← Κύπρος

Mavrommatis Motors Ltd ν. G.A.P VASSILOPOULOS & JAMES LOUISIDES LTD, Aρ. Αγωγής: 4554/09, 18/3/2015

Mavrommatis Motors Ltd ν. G.A.P VASSILOPOULOS & JAMES LOUISIDES LTD, Aρ. Αγωγής: 4554/09, 18/3/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2015:A68 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ν. Γεωργιάδη, Ε.Δ. Aρ. Αγωγής: 4554/09 Μεταξύ: Mavrommatis Motors Ltd Εναγόντων και G.A.P VASSILOPOULOS & JAMES LOUISIDES LTD Εναγομένων ------------------ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18 Μαρτίου, 2015 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τους Ενάγοντες: κ. Θ. Στυλιανού Για τους Εναγόμενους: κ. Τ. Παπαμιχαλόπουλος ΑΠΟΦΑΣΗ Η Απαίτηση Με την αγωγή τους οι Ενάγοντες αξιώνουν από τους Εναγόμενους το ποσό των €10425,69 που αντιπροσωπεύει την αξία αυτοκινήτου που κατασχέθηκε και πωλήθηκε με δημόσιο πλειστηριασμό από τις Τελωνειακές Αρχές της Δημοκρατίας γιατί, σύμφωνα με τους Ενάγοντες, οι Εναγόμενοι αμέλησαν να ειδοποιήσουν τους Ενάγοντες να παραλάβουν το εν λόγω αυτοκίνητο από το λιμάνι Λεμεσού. Απαιτούν επίσης €1500 ως διαφυγόν κέρδος, νόμιμο τόκο και έξοδα. Σύμφωνα με τη δικογραφημένη θέση των Εναγόντων, οι Ενάγοντες είναι εταιρεία που ασχολείται με εισαγωγές και εξαγωγές αυτοκινήτων. Οι Εναγόμενοι είναι ναυτιλιακό γραφείο και πρακτορείο αντιπροσώπευσης εμπορικών και άλλων πλοίων. Αντιπροσωπεύουν τα πλοία Columbian Highway και Aegean Star και ευθύνονται για πράξεις ή παραλείψεις των μελών του πληρώματος. Οι Ενάγοντες κατά ή περί τον Απρίλιο του 2008 αγόρασαν από την TA-INC CO LTD διάφορα αυτοκίνητα. Μεταξύ αυτών, και ένα αυτοκίνητο Daihatsu Bego («το αυτοκίνητο»), για το ποσό των YEN 1.630.000 που αντιστοιχεί στο ποσό των €10425,69, το οποίο προπληρώθηκε και εξοφλήθηκε μαζί με το ναύλο του για μεταφορά στην Κύπρο από το Columbian Highway κατά τον Απρίλιο του

  1. Το αυτοκίνητο μεταφορτώθηκε στο πλοίο Aegean Star και μεταφέρθηκε στο λιμάνι Λεμεσού στις 27/7/
  2. Οι Εναγόμενοι δεν ενημέρωσαν τους Ενάγοντες για την άφιξη και παραλαβή του εν λόγω αυτοκινήτου με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο να κατασχεθεί από τις Τελωνειακές Αρχές και να πωληθεί σε πλειστηριασμό στις 26/1/
  3. Η θέση των Εναγόντων αναφορικά με την ευθύνη των Εναγομένων όπως δικογραφείται στην παράγραφο 6 της Έκθεσης Απαίτησης είναι η ακόλουθη (την παραθέτω αυτούσια): «
  4. Όλα τα εμπορεύματα που μεταφέρονται δια των πλοίων στα λιμάνια της Κύπρου μέχρι την παράδοση τους εις τους αγοραστές ή/και πελάτες ή/και εισαγωγείς τους παραμένουν στην αποκλειστική ευθύνη, διαχείριση και οποιωνδήποτε άλλων αναγκαίων οδηγιών και/ή χειρισμών των πρακτορείων στην παρούσα περίπτωση στους Εναγομένους και είναι υπεύθυνοι έναντι των Αρμόδιων Αρχών μέχρι τελικής παράδοσης τους εις τους εισαγωγείς ή/και πελάτες των πρακτορείων. Στην περίπτωση της παρούσας αγωγής το αναφερόμενο αυτοκίνητο ως αναφέρονται στις παραγράφους 3 και 4 εισήχθηκε από την Ιαπωνία από τα πρακτορευόμενα πλοία των Εναγομένων στις 27/07/08 με την ευθύνη αντιπροσώπευσης εκπροσώπευσης και όλων των άλλων αναγκαίων πράξεων είχαν οι Εναγόμενοι και υπαλλήλοι και/ή υπηρέτες των μέχρι την τελική εκτελώνιση και παράδοση του στους Ενάγοντες ιδιοκτήτες στη παρούσα αγωγή. Μέχρι σήμερα δεν το έχουν παραδώσει στους Εναγόμενους ως όφειλαν, ως ο κατά νόμο αντιπρόσωπος, πράκτορας και εκπρόσωπος του αναφερόμενου πλοίου και κατ' επέκταση ο διαχειριστής της περιουσίας αυτής μέχρι της τελικής παράδοσης τον στον εισαγωγέα που είναι οι Εναγόντες.» Μόλις ενημερώθηκαν οι Εναγόμενοι για τον πλειστηριασμό απαίτησαν, διά του δικηγόρου τους με επιστολή ημερ. 9/9/2009, αποζημιώσεις από τους Εναγόμενους, ήτοι την αξία του οχήματος και το διαφυγόν κέρδος. Οι Εναγόμενοι με επιστολή 7/10/2009 αρνήθηκαν οποιαδήποτε ευθύνη και ισχυρίστηκαν ότι είχαν αποστείλει στους Ενάγοντες με τηλεομοιότυπο ειδοποίηση για την κατάσχεση και δεν αμέλησαν να ενεργήσουν. Η Υπεράσπιση Οι Εναγόμενοι ήγειραν τις ακόλουθες διαζευκτικές προδικαστικές ενστάσεις:

(1)Αρμόδιο Δικαστήριο να εκδικάσει την υπόθεση είναι το Ναυτοδικείο.
(2)Σύμφωνα με τον Περί Μεταφοράς Αγαθών διά Θαλάσσης Νόμο, Κεφ. 263 και τις πρόνοιες των Κανονισμών της Χάγης (Hague-Visby Rules), η αξίωση έχει παραγραφεί.
(3)Οι Ενάγοντες δεν νομιμοποιούνται να εγείρουν την αγωγή ούτε λόγω συμβατικής σχέσεως ούτε λόγω αδικοπραξίας.
(4)Η φορτωτική που εκδόθηκε από τους μεταφορείς Kawasaki Kisen Kaisha Ltd, η οποία κατονόμαζε την TA INC από τη Χιροσίμα ως φορτωτές (shippers) και τους Ενάγοντες ως παραλήπτες (consignees), περιέχει ρήτρα δικαιοδοσίας στην οποία αναφέρει ότι όλες οι διαφορές θα εκδικάζονται από τα αρμόδια Δικαστήρια του Τόκυο, Ιαπωνία. Επί της ουσίας, αρνούνται οποιαδήποτε ευθύνη. Δέχονται ότι είναι ναυτιλιακό γραφείο και ότι το πλοίο Columbia Highway πρακτορεύεται από την εταιρεία τους. Αρνούνται ότι αντιπροσωπεύουν το Aegean Star. Το αυτοκίνητο εισήχθηκε στην Κύπρο 27/7/
  1. Επανειλημμένα ειδοποίησαν τους Ενάγοντες να το παραλάβουν και αυτοί αμέλησαν να προσκομίσουν τη φορτωτική. Το γεγονός αυτό το υπέδειξαν και στον δικηγόρο των Εναγόντων σε απάντηση της επιστολής του ημερομηνίας 9/9/2009, με επιστολή τους ημερομηνίας 7/10/
  2. Αγνοούν και αρνούνται τη δικογραφημένη αξία του αυτοκινήτου και το διαφυγόν κέρδος. Ισχυρίζονται τέλος, ότι ως υποαντιπρόσωποι των μεταφορέων δικαιούνται να επωφεληθούν από τους όρους της φορτωτικής. Απάντηση Με την απάντηση τους οι Ενάγοντες ισχυρίζονται ότι οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να ενεργήσουν σύμφωνα με τις πρόνοιες των άρθρων 23, 24 και 27 του Περί Τελωνείων και Φόρου Κατανάλωσης Νόμου 1967[1]. Οι Εναγόμενοι όφειλαν κατά την εκφόρτωση να συμπληρώσουν το δηλωτικό εισαγωγής και με βάση αυτό να αποθηκεύσουν το αυτοκίνητο στις Δημόσιες Τελωνιακές Αποθήκες. Ακολούθως έπρεπε να συμπληρώσουν τη σχετική διασάφηση εισαγωγής και να την παρουσιάσουν μαζί με τα άλλα αναγκαία έγγραφα στις Τελωνειακές Αρχές για να ελεχθεί η ορθότητα της διασάφησης. Η διασάφηση έπρεπε να κατατεθεί και να σφραγιστεί ώστε να αποδεικνύεται η ημερομηνία κατάθεσης. Οι Ενάγοντες έπρεπε να ειδοποιηθούν ώστε το αυτοκίνητο να δασμολογηθεί. Οι Εναγόμενοι αδράνησαν με αποτέλεσμα να πωληθεί το αυτοκίνητο με δημόσιο πλειστηριασμό. Οι Προδικαστικές Ενστάσεις Μετά από αίτηση των Εναγομένων εκδικάστηκε προδικαστικά η πρώτη προδικαστική ένσταση, κατά πόσο δηλαδή αρμοδιότητα εκδίκασης της αγωγής είχε το Ναυτοδικείο και όχι το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού. Με ενδιάμεση απόφαση ημερομηνίας 18/10/2010, κρίθηκε ότι αρμόδιο Δικαστήριο ήταν το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού. Η Μαρτυρία Οι Ενάγοντες παρουσίασαν τέσσερις μάρτυρες, τον κ. Γιώργο Μαυρομμάτη (ΜΕ1), τον κ. Χρίστο Πίτρη (ΜΕ2), τον κ. Ανδρέα Δημητρίου (ΜΕ3) και την κα Γιώτα Νεοκλέους (ΜΕ4). Οι Εναγόμενοι δεν παρουσίασαν μάρτυρες. Γιώργος Μαυρομμάτης (ME1) Όπως ανέφερε, είναι ο διευθυντής των Εναγόντων. Με τη γραπτή δήλωση του ουσιαστικά επανέλαβε την εκδοχή των Εναγόντων όπως αυτή καταγράφεται στην Έκθεση Απαίτησης και την Απάντηση των Εναγόντων. Κατέθεσε τα ακόλουθα έγγραφα ως Τεκμήρια: Τεκμήριο 1(α)(β): Φορτωτική ((α) φωτοαντίγραφο, (β) η πρωτότυπη) με ημερ. 17/5/2008 που εκδόθηκε από την KAWASAΚI KISEN KAISHA LTD με παραλήπτη τους Ενάγοντες (consignee). O φορτωτής (shipper) είναι η TA INC. Τεκμήριο 2: Τιμολόγιο της TA ΙΝC προς τους Ενάγοντες για YEN 1.630.000 που αφορά την πώληση αυτοκινήτου DAIHATSU BEGO ημερ. 16/4/
  3. Τεκμήριο 3: Πιστοποιητικό εξαγωγής για το εν λόγω αυτοκίνητο ημερ. 30/4/2008 (με επισυνημμένη μετάφραση στα αγγλικά). Τεκμήριο 4: "Proforma Invoice" για το εν λόγω αυτοκίνητο και ένα άλλο για YEN 2.380.000 ημερ. 16/4/
  4. Τεκμήριο 5: Βεβαίωση ημερ. 13/5/2008 για την πιστή μετάφραση του Πιστοποιητικού Εξαγωγής από τα Ιαπωνικά στα Αγγλικά από τον κ. Takuro Takahashi. Τεκμήριο 6: Έντυπο κίνησης κεφαλαίων ημερ. 19/5/2008 της Alpha Bank Cyprus Ltd, που αφορά μεταφορά χρημάτων από λογαριασμό των Εναγόντων προς την TA INC για το ποσό των €10425,69, (ισόποσο σε Λ.Κ. 6128,09 και YEN 1.685.000). Τεκμήριο 7: Βεβαίωση (Έντυπο ΤΟΜ 119Α) ημερ. 27/6/2008 του Διευθυντή Τμήματος Οδικών Μεταφορών - φορολόγησης και καθορισμού τελών για το εν λόγω αυτοκίνητο. Τεκμήριο 8: Επιστολή ημερ. 9/9/2009 του δικηγόρου των Εναγόντων προς τους Εναγομένους, με επισυνημμένη την απόδειξη αποστολής ημερ. 9/9/2009 και παραλαβής ημερ. 30/9/
  5. Τεκμήριο 9: Επιστολή ημερ. 7/10/2009 των Εναγομένων προς τον δικηγόρο των Εναγόντων. Στην εν λόγω επιστολή επισυνάπτονται ως (Α),(Β),(Γ) - Αποδείξεις αποστολής με τηλεομοιότυπο ημερ. 15/7/2008, 16/7/2008, 25/7/2008 αντίστοιχα και ως (Δ) ειδοποίηση ημερ. 12/11/2008 των Εναγομένων για τον προτιθέμενο πλειστηριασμό. Η θέση του ΜΕ1 είναι ότι ουδέποτε έλαβαν την ειδοποίηση που σημειώνεται με (Δ) ή οποιαδήποτε ειδοποίηση. Οι αποδείξεις αποστολής τηλεομοιότυπου μπορεί να κατασκευάστηκαν. Δεν συνοδεύονται, εν πάση περιπτώσει, από ειδοποίηση ότι έφθασε το εν λόγω αυτοκίνητο. Η ειδοποίηση ημερ. 12/11/2008 δεν αναφέρει που απευθύνεται. Οι Ενάγοντες δεν είχαν κανένα λόγο να μην παραλάβουν το αυτοκίνητο το οποίο ήταν προπληρωμένο. Ασχολείται με την εισαγωγή αυτοκινήτων από το
  6. Ουδέποτε του έτυχε κάτι τέτοιο. Οι Εναγόμενοι είχαν καθήκον να τους ειδοποιήσουν να το παραλάβουν. Οι Ενάγοντες επικοινώνησαν τηλεφωνικώς με τους Εναγομένους μια με δύο φορές και οι Εναγόμενοι τους ενημέρωσαν ότι έγινε μεταφόρτωση του αυτοκινήτου σε άλλο πλοίο και θα υπήρχε καθυστέρηση. Δεν θυμόταν ακριβώς τις ημερομηνίες. Το 2008 παραλάμβανε κάθε 15 μέρες αυτοκίνητα. Δεν θυμόταν με ποιο πρόσωπο μίλησε. Επικοινώνησε τη μια φορά ο ίδιος. Πιστεύει ότι οι Εναγόμενοι ξέχασαν να τους ειδοποιήσουν. Κατά την αντεξέταση αρνήθηκε οποιαδήποτε ολιγωρία από πλευράς του. Αρνήθηκε τη λήψη οποιασδήποτε ειδοποίησης από τους Εναγομένους. Η μόνη πληροφόρηση που είχε ήταν ότι υπήρξε καθυστέρηση της παραλαβής του αυτοκινήτου λόγω μεταφόρτωσης του σε άλλο πλοίο. Το Τεκμήριο 9 (Δ) δεν αναφέρει ποιος είναι ο παραλήπτης. Αρνήθηκε ότι το έλαβαν. Ανακάλυψαν ότι το εν λόγω αυτοκίνητο δεν παρελήφθη όταν έκαναν 'stock - taking' στις αρχές του
  7. Ανέθεσε στον εκτελωνιστή του, κ. Ανδρέα Δημητρίου, να διερευνήσει το θέμα οπότε και ανακάλυψαν ότι το αυτοκίνητο πωλήθηκε σε πλειστηριασμό. Ο λόγος που καθυστέρησαν να το ανακαλύψουν (περίοδος 7-8 μήνες), ήταν γιατί παραλάμβαναν πολλά αυτοκίνητα και δεν το αντιλήφθηκαν. Ο ίδιος απουσιάζει 250 μέρες το χρόνο στο εξωτερικό. κ. Χρίστος Πιτρής (ΜΕ2) Εργάζεται στους Ενάγοντες ως γενικός υπεύθυνος των αυτοκινήτων από το
  8. Τα καθήκοντα του είναι η εκτελώνιση μαζί με τον εκτελωνιστή τους, κ.κ. ΠΑΛΑΚ ΛΤΔ, των αφιχθέντων αυτοκινήτων. Ακολούθως γίνεται διανομή στους μεταπωλητές. Το πρακτορείο αποστέλλει ειδοποίηση (arrival notification), την οποία παραδίδουν στον εκτελωνιστή τους για να αναλάβει την εκτελώνιση. Για το εν λόγω αυτοκίνητο ουδέποτε έλαβαν ειδοποίηση και ειδικότερα δεν έλαβαν τις επισυνάψεις του Τεκμηρίου
  9. Ο εκτελωνιστής των Εναγόντων ανακάλυψε την πώληση του οχήματος σε πλειστηριασμό. Κατά την αντεξέταση, ανέφερε ότι τα φαξ λάμβανε η κα Γιώτα Νεοκλέους, γραμματέας των Εναγόντων. Η μοναδική του εργασία είναι η προώθηση εκτελωνίσεων. Ο ίδιος δεν παρέλαβε τη φορτωτική Τεκμ 1(β). Δεν την πήρε ποτέ στα χέρια του. Ο κ. Μαυρομμάτης είναι καθημερινά στο γραφείο. Αυτός γνωρίζει για τις παραγγελίες. Όταν απουσιάζει ο κ. Μαυρομμάτης υπεύθυνος είναι αυτός. Δεν θυμόταν πόσα ταξίδια έκανε το 2008 ο κ. Μαυρομμάτης. Ο κ. Μαυρομμάτης παρακολουθούσε τις εισαγωγές και τις φορτωτικές. Όταν απουσίαζε ο κ. Μαυρομμάτης τις φορτωτικές παραλάμβανε η Γιώτα Νεοκλέους και ακολούθως ο ίδιος. Τα αυτοκίνητα χρειάζονται 2 μήνες να έρθουν από την Ιαπωνία. Λογικά το αυτοκίνητο έπρεπε να φθάσει τον Ιούλιο. Τη μη παραλαβή διαπίστωσε ο κ. Μαυρομμάτης. Αρνήθηκε ότι ειδοποιήθηκαν από τους Εναγομένους για την παραλαβή του αυτοκινήτου. Ανδρέας Δημητρίου (ME3) Όπως ανέφερε είναι ο διευθυντής της ΠΑΛΑΚ ΛΤΔ. Είναι εκτελωνιστής των Εναγόντων για πάνω από 25 χρόνια. Ο κ. Μαυρομμάτης του ζήτησε να ερευνήσει τι έγινε με το αυτοκίνητο που δεν παραλήφθηκε. Μετά από έρευνα ανακάλυψε ότι πωλήθηκε τέλος του 2009 με δημόσιο πλειστηριασμό. Οι Ενάγοντες θα μπορούσαν, όταν αντιλήφθηκαν ότι το Τελωνείο θα λάμβανε μέτρα, να τοποθετήσουν το αυτοκίνητο σε αποθήκη αποταμίευσης για να το προστατεύσουν. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι οι Ενάγοντες τον ενημέρωσαν ότι έγινε μεταφόρτωση και θα τον ειδοποιούσαν. Δεν του έδωσαν τη φορτωτική. Αρνήθηκε ότι με τη μαρτυρία του απλά προσπαθεί να βοηθήσει τους Ενάγοντες. Δέχθηκε ότι στην πραγματικότητα ο ίδιος δεν γνώριζε τι ενέργειες έκαναν οι Εναγόμενοι. Γιώτα Νεοκλέους (ΜΕ4) Μεταξύ των ετών 2002-2010 ήταν γραμματέας των Εναγόντων. Ήταν υπεύθυνη για τη λήψη αλληλογραφίας και τηλεομοιοτύπων. Ουδέποτε έλαβε ειδοποίηση για το αυτοκίνητο. Ουδέποτε έλαβε τις επισυνάψεις του Τεκμηρίου
  10. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι το Τεκμήριο 1(β) (φορτωτική) το παρέδωσε στον κ. Χρίστο Πίτρη. Παραλάμβαναν συνεχώς αυτοκίνητα. Έπρεπε να γνωρίζει ο κ. Πίτρης τι ανέμεναν. Μόλις παραλάμβανε τις φορτωτικές του τις έδινε. Δεν θυμόταν αν απουσίαζε κάποιες μέρες το 2008 ο κ. Πίτρης. Δεν θυμόταν πόσο έλειψε το 2008 ο κ. Μαυρομμάτης ή πόσα ταξίδια έκανε. Επίδικα Θέματα Στην παράγραφο 3 της Υπεράσπισης, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι «οι Ενάγοντες δεν νομιμοποιούνται να εγείρουν την παρούσα αγωγή εναντίον των Εναγομένων ούτε λόγω συμβατικής σχέσεως ούτε αδικοπραξίας». Είναι κοινή θέση των διαδίκων ότι μεταξύ τους δεν υπήρχε οποιαδήποτε συμφωνία. Αυτό που θα εξεταστεί είναι κατά πόσο οι Εναγόμενοι είχαν υποχρέωση ή ευθύνη να ειδοποιήσουν τους Ενάγοντες για την άφιξη του αυτοκινήτου. Αν η απάντηση στο ερώτημα που εγείρεται είναι καταφατική τότε θα πρέπει να εξεταστεί αν όντως ειδοποίησαν ή όχι τους Ενάγοντες. Θα πρέπει να εξεταστεί ακολούθως αν οι Ενάγοντες απέδειξαν τη ζημιά τους. Οι Εναγόμενοι εγείρουν επίσης ζήτημα ότι οι Ενάγοντες δεν απέδειξαν ότι είναι όντως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης. Αξιολόγηση Οι μάρτυρες κρίνονται από τη συμπεριφορά και το λόγο που εκφέρουν στο εδώλιο του μάρτυρα. Το δικαστήριο για την αξιολόγησή τους εφαρμόζει τις καθιερωμένες από τη νομολογία αρχές αξιολόγησης (βλ. Mohamed ν. Δημοκρατία
(2010)2 ΑΑΔ 266, Kades v. Nicolaou and Another
(1986)1 CLR 212, Γεωργιάδης ν. Αστυνομίας
(1985)1 ΑΑΔ 56, Μιχαήλ ν. Αστυνομίας
(1991)2 ΑΑΔ 168, Βαριάνου ν. Βορκά
(2010)1 ΑΑΔ 1541, Φάρμα Ρένου Χ΄Ιωάννου Δημόσιας Εταιρείας Λτδ, ν. Χίννη, Πολ. Έφεση 14/2009, 20/6/2012, Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 AAΔ 506, Αεροπόρος κ.α. ν. Αστυνομίας
(1993)2 ΑΑΔ 362, Γιουρούκης ν. Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 171, Λιθογραφεία Κυριακίδη κ.α. ν. Tiba Publishing Co. Ltd,
(1998)1 Α.Α.Δ. 1894, Κουδουνάρης ν. Αστυνομίας
(1991)2 AAΔ 320, Mustafa ν. Κακουρή κ.α.
(2002)1 ΑΑΔ 165, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 ΑΑΔ 1056, Γιασεμή ν. Ρούσου
(1996)1Β ΑΑΔ 1098, Σοφοκλέους ν. Τσεσμελόγλου
(2006)1 ΑΑΔ 1153). Ο Λόρδος Bingham σε άρθρο του "The Judge as Juror: The Judicial Determination of Factual Issues" (εκδόθηκε στο "The Business of Judging", Oxford 2000[2]) έθεσε τις εξής κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες θεωρώ ιδιαίτερα βοηθητικές: ''The main tests needed to determine whether a witness is lying or not are, I think, the following, although their relative importance will vary widely from case to case:
(1)the consistency of the witness's evidence with what is agreed, or clearly shown by other evidence, to have occurred;
(2)the internal consistency of the witness's evidence;
(3)consistency with what the witness has said or deposed on other occasions;
(4)the credit of the witness in relation to matters not germane to the litigation;
(5)the demeanour of the witness. The first three of these tests may in general be regarded as giving a useful pointer to where the truth lies. If a witness's evidence conflicts with what is clearly shown to have occurred, or is internally self-contradictory, or conflicts with what the witness has previously said, it may usually be regarded as suspect. It may only be unreliable, and not dishonest, but the nature of the case may effectively rule out that possibility. The fourth test is perhaps more arguable. . . ." Το Δικαστήριο, αφού κρίνει μάρτυρα ως αξιόπιστο, μπορεί να επιλέξει μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο. Στην Mohamed ν. Δημοκρατία
(2010)2 ΑΑΔ 266 ο Δ. Κληρίδης ανέφερε τα ακόλουθα (σελ. 278): «Όπως τονίστηκε και στην υπόθεση Kades v. Nicolaou and Another
(1986)1 CLR 212, ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός ή μη πιστευτός, εν όλω ή εν μέρει, σύμφωνα με την άποψη την οποία έχει σχηματίσει το Δικαστήριο ως προς την αξιοπιστία του. Αυτή όμως η δυνατότητα επιλογής μερών μαρτυρίας προσφέρεται μόνο στις περιπτώσεις μαρτύρων οι οποίοι κρίνονται ως αξιόπιστοι μάρτυρες. Σε μια τέτοια περίπτωση, το Δικαστήριο μπορεί να επιλέξει το μέρος της μαρτυρίας του μάρτυρα το οποίο, κατά την άποψη του Δικαστηρίου, εκφράζει την πραγματικότητα, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να απορρίψει άλλο μέρος της μαρτυρίας του το οποίο θεωρείται λανθασμένο, είτε λόγω ανεπίγνωστα ανεπαρκούς παρατήρησης, είτε λόγω αδυναμίας μνήμης. (Γεωργιάδης ν. Αστυνομίας
(1985)1 ΑΑΔ 56). Στις περιπτώσεις όμως όπου ένας μάρτυρας κρίνεται αναξιόπιστος για καλό λόγο, σίγουρα δεν υπάρχει διαθέσιμη μια τέτοια επιλογή μερών μαρτυρίας. (Μιχαήλ ν. Αστυνομίας
(1991)2 ΑΑΔ 168).» (βλ. επίσης την Βαριάνου ν. Βορκά
(2010)1 ΑΑΔ 1541, Φάρμα Ρένου Χ΄Ιωάννου Δημόσιας Εταιρείας Λτδ, ν. Χίννη, Πολ. Έφεση 14/2009, 20/6/2012) Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου πρέπει να ασκείται με προσοχή. Στην Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 AAΔ 506 (σελ. 528): ο Δ. Κωνσταντινίδης ανέφερε: «Ωστόσο η ευχέρεια του Πρωτόδικου Δικαστηρίου να δεχθεί μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα και να απορρίψει άλλο μέρος δεν είναι απόλυτη. Υπόκειται στον εξής περιορισμό. Πρέπει να αιτιολογείται η σχετική προσέγγιση. Η έντονη πεποίθηση ότι ένας μάρτυρας είπε την αλήθεια δεν αποτελεί αιτιολογία για την απόρριψη μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα που έχει κριθεί αξιόπιστος.» Ο ΜΕ1, κ. Γιώργος Μαυρομμάτης, μου έκανε γενικά καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Κάποια στοιχεία της μαρτυρίας του περιείχαν κάποια δόση υπερβολής, όπως λόγου χάρη, η απουσία του στο εξωτερικό για 250 ημέρες το χρόνο. Τα Τεκμήρια 1 (α) και (β) μέχρι 7, που κατέθεσε, έχουν μείνει αναντίλεκτα. Όσον αφορά το Τεκμήριο 9 δέχομαι ότι δεν παρέλαβε τα επισυνημμένα (Α) - (Δ). Από τη μαρτυρία του δεν δέχομαι τον ισχυρισμό του για διαφυγόν κέρδος ύψους €
  1. Δεν έχει στοιχειοθετηθεί καθ' οιονδήποτε τρόπο ούτε γίνεται αναφορά στον τρόπο υπολογισμού. Το ίδιο ισχύει και για τον τόκο 8% που ισχυρίστηκε ότι επωμίζονται οι Ενάγοντες ως επιτόκιο δανεισμού. Δεν προσκομίστηκε σχετική μαρτυρία, τέθηκε μόνο ισχυρισμός. Τέλος, αν και δέχομαι ότι το εν λόγω αυτοκίνητο κατέφθασε με το πλοίο Aegean Star, δεν δέχομαι ότι το πλοίο αυτό αντιπροσωπεύεται από τους Εναγομένους. Η θέση του είναι εικασία. Όσον αφορά τη θέση του για τα τηλεφωνήματα, αν και δεν προσδιορίστηκαν χρονικά ούτε ανέφερε με ποιο άτομο ή ποια άτομα μίλησε, δέχομαι ότι ενημερώθηκε για τη μεταφόρτωση. Τον ΜΕ2, κ. Χρίστο Πίτρη, τον κρίνω επίσης αξιόπιστο. Η μαρτυρία του όμως δεν προσθέτει οτιδήποτε περισσότερο στα όσα ανέφερε ο ΜΕ
  2. Όσον αφορά την ΜΕ4, κα. Γιώτα Νεοκλέους, κρίνω ότι η μαρτυρία της είναι επίσης αξιόπιστη. Δέχομαι ότι δεν παρέλαβε οποιαδήποτε ειδοποίηση από τους Εναγομένους. Σημειώνω ότι, μεταξύ των ΜΕ2 και ΜΕ4 υπήρξε κάποια διάσταση ως προς των χειρισμό των φορτωτικών. Η ΜΕ4 ισχυρίστηκε ότι το Τεκμήριο 1(β) το παρέδωσε στον ΜΕ 2, ο δε ΜΕ 2 αρνήθηκε ότι του δόθηκε ποτέ. Δεν κρίνω όμως, ότι η διάσταση αυτή είναι ουσιώδης. Δεν επιδρά στα επίδικα θέματα. Ο ΜΕ3, κ. Ανδρέας Δημητρίου, ήταν αυτός που ερεύνησε και ανακάλυψε την πώληση του αυτοκινήτου με πλειστηριασμό. Δέχομαι την μαρτυρία του γι' αυτό το ζήτημα η οποία, εν πάση περιπτώσει, παρέμεινε αναντίλεκτη. Δεν δέχομαι τις αναφορές του ως προς το τι όφειλαν να πράξουν οι Εναγόμενοι με το αυτοκίνητο και την τοποθέτησή του σε αποθήκη αποταμίευσης. Αποτελούν εικασίες. Από πλευράς τους οι Εναγόμενοι δεν έχουν προσκομίσει μαρτυρία ότι ειδοποίησαν τους Ενάγοντες για την άφιξη του αυτοκινήτου. Οι επισυνάψεις του Τεκμηρίου 9 (Α) - (Γ) (αποδείξεις αποστολής φαξ), δεν καταδεικνύουν οτιδήποτε αφού δεν συνοδεύονται από την ειδοποίηση αποστολής που κατ' ισχυρισμό απέστειλαν. Περαιτέρω οι Εναγόμενοι, από τη στιγμή που οι Ενάγοντες αρνούνταν τη λήψη ειδοποίησης, όφειλαν να αποδείξουν την αποστολή της οποιαδήποτε ειδοποίησης σ' αυτούς. Η επισύναψη (Δ) στο Τεκμήριο 9 επίσης δεν έχει καταδειχθεί ότι όντως αποστάληκε. Δεν δέχομαι επίσης τον ισχυρισμό του συνηγόρου των Εναγομένων ότι οι Ενάγοντες όφειλαν να αποδείξουν ότι είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης. Στην Lioufis & Co Ltd v. Ανδρονίκου κ.α.
(1996)1 (Α) ΑΑΔ 773, αποφασίστηκε ότι η Δ.27, Θ.3 παρέχει το δικονομικό πλαίσιο για την κίνηση του μηχανισμού για τη διαγραφή αγωγής εκ μέρους ανύπαρκτου διαδίκου. Στην υπόθεση αυτή λέχθηκαν τα ακόλουθα από τον Πική Δ. στην σελ. 780: « ...... Η ύπαρξη των εναγόντων δεν θα μπορούσε να αποτελέσει το αντικείμενο αντιδικίας μέσω των δικογράφων. Οι έγγραφες προτάσεις έχουν ως λόγο τον προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων μεταξύ των διαδίκων. Η αντιδικία προϋποθέτει την ύπαρξη των διαδίκων. Αν ο ενάγων δεν είναι υπαρκτό πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, δεν τίθεται, ούτε θα μπορούσε να τεθεί ζήτημα αντιδικίας με τον εναγόμενο. Αγωγή εκ μέρους ανύπαρκτου προσώπου συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας. Το μέσο για την αμφισβήτηση της οντότητας του ενάγοντα είναι αίτηση για τη διαγραφή της αγωγής. Η θέση αυτή ευρίσκει έρεισμα στην απόφαση Russian Commercial and Industrial Bank v. Comptoir D' Escompte de Mulhouse [1925] A.C. 112 (HL).» Οι Εναγόμενοι όφειλαν να εγείρουν το θέμα προδικαστικά και δεν το έπραξαν. Δέχομαι όμως, ότι ακόμα και αν το θέμα μπορούσε να τύχει εξέτασης και κατά τη δίκη, ότι με τη μαρτυρία τους προβλήθηκε επαρκής μαρτυρία ότι διεξήγαγαν εργασίες ως εταιρεία (βλ. K.N.G. Autoparts Ltd ν. Μιχάλη Ιωάννου
(1996)1Β ΑΑΔ 689). Με τα τεκμήρια 1(α) (β), 2, 4 και 6 προέβηκαν σε αγορά του αυτοκινήτου και σε πληρωμή του μέσω τράπεζας. Ευρήματα Οι Ενάγοντες κατά ή περί τον Απρίλιο του 2008 αγόρασαν από την TA INC το αυτοκίνητο Daihatsu Bego, για το ποσό των YEN 1.630.000 που αντιστοιχεί στο ποσό των €10425,69 (Τεκμήρια 2, 3 και 4), το οποίο προπληρώθηκε και εξοφλήθηκε (Τεκμήριο 6), μαζί με το ναύλο του για μεταφορά στην Κύπρο από το Columbian Highway κατά τον Απρίλιο του 2008 (Τεκμήρια 1 (α) (β)). Δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε άλλη συμφωνία μεταφοράς μεταξύ των Εναγόντων και της TA INC. Κρίνω επομένως, ότι το Τεκμήριο 1 (α) και (β), περιέχει τους όρους σύμφωνα με τους οποίους θα πραγματοποιείτο η μεταφορά του αυτοκινήτου. Μεταξύ των Εναγόντων και των Εναγομένων δεν συνομολογήθηκε οποιαδήποτε σύμβαση. Το αυτοκίνητο μεταφορτώθηκε στο πλοίο Aegean Star και μεταφέρθηκε στο λιμάνι Λεμεσού στις 27/7/
  1. Το Columbian Highway αντιπροσωπεύεται από τους Εναγομένους. Δεν έχει καταδειχθεί ποιος αντιπροσώπευε το Aegean Star. Οι Ενάγοντες ενημερώθηκαν τηλεφωνικώς για τη μεταφόρτωση. Το αυτοκίνητο δεν παραλήφθηκε από τους Ενάγοντες με αποτέλεσμα να κατασχεθεί από τις Τελωνειακές Αρχές και να πωληθεί σε πλειστηριασμό στις 26/1/
  2. Οι Ενάγοντες δεν παρέλαβαν οποιαδήποτε ειδοποίηση άφιξης του αυτοκινήτου. Οι Εναγόμενοι δεν απέστειλαν στους Ενάγοντες ειδοποίηση για την άφιξη του εν λόγω αυτοκινήτου. Οι Ενάγοντες, λόγω της απώλειας του αυτοκινήτου, απώλεσαν το συνολικό ποσό των €10425,
  3. Δεν έχουν αποδείξει διαφυγόντα κέρδη και το ποσοστό επιτοκίου που απαιτούν. Νομική Πτυχή Στο Τεκμήριο 1 (β) (πρωτότυπο της φορτωτικής), αναγράφονται τα ακόλουθα: «Notify party [Without liability to Carrier - see Clause 14) MAVROMMATIS MOTORS LTD 46A MAKARIOS AVENUE 3501 LIMASSOL PO BOX 51080 CYPRUS» Στον όρο 14 αναφέρονται τα ακόλουθα: «....Except as provided in Clauses 5 and 6 hereof, the Carrier shall not be required to give any notification whatsoever of arrival, discharge or any disposition of or action taken with respect to the goods, any custom or practice of the port, the Carrier, or others to the contrary notwithstanding and even though the goods are consigned to order with provision for notice to a named person.» Ο όροι 5 και 6 αφορούν αλλαγή λιμανιού εκφόρτωσης, συνεπεία διαφόρων αιτιών. Στο τέλος της πρώτης σελίδας αναφέρονται επίσης τα ακόλουθα: «In accepting this Bill of Lading, the shipper, owner and consignee of the goods, and the holder of the Bill of Lading agree to be bound by all its stipulations, exceptions and conditions, whether written stamped or printed, as fully as if they were all signed by such shipper, owner, consignee or holder, notwithstanding any local customs or privileges to the contrary and agree that the Bill of Lading supersedes all other agreements for the shipment of theses goods.» Στο σύγγραμμα Carver's Carriage by Sea, Raoul Colinvaux, 12th ed 1971, vol. 2, στο οποίο με παρέπεμψε ο συνήγορος των Εναγομένων, αναφέρονται τα ακόλουθα στην σελ. 862, παρ.1014: «Master not bound to notify arrival to consignee. The master is not bound in the absence of a special agreement to notify the arrival of the ship to the consignees of the cargo; they are bound to watch for it, and to take notice of it without communication. This has been repeatedly held to be the rule with regard to consignees and indorsees of goods shipped in general ships; and presumably the same is true where the shipments have been under a charterparty. "It is the duty of the consignee, apart from special custom or contract, to use due and reasonable diligence to discover when the ship arrives with his goods on board." But where a through bill of lading contained the clause "Party to be notified: E. Clemens Horst," it was held that there was a con­tractual obligation imposed on the shipowner to notify the person so named: it was also held that posting of a letter containing the notifica­tion would be a sufficient performance, though the letter were lost in the post. But the master ought to enter the ship's name at the Custom House, or make such other public notification of her arrival as is usual at the port. And if he does this in such a way as to mislead the con­signees, he may be precluded from complaining of any default on their part in taking delivery, if they have not, in fact, had notice of the arrival.» Ο όρος 14 της εν λόγω φορτωτικής, Τεκμήριο 1 (β), αποτελεί ρήτρα αποκλεισμού ευθύνης. Είναι ξεκάθαρο επομένως, ότι ο μεταφορέας δεν είχε οποιαδήποτε συμβατική ευθύνη ειδοποίησης των Εναγόντων. Αυτό που πρέπει να εξεταστεί είναι, αν οι Εναγόμενοι με την παράλειψη τους ήταν αμελείς, αν παρέβηκαν, δηλαδή, καθήκον επιμέλειας που είχαν έναντι των Εναγόντων. Στην Scruttons Ltd v Midland Silicones Ltd [1962] 1 All E.R. 1, [1962] AC 446, αποφασίστηκε ότι αγωγή για αμέλεια μπορεί να εγερθεί εναντίον οποιουδήποτε προσώπου ευθύνεται για την απώλεια των μεταφερόμενων αγαθών. Κρίθηκε περαιτέρω ότι, πρόσωπο που δεν είναι μέρος (privy) συμφωνίας δεν μπορεί να στηριχθεί σε ρήτρα αποκλεισμού ευθύνης που περιέχεται σ' αυτήν. Στην υπόθεση αυτή αποφασίστηκε ότι η εταιρεία λιμενεργατών (stevedores), δεν μπορούσε να στηρίξει την υπεράσπιση της σε ρήτρα αποκλεισμού ευθύνης του μεταφορέα για ζημιά που προκάλεσαν σε φορτίο χημικών των εναγόντων. Σε μεταγενέστερες αποφάσεις όμως (βλ. Pacific Associates v Baxter [1990] 1 QB 993, Norwich CC v Carey [1989] 1 WLR 828), αναγνωρίστηκε ότι εναγόμενος σε αγωγή για αστικό αδίκημα δύναται να στηριχθεί σε ρήτρα αποκλεισμού ευθύνης σε συμφωνία μεταξύ του ενάγοντα και άλλου προσώπου, για τον περιορισμό ή αποκλεισμό καθήκοντος επιμέλειας που διαφορετικά θα υπείχε ο εναγόμενος προς τον ενάγοντα. Στο σύγγραμμα Anson's Law of Contract, J. Beatson, A. Burrows, J. Cartwright, 29th ed, 2010, στη σελ. 649 αναφέρονται τα ακόλουθα: «But a defendant who is sued in tort may rely on an exclusion clause in a contract to which the claimant but not the defendant is a party as restricting or excluding the duty of care that it would otherwise owe to the claimant. Where this is so the defendant is taking the benefit of an exemption clause in a contract to which it is not a party. So, in Ρacίfic Associates Inc v Baxter a consultant engineer successfully defended a claim for negligence by the contractor by relying on a term of the contract between the employer and the contractor which provided that neither the engineer nor any of his staff 'shall be in any way personally liable for the acts or obligations under the Contract.'. Purchas LJ said: The presence of such an exclusion clause, while not directly binding between the parties, cannot be excluded from a general consideration of the contractual structure against which the contractor demonstrates reliance on, and the engineer accepts responsibility for, a duty in tort, if any, arising out of the proximity established between them by the existence of that very contract. The contractual structure may be relevant even where there is no express provision seeking to exempt the third party. In Norwich CC v Harvey: A building was damaged by fire as a result of the negligence of a roofing subcontractor. The main contract provided that the building owner was to bear the risk of damage by fire and the subcontractor contracted on the same terms and conditions as in the main contract. The owner of the building brought an action against the subcontractor. It was held that, although there was no direct contractual relationship between the owner and the subcontractor, nevertheless they had both contracted with the maincontractor on the basis that the owner had assumed the risk of damage by fire and the subcontractor owed no duty in respect of the damage which occurred. It is not, however, necessary for the defendant's contract to contain the exemption clause; what is important is whether the recognition of a duty of care by the defendant would outflank the contractual structure governing dealings between the claimant and others.» (υπογραμμίσεις δικές μου) Στην προκειμένη περίπτωση τυχόν αποδοχή της θέσης των Εναγόντων, ότι οι Εναγόμενοι είχαν καθήκον να ειδοποιήσουν τους Ενάγοντες για την άφιξη του αυτοκινήτου, θα είχε ως αποτέλεσμα την παράκαμψη της συμφωνίας του μεταφορέα και των Εναγόντων και την απόδοση ευθύνης στον πράκτορα του πλοίου. Με βάση τα γεγονότα όπως έχουν εκτεθεί, δεν βρίσκω ότι οι Εναγόμενοι είχαν καθήκον ειδοποίησης των Εναγόντων για την άφιξη του αυτοκινήτου. Σύμφωνα με τη νομολογία που παρέθεσα οι Ενάγοντες είχαν καθήκον να αναζητήσουν το αυτοκίνητο. Τα άρθρα 15[3] (Υποβολή δηλωτικού κατά τον κατάπλου) και 16[4] (Υποβολή δηλωτικού φορτηγών, επιβατικών και οχηματαγωγών πλοίων) του Περί Τελωνειακού Κώδικα Νόμου 2004, Ν.94(Ι)/2004, δεν προσθέτουν οτιδήποτε. Κατάληξη Η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, υπέρ των Εναγομένων και εναντίον των Εναγόντων. (Υπ.) ............... Ν. Γεωργιάδης, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other actions/Carriage of Goods Αναφορά: Αστικές/ Αγωγές/ Μεταφορά Αγαθών [1] Ο νόμος αυτός έχει καταργηθεί και αντικατασταθεί από τον Περί Τελωνειακού Κώδικα Νόμο 2004, Ν.94(Ι)/
  4. Ο Νόμος του 1967 δεν ίσχυε τους ουσιώδεις χρόνους. [2] Επανέκδοση από το Current Legal Problems, vol 38, 1985 p 1-
  5. [3] 15.-
(1)Ο πλοίαρχος κάθε πλοίου που καταπλέει σε λιμένα της Δημοκρατίας ή βρίσκεται αγκυροβολημένο εντός των χωρικών υδάτων για οποιαδήποτε αιτία, ακόμη και λόγω ανώτερης βίας, ή ο εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος αυτού, οφείλει να υποβάλει στο Διευθυντή δηλωτικό του φορτίου εντός είκοσι τεσσάρων ωρών από τον κατάπλου και πάντως πριν από τον απόπλου: Νοείται ότι, η πιο πάνω υποχρέωση υφίσταται και όταν το πλοίο δεν φέρει φορτίο.
(2)Η υποβολή δηλωτικού δύναται να μην απαιτείται όταν πρόκειται για πλοίο στο οποίο έχει χορηγηθεί άδεια τακτικής γραμμής και σε οποιεσδήποτε άλλες περιπτώσεις ήθελε εγκρίνει ο Διευθυντής.
(3)Μέχρι την υποβολή του δηλωτικού, τα εμπορεύματα απαγορεύεται να εκφορτωθούν, παρά μόνο μετά από έγκριση του Διευθυντή και στους χώρους που ελέγχονται από το Τμήμα Τελωνείων.
(4)Το δηλωτικό υποβάλλεται σύμφωνα με τον τύπο και με τον τρόπο, ο οποίος δύναται να είναι και με μηχανογραφημένη μέθοδο, όπως ο Διευθυντής ήθελε καθορίσει: Νοείται ότι, ο Διευθυντής δύναται να απαιτεί και την επίδειξη ή προσκόμιση κάθε σχετικού με το δηλωτικό εγγράφου.
(5)Ο πλοίαρχος δεν υποχρεούται στην τήρηση των διατάξεων του άρθρου αυτού, όταν το πλοίο, χωρίς να ελευθεροκοινωνήσει, αποπλέει πριν να περάσει η προθεσμία που ορίζεται από το εδάφιο
(1).
(6)Ο Διευθυντής δύναται με Γνωστοποίησή του που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας να καθορίσει τη διαδικασία υποβολής του δηλωτικού καθώς και ειδικότερες διαδικασίες και διατυπώσεις, που αφορούν την υποβολή του δηλωτικού για :συγκεκριμένες κατηγορίες και περιπτώσεις. [4] 16. Το δηλωτικό των φορτηγών, επιβατικών και οχηματαγωγών πλοίων επιτρέπεται να υποβάλλεται στο Διευθυντή και από τους ναυτικούς πράκτορες, εντός της προθεσμίας που καθορίζεται από το εδάφιο
(1)του άρθρου 15
(1)και να περιλαμβάνει μόνο τα εμπορεύματα που προορίζονται για το λιμένα κατάπλου. Τα οχήματα διεθνών μεταφορών, που διακινούνται δια των παραπάνω πλοίων και μεταφέρουν εμπορεύματα που καλύπτονται από τίτλο διεθνούς διαμετακόμισης, περιλαμβάνονται στο δηλωτικό ξεχωριστά, για κάθε όχημα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.