπε ότι της συνέστησε μέχρι τέλος Μαΐου
- Υπό αυτές τις συνθήκες, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν έχει σαφή εικόνα ενώπιον του για το εν λόγω ζήτημα. Ως εκ τούτου, η εν λόγω αξίωση απορρίπτεται.
- Μαξιλάρι Απαγωγής: €119,60 Καμία μαρτυρία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για την αναγκαιότητα αγοράς τέτοιου μαξιλαριού, η οποία να έχει αιτιώδη συνάφεια με τον επίδικο τραυματισμό. Απορρίπτεται η αξίωση.
- Αξονικός Τομογράφος: €392,98 Ουδεμία μαρτυρία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για διενέργεια τέτοιας εξέτασης, ούτε και για πληρωμή του αξιούμενου ποσού. Ως εκ τούτου το σχετικό κονδύλι απορρίπτεται.
- Απώλεια μηνιαίων απολαβών €1.366,88 από 22.03.2006 μέχρι 22.05.2006 και από 23.03.2007 μέχρι 23.11.2009 €46.473,92 Όπως διαπιστώνεται στα ευρήματα, η Ενάγουσα, μετά το επίδικο ατύχημα, τον Απρίλιο και το Μάιο του 2006, απώλεσε από τα εισοδήματα της το ποσό των ΛΚ508,
- Παρότι ήταν δικαιολογημένα να απουσιάζει από την εργασία της 3 έως 4 εβδομάδες, εφόσον δόθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τέλος Μαΐου από τον ιατρό Σιμιλλίδη, και ενόψει απουσίας αντεξέτασης στον Μ.Υ. ως προς το κατά πόσο αυτή η περίοδος ήταν αδικαιολόγητη, το Δικαστήριο θα εγκρίνει ολόκληρο το ποσό των ΛΚ508,00 ήτοι €867,
- Όσον αφορά στην υπόλοιπη περίοδο, ως κρίθηκε, δεν ήταν δικαιολογημένη και ούτε συνδεδεμένη με τον επίδικο τραυματισμό. Ως εκ τούτου η Ενάγουσα δεν δικαιούται περαιτέρω αποζημίωση.
- Απώλεια μελλοντικών απολαβών από 24.11.2009 προς €1.366,88 μηνιαίως για 16 χρόνια Όπως διαπιστώθηκε, η Ενάγουσα δεν ήταν ανίκανη για εργασία και μόνο μέχρι τέλος Μαΐου του 2006 (το αργότερο) δικαιολογούνταν αναρρωτική άδεια. Καμία αποδεκτή μαρτυρία υπήρξε για άλλη περίοδο ανικανότητας και ως εκ τούτου, αν η Ενάγουσα είναι ανίκανη για εργασία, δεν συνδέθηκε με τον επίδικο τραυματισμό. Απορρίπτεται η εν λόγω αξίωση. Συνακόλουθα των πιο πάνω, το μόνο ποσό το οποίο εγκρίνεται ως δικαιολογημένο και εύλογο, είναι το ποσό των €867,
- Γενικές αποζημιώσεις:- Προχωρώντας στον καθορισμό του ποσού των γενικών αποζημιώσεων γίνεται παραπομπή κατ' αρχήν στην υπόθεση Fysko Constructing Co Ltd v. Χριστάκη Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ σελ. 1014, όπου στη σελίδα 1028 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τις αρχές που πρέπει να διέπουν και να καθοδηγούν το Δικαστήριο κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων: «Βρίσκουμε τις αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων συμπυκνωμένες στη σελίδα 793 της απόφασης του Δικαστή Πική στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 CLR 789. Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγήσαντα. ..................................... ................................... Η αναφορά μας στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi δεν θα ήταν ολοκληρωμένη αν παραλείπαμε να σημειώσουμε τη διαπίστωση ως προς τη σταθερή τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που εθεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν, έτσι που, όπως επιγραμματικά παρατηρήθηκε, αν η απόδοση μας στα ελληνικά είναι ορθή, να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Τελικά, θα πρέπει να προσθέσουμε πως σε κάθε περίπτωση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες όπως μπορούν να εξακριβωθούν με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων, ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές, σε περιπτώσεις αυτής της φύσης, θα μπορούσε να είναι βοηθητικές [Polykarpou v. Adamou (ανωτέρω)].» Μελετώντας τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου συνάγεται το συμπέρασμα ότι υπάρχει τάση για αύξηση στα ποσά των αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες και τον ανθρώπινο πόνο, προφανώς λόγω και της μείωσης της αξίας του χρήματος. Είναι σαφές, ωστόσο, ότι τα Δικαστήρια, κατά την επιδίκαση αποζημιώσεων, θα πρέπει να έχουν γνώμονα τη δίκαιη και εύλογη αποκατάσταση και όχι την τιμωρία ή την υπερβολή. Περαιτέρω, συνάγεται ότι δεν υπάρχει σταθερό μέτρο αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου. Οι άλλες αποφάσεις απλά παρέχουν γενική καθοδήγηση. Αναζητώντας νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον καθορισμό γενικών αποζημιώσεων, σε παρόμοια ή ίδια τραύματα, ενδεικτικά παρατίθεται η πιο κάτω νομολογία. Στην υπόθεση Μαρία Παπαγγελοδήμου & Άλλοι ν. Ανδρέα Νεοκλέους Ηλιάδη
(1991)1 Α.Α.Δ. 639, εφεσείουσα 22 ετών, υπέστηκε σοβαρής μορφής εγκεφαλική διάσειση, θλαστικό τραύμα στην κεφαλή, πολλαπλά θλαστικά τραύματα στην αριστερή παρειά με εμφανείς ουλές, θλάση και αιμάτωμα ώμου και άλλα μικροτραύματα. Επιδικάστηκε κατ΄ έφεση το ποσό των ΛΚ3.500,00. Πρόκειται αφενός για ποσό που δόθηκε το 1991, αυτό είναι πολύ σημαντικό στοιχείο, αφετέρου και εξίσου όμως σημαντικό είναι και η διαπίστωση πως τα τραύματα της Ενάγουσας στην παρούσα υπόθεση είναι κατά πολύ ελαφρότερης μορφής. Στην υπόθεση Α. Μερακλή κ.α. ν. Α. Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148 για θλάση του αυχένα και μωλώπισμα του δεξιού ώμου και πλήρης αποθεραπεία, επιδικάστηκε, κατ΄ έφεση, το ποσό των ΛΚ1.500,00. Τα τραύματα της Ενάγουσας είναι παρόμοιας έκτασης και σοβαρότητας. Στην υπόθεση Βάσος Αδαμίδης και Κώστας Χ"Νικολάου
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 1108, ο εφεσείοντας ήταν ηλικίας 17 ετών και υπέστηκε τραύματα στο πρόσωπο που δημιούργησαν εκχυμώσεις στον αριστερό οφθαλμό, αιμάτωμα της κάτω ρινικής κόγχης, διάστρεμμα αυχένα και επώδυνο περιορισμό των κινήσεων του αυχένα, εκδορές και θλάση των μαλακών μορίων του αριστερού ώμου, αγκώνα και αντιβραχίονα. Μόνιμα κατάλοιπα, μία μικρή εμφανής ουλή στο μέτωπο και μία πολύ μικρή στο φρύδι. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο για 4 ημέρες και όταν εξήλθε υπέφερε από τα συνηθισμένα συμπτώματα, πόνου, ζάλης και πονοκέφαλου. Επιδικάστηκαν γενικές αποζημιώσεις ΛΚ6.000,00. Σημειώνεται πάλι πως οι βλάβες της Ενάγουσας είναι αρκετά ελαφρότερης μορφής. Λαμβάνοντας υπόψη τον τραυματισμό της Ενάγουσας όπως καθορίστηκε στα ευρήματα, τον πόνο και την ταλαιπωρία που αυτή υπέστηκε, χωρίς να έχουν παραμείνει κατάλοιπα, κρίνεται ότι το ποσό των €6.000,00 είναι εύλογο και δίκαιο για τις σωματικές της βλάβες. Αναφορικά με την αξίωση για απώλεια μελλοντικών απολαβών, ως έχει ήδη αναφερθεί, είτε στη βάση πολλαπλασιαστή είτε κατ' αποκοπή ποσού, με βάση το εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο τραυματισμός της Ενάγουσας έχει αποκατασταθεί και δεν παρέμεινε σ' αυτή λειτουργική αναπηρία, η οποία να περιορίζει την ικανότητα της για εργασία, δε δικαιολογείται η επιδίκαση τέτοιας αποζημίωσης και η σχετική αξίωση απορρίπτεται. Συνακόλουθα με όλα τα πιο πάνω εκδίδεται απόφαση προς όφελος της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγόμενου για τα πιο κάτω ποσά, πλέον τόκους λαμβανομένου υπόψη ότι δεν δόθηκε εξήγηση για την καθυστέρηση στην καταχώριση της αγωγής. Απόφαση: (α) Για το ποσό των €867,97 ως ειδικές ζημιές, πλέον τόκο 5,5% από 10.12.2009 (ημερομηνία καταχώρισης της πρώτης Έκθεσης Απαίτησης) μέχρι εξόφλησης. (β) Για το ποσό των €6.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις με τόκο 5,5% από 10.12.2009 (ημερομηνία καταχώρισης πρώτης Έκθεσης Απαίτησης) μέχρι εξόφλησης. (γ) Για τα δικηγορικά έξοδα τα οποία επιδικάζονται προς όφελος της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγόμενου όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή, στην ανάλογη κλίμακα, και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............... Δ. Ι. Κίτσιος, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΔ Subject: Civil/Other actions/Final Αναφορά: Αστικά αδικήματα - αμέλεια - εργατικό ατύχημα - αποζημιώσεις γενικές (θλάση ώμου) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο