DELOITTE LIMITED ν. Μιχάλη Μαυρονύχη (Α.Τ. 425320), από τη Λευκωσία υπό την ιδιότητα του ως Διαχειριστή της περιουσίας της αποβιώσασας Έλλης Χαράκη, Α

(2000)1Α ΑΑΔ 157, 162. (Δ. Χατζηχαμπής όπως ήταν τότε). Στην Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κρίς (Χρίστος) Χριστοδούλου ν. Χρ. Μαρνέρος & Σια Λτδ.

(1997)1 ΑΑΔ 718 στη σελ. 721, λέχθηκαν τα εξής από τον Νικολαΐδη Δ.: «Τα δικόγραφα δεν έχουν σκοπό μόνο τη διαφύλαξη της κανονικής διαδικασίας. Σκοπό έχουν να μην καταλαμβάνονται εξ απροόπτου οι διάδικοι στους οποίους θα πρέπει να παρέχεται η δέουσα ευκαιρία να ετοιμάσουν την υπόθεσή τους για ακρόαση. Εκτός αν τα επίδικα θέματα καθοριστούν δεόντως η ακρόαση παραμένει χωρίς οριοθέτηση και οι σκοποί της δικαιοσύνης μπορεί να παρακωλυθούν λόγω αβεβαιότητας (G.I.P. Constructions Ltd. v. Panayiota Neophytou and Others

(1983)1 C.L.R. 669,680) ..... Τα δικόγραφα πρέπει να περιέχουν όλες τις αναγκαίες λεπτομέρειες ώστε η άλλη πλευρά να μπορεί να σχηματίζει σαφή και πλήρη εικόνα για τη φύση και την έκταση της υπόθεσης που πρόκειται να αντιμετωπίσει στην ακρόαση και να μη βρίσκεται προ εκπλήξεως ή να καταλαμβάνεται εξ απήνης. Όταν ο κανόνας αυτός παραβιάζεται ο αντίδικος δικαιούται να αξιώνει και επιτυγχάνει την έκδοση διατάγματος που να διατάσσει τον αντίδικο να παράσχει τις απαιτούμενες κάτω από τις περιστάσεις λεπτομέρειες (Κυπριακές Αερογραμμές Λτδ. και Άλλοι ν. Credit Libanais S.A.L.

(1991)1 Α.Α.Δ. 649, 652). Στην υπόθεση National Supply Corporation of the Lybyan Arab Republic v. Achaia Shipping Ltd

(1975)1 C.L.R. 427,432, τονίστηκε η ανάγκη για ακρίβεια στα δικόγραφα ούτως ώστε ο αντίδικος να γνωρίζει με βεβαιότητα την πραγματική διαφορά και να ετοιμαστεί για τη δίκη». (υπογράμμιση δική μου) Η σημασία ορθής δικογράφησης ισχυρισμών, σε συνάρτηση με τις πρόνοιες της Δ.19, τονίστηκε στην Βαριάνου ν. Βορκά

(2010)1Γ ΑΑΔ 1541, στις σελ. 1558, 1559 (Δ. Ερωτοκρίτου): «Κατ' αρχάς, η Δ.19, θ.2 συνδέει τα δικόγραφα με τις ανάγκες της υπόθεσης. Προβλέπει ότι τόσο η Έκθεση Απαίτησης όσο και η Έκθεση Υπεράσπισης «θα πρέπει να είναι τόσο σύντομες, όσο θα το επιτρέπει η φύση της υπόθεσης». Η Δ.19, θ.4 προβλέπει ότι:- «

1. Κάθε δικόγραφο πρέπει να περιέχει μόνο, μια συνοπτικής μορφής έκθεση των ουσιωδών γεγονότων στα οποία ο διάδικος που καταθέτει το δικόγραφο στηρίζει την απαίτηση ή την υπεράσπισή του, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά όχι τη μαρτυρία την οποία πρόκειται να αποδειχτούν ...». Περαιτέρω, η Δ.19, θ.13 προβλέπει ότι:- «
2. Ο εναγόμενος ή ο ενάγων, ανάλογα με την περίπτωση, πρέπει να εγείρει με το δικόγραφο του όλα τα ζητήματα που δείχνουν, ότι η αγωγή ή η ανταπαίτηση δεν μπορεί να ευσταθήσει, ή ότι η συναλλαγή είναι είτε άκυρη είτε ακυρώσιμη σε νομικό σημείο, και σε όλους τους λόγους υπεράσπισης ή απαίτησης, ανάλογα με την περίπτωση, οι οποίοι εάν δεν εγείρονταν, πιθανόν να καταλάμβαναν την αντίθετη πλευρά εξ απροόπτου, ή θα ήγειραν επίδικα ζητήματα για γεγονότα, τα οποία δεν προκύπτουν από προηγούμενα δικόγραφα.» Στην Athina Leather Goods Ltd v Χαραλάμπους 2000) 1Β ΑΑΔ 787, 798, 799 (Δ. Καλλής) επισημάνθηκε ότι ένας διάδικος μπορεί να προβάλει ως λόγο ένστασης σε αίτηση για λεπτομέρειες ότι ο αιτητής γνωρίζει τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης καλύτερα από τον αντίδικο του (με αναφορά στην Harbord v. Monk, 38 L.T. 411, Keogh v. Incorporated Dental Hospital of Ireland [1910] 2 Ir. R. 166 C.A. και Σάββα ν. Κυπριακών Αερογραμμών Λτδ. (Αρ. 2) 1

(1992)1 ΑΑΔ 1146). Ωστόσο, ο κάθε διάδικος δικαιούται να γνωρίζει το περίγραμμα της υπόθεσης που θα παρουσιάσει ο αντίδικος του εναντίον του και να τον δεσμεύσει οριστικά. Επομένως θα διαταχθεί η παροχή λεπτομερειών όπου το δικαστήριο ικανοποιείται ότι χωρίς αυτά ο αιτητής δεν θα γνωρίζει τί θα προσπαθήσει να αποδείξει εναντίον του ο αντίδικος του στη δίκη (με αναφορά στο Annual Practice 1960, σελ. 461). Έχει επίσης αποφασιστεί ότι αν δεν ζητηθούν λεπτομέρειες είναι δυνατό να προσαχθεί μαρτυρία για απόδειξη ενός γενικού ισχυρισμού και όπου ο διάδικος παραλείπει να υποβάλει αίτηση για λεπτομέρειες θεωρείται ότι παραιτείται του αιτήματος του (βλ. Κουρσουμά ν. Κοσμά

(1991)1 ΑΑΔ 973, 981, Παναγή κ.ά. ν. Κακόψιτου κ.ά.

(2001)1 ΑΑΔ 839, 849 και Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, ν. American Home Assurance Co Ltd

(2003)1Γ ΑΑΔ 1570, 1592). Έχοντας αυτές τις αρχές κατά νου προχωρώ να εξετάσω μία προς μία τις λεπτομέρειες που επιζητούνται: «Παράγραφος 1 Ε/Α: Ημερομηνία σύστασης εταιρείας ενάγουσας, αριθμόν εγγραφής αυτής, Διευθυντές αυτής κατά τον ισχυριζόμενο χρόνο ανάληψης των εργασιών των Deloitte & Touche ως και κατά τον χρόνο καταχώρισης της αγωγής.» Η ημερομηνία σύστασης, αριθμός εγγραφής και ποιοι ήταν οι διευθυντές των Εναγόντων δεν αποτελούν ζητήματα που πρέπει να τεθούν στο δικόγραφο. Ορθά αναφέρει ο συνήγορος των Εναγόντων ότι αμφισβήτηση ύπαρξης νομικής οντότητας δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αντιδικίας μέσω δικογράφων (βλ. Llioufis and Co Ltd v. Μιχαλάκη Ανδρονίκου κ.α.

(1996)1 ΑΑΔ 773). Είναι ζήτημα που επιλύεται με τη Δ.27, Θ.3 η οποία και παρέχει το δικονομικό πλαίσιο για την κίνηση του μηχανισμού για τη διαγραφή αγωγής εκ μέρους ανύπαρκτου διαδίκου. Όσον αφορά το θέμα ανάληψης των εργασιών του συνεταιρισμού των Deloitte & Touche είναι θέμα που εγείρεται στην παράγραφο 2 της Έκθεσης Απαίτησης και θα το χειριστώ στα πλαίσια εξέτασης των λεπτομερειών που ζητούνται σε σχέση με αυτή την παράγραφο. Παράγραφος 2 Ε/Α: Αριθμός εγγραφής Συνεταιρισμού Deloitte & Touche, ημερομηνία ανάληψης εργασιών αυτού από την ενάγουσα και οποιοδήποτε αιτιολογικό αποδεικνύει την ανάληψη αυτή, (συμφωνία, αποφάσεις Γ.Συνελεύσεων — Διευθυντών κλπ) και αντίγραφα των εγγράφων αυτών. Σε σχέση με αυτή την παράγραφο κρίνω ότι ο Εναγόμενος δικαιούται λεπτομέρειες αναφορικά με την ημερομηνία ανάληψης εργασιών του συνεταιρισμού Deloitte & Touche από τους Ενάγοντες. Η ουσία της συμφωνίας ανάληψης κρίνω ότι δικογραφείται επαρκώς. Τα υπόλοιπα που ζητούνται δεν αφορούν θέματα λεπτομερειών αλλά αποκάλυψης εγγράφων. Παράγραφος 4 Ε/Α: Λεπτομέρειες των αναφερόμενων πωλητηρίων, της θεώρησης της αποβιώσασας 'Ελλης Χαράκη ως εμπόρου γής σε σχέση με προηγούμενες θεωρήσεις η/και δηλώσεις αυτής, το υφιστάμενο κατά τον χρόνο του θανάτου της φορολογικό καθεστώς καθώς και του συμπεράσματος ότι η περιουσία της αποβιώσασας δεν επαρκούσε για καταβολή των φορολογικών υποχρεώσεων της, τόκων και προστίμου, Σε σχέση με το αιτητικό αυτό συμφωνώ με τον συνήγορο των Εναγόντων ότι αποτελεί προσπάθεια αλίευσης μαρτυρίας. Οι εν λόγω συμφωνίες δεν αποτελούν τη βάση αγωγής. Φαίνεται μάλιστα, ο Εναγόμενος να έχει γνώση των λεπτομερειών τους. Στις παραγράφους 11 (β) (ΙΙΙ) (ΙV) και 13 της Υπεράσπισης, ο Εναγόμενος τοποθετείται σε σχέση με την προκύψασα φορολογία και μάλιστα την αποδίδει σε συνομωσία. Το υφιστάμενο φορολογικό καθεστώς κατά το χρόνο θανάτου της αποβιωσάσης είναι θέμα νομικό. Το συμπέρασμα για τη μη επάρκεια της περιουσίας της για κάλυψη των οφειλών επίσης είναι θέμα μαρτυρίας και δεν τίθεται θέμα λεπτομερειών. Παράγραφος 5 Ε/Α: (α) Λεπτομέρειες εντολών και/η οδηγιών του πρώην διαχειριστή κ. Κουντούρη προς τους Deloitte & Touche όσο και προς την ενάγουσα, διευκρίνιση κατά πόσον ήσαν προφορικές ή γραπτές και λεπτομέρειες προσφερθέντων υπηρεσιών, τον χρόνο παροχής εκάστης και την αμοιβήν του συνεταιρισμού και της ενάγουσας για κάθε προσφερθείσαν υπηρεσία. Παράγραφος 6 Ε/Α: (α) Λεπτομέρειες των ισχυριζόμενων ως παρασχεθεισών από την ενάγουσαν υπηρεσιών για την αναφερόμενη περίοδο 2002-2005. Παράγραφος 7 Ε/Α: (α) Με ποιά ιδιότητα κλήθηκαν πλέον του ισχυριζόμενου ειδικού φορολογικού συμβούλου κ.Ταλιώτη, οι Τάσος Αναστασίου και Δημήτρης Ιωαννίδης και ποίοι είναι οι αναφερόμενοι ως μετασχόντες στις συζητήσεις «άλλοι», που ετοίμασαν με τους προαναφερθέντες την ισχυριζόμενη γνωμάτευση, αντίγραφο της αναφερόμενης γνωμάτευσης, αν υπάρχει και ποίοι διεξήγαγαν τις διαπραγματεύσεις με το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων. (β) Λεπτομέρειες των αναφερόμενων συναντήσεων, πρακτικά αν υπάρχουν και σχετικές χρεώσεις του εντολέως των. Παράγραφος 8 Ε/Α: Αντίγραφο της ισχυριζόμενης ως επιτευχθείσας με το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων συμφωνίας και λεπτομέρειες /αιτιολογία του επωφελούς της συμφωνίας αυτής για την διαχείριση. Εξέτασα τα αιτητικά μαζί γιατί οι παράγραφοι 5, 6, 7 και 8 της Έκθεσης Απαίτησης διαβάζονται στο σύνολό τους. Δεν αντιλαμβάνομαι ούτε εδώ την αναγκαιότητα των λεπτομερειών που ζητούνται. Η θέση των Εναγόντων είναι ότι παρασχέθηκαν υπηρεσίες συνεπεία των οποίων επιτεύχθηκε συμβιβασμός με το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων. Ο Εναγόμενος στην Υπεράσπιση του αναφέρει το ποσό του συμβιβασμού (παρ. 13) και τοποθετείται για το ζήτημα. Το ποιοι μετείχαν στις διαβουλεύσεις είναι θέμα μαρτυρίας και όχι δικογράφων. Σημειώνω ότι σύμφωνα με την Θεμιστοκλέους, ανωτέρω, η αποκάλυψη του ονόματος ενδεχόμενου μάρτυρα μπορεί να προκύψει όχι αφ' εαυτής αλλά μόνο ως επακόλουθο παροχής αναγκαίων λεπτομερειών ως προς ουσιώδες γεγονός, όπως στην περίπτωση της υπεράσπισης της αλήθειας της αναφοράς σε αγωγή για δυσφήμιση, ή της φύσης της ισχυριζόμενης σκληρότητας σε αγωγή διαζυγίου, ή της διασαφήνισης του τρόπου με τον οποίο γίνεται ισχυρισμός ότι ενήργησε ο αντίδικος. Στην προκειμένη περίπτωση το επίδικο θέμα είναι αν συμφωνήθηκε ή όχι η αμοιβή που απαιτούν οι Ενάγοντες. Οι υπηρεσίες για τις οποίες συμφωνήθηκε μεταγενέστερα η αμοιβή τους, καθώς και η προεργασία που έγινε, δηλαδή οι συναντήσεις που έγιναν και τα πρόσωπα που μετείχαν για την ετοιμασία της γνωμάτευσης που οδήγησε στο συμβιβασμό με το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων, είναι καθαρά θέματα μαρτυρίας και όχι αναγκαίων λεπτομερειών. Παράγραφος 9 Ε/Α: (α) Ημερομηνία της συμφωνίας ενάγουσας και Κυριάκου Κουντούρη αναφορικά με την καταβολή στους ενάγοντες του ποσού των €9.898,00.- πλέον Φ.Π.Α και ποιο το ακριβές ποσοστό Φ.Π.A. (β) Αν η ισχυριζόμενη συμφωνία είναι γραπτή, αντίγραφο της. Αν αξιώθηκε από τον τότε διαχειριστή κ. Κυριάκο Κουντούρη και φερόμενον εντολέα τους ή αμοιβή τους και (γ) Ποίοι οι προβληθέντες, (αν προβλήθηκαν) υπο του κ. Κουντούρη λόγοι μη καταβολής της «συμφωνηθείσας» αμοιβής της ενάγουσας. (δ) Αν ετιμολόγηθησαν οι υπηρεσίες ενάγουσας και Συνεταιρισμού και αν ναι, λεπτομέρειες και στοιχεία η/και αντίγραφα των σχετικών τιμολογίων. Είναι βασική αρχή ότι στο δικόγραφο πρέπει να γίνεται αναφορά στην ημερομηνία της κατ' ισχυρισμόν συμφωνίας, τα μέρη και αν αυτή είναι γραπτή ή προφορική. Στο Annual Practice 1961, αναφέρονται τα ακόλουθα στη σελ. 451: 'Agreement. - The pleading should state the date of the alleged agreement, the names of all parties to it, and whether it was made verbally or in writing, in the former case stating by whom it was made and in the latter case identifying the document, and in all cases setting out the relevant terms relied on (Turquand v. Fearon, 48 L.J.Q. B. 703)' Αναφορικά με το αιτητικό αυτό κρίνω ότι ο Εναγόμενος δικαιούται τις ακόλουθες λεπτομέρειες: (α) Κατά πόσο η συμφωνία αμοιβής των Εναγόντων ήταν προφορική ή γραπτή και (β) Την ημερομηνία της συμφωνίας. Τα υπόλοιπα θέματα είναι θέματα μαρτυρίας (προβληθέντες λόγοι μη εξόφλησης, η έκδοση ή όχι τιμολογίου) ή αποκάλυψης (αντίγραφα τιμολογίου ή συμφωνίας) Παράγραφος 10 Ε/Α: Λεπτομέρειες των ισχυριζόμενων επανειλημμένων προσπαθειών της ενάγουσας για πληρωμή του ισχυριζόμενου ως συμφωνηθέντος ποσού της αμοιβής της και προς ποίος εκ των διαχειριστών (πρώην ή νύν) αρνήθηκε την πληρωμή της.» Οι αιτούμενες λεπτομέρειες αφορούν μαρτυρία. Η αίτηση επιτυγχάνει μερικώς. Εκδίδεται διάταγμα παράδοσης περαιτέρω και καλύτερων λεπτομερειών από τους Ενάγοντες στον Εναγόμενο εντός 20 ημερών από σήμερα ως ακολούθως: Α. Αναφορικά με την παράγραφο 2 της Έκθεσης Απαίτησης, λεπτομέρειες της ημερομηνίας ανάληψης εργασιών του συνεταιρισμού Deloitte & Touche από τους Ενάγοντες. Β. Αναφορικά με την παράγραφο 9 της Έκθεσης Απαίτησης, λεπτομέρειες με τις οποίες να διευκρινίζεται (α) κατά πόσο η συμφωνία αμοιβής των Εναγόντων ήταν προφορική ή γραπτή και (β) η ημερομηνία της. Όσον αφορά τα έξοδα, κρίνω ότι ο Εναγόμενος τα δικαιούται, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η αρχική ειδοποίηση στάληκε πριν την καταχώριση της Υπεράσπισης καθότι υπήρξε συμμόρφωση με την Δ.19, Θ.7[1] των θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας. Δεν ήταν απαραίτητο αυτή να ξανασταλεί ενόψει και της απάντησης που έδωσαν οι δικηγόροι των Εναγόντων. Ενόψει όμως της μερικής επιτυχίας της αίτησης επιδικάζω υπέρ του Εναγομένου και εναντίον των Εναγόντων μόνο το 1/3 των εξόδων, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο και θα είναι πληρωτέα στο τέλος. (Υπ.) ............... Ν. Γεωργιάδης, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other actions/Interim/Further and better particulars Αναφορά: Αστικά/Ενδιάμεση/Περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες [1] Before applying for an order for particulars a party may apply for them by letter. The costs of the letter and of any particulars delivered pursuant thereto shall be allowed on taxation. In dealing with the costs of any application for an order for particulars, the provisions of this Rule shall be taken into consideration by the Court or Judge. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο