Evelyn Bates ν. M. MONIATIS & SONS LIMITED, Αριθμός Αγωγής: 5828/2010, 26/1/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2015:A16 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Αριθμός Αγωγής: 5828/2010 Μεταξύ: Evelyn Bates, από το Ηνωμένο Βασίλειο Ενάγουσας -και- M. MONIATIS & SONS LIMITED, από τη Λεμεσό Εναγόμενων ---------------------------------------- Ημερομηνία: 26.1.2015 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: κ. Κουκούνης (για ν' ακούσει απόφαση κα Ιωαννίδου) Για Εναγόμενους: κ. Γαβριηλίδης (για να ακούσει απόφαση κα Τιμοθέου) Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα ακόλουθα γεγονότα αποτελούν τη δικογραφημένη εκδοχή της ενάγουσας αναφορικά με την ουσία της υπόθεσης: Στον ουσιώδη χρόνο για την αγωγή, η ενάγουσα που είναι μόνιμη κάτοικος εξωτερικού βρισκόταν οικογενειακώς στην Κύπρο για διακοπές. Διέμενε στο δωμάτιο 206 του ξενοδοχείου «Μονιάτης» (στο εξής «το ξενοδοχείο») το οποίο βρίσκεται στη Γερμασόγεια, ιδιοκτησίας των εναγόμενων. Κατά ή περί τις 25.7.2008 το πρωί, ενώ βρισκόταν μέσα στην μπανιέρα και έκανε μπάνιο, γλίστρησε και κτύπησε πάνω στην μπανιέρα, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί και να υποστεί σωματικές βλάβες και άλλες συνεπακόλουθες ζημιές. Αποτελεί θέση της ότι το εν λόγω ατύχημα συνέβη λόγω της αμέλειας και/ή παράβασης των νομικών καθηκόντων των εναγόμενων και/ή των αντιπροσώπων και/ή υπαλλήλων και/ή υπηρετών τους και/ή των εναγόμενων ως κατόχων του ξενοδοχείου. Οι σχετικές λεπτομέρειες εκτίθενται στην παράγραφο 4 της έκθεσης απαίτησης, ενώ, στην επόμενη παράγραφο εκτίθενται οι λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών που υπέστη η ενάγουσα συνεπεία του ατυχήματος, με πιο σοβαρή, τον τραυματισμό στα δόντια. Στην ίδια παράγραφο εκτίθενται και οι λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών που υπέστη η ενάγουσα, απότοκο του επίδικου ατυχήματος, οι οποίες κατηγοριοποιούνται σε Αγγλικές λίρες, ως ακολούθως: £3.180,86, υπό μορφή εξόδων κατά τη διάρκεια παραμονής της στην Κύπρο, £7.611,44, υπό μορφή εξόδων κατά την επιστροφή της από την Κύπρο, £639,98, υπό μορφή τόκου επί των δύο προηγούμενων ποσών και £11.473,00, υπό μορφή μελλοντικών εξόδων. Σύνολο £22.605,30. Με την αγωγή της η ενάγουσα αξιώνει το ποσό αυτό υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων καθώς και γενικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες, πόνο, ταλαιπωρία κ.λ.π. που υπέστη εξαιτίας του επίδικου ατυχήματος, με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος. Η δικογραφημένη θέση των εναγόμενων στις παραπάνω θέσεις της ενάγουσας είναι η εξής: Στον ουσιώδη χρόνο πληρούσαν όλες τις αναγκαίες δικλείδες ασφαλείας, οι οποίες προνοούνται από το νόμο για την αδειοδότηση της τουριστικής τους μονάδας (του ξενοδοχείου). Χωρίς να αποδέχονται οποιαδήποτε ευθύνη αναφέρουν ότι στις 26.7.2008 τούς αναφέρθηκε ότι η ενάγουσα έπεσε στο μπάνιο και κτύπησε το δόντι της και ζήτησε να της συστήσουν οδοντίατρο για να την εξετάσει. Μετά από παράκλησή της, της σύστησαν την οδοντίατρο Λυδία Λαζάρου την οποία επισκέφθηκε. Μετά το γεγονός αυτό, η ενάγουσα συνέχισε να παραμένει στο ξενοδοχείο, χωρίς να τους εκφράσει περαιτέρω παράπονο. Οι ίδιοι είχαν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για αποτροπή ατυχημάτων στα δωμάτια που διέμεναν οι πελάτες, περιλαμβανομένου και αυτού στο οποίο που διέμενε η ενάγουσα, στο οποίο υπήρχε αντιολισθητικό χαλί στην μπανιέρα, η επιφάνεια της οποίας ήταν αντιολισθητική και εν γένει έλαβαν όλα τα αναγκαία μέτρα τα οποία απαιτούνταν για την ασφαλή χρήση της μπανιέρας του συγκεκριμένου δωματίου. Η ενάγουσα, εκ των πραγμάτων διαφαίνεται ότι επιχείρησε χρήση της μπανιέρας κατά τρόπο αμελή και/ή επιπόλαιο και/ή ασύγγνωστο με αποτέλεσμα να αυτοτραυματιστεί. Η παρούσα αγωγή είναι άνευ αντικειμένου και γίνεται για αλλότριους σκοπούς, οι οποίοι δεν έχουν σχέση με την απονομή της δικαιοσύνης, αλλά, με την προσπάθεια της ενάγουσας να αποσπάσει χρήματα από τους εναγόμενους, για ικανοποίηση προσωπικών της αναγκών και μόνο. Η ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος, οι σωματικές βλάβες που υπέστη συνεπεία αυτού η ενάγουσα και ο προσδιορισμός του ύψους των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων που δικαιούται αυτή, είτε σε υποθετική είτε σε πραγματική βάση αποτελούν τα βασικά επίδικα θέματα της υπόθεσης που καλούμαι να επιλύσω. Ο δικηγόρος της Αγγλίας Philip Banks, η ενάγουσα Evelyn Bates και ο οδοντίατρος Eagar Gordon (Μ.Ε.1 μέχρι 3 αντίστοιχα) είναι οι τρεις μάρτυρες που κατάθεσαν για την υπόθεση της ενάγουσας κατά τη δίκη. Από την άλλη, μαρτυρία για την υπόθεση των εναγόμενων έδωσε μόνο ο ιδιοκτήτης τους, Μιχάλης Μονιάτης. Δεν προτίθεμαι να επαναλάβω το περιεχόμενο της προσαχθείσας μαρτυρίας και το ίδιο ισχύει και για το περιεχόμενο των εκατέρωθεν γραπτών αγορεύσεων των συνηγόρων που ακολούθησαν. Στη συνέχεια και στο βαθμό που κριθεί αναγκαίο, θα διαφανεί ποιες από τις θέσεις κάθε πλευράς αποδέχομαι και ποιες απορρίπτω. Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες, ενώ κατάθεταν ενόρκως ενώπιόν μου. Αισθάνομαι ότι είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη συμπεριφορά, αντιδράσεις, αναφορές και ισχυρισμούς τους λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο γνώσης τους αναφορικά με τα διαδραματισθέντα στον ουσιώδη χρόνο καθώς και την ύπαρξη τυχόν προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση. Για όσους από τους μάρτυρες κατάθεσαν και ως πραγματογνώμονες προστίθενται και τα εξής: Είναι καλά γνωστό, ότι ο πραγματογνώμονας οφείλει να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλα τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια και δεδομένα που θα του επιτρέψουν να καταλήξει σε δικαστική κρίση. Ακολούθως, ενώ η μαρτυρία πραγματογνώμονα, κατά κανόνα θεωρείται μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα, η εκτίμηση της εν λόγω μαρτυρίας δε διαφέρει από την εκτίμηση της μαρτυρίας άλλων μαρτύρων και τούτο γιατί, οι κανόνες που διέπουν τη μαρτυρία των πραγματογνωμόνων είναι ίδιοι με τους κανόνες που διέπουν τη μαρτυρία όλων των άλλων μαρτύρων. Τέλος, η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σ' ένα θέμα δε βασίζεται μόνο στα σχετικά ακαδημαϊκά προσόντα που διαθέτει κανείς γύρω από το θέμα, αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Ένα πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας, με βάση, είτε τα ακαδημαϊκά του προσόντα είτε την πείρα του σ' ένα τομέα, η οποία, από μόνη της μπορεί να καταστήσει το μάρτυρα εμπειρογνώμονα ή πραγματογνώμονα. Το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να προτιμά τη μαρτυρία του προσώπου που διαθέτει τόσο ακαδημαϊκά προσόντα όσο και πείρα σε σύγκριση με τη μαρτυρία ενός προσώπου που έχει μόνο πείρα. Όλα εξαρτώνται από τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης, την όλη εντύπωση και τους λόγους που δίνει ο μάρτυρας για τα όσα κατάθεσε (βλ. τη Νικολάου ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 841). Δηλώνω ευθέως ότι η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του Philip Banks (Μ.Ε.1) είναι θετική. Ο μάρτυρας απαντούσε αυθόρμητα και τεκμηριωμένα σ' όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν χωρίς να υποπέσει σε καμιά, απολύτως, αντίφαση. Θα έλεγα πως, βασικά, ούτε και αντεξετάστηκε από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόμενων, επί της ουσίας όσων ανάφερε. Επομένως, η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή στο σύνολό της. Συγκρατώ από αυτή, τα εξής: Είναι δικηγόρος στο Δικαστήριο της Αγγλίας και συνεταίρος στη δικηγορική εταιρεία Irwin Mitchell. Το τεκμήριο 11 είναι ένας λογαριασμός, υπογραμμένος από τον ίδιο, αναφορικά με τα νομικά έξοδα που έχει κάνει η ενάγουσα σχετικά με την αγωγή εναντίον του ξενοδοχείου. Καταγράφει ακριβώς τη δουλειά που έχει κάνει η εταιρεία τους για την ενάγουσα. Το συνολικό ποσό των εξόδων που οφείλεται στην εταιρεία τους βάσει του υπό αναφορά λογαριασμού, ύψους £14.929,57 αφορά τη δουλειά που έχουν κάνει μέχρι και τον Οκτώβρη του
- Για τις μετέπειτα χρεώσεις τους έχουν ετοιμάσει ξεχωριστό πρόγραμμα για το ποσό των £4.464,00 (Αγγλίας, πάντοτε) και συμπεριλαμβάνεται και ο Φ.Π.Α. Όλη η εργασία που έχουν κάνει ήταν αναγκαία και απαραίτητη για να προχωρήσει η αγωγή και να ολοκληρωθεί σύντομα. Εργάζονται γι αυτή την υπόθεση σχεδόν 6 χρόνια. Έπρεπε να πάρουν λεπτομερείς οδηγίες από την ενάγουσα και όλα τα ιατρικά της έγγραφα. Έπρεπε να πάρουν μία ειδική ιατρική έκθεση από έναν εμπειρογνώμονα. Έπρεπε να προετοιμάσουν έκθεση σχετικά με τις οικονομικές απώλειες. Είχαν αρκετή αλληλογραφία με το δικηγόρο στην Κύπρο και έπρεπε να εξηγήσουν λεπτομερώς στην ενάγουσα σχετικά με την εξέλιξη της υπόθεσης και τώρα έπρεπε να την προετοιμάσουν και να προετοιμαστούν και οι ίδιοι σχετικά με την ακρόαση. Το τεκμήριο 7 είναι μία επιστολή από τον οδοντιατρικό χειρουργό της ενάγουσας που περιέχει τις ιατρικές της σημειώσεις. Απευθύνεται στους ίδιους η επιστολή, αφού αυτοί τη ζήτησαν καθώς και τις ιατρικές σημειώσεις ολόκληρου του ιστορικού της ενάγουσας. Τη γνωμάτευση του γιατρού Gordon (τεκμήριο 9 στα αγγλικά και 9 Α η μετάφρασή του στα ελληνικά) και πάλιν αυτοί ζήτησαν. Το τεκμήριο 15 είναι απόδειξη για τα έξοδα που η ενάγουσα έπρεπε να πληρώσει για το ατύχημά της. Περιέχει στοιχεία των εγγράφων που υποστηρίζουν την απαίτησή της για τις οικονομικές απώλειες, όπως έχουν τεθεί από το τεκμήριο
- Η ενάγουσα, εξαιτίας του ατυχήματος υπέστη έξοδα. Είχε επιπρόσθετα έξοδα για τις πτήσεις και τα λεφτά που έπρεπε να πληρώσει, τα απαίτησε από την ασφαλιστική εταιρεία. Πλήρωσε αυτά τα χρήματα και τα απαίτησε πίσω από την ασφαλιστική της εταιρεία. Κάτω από τους όρους της πολιτικής της ασφαλιστικής εταιρείας απαιτείται να συμπεριλάβει αυτά τα έξοδα ως μέρος της απαίτησης. Με αυτό εννοεί ότι τα έξοδα που έκανε η ενάγουσα για το ατύχημα πληρώθηκαν από την ασφαλιστική της εταιρεία και με βάση το ασφαλιστικό της συμβόλαιο πρέπει να τα ζητήσει από τους εναγόμενους στην παρούσα αγωγή. Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία της ενάγουσας Evelyn Bates, ως μάρτυρος (Μ.Ε.2) είναι εξαιρετική. Απαντούσε αυθόρμητα και με ειλικρίνεια σ' όλες τις ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν, χωρίς να υποπέσει σε καμιά σοβαρή αντίφαση. Ακολούθως είναι και το γεγονός, ότι, η μαρτυρία της, επί της ουσίας όσων ανάφερε σε σημαντικό βαθμό παρέμεινε αναντίλεκτη, είτε ακόμη ενισχύεται και/ή επιβεβαιώνεται από το περιεχόμενο της μαρτυρίας των δύο άλλων μαρτύρων που κατάθεσαν για την υπόθεσή της καθώς και από το περιεχόμενο της πραγματικής μαρτυρίας, η οποία, καθώς έχει νομολογηθεί (βλ. τη Γεωργίου ν. Αστυνομίας
(1997)2 Α.Α.Δ. 439) συνιστά αξιόπιστο βοήθημα και σταθερό οδηγό για την κρίση της αξιοπιστίας των μαρτύρων. Έπειτα λαμβάνω υπόψη και το γεγονός, ότι, στο βαθμό που η ενάγουσα αμφισβητήθηκε από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόμενων, αυτό, εν μέρει έγινε με υποβολές που παρέμειναν έωλες. Τέλος είναι και το γεγονός, ότι, για λόγους που θα αναφέρω στο κατάλληλο στάδιο, η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας του ιδιοκτήτη των εναγόμενων, με την οποία, κατά κύριο λόγο αντιπαραβάλλεται και συγκρίνεται η μαρτυρία της ενάγουσας, σε σχέση με το πλέον βασικό επίδικο θέμα της υπόθεσης που είναι η ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος είναι τελείως αρνητική. Ακολουθεί ότι, η μαρτυρία της ενάγουσας, με μία μόνο εξαίρεση (στην οποία θα αναφερθώ αργότερα), κατά λοιπά γίνεται αποδεκτή στο σύνολό της. Απ' όσα έχει αναφέρει και στα δύο βασικά στάδια της μαρτυρίας της περιορίζομαι σε αυτά για τα οποία αμφισβητήθηκε ή επιχειρήθηκε αμφισβήτησή της, είτε από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόμενων είτε από τον ιδιοκτήτη των τελευταίων. Ειδικότερα: Στην υποβολή του κ. Γαβριηλίδη ότι στο δωμάτιο που είναι το μπάνιο υπήρχε πάντοτε χαλάκι, κρεμασμένο δίπλα στο μπάνιο για λόγους υγιεινής, το οποίο κάθε πελάτης, αν θέλει παίρνει και τοποθετεί μέσα στο μπάνιο, κάτι που δεν έκανε η ίδια στον ουσιώδη χρόνο, η ενάγουσα επέμενε στη σταθερή θέση της πως δεν υπήρχε κανένα χαλάκι στο μπάνιο. Δέχομαι τον επί του προκειμένου ισχυρισμό της, όχι απλώς επειδή τη θεωρώ γενικά αξιόπιστη ως μάρτυρα, αλλά και για τον επιπλέον λόγο, ότι, ο ιδιοκτήτης των εναγόμενων που είναι και ο μόνος που έδωσε μαρτυρία στην υπόθεση εκ μέρους τους, εκτός του ότι, για λόγους που θα αναφέρω στο πλαίσιο αξιολόγησης της δικής του μαρτυρίας (για να επαναλάβω) το θεωρώ εντελώς αναξιόπιστο ως μάρτυρα, ιδίως σε σχέση με αυτή την τόσο σημαντική πτυχή της υπόθεσης, επιπλέον είναι και το γεγονός, ότι, καθ' ομολογία του, ούτε στον ουσιώδη χρόνο, δηλαδή του ατυχήματος μα ούτε και στη συνέχεια εισήλθε οποτεδήποτε στο δωμάτιο που διέμενε η ενάγουσα, περιλαμβανομένου και του μπάνιου, για να είναι σε θέση να γνωρίζει θετικά, δηλαδή προσωπικά κατά πόσο υπήρχε ή όχι αντιολισθητικό χαλάκι οπουδήποτε μέσα στο μπάνιο. Επειδή, αργότερα θα ασχοληθώ διεξοδικά με τη μαρτυρία του συγκεκριμένου μάρτυρα μένω ως εδώ. Αναφορικά με την υποβολή που της έγινε ότι στο επίδικο ξενοδοχείο που λειτουργεί 15 περίπου χρόνια, έμενε πολύς κόσμος στο δωμάτιο που διέμενε η ίδια και πριν και μετά από αυτή και κανένας δεν είχε κτυπήσει περιορίζομαι να πως τούτο∙ εκτός του ότι δεν αντιλαμβάνομαι τι σημασία μπορεί να διαδραματίσει αυτό στη διακρίβωση των συνθηκών πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος και την απόδοση ευθύνης γι αυτό, σ' όποιο ανήκει είναι και το γεγονός, ότι, το επίδικο ξενοδοχείο, εξ αντικειμένου δεν μπορεί να λειτουργεί για 15 περίπου χρόνια, τη στιγμή που, βασικά, ο ιδιοκτήτης του ισχυρίστηκε ότι αυτό έχει τα μισά περίπου χρόνια λειτουργίας. Η έμμεση προσπάθεια του κ. Γαβριηλίδη να αμφισβητήσει την ενάγουσα αναφορικά με τον ισχυρισμό της, ότι, συνεπεία του επίδικου ατυχήματος κτύπησε στα δόντια εξουδετερώνεται πλήρως από το περιεχόμενο της ιατρικής μαρτυρίας. Επισημαίνω απλώς, ότι, η ενάγουσα εξετάστηκε από τέσσερις γιατρούς σε σχέση με το συγκεκριμένο τραυματισμό της, ανάμεσά τους και ο Μ.Ε.3 που κατάθεσε στην υπόθεση, ενώ στην οδοντίατρο Λυδία Λαζάρου, που ήταν και η πρώτη που την εξέτασε και της περιποιήθηκε τα τραύματα στα δόντια, ευθύς αμέσως μετά τον τραυματισμό της, οι εναγόμενοι είναι που φρόντισαν να μεταβεί στο ιατρείο της, κάτι που ανάφερε (εκτός από την ενάγουσα) και ο ιδιοκτήτης τους. Ο Eagar Gordon (M.E.3) είναι παραδεκτό από τους εναγόμενους ότι είναι οδοντίατρος και δεν αμφισβητείται από αυτούς ότι εξέτασε την ενάγουσα στις 19.9.2009, ως επίσης και ότι συναφώς με την εν λόγω εξέταση ετοίμασε την οδοντιατρική έκθεση (τεκμήριο 9, ανωτέρω). Δέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολό της, επειδή συγκεντρώνει όλα τα απαραίτητα στοιχειά αξιοπιστίας. Θα έλεγα πως, η εν λόγω μαρτυρία, η οποία σε σημαντικό βαθμό ενισχύει και/ή επιβεβαιώνει τη μαρτυρία τόσο της ενάγουσας όσο και του Άγγλου δικηγόρου της (Μ.Ε.1) καθώς και αντίστροφα, με μία μόνο εξαίρεση, βασικά παρέμεινε αναντίλεκτη. Εκεί όπου αμφισβητήθηκε ο μάρτυρας είναι σε σχέση με τον ισχυρισμό του ότι η ζημιά που η ενάγουσα είχε στα δόντια την ημέρα που την εξέτασε, είχε γίνει τη στιγμή του ατυχήματος. Εκτός του ότι με συνδυασμό όσων ανάφερε ο μάρτυρας και στα δύο βασικά στάδια της μαρτυρίας του θεωρώ ότι εξήγησε με απόλυτα πειστικό και τεκμηριωμένο τρόπο τους λόγους για τους οποίους τα όσα αναφέρει στην έκθεσή του για την ενάγουσα συνδέονται άμεσα και αποκλειστικά με τον τραυματισμό που αυτή υπέστη στα δόντια κατά το επίδικο ατύχημα είναι και το γεγονός, ότι, δεν προκύπτει από τη μαρτυρία ότι ο συγκεκριμένος τραυματισμός, έστω, ως απλό ενδεχόμενο οφείλεται σε άλλη αιτία. Εν πάση περιπτώσει, τα όσα ανάφερε ο μάρτυρας και επί του προκειμένου, δε θα πρέπει να ιδωθούν απομονωμένα, αλλά, σε συσχετισμό και με τη μαρτυρία τόσο της ενάγουσας όσο και του Άγγλου δικηγόρου της, τους οποίους, για λόγους που ήδη έχουν αναφερθεί θεωρώ αξιόπιστους ως μάρτυρες. Με αυτό δεδομένο, μπορεί εύκολα να γίνει κατανοητό, ότι, πλείστα όσα αναφέρει ο γιατρός Gordon στην ιατρική του έκθεση για την ενάγουσα και τον τραυματισμό της είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με άλλη, ιατρική μαρτυρία, η οποία ουδέποτε αμφισβητήθηκε από τους εναγόμενους. Συνεπώς, δεν μπορεί η εν λόγω μαρτυρία να είναι ορθή και του γιατρού Gordon που αναφέρεται στο ίδιο θέμα, να μην είναι. Δε νομίζω πως χρειάζεται να επεκταθώ παρά μόνο να πω τούτο∙ στο βαθμό που επιχειρήθηκε από τους εναγόμενους αμφισβήτηση της ιατρικής μαρτυρίας, αυτό δεν έγινε με άλλη ιατρική μαρτυρία, ανάλογης εμβέλειας ή βαρύτητας, αλλά, με απλές υποβολές που παρέμειναν έωλες. Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του ιδιοκτήτη των εναγόμενων, Μιχάλη Μονιάτη, που είναι και μόνος που έδωσε μαρτυρία εκ μέρους τους στη υπόθεση, καθώς ήδη έχει αναφερθεί επί της ουσίας είναι απολύτως αρνητική. Ο μάρτυρας, στο πλέον βασικό θέμα της υπόθεσης, που είναι η συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος και η απόδοση ευθύνης γι αυτό υπήρξε αντιφατικός, προέβαλε ισχυρισμούς που στερούνται λογικής και πειστικότητας, χωρίς να μου διαφεύγει και το γεγονός, ότι, καθ' ομολογία του, δεν έχει προσωπική γνώση για όσα έχει αναφέρει συναφώς με το θέμα. Όσα ακολουθούν αιτιολογούν επαρκώς, πιστεύω, όλες τις παραπάνω διαπιστώσεις μου αναφορικά με την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του υπό αναφορά ως μάρτυρα. Ειδικότερα: Στο στάδιο της κυρίως εξέτασης, ερωτηθείς από το δικηγόρο των εναγόμενων, πώς ήταν διαμορφωμένος ο χώρος του μπάνιου του δωματίου που έμενε η ενάγουσα, όταν έγινε το ατύχημα απάντησε περίπου ως εξής: «Σε καθημερινή βάση πηγαίνουν καθαρίστριες στα δωμάτια, στρώνουν, γενικά καθαρίζουν το δωμάτιο και το μπάνιο και το χαλάκι του μπάνιου το βάζουν στο πάνω μέρος του μπάνιου ή σε ειδικό κατασκευασμένο σταντ για να το χρησιμοποιούν οι πελάτες. Είναι σταντ που βάζουμε πάνω το τόρο, νιψομαντηλιά και το χαλάκι για να στεγνώσει για λόγους υγιεινής.» Διερωτώμαι ειλικρινά, πώς συνάδει ο ισχυρισμός του ότι ο λόγος που βάζουν και το χαλάκι μαζί με τη νιψομαντηλιά στο σταντ για να στεγνώσει είναι για λόγους υγιεινής, τη στιγμή που η νιψομαντηλιά, όπως είναι κοινώς γνωστό χρησιμοποιείται για το στέγνωμα του προσώπου μετά το μπάνιο ή νίψιμο, ενώ, το αντιολισθητικό χαλάκι, τοποθετείται κάτω στην μπανιέρα για να πατά σ' αυτό εκείνος που κάνει μπάνιο για να μη γλιστρά. Προφανώς, εάν ο μάρτυρας έλεγε την αλήθεια και αποτελούσε γεγονός ότι υπήρχε αντιολισθητικό χαλάκι μέσα στο μπάνιο του δωματίου στο οποίο διέμενε η ενάγουσα, αυτό, δεν μπορεί να ήταν τοποθετημένο εκεί όπου ανάφερε ο μάρτυρας και μάλιστα για λόγους υγιεινής, μαζί με τη νιψομαντηλιά. Το πόσο παράλογος και στερούμενος πειστικότητας είναι ο επί του προκειμένου ισχυρισμός του μάρτυρα είναι ολοφάνερο. Ας δούμε και τι ανάφερε αντεξεταζόμενος. Καταρχήν επανέλαβε τον ισχυρισμό του ως προς το σημείο που οι καθαρίστριες τοποθετούν το χαλάκι μέσα στο μπάνιο του δωματίου καθώς και το λόγο. Ερωτηθείς δε από τι υλικό είναι φτιαγμένο αυτό το χαλάκι, ισχυρίστηκε ότι είναι από σφουγγαράκι με ραβδώσεις αντιολισθητικές που βοηθούν να μη γλιστρά. Είναι ειδικά χαλιά, πρόσθεσε. Όταν αργότερα του υποδείχθηκε από τον κ. Κουκούνη ότι σε πολλά ξενοδοχεία όταν τελειώνει κάποιος το μπάνιο και βγει έξω υπάρχει ένα ρούχινο χαλάκι ώστε να μπορεί να πατήσει πάνω σε μια επιφάνεια πιο σοβαρή ισχυρίστηκε ότι στο ξενοδοχείο τους και συνήθως σε όλα τα ξενοδοχεία υπάρχει μια κουρτίνα που μπαίνοντας στο μπάνιο ο πελάτης πρέπει να την τραβήξει για να μη βγαίνουν έξω τα νερά και μετά, ο πελάτης πατά πάνω στο χαλί το αντιολισθητικό για να φορέσει τα ρούχα και τις παντόφλες του για να βγει έξω από το δωμάτιο του μπάνιου. Ερωτηθείς στη συνέχεια εάν υπάρχει ένα αντιολισθητικό χαλί μέσα στη μπανιέρα ή έξω από την μπανιέρα ισχυρίστηκε ότι υπάρχουν δύο χαλάκια εκεί. Το ένα όταν θέλει το βάζει μέσα στην μπανιέρα - που επίσης είναι αντιολισθητική - ο πελάτης και το άλλο το αφήνει έξω από την μπανιέρα. Μολονότι, όπως θα διαφανεί στο κατάλληλο στάδιο, κανένα ρόλο διαδραματίζει για σκοπούς απόδοσης ευθύνης για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος, η ύπαρξη ή μη, είτε της κουρτίνας που ανάφερε ο μάρτυρας είτε του δεύτερου αντιολισθητικού χαλιού, έξω από την μπανιέρα, παραμένει γεγονός, ότι, ουδέποτε ισχυρίστηκε κάτι ανάλογο ο μάρτυρας στο στάδιο της κυρίως εξέτασης και πολύ περισσότερο, ουδέποτε τέθηκε ανάλογος ισχυρισμός στην ενάγουσα, για να της δοθεί η ευκαιρία, τουλάχιστον να σχολιάσει. Το ίδιο ισχύει και για τον ισχυρισμό του μάρτυρα ότι το μπάνιο είναι αντιολισθητικό. Το μέγεθος της αντίφασης στην οποία υπέπεσε είναι ολοφάνερο. Το θέμα όμως δεν τελειώνει εδώ. Ο τελευταίος ισχυρισμός του και συγκεκριμένα, ότι η μπανιέρα είναι αντιολισθητική, κατά τη γνώμη μου γεννά το εξής - εύλογο ερώτημα: Εάν αυτό αποτελούσε γεγονός, προς τι τότε η τοποθέτηση και του αντιολισθητικού χαλιού μέσα στην μπανιέρα; Ο ισχυρισμός του - υπό μορφή απάντησης στην υποβολή ότι δεν υπήρχε κανένα χαλί μέσα στο δωμάτιο του μπάνιου του δωματίου της ενάγουσας - ότι ο Κ.Ο.Τ. τους κάνει ενδελεχείς ελέγχους στο ξενοδοχείο για θέματα καθαριότητας και ασφάλειας των πελατών και πάντοτε λέει τους καλύτερους επαίνους για το ξενοδοχείο αποτελεί ένα μικρό δείγμα της σύγχυσης που τον είχε κυριεύσει υπό το βάρος της αντεξέτασης στην οποία υποβλήθηκε μολονότι αυτή, δε θα έλεγα πως ήταν, είτε ιδιαίτερα μακρά είτε ιδιαίτερα πιεστική. Άξιος αναφοράς είναι και ο ισχυρισμός του ότι το χαλί που φαίνεται στη φωτογραφία (μέρος του τεκμηρίου 6) μέσα στην μπανιέρα που συνέβη το επίδικο ατύχημα, το οποίο, όπως είπε η ενάγουσα τοποθετήθηκε μέσα στην μπανιέρα μετά το ατύχημα είναι εκ των χαλιών που χρησιμοποιούν στο ξενοδοχείο και υπήρχε στο δωμάτιο του μπάνιου της ενάγουσας, πριν το ατύχημα. Ακολουθούν τα σχόλιά μου: Καταρχήν, Διερωτώμαι πώς μπορεί να είναι σε θέση ο μάρτυρας να γνωρίζει ότι υπήρχε στο δωμάτιο της ενάγουσας το συγκεκριμένο χαλί, χωρίς να μπει σ' αυτό καθόλου ο ίδιος, είτε πριν είτε μετά το ατύχημα. Ακολούθως, πώς μπορεί να ισχυρίζεται ότι το συγκεκριμένο χαλί είναι εκ των χαλιών που χρησιμοποιούν στο ξενοδοχείο, τη στιγμή που το χαλί της φωτογραφίας που του υποδείχθηκε φαίνεται να είναι πλαστικό, ενώ, όταν ενωρίτερα κλήθηκε από τον κ. Κουκούνη να πει από τι υλικό είναι φτιαγμένο το χαλί που όπως ήταν η θέση του βρισκόταν μέσα στο δωμάτιο του μπάνιου του δωματίου της ενάγουσας ισχυρίστηκε ότι είναι από λεπτό σφουγγαράκι; Τέλος, αφού όπως ήταν η θέση του και στα δύο βασικά στάδια της μαρτυρίας του, το χαλί μέσα στο μπάνιο, οι καθαρίστριες το τοποθετούν πάνω στο σταντ να στεγνώσει για λόγους υγιεινής, με ποιο σκεπτικό το χαλί της φωτογραφίας που του υποδείχθηκε τοποθετήθηκε μέσα στην μπανιέρα; Δε νομίζω πως χρειάζεται να επεκταθώ για να αναδείξω το μέγεθος της αναξιοπιστίας του ιδιοκτήτη των εναγόμενων, ως μάρτυρα και να εξηγήσω γιατί απορρίπτω τη μαρτυρία του ως αναξιόπιστη και ψευδή, με εξαίρεση ό,τι ανάφερε που αποδεικνύεται από άλλη - αξιόπιστη μαρτυρία. Κατ' ακολουθία όλων των παραπάνω διαπιστώσεων και συμπερασμάτων μου βρίσκω ότι τα πραγματικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στον ουσιώδη χρόνο είναι σύμφωνα με την εκδοχή της ενάγουσας. Ειδικότερα: Η ενάγουσα που είναι μόνιμη κάτοικος Αγγλίας, στον ουσιώδη χρόνο βρισκόταν οικογενειακώς στην Κύπρο για διακοπές. Συγκεκριμένα είχε έρθει στην Κύπρο στις 24.7.2008 και διέμενε στο ξενοδοχείο «Μονιάτης» στη Γερμασόγεια, ιδιοκτησίας και κατοχής των εναγόμενων. Το πρωί της επομένης, 25.7.2008, ενώ βρισκόταν στο μπάνιο του δωματίου της και συγκεκριμένα, μέσα στην μπανιέρα για να κάνει ντους και είχε ανοίξει το νερό, καθώς είχε γυρίσει πίσω το σώμα της για να πάρει το σαμπουάν γλίστρησε και έπεσε κτυπώντας με το κεφάλι - κατ' ακρίβεια με το πηγούνι - στο τέρμα της μπανιέρας με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Συγκεκριμένα, στην προσπάθειά της να αποφύγει κτύπημα με το κεφάλι κράτησε ψηλά το πηγούνι, κτυπώντας ωστόσο στην μπανιέρα, γεγονός το οποίο της επέφερε τον τραυματισμό στα δόντια, κάτι που είχε αντιληφθεί επειδή είχαν ματώσει τα ούλη της. Περαιτέρω τραυματίστηκε πιο ελαφρά στα χέρια καθώς και στους ώμους. Συνεπεία του ατυχήματος και προφανώς επειδή πόνεσε έβγαλε μια κραυγή, γεγονός το οποίο έθεσε σε εγρήγορση το σύζυγό της, ο οποίος μπήκε αμέσως στο δωμάτιο του μπάνιου. Τη βοήθησε να ντυθεί και την οδήγησε στο γραφείο υποδοχής του ξενοδοχείου, όπου διευθετήθηκε αμέσως η επίσκεψή της στην οδοντίατρο Λυδία Λαζάρου για περίθαλψη. Η γιατρός Λαζάρου την είδε αμέσως και της έβγαλε ακτινογραφίες. Κατά την εξέτασή της επιβεβαιώθηκε η ζημιά που είχε υποστεί στα δόντια, αφού, ένα δόντι της κινείτο και το διπλανό του είχε κοπεί. Επειδή η γιατρός Λαζάρου δεν μπορούσε να κάνει κάτι άλλο, τη συμβούλευσε να δει τον προσωπικό της οδοντίατρο, όταν θα επέστρεφε σπίτι της. Κατά τον επίδικο χρόνο, η επιφάνεια της μπανιέρας στην οποία γλίστρησε και έπεσε η ενάγουσα ήταν ολισθηρή, δεν υπήρχε σ' αυτή αντιολισθητικό χαλάκι και οι εναγόμενοι δεν είχαν τοποθετημένη οπουδήποτε στο δωμάτιο που διέμενε η ενάγουσα, περιλαμβανομένου και του μπάνιου, κάποια πινακίδα που να προειδοποιεί για τον κίνδυνο γλιστρήματος στην μπανιέρα. Υπεισέρχομαι τώρα στη νομική πτυχή της υπόθεσης: Σύμφωνα με το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148: «Αμέλεια συvίσταται- (α) στηv τέλεση πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις δεv θα τελoύσε λoγικό συvετό πρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιo πρόσωπo θα τελoύσε ή (β) στηv παράλειψη καταβoλής τέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvα λoγικό συvετό πρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νoείται ότι για αυτή δύvαται vα τύχει απoζημίωσης μόvo τo πρόσωπo έvαvτι τoυ oπoίoυ o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια.»
(2)Υποχρέωση, να μην επιδεικνύεται αμέλεια υφίσταται στις πιο κάτω περιπτώσεις, δηλαδή - (α).................................. (β) Ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας υπέχει τέτοια υποχρέωση έναντι κάθε προσώπου που τελεί νόμιμα, καθώς και έναντι του κυρίου οποιασδήποτε ιδιοκτησίας που αποκτήθηκε νόμιμα, εντός, επί ή τόσον πλησίον της ακίνητης αυτής ιδιοκτησίας ώστε κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να επηρεάζεται από την αμέλεια: ................................» Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα των Αρτέμη και Ερωτοκρίτου «Κεφάλαιο 148 ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ Δίκαιο και Αποφάσεις», Τόμος 2, σελ. 8 και 9: «Η αμέλεια ως αυτοτελές αδίκημα, μπορεί να ορισθεί ως η παράβαση υποχρέωσης επιμέλειας, που οφείλεται από τον εναγόμενο στον ενάγοντα, η οποία προκαλεί ζημιά στον ενάγοντα. Εναπόκειται στον ενάγοντα να αποδείξει τα τρία συστατικά στοιχεία του αδικήματος, δηλαδή, ότι ο εναγόμενος υπείχε υποχρέωση επιμέλειας έναντί του, ότι ο εναγόμενος παρέβη την υποχρέωση αυτή και ότι, ως συνέπεια της παράβασης, ο ενάγων υπέστη ζημιά.» Καθ' όλα σχετικά είναι και όσα ακολουθούν από το ίδιο σύγγραμμα, στις σελίδες 34 μέχρι 40. Ειδικότερα: Το άρθρο 51
(2)(β) (του νόμου, Κεφ.148) ρυθμίζει και την υποχρέωση έναντι αδειούχων και προσκεκλημένων, αναπαράγοντας τις αρχές του κοινού δικαίου. Από τις συνδυασμένες πρόνοιες της δεύτερης επιφύλαξης της παραγράφου (β) και τον ορισμό του «απλού αδειούχου» προκύπτει ότι σχετικά με τη συντήρηση και επισκευή ακίνητης ιδιοκτησίας, η υποχρέωση δεν υφίσταται όσον αφορά αδειούχους, σε σχέση με τους οποίους, το μόνο καθήκον που υπάρχει είναι για προειδοποίηση για κρυμμένους κινδύνους που ο κάτοχος γνωρίζει ή έπρεπε να γνωρίζει. Υπάρχει όμως τέτοια ευθύνη και υποχρέωση προς προσκεκλημένους. Κατά αντιδιαστολή προς τους απλούς αδειούχους, προσκεκλημένοι είναι πρόσωπα που εισέρχονται στην ακίνητη ιδιοκτησία με πρόσκληση του κατόχου για εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος και περιλαμβάνει και προσκεκλημένους επ' αμοιβή. Για να θεωρηθεί ο επισκέπτης προσκεκλημένος, θα πρέπει μαζί με τον κάτοχο να έχουν κοινό συμφέρον που είναι χρηματικό ή υλικό. Η πρόσκληση μπορεί να είναι γραπτή ή προφορική ή εξυπακουόμενη ή να συνάγεται από συμπεριφορά. Ο ξένος σε ξενοδοχείο, μεταξύ άλλων θεωρήθηκε ως προσκεκλημένος. Πέραν από την κοινή υποχρέωση επιμέλειας, ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας, υπέχει και υποχρέωση σε σχέση με την κατάσταση των υποστατικών του σε πρόσωπα που βρίσκονται στην ακίνητη αυτή ιδιοκτησία ως προσκεκλημένοι. Το καθήκον του κατόχου συνίσταται στη λήψη μέτρων που να καθιστούν το υποστατικό εύλογα ασφαλές και να εμποδίζουν ζημιά από ασυνήθιστο κίνδυνο που ο κάτοχος γνωρίζει ή οφείλει να γνωρίζει. Το κατά πόσο ο κίνδυνος είναι ασυνήθιστος κρίνεται αντικειμενικά. Έστω κι αν είναι μικρή η πιθανότητα εκδήλωσης του κινδύνου, ο κάτοχος δεν απαλλάσσεται από το καθήκον λήψης προστατευτικών μέτρων, αν ο κίνδυνος είναι προβλεπτός. Όπου η λήψη προστατευτικών μέτρων δεν είναι δυνατή, τότε πρέπει να δίδεται προειδοποίηση για τον κίνδυνο. Στην υπόθεση Φραγκεσκίδης Λτδ ν. Μάμα
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 70, από την οποία αντλούνται μερικές από τις παραπάνω παρατηρήσεις επισημαίνονται και τα εξής: «.αμέλεια είναι παράβαση καθήκοντος επιμέλειας και περιλαμβάνει την επιμέλεια την οποία υποθετικά καταβάλλει ο μέσος λογικός άνθρωπος κάτω από τις ίδιες αντικειμενικά συνθήκες που ενήργησε ο δράστης. Βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας είναι κατ' αρχή η έλλειψη προσοχής την οποία ο δράστης όφειλε και μπορούσε εκ των περιστάσεων να καταβάλει για να μη προκαλέσει ζημία στον πλησίο του. Το κριτήριο είναι πάντοτε αντικειμενικό, γενικό και αφηρημένο. Τα στοιχεια του μέσου συνετού ανθρώπου και του πλησίον διαγράφουν τα όρια της επιμέλειας την οποία όφειλε να καταβάλει ο συγκεκριμένος δράστης. Τέλος, η έννοια του καθήκοντος επιμέλειας ολοκληρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας προβλέψεως ότι δηλαδή η ενεργούμενη παρά το καθήκό επιμέλειας πράξη μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα.» Παραπέμπω και στο ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση στην υπόθεση Μιχαήλ ν. Ττουνιά κ.ά.
(2005)1 Α.Α.Δ 19: «΄Οσον αφορά την ευθύνη του κατόχου, είναι θεμελιωμένο ότι ένας κάτοχος υποστατικού έχει, προς όλους τους νόμιμα ευρισκομένους στο υποστατικό του, το κοινό καθήκον φροντίδας το οποίο εξυπακούει ότι ο κάτοχος θα πρέπει να επιδεικνύει τέτοια φροντίδα όση υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης είναι εύλογη, ώστε να διασφαλίζει ότι το οποιοδήποτε νόμιμα ευρισκόμενο στα υποστατικά πρόσωπο θα είναι εύλογα ασφαλές κατά τη χρήση των υποστατικών, για τους σκοπούς για τους οποίους ευρίσκεται νόμιμα στο χώρο.» Στην υπόθεση Christiansen v. Blue Med. Hotels Ltd
(1998)1 Α.Α.Δ.1542, εντεκάχρονη κοπέλα η οποία βρισκόταν οικογενειακώς στην Κύπρο, για διακοπές διέμενε σε ξενοδοχείο, κατοχής και ιδιοκτησίας των εφεσίβλητων. Ενώ βρισκόταν στο εστιατόριο του ξενοδοχείου με τη μητέρα της, κάποια στιγμή, της φώναξαν ο παππούς και η γιαγιά της που βρίσκονταν στην πισίνα για να πάρει το αναψυκτικό που της είχαν παραγγείλει. Προχωρώντας για να βγει από το εστιατόριο για να τους συναντήσει πέρασε από τη γυάλινη πόρτα του εστιατορίου η οποία θρυμματίστηκε ολοσχερώς με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά. Η αγωγή της, με την οποία καθιστούσε τους εναγόμενους υπεύθυνους για αμέλεια και πληρωμή αποζημιώσεων απορρίφθηκε επειδή πρωτόδικα κρίθηκε ότι από την προσαχθείσα μαρτυρία δε στοιχειοθετήθηκε οποιαδήποτε αμέλεια σε βάρος των εναγόμενων - εφεσίβλητων. Το εφετείο, θεωρώντας ότι οι εναγόμενοι που ήταν ιδιοκτήτες και κάτοχοι του υποστατικού στο οποίο έγινε το ατύχημα και στο οποίο το γυαλί χρησιμοποιείται ως κατασκευαστικό υλικό, λόγω της φύσης του υλικού είχαν ευθύνη, πρώτο, να προειδοποιούν για τη διαφάνειά του, ουσιαστικά για την ύπαρξή του και δεύτερο, το γυαλί να είναι κατασκευασμένο από ανθεκτικό υλικό ώστε να αποφεύγεται πιθανός και ορατός κίνδυνος τραυματισμού όταν κάποιος επιπέσει σ' αυτό, τους βρήκε ένοχους αμέλειας και μάλιστα εξολοκλήρου υπεύθυνους για το ατύχημα. Όφειλαν, όπως υποδεικνύεται, να μεριμνήσουν για την ασφαλή κατασκευή του υποστατικού τους ώστε να μην αποτελεί κίνδυνο σ' αυτούς που το χρησιμοποιούν. Με υπαγωγή των γεγονότων που περιβάλλουν το επίδικο ατύχημα σ' όλες τις παραπάνω αρχές παρατηρώ τα εξής: Μια πρώτη παρατήρηση είναι η εξής: Με μόνο λόγο ότι με τη μαρτυρία που έχει προσκομίσει η ενάγουσα επιχείρησε να με πείσει ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται σε συγκεκριμένες αμελείς πράξεις και/ή παραλείψεις των εναγόμενων, στην περίπτωσή της δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής ο αποδεικτικός κανόνας «res ipsa loquitur». Συναφώς με το θέμα παραπέμπω στην υπόθεση Φιλίππου κ.ά. ν. Τσολάκη κ.ά.
(2006)1 Α.Α.Δ. 1188, από την οποία και το απόσπασμα που ακολουθεί: «Η επίκληση του κανόνα μπορεί να γίνει εφόσον το γεγονός ή τα γεγονότα τα οποία προκάλεσαν τη ζημιά τελούσαν υπό τον αποκλειστικό έλεγχο του εναγόμενου (βλ. Αθανασίου και Αθανασίου ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614) και οι δικογραφούμενοι ισχυρισμοί και ή τα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί υποδεικνύουν ότι το ατύχημα δεν θα μπορούσε να είχε επισυμβεί χωρίς την εκ πρώτης όψεως ύπαρξη αμέλειας εκ μέρους του εναγόμενου. Όπως έχει σημειωθεί στην υπόθεση Bennett v. Chemical Construction (GB) Ltd
(1971)3 All E.R. 822 στην οποία δεν είχε γίνει ρητή επίκληση του κανόνα στα σχετικά δικόγραφα, ..................................... Σε μετάφραση, "Κατά την άποψη μου δεν είναι αναγκαίο για το δόγμα αυτό να δικογραφηθεί. Εάν το ατύχημα αποδειχθεί ότι είχε επισυμβεί με τέτοιο τρόπο ώστε εκ πρώτης όψεως να μην μπορούσε να επισυμβεί χωρίς αμέλεια εκ μέρους των εναγομένων, τότε εναπόκειται στους εναγομένους να εξηγήσουν και να αποδείξουν πώς το ατύχημα θα μπορούσε να είχε επισυμβεί χωρίς αμέλεια ................................................................................................................................. Έχω πει ότι κατά την άποψη μου δεν είναι αναγκαίο να δικογραφηθεί res ipsa loquitur. Εάν τα γεγονότα που έχουν δικογραφηθεί και τα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί δείχνουν ότι η αιτία ατυχήματος ήταν προφανώς κάποια αμέλεια, αυτό είναι αρκετό· ..........." (Βλ. επίσης Krasias v. Nicos Iacovides and Adamos Kkafas and another
(1972)1 C.L.R. 40). Έχει νομολογιακά καθιερωθεί ότι εφαρμογή του κανόνα res ipsa loquitur δεν συνάδει με την προσκόμιση μαρτυρίας για την απόδειξη της αμέλειας του εναγόμενου (βλ. Κουρσουμά ν. Κοσμά
(1991)1 Α.Α.Δ. 973, Σολέας ν. Σολέα
(1999)1(Β) Α.Α.Δ. 904, Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614 και Χατζηπαύλου ν. Ιντζιρτζιάν κ.ά.
(2004)1(Β) Α.Α.Δ. 1278). Όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη (πιο πάνω), τα γεγονότα της οποίας αφορούσαν ιατρική αμέλεια, "Υποδεικνύεται ότι το res ipsa loquitur δεν τυγχάνει εφαρμογής όπου ο ενάγων επιχειρεί με την προσαγωγή μαρτυρίας πραγματογνωμόνων να υποδείξει ιατρική αμέλεια."» Ό, τι απομένει είναι να δοθεί απάντηση στο ερώτημα κατά πόσο έχει αποδειχθεί ότι το επίδικο ατύχημα και οι όποιες ζημιές υπέστη η ενάγουσα συνεπεία αυτού ανάγονται σε αμέλεια των εναγόμενων, σύμφωνα με τις σχετικές λεπτομέρειες που καταλογίζονται από την πρώτη στους δεύτερους με την παράγραφο 4 της έκθεσης απαίτησης. Η απάντηση στο ερώτημα είναι σαφώς καταφατική. Ακολουθεί το σκεπτικό: Έχει αποδειχθεί και θα έλεγα ότι αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των δύο πλευρών ότι η ενάγουσα στον ουσιώδη χρόνο ήταν προσκεκλημένη των εναγόμενων, τη νομική εννοία του όρου, όπως επεξηγείται σε άλλο σημείο, πιο πάνω, με αναφορά σε νομολογία. Δεδομένου ότι το υποστατικό (συγκεκριμένα το μπάνιο του δωματίου στο οποίο διέμενε η ενάγουσα) μέσα στο οποίο επισυνέβη το επίδικο ατύχημα ήταν κατοχής και ιδιοκτησίας των εναγόμενων, αυτοί είχαν τις ακόλουθες - κατ' ελάχιστον - υποχρεώσεις έναντι της, προκειμένου να διασφαλίσουν τη χρήση της μπανιέρας από αυτή με ασφάλεια καθώς την αποτροπή ζημιάς στη ίδια, συνεπεία αυτής της χρήσης: Καταρχήν είχαν καθήκον και υποχρέωση να τοποθετήσουν μπανιέρα, η επιφάνεια της οποίας να είναι αντιολισθητική. Ακολούθως, αφ' ης στιγμής αυτό δεν έγινε, όφειλαν να γνωρίζουν ότι η εν λόγω επιφάνεια ήταν ολισθηρή και να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα προειδοποίησης της ενάγουσας για το γεγονός αυτό. Θα μπορούσαν για παράδειγμα να τοποθετήσουν κάποια πινακίδα οπουδήποτε στο δωμάτιο της ενάγουσας περιλαμβανομένου και του χώρου του μπάνιου που να την πληροφορεί ότι η επιφάνεια της μπανιέρας είναι ολισθηρή και να είναι προσεκτική κατά τη χρήση της. Σε κάθε περίπτωση, μπορούσαν και όφειλαν να τοποθετήσουν μέσα στην μπανιέρα το αντιολισθητικό χαλί, για το οποίο πολύς λόγος έχει γίνει κατά τη δίκη. Ότι οι εναγόμενοι είχαν καθήκον και υποχρέωση να λάβουν τα δύο από τα παραπάνω μέτρα αποτελεί και δικογραφημένη θέση τους, ενώ, έστω έμμεσα, το ομολόγησε και ο ιδιοκτήτης τους με τη μαρτυρία του. Σε σχέση με το πρώτο παραπέμπω στην παράγραφο 8 της υπεράσπισης, με την οποία, οι εναγόμενοι, μετά που απορρίπτουν τις λεπτομέρειες αμέλειας και παράβασης των νομικών καθηκόντων που τους αποδίδει η ενάγουσα ισχυρίζονται τα εξής: «.λέγουν άνευ βλάβης των δικαιωμάτων τους ότι είχαν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για αποτροπή ατυχημάτων στα δωμάτια που διέμεναν οι πελάτες ήτοι στο δωμάτιο που διέμενε η ενάγουσα υπήρχε αντιολισθητικό χαλί στην μπανιέρα του δωματίου, η επιφάνεια της μπανιέρας ήταν αντιολισθητική και εν γένει έλαβαν όλα τα αναγκαία μέτρα τα οποία απαιτούντο για την ασφαλή χρήση της μπανιέρας του δωματίου στο οποίο διέμενε η ενάγουσα.» Από τη μαρτυρία του ιδιοκτήτη των εναγόμενων παραπέμπω στους ακόλουθους ισχυρισμούς του: Στην κυρίως εξέταση ισχυρίστηκε ότι το χαλάκι που τοποθετούν οι καθαρίστριες πάνω στο σταντ στο χώρο του μπάνιου, ο πελάτης, όταν κάνει μπάνιο μπορεί να το χρησιμοποιήσει για δική του ασφάλεια. Αντεξεταζόμενος δε ισχυρίστηκε και τα εξής, μεταξύ άλλων: Το περί ου ο λόγος χαλάκι είναι φτιαγμένο από λεπτό σφουγγαράκι με ραβδώσεις και είναι αντιολισθητικό που βοηθά να μη γλιστρά. Οι μπανιέρες στο ξενοδοχείο είναι ειδικές αντιολισθητικές. Τα δύο αντιολισθητικά χαλάκια που υπήρχαν μέσα στο δωμάτιο του μπάνιου (ένα μέσα στην μπανιέρα και ένα έξω από αυτή, στο οποίο πατά ο πελάτης για να φορέσει τις παντόφλες) είναι πάντοτε απαραίτητα και πάντοτε πρέπει να μπαίνουν και το έχει σαν όρο, ό,τι χρειάζεται στο δωμάτιο και στα μπάνια να μπαίνουν ανελλιπώς. Για να συνεχίσω, στην προκειμένη περίπτωση, οι εναγόμενοι, όχι απλώς όφειλαν να γνωρίζουν ποιες ήταν οι υποχρεώσεις και τα καθήκοντα που είχαν έναντι της ενάγουσας έτσι ώστε να μην την εκθέσουν σε κίνδυνο καθ' ον χρόνο θα χρησιμοποιούσε την μπανιέρα, αλλά, καθ' ομολογία τους γνώριζαν ποια ήταν αυτά τα καθήκοντα και υποχρεώσεις. Παρόλα αυτά, δεδομένου του συμπεράσματός μου ότι τίποτε απ' όσα ισχυρίζονται ότι έκαναν προκειμένου να διασφαλίσουν την ασφαλή χρήση της μπανιέρας από την ενάγουσα έχουν κάνει, μα ούτε και την προειδοποίησαν για την ολισθηρότητα της μπανιέρας και ότι θα έπρεπε να ήταν προσεκτική κατά τη χρήση της είναι φανερό, ότι απέστησαν πλήρως των εν λόγω υποχρεώσεών τους. Και με δεδομένο ότι το επίδικο ατύχημα συνδέεται αιτιωδώς, άμεσα με τις εν λόγω αμελείς πράξεις/παραλείψεις τους σε συνδυασμό και με το γεγονός, ότι, συνεπεία αυτού η ενάγουσα υπέστη ζημιά (σωματικές βλάβες και υλικές ζημιές), η ευθύνη τους για τη διάπραξη του αδικήματος της αμέλειας κατά το άρθρο 51 (α)(β) και
(2)(β) στοιχειοθετείται πλήρως. Μάλιστα, για λόγους που θα παραθέσω αμέσως τους θεωρώ εξ ολοκλήρου υπεύθυνους για το επίδικο ατύχημα. Ειδικότερα: Καθώς ήδη έχει αναφερθεί το επίδικο ατύχημα επισυνέβη καθ' ον χρόνο η ενάγουσα βρισκόταν στην μπανιέρα, όταν κάποια στιγμή γύρισε πίσω για να πάρει το σαμπουάν οπότε και γλίστρησε και έπεσε κτυπώντας με το κεφάλι στο τέρμα της μπανιέρας, με όλα τα αρνητικά συνεπακόλουθα για την ίδια. Όπως είπε αντεξεταζόμενη, στον ουσιώδη χρόνο το νερό ήταν ανοιχτό και έτρεχε και βρισκόταν μέσα στην μπανιέρα μόλις μισό λεπτό. Η δικογραφημένη θέση των εναγόμενων είναι ότι η ενάγουσα επιχείρησε τη χρήση της μπανιέρας κατά τρόπο αμελή και/ή επιπόλαιο και/ή ασύγγνωστο με αποτέλεσμα να αυτοτραυματιστεί, ως υπεύθυνη της αμέλειάς της (παράγραφος 9 της υπεράσπισης). Περαιτέρω, όπως αναφέρουν στην παράγραφο 14 της υπεράσπισης, ουδεμία ευθύνη φέρουν από πράξεις και/ή ενέργεια της ενάγουσας, οι οποίες έγιναν καθ' υπέρβαση του τρόπου χρήσεως του μπάνιου εκ μέρους της. Εκτός του ότι δε δίδονται καθόλου λεπτομέρειες σε σχέση με οτιδήποτε της καταλογίζουν, ας δούμε και τι της έχει υποβληθεί στο στάδιο αντεξέτασης της και τι από αυτά έχει αποδειχθεί: Ότι στον ουσιώδη χρόνο δεν τοποθέτησε στην μπανιέρα το χαλάκι που ο ιδιοκτήτης των εναγόμενων ισχυρίστηκε ότι υπήρχε στο δωμάτιο του μπάνιου, που καθώς ήδη έχει αναφερθεί αποτελεί εύρημά μου πως δεν υπήρχε. Περαιτέρω, της υποβλήθηκε γενικά και αόριστα ότι όταν μπήκε μέσα στο μπάνιο και άνοιξε το νερό όφειλε να επιδείξει την αναγκαία προσοχή μέσα στις κινήσεις, όταν προσπάθησε να πιάσει το σαμπουάν, ώστε να μην κτυπήσει. Ούτε τι έπρεπε να κάνει και δεν έκανε μα ούτε τι όφειλε να μην κάνει το οποίο έκανε που αποτελεί το πραγματικό της επίδειξης εκ μέρους της, της αναγκαίας προσοχής, όπως την αντιλαμβάνονται οι εναγόμενοι τής επεξηγήθηκε, για να της δοθεί η ευκαιρία να τοποθετηθεί και στο Δικαστήριο να ελέγξει την ορθότητα της υποβολής, η οποία, όπως έχει τεθεί παρέμεινε έωλη και χωρίς νόημα. Αντ' αυτού, η απάντηση της ενάγουσας στην εν λόγω υποβολή παρέμεινε αναντίλεκτη. Ακολουθεί αυτούσια: «Ήμουν όσο προσεκτική θα μπορούσα να είμαι. Υπήρχε κάτι στην επιφάνεια εκείνης της μπανιέρας και κανείς δε θα είχε ευκαιρία, δε θα είχε ελπίδα να μη γλιστρήσει. » Δε νομίζω πως χρειάζεται να επεκταθώ προκειμένου να τεκμηριώσω τη θέση μου ότι οι εναγόμενοι φέρουν ακεραία την ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Προχωρώ τώρα να καθορίσω το ύψος του ποσού των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται η ενάγουσα, για τις σωματικές βλάβες που υπέστη και γενικά τις επιπτώσεις στη ζωή της, εξαιτίας του επίδικου ατυχήματος, έχοντας υπόψη και τις αρχές που διέπουν το θέμα, υπό το φως όσων αναφέρονται μεταξύ άλλων και στις υποθέσεις Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66 και Ταμπούρας ν. Κολάνη
(2008)1 Α.Α.Δ. 384, από την οποία και το απόσπασμα που ακολουθεί: «Όσον αφορά ευρύτερα την επάρκεια των γενικών αποζημιώσεων που δόθηκαν είναι δεδομένη και αποδεκτή από τη νομολογία η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις για τον ανθρώπινο πόνο και την ταλαιπωρία, έχοντας υπόψη και τη σημασία των αποζημιώσεων. (A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους
(2004)1 Α.Α.Δ. 416). Η απόδοση αποζημιώσεων πρέπει επίσης να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστο χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς. (Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128). Βεβαίως, ορθή είναι και η άλλη διαπίστωση στη νομολογία ότι προηγούμενες αποφάσεις στα θέματα των αποζημιώσεων δεν αποτελούν κατ' ανάγκη δεσμευτικό προηγούμενο (G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1 Α.Α.Δ. 948), ενώ η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί και οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση (Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη
(2003)1 Α.Α.Δ. 590)». Η ενάγουσα, στον ουσιώδη χρόνο ήταν 49 ετών και βρισκόταν οικογενειακώς στην Κύπρο για διακοπές. Διέμενε στο ξενοδοχείο των εναγόμενων από τις 24.7.2008 και θα αναχωρούσε από την Κύπρο στις 7.8.2008 (βλ. τα τεκμήρια 4 και 5 στα αγγλικά και 4 Α και 5 Α, η μετάφρασή τους στα ελληνικά, αντίστοιχα). Συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, την επομένη κιόλας μέρα που είχε φθάσει στην Κύπρο τραυματίστηκε σοβαρά στα δόντια και πιο ελαφρά στα χέρια καθώς και στους ώμους. Συγκεκριμένα, ένα της δόντι κουνιότανε και το διπλανό του είχε κοπεί, ενώ αιμορραγούσαν τα ούλα της και πονούσε πάρα πολύ. Μετέβη αμέσως στην οδοντίατρο Λυδία Λαζάρου για περίθαλψη, η οποία της έβγαλε ακτινογραφίες που επιβεβαίωσαν τη βλάβη που είχε υποστεί στα δόντια. Η γιατρός Λαζάρου την είχε συμβουλέψει να δει τον οδοντίατρό της όταν θα επέστρεφε στο σπίτι της. Την επομένη πονούσε πάρα πολύ, ωστόσο, στην υποδοχή του ξενοδοχείου, της ανάφεραν πως δεν μπορούσαν να κάνουν οτιδήποτε για να τη δει ξανά η οδοντίατρος, επειδή ήταν κλειστή. Περίμενε μέχρι τη Δευτέρα (28.7.2008) οπότε και την επισκέφθηκε ξανά. Η γιατρός Λαζάρου, της τρόχισε ένα κάτω δόντι, γεγονός που την είχε ανακουφίσει από τον οξύ πόνο. Όλες αυτές τις μέρες ένιωθε δυσφορία. Δεν μπορούσε να ανοίξει καλά το στόμα της καθώς και να χρησιμοποιήσει τα δόντια της. Συνεπεία όλων αυτών, ο σύζυγός της μετέβη στην ασφαλιστική εταιρεία και άρχισε τις διευθετήσεις για άμεση επιστροφή τους στην Αγγλία. Στην ασφαλιστική εταιρεία έψαχναν θέσεις για την επόμενη διαθέσιμη πτήση, ωστόσο, επειδή ήταν περίοδος αιχμής αναχώρησαν από την Κύπρο στις 31.7.2008 (βλ. και το τεκμήριο 4). Εν τω μεταξύ, μέχρι τότε, για να απαλύνει τον πόνο έπαιρνε παυσίπονα κάθε τέσσερις ώρες. Την επομένη κιόλας που επέστρεψε στην Αγγλία διευθέτησε αμέσως ραντεβού με την προσωπική της οδοντίατρο Grace Beharry, η οποία, αφού την εξέτασε την παρέπεμψε στον ορθοδοντικό N S Vasir, o οποίος, μετά τη δική του εξέταση, στο σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε (τεκμήριο 8 στα αγγλικά και 8 Α, η μετάφρασή του στα ελληνικά), ημερομηνίας 6.9.2008, μεταξύ άλλων αναφέρει τα εξής: Η κύρια ανησυχία της ενάγουσας αφορά την ευθυγράμμιση των πάνω μπροστινών δοντιών, στα οποία υπέστη τραύμα, όταν τον Ιούλιο γλίστρησε και έπεσε. Η πτώση έπληξε μερικά από τα πάνω μπροστινά δόντια που εξακολουθούν να παραμένουν ελαφρώς χαλαρά, παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει 6 βδομάδες από την πτώση. Παρά το γεγονός ότι η μικρή ακτινογραφία δε δείχνει βλάβη στις ρίζες είναι φανερό ότι μερικά από τα δόντια έχουν μετακινηθεί. Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα τον πάνω αριστερό κεντρικό κοπτήρα - η ρίζα του δοντιού αυτού φαίνεται να έχει σπρωχτεί προς τα μέσα και η κορώνα έχει εκθλιβεί. Επίσης, το δόντι αυτό μπορεί με τη σειρά του να έχει πλήξει τον κάτω κοπτήρα κάνοντας το να μετακινηθεί ελαφρώς προς τα μέσα. Ένα τέτοιο τραύμα στο δόντι μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βιωσιμότητας στο δόντι, δηλαδή στη μέση πεθαίνει και το δόντι μαυρίζει. Η διαδικασία αυτή μπορεί μερικές φορές να συμβεί πολλούς μήνες ή ακόμη και ένα χρόνο μετά το τραύμα. Συνεχίζοντας ο γιατρός Vasir προτείνει συγκεκριμένο πρόγραμμα περίθαλψης με αντικείμενο την ευθυγράμμιση των δοντιών χωρίς να αφαιρεθεί οποιοδήποτε δόντι, το κόστος της οποίας ανέρχεται στο ποσό των £3.400,00, πλέον κάποια άλλα έξοδα, που ανέρχονται στο συνολικό ποσό των £500,
- Όπως αναφέρεται καταληκτικά στο ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Vasir, η ενεργός περίθαλψη θα διαρκέσει περίπου 10 με 12 μήνες. Η ενάγουσα δεν ακολούθησε το παραπάνω πρόγραμμα περίθαλψης, ωστόσο, κατόπιν σύστασης των Άγγλων δικηγόρων της, αργότερα επισκέφθηκε τον οδοντίατρο Eagar Gordon (Μ.Ε.3), ο οποίος την εξέτασε στις 19.9.2009 και ετοίμασε σχετική έκθεση (τεκμήριο 9, ανωτέρω). Σύμφωνα με αυτή - η οποία είναι φανερό ότι λαμβάνει πλήρως υπόψη το ιατρικό ιστορικό της ενάγουσας από τη στιγμή που είχε το επίδικο ατύχημα μέχρι και την ημέρα που επισκέφθηκε τον ίδιο - δεν υπάρχουν κλινικά συμπτώματα δυσλειτουργίας κροταφογναθικής άρθρωσης. Ούτε και τραύματα μαλακού ιστού μέσα ή γύρω από το στόμα υπάρχουν. Αριθμός δοντιών είναι ελαφρώς συνωστισμένα, με το UL2 εκτός ευθυγράμμισης. Το UL1 παρουσιάζει συμπτώματα εξώθησης. Είναι ελαφρώς χαλαρό και δεν ανταποκρίνεται σε εξέταση ζωτικότητας. Στο UL2 λείπει η μεσοκοπτική γωνία από αδαμαντίνη. Είναι ζωτικό και σταθερό. Τα UR2 και UR1 είναι ζωτικά και σταθερά. Όλοι οι κοπτήρες LR2, LR1, LL1 και LL2 είναι ζωτικοί και σταθεροί. Υπάρχουν συμπτώματα μείωσης της κοπτικής αδαμαντίνης του LLI στην παρειακή επιφάνεια. Λήφθηκαν δύο περιακραίες ακτινογραφίες για σκοπούς έκθεσης, οι οποίες επιβεβαιώνουν πύκνωση της περιοδοντικής μεμβράνης γύρω από την κορυφή του UL
- Η βλάβη που προκλήθηκε σαν αποτέλεσμα του ατυχήματος είναι μερική μετατόπιση των πάνω κοπτήρων UR2, UR1, UL1 και UL2 στα φατνία τους και κάταγμα της μεσοκοπτικής γωνίας του πάνω αριστερού πλευρικού κοπτήρα UL
- Τα UR2, UR1 και UL2 έχουν διατηρήσει τη ζωτικότητά τους, ενώ το UL1 δεν είναι πια ζωτικό. Σαν αποτέλεσμα του ατυχήματος απαιτείται η εξής περίθαλψη: Αντικατάσταση του UL1 με εμφύτευμα και τοποθέτηση κορώνας στο UL
- Καταληκτικά, ο γιατρός Gordon, στην έκθεσή του αναφέρει τα εξής: «Η πρόγνωση είναι καλή. Το εμφύτευμα UL1 θα παραμείνει στο οστό επ' αόριστον. Η κορώνα πάνω από το εμφύτευμα και η κορώνα του UL2 θα χρειαστούν αντικατάσταση μία φορά στη ζωή της αιτούσας.» Το συνολικό κόστος της περίθαλψης που προτείνει ο μάρτυρας ανέρχεται στο ποσό των £4.173,00, ως εκτίθεται αναλυτικά στην έκθεσή του, στην οποία επεξηγούνται και οι λόγοι για τους οποίους αντενδείκνυται η ορθοδοντική περίθαλψη που προτείνει ο γιατρός Vasir. Η ενάγουσα, ούτε και αυτό το πρόγραμμα περίθαλψης ακολούθησε. Όπως και για το προηγούμενο έτσι και γι αυτό επικαλέστηκε οικονομική αδυναμία. Προτού καθορίσω το ύψος του ποσού των γενικών αποζημιώσεων που θα επιδικάσω στην ενάγουσα, θα ήθελα να σχολιάσω μερικούς από τους ισχυρισμούς του ευπαίδευτου δικηγόρου των εναγόμενων οι οποίοι περιέχονται στο πλαίσιο της γραπτής του αγόρευσης. Με αυτούς, βασικά, υποβάλλεται η θέση πως δε θα πρέπει να λάβω υπόψη μέρος της προσαχθείσας ιατρικής μαρτυρίας προκειμένου να καταλήξω σε συμπεράσματα αναφορικά με το είδος και την έκταση των τραυματισμών που υπέστη η ενάγουσα κατά το επίδικο ατύχημα. Ειδικότερα: Τόσο η ενάγουσα όσο και ο γιατρός Gordon αναφέρθηκαν σε ακτινογραφίες τις οποίες έβγαλε η οδοντίατρος Λυδία Λαζάρου που ήταν και η πρώτη που είδε την ενάγουσα. Όμως, οι ακτινογραφίες αυτές, ουδέποτε επιδείχθηκαν στη δίκη και ούτε έγιναν τεκμήριο. Το ίδιο ισχύει και για την ισχυριζόμενη έκθεση της γιατρού Λαζάρου. Ακολουθούν τα σχόλια μου: Οι εναγόμενοι, ουδέποτε αμφισβήτησαν ότι η γιατρός Λαζάρου έβγαλε ακτινογραφίες στην ενάγουσα και μάλιστα, αυτοί είναι που ευθύς αμέσως, μετά το ατύχημα, τηλεφώνησαν στην εν λόγω γιατρό και διευθέτησαν μετάβαση της ενάγουσας στο ιατρείο της για εξέταση και περίθαλψη. Ακολούθως, η ενάγουσα, ουδέποτε ισχυρίστηκε πως, όταν την εξέτασε η γιατρός Λαζάρου, της ετοίμασε έκθεση αναφορικά με τον τραυματισμό της, για να έχει νόημα ο ισχυρισμός του κ. Γαβριηλίδη ότι αυτή, είτε δεν υποδείχθηκε είτε δεν έγινε τεκμήριο. Αντίθετα, η ενάγουσα απαντώντας σε σχετική ερώτηση του κ. Γαβριηλίδη ισχυρίστηκε χωρίς να έχει αμφισβητηθεί ότι δεν έχει γίνει τέτοια έκθεση από τη γιατρό Λαζάρου. Εν πάση περιπτώσει, εάν οι εναγόμενοι επιθυμούσαν να αμφισβητήσουν τη μαρτυρία, είτε της ενάγουσας είτε του γιατρού Gordon, στο βαθμό που αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, με τη γιατρό Λαζάρου να είναι το πρόσωπο που έχει προβεί στην αρχική δήλωση ή δηλώσεις, θα μπορούσαν να κάνουν χρήση του δικαιώματος που τους παρέχεται από το άρθρο 26 του περί Αποδείξεως Νόμου κλητεύοντας τη γιατρό Λαζάρου για σκοπούς αντεξέτασής της σε σχέση με τις εν λόγω δηλώσεις της. Η έκθεση του γιατρού Vasir (τεκμήριο 8) στην οποία αναφέρθηκε και ο γιατρός Gordon (Μ.Ε.3) δεν έχει υιοθετηθεί από το γιατρό Vasir που τη σύνταξε αφού αυτός δεν κλήθηκε ως μάρτυρας της ενάγουσας και δεν αντεξετάστηκε, ως εκ τούτου, το εν λόγω τεκμήριο δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη και να έχει δεσμευτική ισχύ. Αυτός είναι ακόμη ένας από τους ισχυρισμούς που προέβαλε ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγόμενων, ο οποίος στρέφεται κατά της αποδοχής της ιατρικής μαρτυρίας που παρουσίασε η ενάγουσα. Μου φαίνεται πως διέλαθε της προσοχής του ευπαίδευτου δικηγόρου των εναγόμενων, καταρχήν, ότι εδώ και αρκετό καιρό επιτρέπεται η εισαγωγή εξ ακοής μαρτυρίας και ακολούθως, σε συνέχεια του προηγούμενου, ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η εν λόγω μαρτυρία, η οποία μάλιστα σε σημαντικό βαθμό συνάδει τόσο με τη μαρτυρία της ενάγουσας όσο και με τη μαρτυρία του γιατρού Gordon o οποίος κλήθηκε και κατάθεσε στο Δικαστήριο ως μάρτυρας, ουδέποτε αμφισβητήθηκε από τους εναγόμενους, επομένως, κανένας βάσιμος λόγος ώστε να μη ληφθεί υπόψη υπάρχει. Τέλος, σύμφωνα πάντοτε με τον κ. Γαβριηλίδη και το περιεχόμενο της γραπτής του αγόρευσης, επειδή ο γιατρός Gordon είδε για πρώτη φορά την ενάγουσα 16 μήνες μετά το «ισχυριζόμενο» ατύχημα είναι η θέση των εναγόμενων ότι τα τραύματα που ο εν λόγω γιατρός καταγράφει στην έκθεσή του, θα μπορούσαν να συμβούν οποτεδήποτε από τη ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι και τη στιγμή που η ενάγουσα εξετάστηκε από τον εν λόγω γιατρό. Επομένως, τα συγκεκριμένα τραύματα δε θα μπορούσαν να έχουν άμεση συσχέτιση με το ατύχημα. Μολονότι θεωρώ ότι ο εν λόγω ισχυρισμός απαντάται επαρκώς στο πλαίσιο αξιολόγησης της μαρτυρίας του γιατρού Gordon, εντούτοις, θα ήθελα να τοποθετηθώ και πάλιν επ' αυτού, επειδή, ο εν λόγω ισχυρισμός είναι άμεσα σχετικός με το θέμα των γενικών αποζημιώσεων που θα επιδικαστούν στην ενάγουσα. Καταρχήν, δεν αντιλαμβάνομαι με ποια λογική ο κ. Γαβριηλίδης αποκαλεί ισχυριζόμενο το επίδικο ατύχημα τη στιγμή που ο ίδιος, αργότερα και συγκεκριμένα στην προτελευταία παράγραφο της γραπτής του αγόρευσης, όχι απλώς παραδέχεται το επίδικο ατύχημα και ότι τραυματίστηκε σ' αυτό η ενάγουσα, αλλά παραθέτει και τους λόγους που κατά τον ίδιο αυτή φέρει και την αποκλειστική ευθύνη για τον τραυματισμό της. Εν πάση περιπτώσει, ότι αποτελεί γεγονός το επίδικο ατύχημα καθώς και ότι σ' αυτό η ενάγουσα έχει τραυματιστεί, οι εναγόμενοι το παραδέχονται και με τα δικόγραφά τους (βλ. την παράγραφο 9 της υπεράσπισης). Και κάτι ακόμη. Εκτός του ότι για όλους τους λόγους που έχουν αναφερθεί ειδικά για κάθε μάρτυρα θεωρώ αξιόπιστους και τους τρεις μάρτυρες που κατάθεσαν για την υπόθεση της ενάγουσας, της ιδίας περιλαμβανομένης, γεγονός το οποίο σημαίνει πως δέχομαι τη μαρτυρία τους αναφορικά και με τις σωματικές βλάβες που υπέστη η ενάγουσα κατά το επίδικο ατύχημα, διερωτώμαι και για τη μαρτυρία που οι εναγόμενου έχουν προσκομίσει προκειμένου να με πείσουν για τη θέση του δικηγόρου τους, ότι, επειδή μεσολάβησαν 16 μήνες από την ημέρα του επίδικου ατυχήματος μέχρι και τη μέρα που η ενάγουσα εξετάστηκε από το γιατρό Gordon, τα όσα αυτός καταγράφει στην έκθεσή του αναφορικά με την ενάγουσα, δεν αποτελούν απότοκο του επίδικου ατυχήματος, αλλά οφείλονται σε κάποια άλλη αιτία. Καμία τέτοια μαρτυρία έχουν προσκομίσει είναι η απάντηση. Και κάτι τελευταίο. Στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων που θα επιδικάσω στην ενάγουσα θα λάβω υπόψη και την περίθαλψη που κατά το γιατρό Gordon απαιτείται να γίνει σαν αποτέλεσμα των τραυματισμών που αυτή υπέστη κατά το επίδικο ατύχημα, το κόστος της οποίας ανέρχεται στο ποσό των £4.173,
- Ωστόσο, για λόγους που θα παραθέσω αμέσως, δεν είμαι διατεθειμένος να επιδικάσω το εν λόγω ποσό στην ενάγουσα, υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Ειδικότερα: Καθώς ήδη έχει αναφερθεί η ενάγουσα, όταν μετά το επίδικο ατύχημα επέστρεψε στην Αγγλία, την επομένη, 1.8.2008 επισκέφθηκε την προσωπική της οδοντίατρο, η οποία, αφού την εξέτασε την παρέπεμψε στον ορθοδοντικό N S Vasir, ο οποίος της συνέστησε συγκεκριμένο πρόγραμμα περίθαλψης για σκοπούς θεραπείας. Η ενάγουσα δεν το ακολούθησε επειδή, όπως είπε, δεν μπορούσε οικονομικά. Όταν 16 περίπου μήνες αργότερα μετέβη στο γιατρό Gordon, αυτό έγινε όχι επειδή το επιδίωξε η ίδια, αλλά, επειδή της το είχαν ζητήσει οι Άγγλοι δικηγόροι της. Η περίθαλψη που της συνέστησε ο γιατρός Gordon, που προφανώς είναι και πιο δαπανηρή, εκτός από διαφορετική εκείνης που της συνέστησε ο γιατρός Vasir κατέστη αναγκαία, επειδή, για λόγους που αναφέρει ο γιατρός Gordon στην ιατρική του έκθεση, το γεγονός ότι παρήλθε 1,1/2 έτος από το ατύχημα μέχρι και την εξέταση της ενάγουσας από τον ίδιο, η πρόγνωση για ορθοδοντική περίθαλψη, όπως εισηγείται ο γιατρός Vasir ήταν φτωχή. Δηλαδή αναποτελεσματική, όπως προκύπτει απ' όσα αναφέρει στη συνέχεια. Παρόλα αυτά, η ενάγουσα ούτε και σ' αυτή τη θεραπεία υποβλήθηκε, επειδή, όπως ισχυρίστηκε και γι αυτή που της είχε εισηγηθεί ο γιατρός Vasir δεν μπορούσε οικονομικά. Έχοντας υπόψη ότι όπως ανάφερε ο Άγγλος δικηγόρος της (Μ.Ε.1), αυτή αξίωσε από την ασφαλιστική της εταιρεία τα έξοδα που υπέστη συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, θεωρώ πως, εάν ήθελε να υποβληθεί είτε στη θεραπεία που της εισηγήθηκε ο γιατρός Vasir είτε σ' αυτή που της εισηγήθηκε ο γιατρός Gordon θα έπρεπε να υποβληθεί και ακολούθως να απαιτήσει από την ασφαλιστική της εταιρεία και αυτή τη δαπάνη, κάτι που έχει κάνει για άλλα έξοδα στα οποία υπέστη εξαιτίας του επίδικου ατυχήματος, τα οποία αξιώνει από τους εναγόμενους. Ούτως εχόντων των πραγμάτων δεν μπορώ να δεχθώ ότι αποτελεί δικαιολογημένο λόγο για να μην ακολουθήσει ένα από τα δύο προγράμματα περίθαλψης και θεραπείας των δοντιών της που της πρότειναν δύο γιατροί, ο ισχυρισμός της πως δεν μπορούσε οικονομικά. Αυτό είναι και το μόνο σημείο της μαρτυρίας της που δεν αποδέχομαι. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη ένας λόγος για τον οποίο δεν μπορώ να της επιδικάσω υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων το κόστος περίθαλψης των δοντιών της που εισηγείται ο γιατρός Gordon, που είναι και αυτό που αξιώνει είναι και το γεγονός, ότι, η ίδια, ενώ ανάφερε το λόγο για τον οποίο δεν ακολούθησε είτε το ένα είτε το άλλο από τα δύο αυτά προγράμματα περίθαλψης και θεραπείας των δοντιών της που της προτάθηκαν, ουδέποτε ισχυρίστηκε ότι προτίθεται να ακολουθήσει έστω και τώρα το πρόγραμμα που της προτάθηκε από το γιατρό Gordon που, στην περίπτωσή της είναι και το μόνο που μπορεί πλέον να τύχει εφαρμογής. Επομένως, στον προσδιορισμό του ύψους του ποσού των γενικών αποζημιώσεων που θα της επιδικάσω, λαμβάνω απλώς υπόψη και την περίθαλψη που κατά το γιατρό Gordon απαιτείται να γίνει ως αποτέλεσμα των τραυματισμών που αυτή υπέστη κατά το επίδικο ατύχημα. Συγκεφαλαιώνοντας, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και σοβαρότητα των τραυματισμών που υπέστη η ενάγουσα κατά το επίδικο ατύχημα, τον πόνο και την ταλαιπωρία της, απότοκο των τραυματισμών της, το γεγονός ότι ενώ ήρθε από την Αγγλία οικογενειακώς στην Κύπρο για διακοπές, για περίοδο δύο βδομάδων, ως αποτέλεσμα του επίδικου ατυχήματος που είχε το πρωί της επομένης μέρας που έφθασε στην Κύπρο και των τραυματισμών που υπέστη, αντί για διακοπές, βίωσε την τραυματική εμπειρία του ατυχήματος, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να επιστρέψει στην πατρίδα της μία βδομάδα νωρίτερα, χωρίς ουσιαστικά να κάνει καθόλου διακοπές, γενικά λαμβάνοντας υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες που διέπουν το θέμα και στην προκειμένη, και την ανάγκη περεταίρω περίθαλψης της ενάγουσας για σκοπούς αποκατάστασης της ζημιάς που υπέστησαν τα δόντια της, θεωρώ πως, ένα ποσό της τάξεως των €12.000,00 αποτελεί τη δίκαιη και εύλογη αποζημίωσή της για ό, τι έπαθε στον ουσιώδη χρόνο, περιλαμβανομένου του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη εξαιτίας των τραυματισμών της και που θα υποστεί και στο μέλλον, σε περίπτωση που ήθελε αποφασίσει να ακολουθήσει το πρόγραμμα θεραπείας που εισηγείται ο γιατρός Gordon για σκοπούς αποκατάστασης της βλάβης που υπέστησαν τα δόντια της. Επομένως, αυτή, δικαιούται στην έκδοση απόφασης για το συγκεκριμένο ποσό, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Αναφορικά με τα διάφορα ποσά που αξιώνει η ενάγουσα υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων έχοντας υπόψη και το αυστηρό επίπεδο απόδειξής τους παρατηρώ τα εξής: Καταρχήν διευκρινίζεται ότι όλα τα ποσά που ακολουθούν θα είναι σε Αγγλικές λίρες. Αρχίζω με αυτά που αναφέρονται στη σχετική παράγραφο 5 Α.
- της έκθεσης απαίτησης, κάτω από τον τίτλο «ΖΗΜΙΕΣ (στις οποίες η ενάγουσα έχει ήδη υποβληθεί) Έξοδα κατά τη διάρκεια της παραμονής της στην Κύπρο». Ειδικότερα: Το ποσό των £47,24 που αξιώνει αποτελεί τα έξοδα της επείγουσας περίθαλψής της από την οδοντίατρο Λυδία Λαζάρου και περιλαμβάνει και μία ακτινογραφία. Το ποσό αυτό έχει αποδειχθεί (βλ. τη σχετική απόδειξη είσπραξης -τεκμήριο 3 στα αγγλικά και 3 Α η μετάφρασή του στα ελληνικά-, όπου το ποσό αναφέρεται σε ευρώ (€60,00) καθώς και το τεκμήριο 14 Α στο οποίο, το ποσό των €60,00 έχει μετατραπεί σε Αγγλικές λίρες). Εν πάση περιπτώσει, ούτε και αμφισβητείται από τους εναγόμενους το συγκεκριμένο ποσό. Επομένως, η ενάγουσα το δικαιούται. Η ενάγουσα δικαιούται και το ποσό των £200,00 που αξιώνει υπό μορφή απαλλαγής της ασφαλιστικής εταιρείας. Το ποσό αυτό, που επίσης δεν έχει αμφισβητηθεί από τους εναγόμενους αναφέρεται και στο έγγραφο με τίτλο «ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΖΗΜΙΩΝ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ» (τεκμήριο 14 στα αγγλικά και 14 Α, ανωτέρω, η μετάφρασή του στα ελληνικά) που δεν αμφισβητήθηκε από τους εναγόμενους σε σχέση με οτιδήποτε αναφέρεται σ' αυτό. Επομένως, η ενάγουσα δικαιούται και αυτό το ποσό. Το ίδιο ισχύει και για το ποσό των £432,00 που αφορά στα έξοδα επαναπατρισμού της ενάγουσας, το οποίο αποδεικνύεται από το περιεχόμενο του σχετικού τιμολογίου (τεκμήριο 12 στα αγγλικά και 12 Α, η μετάφρασή του στα ελληνικά) που επίσης δεν έχει αμφισβητηθεί από τους εναγόμενους. Το ποσό αυτό αναφέρεται και στο τιμολόγιο με αριθμό J240257 (που αποτελεί μέρος του τεκμηρίου 15). Στο ίδιο τεκμήριο
(15)περιέχεται και το τιμολόγιο με αριθμό J240141, που στοιχειοθετεί την αξίωση της ενάγουσας, ύψους £197,92, υπό μορφή εξόδων χειρισμού ασφαλιστικής εταιρείας. Η ενάγουσα δικαιούται και αυτό το ποσό. Το ποσό των £2.303,70 που με την αγωγή της η ενάγουσα αξιώνει υπό μορφή εξόδων διαμονής και αεροπορικών εισιτηρίων, πλην της απαλλαγής της ασφαλιστικής εταιρείας στοιχειοθετείται και αποδεικνύεται πλήρως από το περιεχόμενο της πρώτης σελίδας του τεκμηρίου 15 (τεκμήριο 15 Α, η μετάφρασή του στα ελληνικά) που είναι έγγραφο το οποίο προέρχεται από την ασφαλιστική εταιρεία της ενάγουσας. Το ποσό αυτό αναγράφεται και στο τεκμήριο
- Προχωρώ τώρα και στα διάφορα ποσά που με την αγωγή της η ενάγουσα αξιώνει υπό μορφή εξόδων κατά την επιστροφή της από την Κύπρο (βλ. την παράγραφο 5 Α.
- της έκθεσης απαίτησης). Ειδικότερα: Τα έξοδα του ορθοδοντικού Vasir ο οποίος εξέτασε την ενάγουσα στην Αγγλία αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι ανέρχονται στο ποσό των £115,
- Δεδομένου ότι η ενάγουσα αξιώνει το ποσό αυτό από τους εναγόμενους, το δικαιούται. Επομένως, θα πρέπει να της επιδικαστεί. Η ενάγουσα αξιώνει το ποσό των £850,00 που είναι τα έξοδα για την ιατρική έκθεση του γιατρού Gordon (M.E.3). O εν λόγω μάρτυρας, στο στάδιο της κυρίως εξέτασης, αναφερόμενος στο σχετικό τιμολόγιο που εξέδωσε (τεκμήριο 13), το οποίο απευθύνεται στους Άγγλους δικηγόρους της ενάγουσας ισχυρίστηκε χωρίς να έχει αμφισβητηθεί ότι αυτό αφορά την οδοντιατρική εξέταση της ενάγουσας, ακτινογραφίες και την ιατρική του έκθεση (τεκμήριο 9) που ετοίμασε για αυτή. Έπεται ότι η ενάγουσα δικαιούται και αυτό το ποσό. Το ίδιο ισχύει και για το ποσό των £50,00 με το οποίο την έχει χρεώσει η προσωπική της οδοντίατρος στην Αγγλία, για σκοπούς διαχείρισης/έκδοσης αντιτύπων. Το ποσό αυτό αποδεικνύεται από την επιστολή της εν λόγω οδοντίατρου στους Άγγλους δικηγόρους της ενάγουσας (τεκμήριο 7 στα αγγλικά και 7 Α η μετάφρασή του στα ελληνικά), ενώ αναφέρεται και στο τεκμήριο 14 (ανωτέρω). Τέλος αποτελεί παραδεκτό γεγονός, ότι η αμοιβή των Κύπριων δικηγόρων της ενάγουσας για την ετοιμασία της έκθεσης ατυχήματος που έχουν ετοιμάσει γι αυτήν, η οποία στην έκθεση απαίτησης αναφέρεται ως νομική γνωμάτευσή ανέρχεται στο ποσό των £736,
- Η ενάγουσα δικαιούται και αυτό το ποσό. Προτού συνεχίσω θα ήθελα να τοποθετηθώ επί της προσπάθειας του ευπαίδευτου δικηγόρου των εναγόμενων, ο οποίος, στο στάδιο αντεξέτασης της ενάγουσας καθώς και του εκ των Άγγλων δικηγόρων της Philip Banks (Μ.Ε1) επιχείρησε να αμφισβητήσει το δικαίωμα της ενάγουσας να αξιώνει εναντίον των εναγόμενων, μέρος των εξόδων της τα οποία διεκδικεί εναντίον τους υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων και τούτο, επειδή αυτά της έχουν καταβληθεί από την ασφαλιστική της εταιρεία: Αντί οποιαδήποτε δικής μου απάντησης παραπέμπω στο απόσπασμα που ακολουθεί από την Christiansen (ανωτέρω): «Το γεγονός πως τα πιο πάνω έξοδα πληρώθηκαν από την ασφαλιστική εταιρεία της ενάγουσας, στη βάση ιδιωτικής συμφωνίας, δεν σημαίνει πως αυτά δεν είναι διεκδικήσιμα. Διέλαθε προφανώς της προσοχής του πρωτόδικου δικαστή το άρθρο 65 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου που προβλέπει τα εξής: "
- Κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης που πρέπει να πληρωθεί εξαιτίας αστικού αδικήματος δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό - (α) το οποίο καταβλήθηκε ή το οποίο πρέπει να πληρωθεί βάσει σύμβασης ασφάλειας ή ασφάλισης σε σχέση με το αστικό αυτό αδίκημα."» Υπεισέρχομαι τώρα και στο ποσό των εξόδων των Άγγλων δικηγόρων της ενάγουσας, τα οποία σύμφωνα με τη έκθεση απαίτησης, μέχρι και τις 2.12.2010 ανέρχονταν στο ποσό των £5.860,
- Συναφώς με αυτά, ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εναγόμενων, με τη γραπτή του αγόρευση ισχυρίζεται τα εξής: Ο κ. Banks (Μ.Ε.1) ανάφερε στο Δικαστήριο ότι είναι ο δικηγόρος της ενάγουσας στο Ηνωμένο Βασίλειο και κατάθεσε τις ενέργειες στις οποίες προέβη ο δικηγορικός οίκος στον οποίο εργάζεται, όταν η ενάγουσα προσήλθε για νομική συμβουλή, αλλά και τις χρεώσεις στις οποίες προέβησαν για την υπόθεση της ενάγουσας. Η υπεράσπιση, προστίθεται, δεν αμφισβήτησε τις όποιες ενέργειές του για την υπόθεση, ούτε και τις χρεώσεις, τις οποίες, εν πάση περιπτώσει θεωρεί ότι είναι άσχετες με την υπόθεση και ελλείπει η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των μετέπειτα ενεργειών των δικηγόρων της ενάγουσας και του κατ' ισχυρισμού ατυχήματος στο ξενοδοχείο των εναγόμενων. Παρατηρώ τα εξής: Πέραν από τις προφανείς αντιφάσεις που περικλείει η παραπάνω θέση, περικλείει και σημαντικές παραδοχές που από μόνες τους απαντούν στη ίδια τη θέση. Καταρχήν, για σωρεία λόγων που έχουν αναφερθεί, ανάμεσά τους και σχετική παραδοχή των εναγόμενων, το επίδικο ατύχημα αποτελεί αποδεδειγμένο γεγονός και δεν αποτελεί απλώς κάποιο ισχυρισμό της ενάγουσας. Ακολούθως, αφ' ης στιγμής είναι παραδεκτό από τους εναγόμενους, ότι οι ενέργειες στις οποίες προέβηκαν οι Άγγλοι δικηγόροι της ενάγουσας καθώς και οι σχετικές χρεώσεις τους συναφώς με αυτές αφορούν στην παρούσα υπόθεση, δεν αντιλαμβάνομαι με ποια λογική, την ίδια ώρα, οι εν λόγω ενέργειες και χρεώσεις μπορεί να είναι άσχετες με την υπόθεση. Περαιτέρω αδυνατώ ειλικρινά να αντιληφθώ τι εννοούν οι εναγόμενοι όταν ισχυρίζονται ότι ελλείπει η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των εν λόγω ενεργειών και χρεώσεων, με τις μετέπειτα ενέργειες των δικηγόρων της ενάγουσας, με προφανή αποδέκτη τους Κύπριους δικηγόρους της οι οποίοι χειρίστηκαν την υπόθεσή της στο Δικαστήριο. Όσα ακολουθούν θεωρώ ότι δικαιολογούν τη σχετική αξίωση της ενάγουσας, η οποία είναι πλήρως αποδειγμένη, μολονότι, για λόγους που θα αναφέρω στο κατάλληλο στάδιο, από το συνολικό ποσό της εν λόγω αξίωσης, θα αφαιρεθεί μέρος, όχι επειδή δεν αποδεικνύεται ή δικαιολογείται, αλλά, επειδή αξιώνεται ειδικά και αυτοτελώς από την ενάγουσα και ουσιαστικά της έχει ήδη επιδικαστεί. Ειδικότερα: Ο εκ των Άγγλων δικηγόρων της ενάγουσας (Μ.Ε.1) κληθείς από το δικηγόρο της να επεξηγήσει το τεκμήριο 11 ισχυρίστηκε χωρίς να έχει αμφισβητηθεί ότι το συγκεκριμένο έγγραφο δεικνύει τις εργασίες που έχουν διεκπεραιωθεί εκ μέρους τους για την υπόθεση μαζί με τις σχετικές χρεώσεις. Αργότερα ισχυρίστηκε χωρίς και πάλιν να έχει αμφισβητηθεί ότι στο εν λόγω τεκμήριο περικλείεται η διεκπεραιωθείσα εργασία τους μέχρι και το τέλος του 2013, ενώ, όπως είπε, για τη δουλειά που έχουν κάνει μετά το τέλος του 2013 έχουν χρεώσει την ενάγουσα με το ποσό των £4.464,
- Ερωτηθείς δε εάν όλη αυτή η εργασία που έχουν κάνει ήταν αναγκαία απάντησε ως εξής: «Μάλιστα. Ήταν απαραίτητη για να προχωρήσει η αγωγή και να ολοκληρωθεί σύντομα.» Όταν στη συνέχεια κλήθηκε να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι ήταν απαραίτητη η εργασία τους, έδωσε την ακόλουθη απάντηση, η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη: «Μάλιστα. Εργαζόμαστε σε αυτή την υπόθεση σχεδόν 6 χρόνια. Έπρεπε να πάρουμε λεπτομερείς οδηγίες από την κυρία Bates. Έπρεπε να πάρουμε όλα τα ιατρικά της έγγραφα. Έπρεπε να πάρουμε μια ειδική ιατρική έκθεση από έναν εμπειρογνώμονα. Έπρεπε να προετοιμάσουμε έκθεση σχετικά με τις οικονομικές απώλειες. Είχαμε αρκετή αλληλογραφία με το δικηγόρο στην Κύπρο και έπρεπε να εξηγήσουμε λεπτομερώς στην κυρία Bates σχετικά με την εξέλιξη της υπόθεσης και τώρα έπρεπε να προετοιμαστούμε και εμείς και να προετοιμάσουμε και την κυρία Bates σχετικά με την τελική ακρόαση. Θα θέλετε και άλλες λεπτομέρειες;» Ας δούμε τώρα και ανάφερε η ενάγουσα, όταν κλήθηκε από το δικηγόρο της να εξηγήσει γιατί πήγε στους Άγγλους δικηγόρους. Τα εξής, τα οποία επίσης παρέμειναν αναντίλεκτα: «Το τμήμα νομικών εξόδων (εννοεί της ασφαλιστικής της εταιρείας) έδωσαν οδηγίες στην εταιρεία Irwin Mitchell (δηλαδή στους Άγγλους δικηγόρους της) να με βοηθήσει με την απαίτησή μου. Ήταν δική τους δουλειά να βρουν ένα υπεύθυνο δικηγόρο στην Κύπρο για να με βοηθήσει με την απαίτηση. Με βοήθησαν επίσης παίρνοντας τα ιατρικά μου στοιχεία, τις ιατρικές μου εκθέσεις και διευθετώντας μια ιατρική έκθεση έτσι ώστε να προχωρήσει η υπόθεση. Χρειαζόμουν επίσης τη συμβουλή τους επειδή η απαίτηση ήταν σε διαφορετική χώρα και θα ήταν πολύ τρομακτικό και πολύ απειλητικό να το κάνω αυτό μόνη μου.» Δε νομίζω πως χρειάζεται να επεκταθώ προκειμένου να αιτιολογήσω το συμπέρασμά μου ότι δικαιολογημένα η ενάγουσα απευθύνθηκε στους Άγγλους δικηγόρους για την παρούσα υπόθεση, μολονότι αυτήν, στο Δικαστήριο, από την καταχώρηση της αγωγής μέχρι και σήμερα τη χειρίζονται οι Κύπριοι δικηγόροι της. Και με δεδομένο ότι οι εναγόμενοι δεν αμφισβητούν τις ενέργειες των Άγγλων δικηγόρων της που είναι τελείως διαφορετικές από τις αντίστοιχες των Κυπρίων συναδέλφων τους καθώς και τις διάφορες χρεώσεις των πρώτων για κάθε ενέργεια στην οποία έχουν προβεί, η ενάγουσα νομιμοποιείται να αξιώνει εναντίον των εναγόμενων τη σχετική δαπάνη, επειδή αναγκάστηκε να υποβληθεί σ' αυτή, εξαιτίας του επίδικου ατυχήματος και των τραυματισμών που υπέστη σ' αυτό, για το οποίο, για όλους τους λόγους που έχουν αναφερθεί, οι εναγόμενοι φέρουν ακεραία την ευθύνη. Τα έξοδα των δικηγόρων της ενάγουσας, όπως εκτίθενται αναλυτικά στις σελίδες 1 μέχρι 12 του τεκμηρίου 11 και περιληπτικά στη σελίδα 13 του ίδιου τεκμηρίου ανέρχονται στο συνολικό ποσό των £14.929,
- Στο ποσό αυτό που καλύπτει την περίοδο μέχρι και την 31.12.2013 περιλαμβάνονται και τα ακόλουθα ποσά που κατέβαλαν οι δικηγόροι της ενάγουσας για λογαριασμό της σε διάφορα πρόσωπα, τα οποία και θα πρέπει να αφαιρεθούν καθότι έχουν ήδη ληφθεί υπόψη, αφού η ενάγουσα, με την έκθεση απαίτησης τα αξιώνει αυτοτελώς. Πρόκειται για το ποσό των £50,00, το οποίο εμφαίνεται στη σελίδα 6 του τεκμηρίου 11 και συγκεκριμένα στη στήλη «εκταμιεύσεις», το οποίο καταβλήθηκε υπό μορφή δικαιώματος για αντίγραφο οδοντιατρικών σημειώσεων, για το ποσό των £850,00 που εμφαίνεται στη σελίδα 7, στην ίδια στήλη του ίδιου τεκμηρίου το οποίο καταβλήθηκε ως δικαίωμα για την ιατρική έκθεση ημερομηνίας 19.2.2010, δηλαδή του γιατρού Gordon (Μ.Ε.3) και τέλος, για το ποσό των £736,26, που εμφαίνεται στη σελίδα 8, στην ίδια στήλη και στο ίδιο, πάντοτε, τεκμήριο, το οποίο καταβλήθηκε υπό μορφή δικαιώματος για την έκθεση ημερομηνίας 6.9.2010 (προφανώς αφορά την αμοιβή των Κύπριων δικηγόρων της ενάγουσας, για την οποία αυτοί εξέδωσαν το τιμολόγιο - τεκμήριο 10 - ) Tα ποσά αυτά που αξιώνονται από την ενάγουσα με την παράγραφο 5 Α.
- (iii) (ii) και (iv) της έκθεσης απαίτησης, συνολικού ύψους £1.636,26 θα πρέπει να αφαιρεθούν από το συνολικό ποσό των £2.293,26 που εμφαίνεται στη στήλη «Άλλες εκταμιεύσεις» στο τεκμήριο 11, το οποίο περιλαμβάνεται στο συνολικό ποσό των £14.929,57, που είναι τα έξοδα των Άγγλων δικηγόρων της ενάγουσας, μέχρι και τις 31.12.2013, σύμφωνα με το ίδιο τεκμήριο. Μετά από τη σχετική αφαίρεση απομένει το ποσό των £13.293,31 που μαζί με το ποσό των £4.464,00 που αποτελεί τα έξοδα των ίδιων δικηγόρων, για τις διάφορες υπηρεσίες που προσέφεραν στην ενάγουσα από την 1.1.2014 και μετά ανέρχεται στο ποσό των £17.757,31, το οποίο αυτή, μαζί με τα διάφορα άλλα ποσά που συνθέτουν τις ειδικές ζημιές που υπέστη, απότοκο του επίδικου ατυχήματος δικαιούται να αξιώνει από τους εναγόμενους, υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Το συνολικό αυτό ποσό ανέρχεται σε £22.689.
- Οι λόγοι για τους οποίους η ενάγουσα δε δικαιούται το ποσό των £4.173,00, το οποίο αξιώνει υπό μορφή εξόδων μελλοντικής θεραπείας έχουν ήδη αναφερθεί επομένως, δε χρειάζεται να τους επαναλάβω. Ό, τι απομένει είναι ο τόκος που θα φέρουν τα δύο ποσά που θα επιδικαστούν υπέρ της ενάγουσας. Θεωρώ ιδιαίτερα μεγάλη την περίοδο 2,1/2 περίπου ετών που μεσολάβησε από την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος στις 25.7.2008 μέχρι και τις 26.11.2010 που η ενάγουσα καταχώρησε την αγωγή της. Και με δεδομένο ότι δεν έχει δοθεί εκ μέρους της καμιά εξήγηση ή δικαιολογία, για τη σημειωθείσα και μακρά αυτή καθυστέρηση έχω τη γνώμη, ότι, η πλέον δίκαιη και ορθή διαταγή σε σχέση με τον τόκο που θα πρέπει να φέρουν και τα δύο ποσά για τα οποία θα εκδοθεί απόφαση υπέρ της στην αγωγή είναι νόμιμος τόκος, από 26.11.2010 που είναι η ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Θα έλεγα πως στην περίπτωση της ενάγουσας τυγχάνουν απόλυτης εφαρμογής τα ακόλουθα, από το σύγγραμμα του Φρίξου Νικολαϊδη «Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες», σελ.33: «Η αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα πρέπει να λαμβάνεται υπ' όψη στην επιδίκαση τόκου, γιατί για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο ενάγων στερείται τα χρήματα που δικαιούται από δικό του σφάλμα.» Κατ' ακολουθία όλων των παραπάνω διαπιστώσεων και συμπερασμάτων μου εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον των εναγόμενων, για το ποσό των €12.000,00, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων και για το ισόποσο σε ευρώ, του ποσού των £22.689,43 (λιρών Αγγλίας), υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Και τα δύο ποσά θα φέρουν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Τα έξοδα της αγωγής, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον των εναγόμενων. (Υπ.) . ........... Κ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΚΚ-TA Subject: Civil/Other Actions /Final Αναφορά: Πολιτική - αγωγή για αποζημιώσεις. Αμέλεια - ευθύνη για το ατύχημα, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο