Δημήτρη Οικονομίδη ν. ECOVA TRADING LIMITED κ.α., Αρ. Αγωγής: 1285/12, 20/5/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2015:A132 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Ι. Κίτσιου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1285/12 Μεταξύ: Δημήτρη Οικονομίδη, εκ Λεμεσού Ενάγοντα και
- ECOVA TRADING LIMITED, εκ Λεμεσού
- Prime Insurance Company Ltd, εκ Λευκωσίας Εναγόμενων Ημερομηνία: 20.05.2015 Για τον Ενάγοντα: κ. Ν. Νεοκλέους για Ν.Ε. ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ ΔΕΠΕ Για τους Εναγόμενους 1: Καμία εμφάνιση Για τους Εναγόμενους 2: κα Μιτσίδου για Λ. Παπαφιλίππου & Σία ΔΕΠΕ (κα Μ. Ηλία κατά την απόφαση) Α Π Ο Φ Α Σ Η Με Γενικά Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα, όπως αυτό τροποποιήθηκε στις 14.12.2012 και καταχωρήθηκε στις 21.01.2013, ο Ενάγοντας διεκδικεί εναντίον των Εναγόμενων γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, μελλοντικές απώλειες εισοδημάτων και άλλα έξοδα, συνεπεία εργατικού ατυχήματος ημερομηνίας 24.04.2010 το οποίο συνέβηκε σε αυτόν εν ώρα εργασίας και εξ αιτίας αμέλειας των Εναγόμενων. Με την Έκθεση Απαίτησης ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 21 ετών και εργαζόταν ως υπάλληλος στους Εναγόμενους 1 οι οποίοι διατηρούν συνεργείο επιδιόρθωσης αμαξωμάτων, ήτοι ισιώματα και βάψιμο, με εβδομαδιαίες καθαρές απολαβές €171,
- Στις 24.04.2010, ενώ ο Ενάγοντας εργαζόταν στο συνεργείο των Εναγόμενων 1, υπάλληλοι των τελευταίων, χρησιμοποιούσαν υδραυλικό σύστημα, σταθεροποιημένο σε βάση, με αλυσίδα δύο μέτρων περίπου για την επιδιόρθωση κάποιου οχήματος. Κατά τη χρήση της αλυσίδας θραύσμα μετάλλου, από τον κρίκο αυτής, εκσφενδονίστηκε και χτύπησε τον Ενάγοντα στο δεξιό μάτι ενώ αυτός βρισκόταν σε απόσταση τεσσάρων μέτρων, ασχολούμενος με την επιδιόρθωση άλλου οχήματος. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, ο τραυματισμός του Ενάγοντα οφειλόταν στην αποκλειστική αμέλεια και ή παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων των Εναγόμενων 1 και/ή υπαλλήλων αυτών. Παρατίθενται στην Έκθεση Απαίτησης σχετικές λεπτομέρειες. Περαιτέρω, εξ αιτίας του ατυχήματος ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστηκε σωματικές βλάβες (α) θλαστικό τραύμα κερατοειδούς του δεξιού ματιού, (β) πρόπτωση ίριδος, (γ) αιμορραγία εμπρόσθιου θαλάμου και (δ) πόνο, οδύνη και ταλαιπωρία. Εισάχθηκε σε χειρουργείο για αποκατάσταση και εξήλθε του Νοσοκομείου Λεμεσού στις 03.05.
- Η οπτική οξύτητα στο δεξιό του μάτι μειώθηκε κατά 9/10 της κανονικής του όρασης, το δε αριστερό του μάτι παρουσιάζει μετρίου βαθμού αστιγματισμό, πρόκειται δε για μόνιμα συμπτώματα και βλάβες. Διεκδικούνται, ως εκ τούτου, ειδικές ζημιές περιλαμβανομένων απώλειας απολαβών καθώς και γενικές αποζημιώσεις. Ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ακόμη ότι κατέστηκε ολικά ανίκανος για εργασία, απώλεσε τις απολαύσεις της καθημερινής του ζωής και η ζωή του θα είναι δύσκολη. Διαζευκτικά των πιο πάνω, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι περί τις 05.02.2009, μεταξύ των Εναγόμενων 1 και των Εναγόμενων 2, υπογράφτηκε ασφαλιστικό συμβόλαιο βάσει του Περί Υποχρεωτικής Ασφάλισης της Ευθύνης των Εργοδοτών Νόμου (Νόμος 184/89) το οποίο, μεταξύ άλλων, προνοούσε ότι το όριο ευθύνης των Εναγόμενων 2 για κάθε εργοδοτούμενο των Εναγόμενων 1 ήταν €85.431,
- Κατά την ημερομηνία του τραυματισμού του, ίσχυε ανανεωμένο συμβόλαιο με όριο ευθύνης, για κάθε εργοδοτούμενο, το ποσό των €160.000,
- Παρά το γεγονός ότι οι Εναγόμενοι 2 κλήθηκαν να πληρώσουν προς τον Ενάγοντα το ποσό των €160.000,00, άφηναν το χρόνο να περνά προκειμένου να παραγραφεί μέχρι τις 23.12.2012 το δικαίωμα του εναντίον τους. Συνακόλουθα, ζητείται και η έκδοση απόφασης εναντίον των Εναγόμενων 2 για το ποσό των €160.000,00 πλέον νόμιμο τόκο και έξοδα. Εκ μέρους των Εναγόμενων 1 καταχωρήθηκε Υπεράσπιση στις 21.01.2013, πριν καταχωρηθεί Έκθεση Απαίτησης και χωρίς να περιλαμβάνεται ο τροποποιημένος τίτλος της αγωγής όπου προστέθηκαν οι Εναγόμενοι
- Συνεπώς πρόκειται για μη έγκυρο δικόγραφο. Ούτως ή άλλως οι εναγόμενοι 1 δεν εκπροσωπήθηκαν από δικηγόρο μετά τις 23.12.2012 (αποσύρθηκε ο δικηγόρος τους) και ούτε παρουσιάστηκε μαρτυρία εκ μέρους τους. Υπενθυμίζεται ότι οι Εναγόμενοι 2 προστέθηκαν, με εκ συμφώνου Διάταγμα, ως Εναγόμενοι 2 στην αγωγή προκειμένου να υπερασπισθούν, ως προκύπτει από την αίτηση τους τα συμφέροντα τους ως ασφαλιστική εταιρεία που είχε συνάψει συμβόλαιο με τους Εναγόμενους
- Με την Υπεράσπισή τους οι Εναγόμενοι 2 παραδέχονται ότι ο Ενάγοντας κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν υπάλληλος των Εναγόμενων 1 με μικτές μηνιαίες απολαβές €683,
- Αποδέχονται επίσης ότι, ο Ενάγοντας τραυματίστηκε στο μάτι από θραύσμα που εκσφενδονίστηκε από κρίκο αλυσίδας που έσπασε, η οποία αποτελεί μέρος και ή εξάρτημα μηχανήματος που χρησιμοποιείται για ισιώματα αυτοκινήτων. Αρνούνται, ωστόσο, τις ισχυρισθείσες από τον Ενάγοντα λεπτομέρειες αμέλειας που αποδίδονται στους Εναγόμενους 1 και ισχυρίζονται ότι το σύστημα εργασίας που οι τελευταίοι εφάρμοζαν ήταν ικανοποιητικό και λάμβαναν κάθε αναγκαία προφύλαξη και μέτρα για αποτροπή τραυματισμού των εργοδοτούμενων τους. Το δε σπάσιμο του κρίκου της αλυσίδας ήταν κάτι το οποίο δεν μπορούσε να προβλεφθεί και/ή οφειλόταν σε κατασκευαστικό λάθος του μηχανήματος το οποίο δεν γνώριζαν και ούτε μπορούσαν να γνωρίζουν. Περαιτέρω οι Εναγόμενοι 2 αρνούνται τις ισχυρισθείσες σωματικές βλάβες και ειδικές ζημιές του Ενάγοντα, και εν πάση περιπτώσει, ισχυρίζονται ότι είναι διογκωμένες. Επίσης ισχυρίζονται ότι οι Εναγόμενοι 1 είχαν εφοδιάσει τον Ενάγοντα με προστατευτικά γυαλιά τα οποία αυτός παρέλειψε να φορά και πως, αν τα φορούσε, ο τραυματισμός του στο μάτι θα αποφευγόταν. Οι δε συνέπειες θα ήταν πολύ λιγότερες, ως εκ τούτου, όποιες αποζημιώσεις τυχόν ήθελε αποφασίσει το Δικαστήριο, θα πρέπει να είναι μειωμένες. Τέλος, οι Εναγόμενοι 2 ισχυρίζονται ότι ο Ενάγοντας δεν αποκάλυψε αγώγιμο δικαίωμα εναντίον τους. Προσαχθείσα μαρτυρία:- Για την απόδειξη της Απαίτησης του Ενάγοντα κατέθεσαν τέσσερις μάρτυρες. Καμία μαρτυρία προσάχθηκε εκ μέρους των Εναγόμενων 1 και
- Κατά την ακροαματική διαδικασία κατατέθηκαν Τεκμήρια τα οποία έχουν ως ακολούθως: Τεκμήριο 1 Γραπτή δήλωση Δημήτρη Οικονομίδη, Μ.Ε.
- Τεκμήριο 2 Βεβαίωση από Εναγόμενους 1 για το μισθό του ενάγοντα. Τεκμήριο 3 Ιατρικό πιστοποιητικό του δρα Χρ. Μαυρομμάτη. Τεκμήριο 4 Απόδειξη πληρωμής ιατρικού πιστοποιητικού. Τεκμήριο 5 Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος. Τεκμήριο 6 Γραπτή δήλωση Βασίλη Οικονομίδη, Μ.Ε.
- Τεκμήριο 7 Αντίγραφο πιστοποιητικού ασφάλισης. Τεκμήριο 8 Χειρόγραφο σχεδιάγραμμα χώρου ατυχήματος. Τεκμήριο 9 Φωτοαντίγραφο εγγράφου με τίτλο «Γνωστοποίηση ατυχήματος». Μ.Ε.1 κατέθεσε ο Ενάγοντας, Δημήτρης Οικονομίδης. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 21 ετών, εργαζόταν ως υπάλληλος στους Εναγόμενους 1 οι οποίοι διατηρούν συνεργείο επιδιόρθωσης αμαξωμάτων, με ισιώματα και βάψιμο, με καθαρές απολαβές €171,00 εβδομαδιαίως. Την 24.04.2010, υπάλληλοι των Εναγόμενων 1 χρησιμοποιούσαν υδραυλικό σύστημα σταθεροποιημένο σε βάση με αλυσίδα περίπου 2 μέτρων, για την επιδιόρθωση οχήματος. Κατά τη χρήση της αλυσίδας με την οποία έλκονται τα κτυπημένα μέρη του οχήματος στην αρχική τους θέση, θραύσμα μετάλλου εκσφενδονίστηκε από κρίκο της αλυσίδας του υδραυλικού συστήματος και του χτύπησε στο δεξί μάτι, καθώς αυτός βρισκόταν σε απόσταση 4 μέτρων και ασχολείτο με άλλο όχημα. Κρατούσε ένα μαρκαδόρο, το κεφάλι του ήταν σε κλίση, και ήταν έτοιμος να σημαδέψει πάνω στο αυτοκίνητο που αυτός ασχολείτο και τότε του χτύπησε στο δεξί μάτι κάποιο αντικείμενο. Αργότερα έγινε αντιληπτό ότι έσπασε κρίκος από την αλυσίδα που χρησιμοποιούσαν άλλοι υπάλληλοι των Εναγόμενων
- Επειδή η εργασία του ήταν να προετοιμάζει ένα όχημα πριν αυτό τοποθετηθεί σε φούρνο για βάψιμο, δεν απαιτείτο να παίρνει κάποια προστατευτικά μέτρα, όπως να φοράει γυαλιά. Το συνεργείο είχε ξεχωριστά σημεία για τις διάφορες εργασίες, ωστόσο επρόκειτο για ενιαίο χώρο. Ο τραυματισμός του οφειλόταν, ως είπε, στην αποκλειστική αμέλεια των Εναγόμενων 1, και των υπαλλήλων και αντιπροσώπων τους, διότι παρέλειψαν να διατηρούν ασφαλές μέρος εργασίας και κατάλληλο σύστημα εργασίας. Παρέλειψαν επίσης να λάβουν μέτρα και επαρκείς προφυλάξεις για την ασφάλεια και προστασία του στο χώρο εργασίας. Στο σημείο της πρέσας όπου γινόταν το ίσιωμα των οχημάτων, φορούσαν οι υπάλληλοι γυαλιά, όμως αυτός ήταν σε διπλανό πόστο, γι' αυτό δεν φορούσε. Συνεπεία του τραυματισμού του, ο Ενάγοντας υπέστηκε σωματικές βλάβες, απώλεια του δεξιού ματιού, και ως εκ τούτου δαπάνες και έξοδα. Μετά τον τραυματισμό του εισάχθηκε στο χειρουργείο του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού για αποκατάσταση της βλάβης. Εξήλθε του Νοσοκομείου στις 03.05.
- Η οπτική οξύτητα στο δεξιό του μάτι μειώθηκε κατά τα 9/10 της κανονικής όρασης, το δε αριστερό μάτι παρουσιάζει μέτριου βαθμού αστιγματισμό. Τα εν λόγω συμπτώματα είναι μόνιμα. Διεκδικεί απώλειες και δαπάνες για (α) έξοδα ιατρικής έκθεσης Νοσοκομείου, (β) απώλεια ημερομισθίων από 24.04.2010 μέχρι 23.04.2012 και (γ) απώλεια απολαβών από 24.04.2012 μέχρι την περάτωση της αγωγής. Συνεπεία του τραυματισμού του κατέστηκε ολικά ανίκανος για εργασία, απώλεσε τις απολαύσεις της καθημερινής ζωής του. Η δε ζωή του από τώρα και στο εξής θα είναι δύσκολη. Οι Εναγόμενοι 2 κλήθηκαν πολλές φορές να του πληρώσουν το ποσό που οι Εναγόμενοι 1 είχαν ασφάλεια, όμως εσκεμμένα άφησαν να περνά ο χρόνος για να παραγραφεί το δικαίωμα εναντίον τους. Ζήτησε την έκδοση απόφασης εναντίον των Εναγόμενων 1, ως η Έκθεση Απαίτησης του, και εναντίον των Εναγόμενων 2 το ποσό των €85.431,00 δυνάμει ασφαλιστικής κάλυψης. Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Βασίλης Οικονομίδης. Είναι αδελφός του Ενάγοντα και διευθυντής των Εναγόμενων
- Ο Ενάγοντας τραυματίστηκε στο συνεργείο των Εναγόμενων 1 όταν έσπασε αλυσίδα, η οποία είναι μέρος υδραυλικού συστήματος, η οποία χρησιμοποιείται για την έλξη αμαξωμάτων. Κατά τη στιγμή του ατυχήματος ο Ενάγοντας βρισκόταν σε απόσταση περίπου 4 μέτρων από σημείο όπου υπάλληλοι των Εναγόμενων 1 προσπαθούσαν να ισιώσουν ένα αμάξωμα οχήματος οπότε εκσφενδονίστηκε θραύσμα μετάλλου από την αλυσίδα και τον χτύπησε στο δεξί μάτι. Ο Ενάγοντας εκείνη τη στιγμή ασχολείτο με άλλη εργασία για την οποία δεν ήταν αναγκαίο να φορεί γυαλιά ασφαλείας. Αποδέχθηκε ότι η ευθύνη για το ατύχημα βαρύνει τους Εναγόμενους
- Κατά τη γνώμη του, το ατύχημα έγινε επειδή δόθηκε μεγαλύτερη πίεση από την κανονική, και γι' αυτό έσπασε η αλυσίδα. Πόση δύναμη θα ασκούνταν στην αλυσίδα, ήταν στην κρίση του υπάλληλου που τη χειριζόταν. Τη συγκεκριμένη αλυσίδα αγόρασε ο ίδιος, ένα χρόνο περίπου πριν το ατύχημα, από κάποιο φίλο του ισιωτή και ήταν μεταχειρισμένη. Αποδέχθηκε ότι το Γραφείο Εργασίας, κατά διαστήματα, ενημέρωνε τους Εναγόμενους 1 για θέματα ασφάλειας στο χώρο εργασίας. Υπήρχε ο εξοπλισμός όπως γυαλιά ή μάσκες αλλά ήταν ανάλογα του τι έκανε κάποιος υπάλληλος για να χρησιμοποιήσει τέτοιο εξοπλισμό. Αποδέχθηκε ακόμη πως δεν ήταν προβλεπτό να σπάσει η αλυσίδα, εκτός και αν ασκούνταν μεγάλη πίεση. Κατέθεσε δε ως Τεκμήριο 7 συμβόλαιο ασφάλισης των εργαζομένων στο χώρο εργασίας των Εναγόμενων
- Μ.Ε.3 κατέθεσε η Μαρία Σιάμαρου, επιθεωρήτρια εργασίας στο Επαρχιακό Γραφείο Εργασίας Λεμεσού. Στα καθήκοντα της είναι οι επιθεωρήσεις εγκαταστάσεων χώρων εργασίας, για σκοπούς εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας, στα θέματα ασφάλειας εργατικών ατυχημάτων και εκπαίδευσης εργαζομένων. Για το ατύχημα που υπέστηκε ο Ενάγοντας ενημερώθηκε από έντυπη ειδοποίηση (Τεκμήριο 9) στις 05.05.
- Στη συνέχεια επισκέφθηκε το συνεργείο όπου έγινε το ατύχημα και ετοίμασε σχετική έκθεση. Το συμπέρασμά της ως προς την αιτία του ατυχήματος είναι πως αυτό συνέβηκε (α) λόγω μεγάλης πίεσης στο σύστημα έλξης, μέσω της αλυσίδας η οποία έσπασε και (β) λόγω μη εκτίμησης των κινδύνων που μπορούσαν να προκύψουν από τη συγκεκριμένη μέθοδο εργασίας. Εξ αιτίας και των συμπερασμάτων της, υπήρξαν εισηγήσεις προς τους Εναγόμενους 1 για αντικατάσταση της αλυσίδας και έλεγχο κατά τη διάρκεια χρήσης. Ως εξήγησε, όταν υπάρχει κόπωση στην αλυσίδα, αυξάνεται η διάμετρος της και, ως εκ τούτου, οπτικά μπορεί να γίνει αντιληπτή η φθορά. Μ.Ε.4 κατέθεσε ο Χρίστος Μαυρομμάτης, οφθαλμίατρος στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 3 ως έκθεση την οποία αυτός συνέταξε αναφορικά με τον Ενάγοντα. Την υιοθέτησε στη διά ζώσης μαρτυρία του. Εξηγώντας περαιτέρω το περιεχόμενο της εν λόγω έκθεσης, ανέφερε ότι στην πράξη ο Ενάγοντας δεν μπορεί να βλέπει με το δεξί του μάτι ένα τετράγωνο 10 εκατοστών όταν αυτό βρίσκεται σε απόσταση 6 μέτρων ή γράμματα σε τετράγωνο 10 εκατοστών. Υπάρχει μεγάλου βαθμού αστιγματισμός που στρεβλώνει το είδωλο και προκαλεί παραμόρφωση. Υπάρχει παραμόρφωση σε μία εικόνα που βλέπει η οποία είναι θολή και όχι συμμετρική. Στο δεξί μάτι η όραση είναι κάτω του 1/10, στην ουσία πρόκειται για μονόφθαλμο άτομο. Υπάρχει βέβαια και πρόβλημα αστιγματισμού στο αριστερό μάτι που δεν σχετίζεται όμως με τον τραυματισμό από το ατύχημα. Στην καθημερινή ζωή του Ενάγοντα, δικαιολογείται η παρουσίαση προβλημάτων που είναι συνυφασμένα με τις επαγγελματικές και κοινωνικές του ανάγκες ή απαιτήσεις. Δεν μπορεί να οδηγήσει επαγγελματικό όχημα αφού δεν μπορεί να υπολογίσει σωστά τις αποστάσεις και δεν έχει αντίληψη του βάθους. Δεν έχει, ως εκ τούτου, στερεοσκοπική όραση. Δεν υπάρχει ωστόσο πρόβλημα στη διακίνηση του στο σπίτι ή να τηλεφωνά ή για παρόμοιες ενέργειες. Σίγουρα όμως είναι δύσκολο να εργαστεί ξανά ως βαφέας, ισιωτής, και θα είναι επιρρεπής σε νέο ατύχημα. Ούτε και μπορεί να κάνει παρόμοιας φύσης άλλη εργασία που προϋποθέτει μετρήσεις είτε ανέβασμα σε σκαλωσιές. Θα είναι επικίνδυνο για τη ζωή του. Θα μπορούσε ωστόσο να κάνει κάποια γραφειακή εργασία ή να δουλέψει σε κουζίνα εστιατορίου. Μέσα από τις αγορεύσεις, η πλευρά του Ενάγοντα κάλεσε το Δικαστήριο να εκδώσει απόφαση προς όφελος του και εναντίον και των δύο Εναγόμενων στη βάση του ποσού των €85.431,00 που ήταν και η κάλυψη του Ενάγοντα ως εργαζόμενος στους Εναγόμενους 1, σύμφωνα με τη νομοθεσία. Από την άλλη, η πλευρά των Εναγόμενων 2, εισηγείται ότι δεν αποδείχθηκε αμέλεια εναντίον των Εναγόμενων 1, ενώ όσον αφορά τους Εναγόμενους 2 δεν δημιουργήθηκε ακόμη αγώγιμο δικαίωμα εναντίον τους, ως εκ τούτου η αγωγή θα πρέπει να απορριφθεί εναντίον και των δύο Εναγόμενων. Αξιολόγηση μαρτυρίας:- Κατά την ακροαματική διαδικασία το Δικαστήριο είχε την ευχέρεια και παρακολούθησε με κάθε δυνατή προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του. Με γνώμονα την όλη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα καθώς και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, συνυφασμένα με το περιεχόμενο των Τεκμηρίων της υπόθεσης, το Δικαστήριο προβαίνει στην αξιολόγηση των μαρτύρων. Μ.Ε.1 ήταν ο Ενάγοντας. Ο τρόπος με τον οποίο κατέθεσε ήταν φυσιολογικός και πειστικός. Αναφέρθηκε σε όλα τα γεγονότα με τρόπο που ικανοποίησε το Δικαστήριο ότι απέδωσε την αλήθεια και πως επρόκειτο για επανάληψη των όσων βίωσε κατά τον τραυματισμό του αλλά και αργότερα. Δεν εντοπίζονται στοιχεία κλονισμού στη μαρτυρία του μέσα από την αντεξέταση την οποία υποβλήθηκε. Ούτε εντοπίζονται υπερβολές, είτε ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος, είτε ως προς τις συνέπειες των τραυμάτων του, λαμβανομένης υπόψη της μαρτυρίας που δόθηκε από τον ιατρό Μ.Ε.4 ο οποίος, επί της γνώμης του, δεν αμφισβητήθηκε. Χωρίς οποιοδήποτε ενδοιασμό, ο Ενάγοντας, κρίνεται αξιόπιστος και η μαρτυρία του αποδεκτή στο σύνολό της. Μ.Ε.2 ήταν ο διευθυντής των Εναγόμενων 1 ο οποίος τυγχάνει και αδελφός του Ενάγοντα. Το γεγονός αυτό από μόνο του δεν δικαιολογεί συμπέρασμα ότι δεν κατέθεσε την αλήθεια. Μέσα από τη μαρτυρία του ικανοποίησε το Δικαστήριο ότι ήταν ειλικρινής. Δεν εντοπίζονται κλονιστικά στοιχεία ως προϊόν της αντεξέτασής του. Επισημαίνεται πως κατά την αντεξέταση του δεν υπήρξε αμφισβήτηση ως προς τον τρόπο που περιέγραψε ότι έγινε το ατύχημα και χτύπησε ο Ενάγοντας. Η μαρτυρία του κρίνεται αξιόπιστη και αποδεκτή. Η Μ.Ε.3, επιθεωρήτρια εργασίας, άφησε καλή εντύπωση. Ως γνώστης του αντικειμένου της, διαφώτισε το Δικαστήριο για τα θέματα ασφάλειας που σχετίζονται με το επίδικο ατύχημα. Πρόκειται για πρόσωπο που δεν έχει οποιοδήποτε συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Επισημαίνεται επίσης ότι τα συμπεράσματα της ως προς την αιτία που συνέβηκε το ατύχημα, δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέτασή της. Το Δικαστήριο την κρίνει αξιόπιστη και αποδέχεται τη μαρτυρία της. Τέλος, αξιόπιστος κρίνεται και ο Μ.Ε.4, οφθαλμίατρος στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, ο οποίος αντιμετώπισε τη βλάβη που προκλήθηκε στο δεξί μάτι του Ενάγοντα. Ετοίμασε έκθεση, το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε και διευκρίνισε κατόπιν σχετικών ερωτήσεων. Παρατηρείται ότι η αντεξέταση στην οποία υποβλήθηκε δεν είχε χαρακτήρα αμφισβήτησης αλλά διευκρίνισης των λεγομένων του ή και του περιεχομένου της έκθεσης του. Ομοίως, το Δικαστήριο τον κρίνει αξιόπιστο και αποδέχεται τη μαρτυρία του. Ευρήματα:- Με βάση την αποδεκτή μαρτυρία, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα που διέπουν την παρούσα υπόθεση, και τα οποία συνιστούν ευρήματα του Δικαστηρίου, έχουν ως ακολούθως: Ο Ενάγοντας είναι σήμερα περίπου 25 ετών. Το 2008, αφού απολύθηκε από το στρατό, άρχισε να εργάζεται στους Εναγόμενους 1 διευθυντής των οποίων είναι ο αδελφός του - Μ.Ε.
- Οι Εναγόμενοι 1, ως εταιρεία, διατηρούν συνεργείο στη Λεμεσό για επιδιόρθωση αμαξωμάτων, δηλαδή ισιώματα και βάψιμο οχημάτων. Ο Ενάγοντας είχε καθαρό μισθό €171,00 εβδομαδιαίως. Τα καθήκοντα του σχετίζονταν με την προετοιμασία των αμαξωμάτων προκειμένου να γίνει το βάψιμο, αφού προηγείτο το ίσιωμα το οποίο γινόταν από άλλη ομάδα εργαζομένων των Εναγόμενων 1, στον ίδιο χώρο του συνεργείου, λίγα μέτρα από το χώρο όπου εργαζόταν ο Ενάγοντας. Το ίσιωμα των αμαξωμάτων γινόταν με τη χρήση υδραυλικού συστήματος, που ήταν σταθεροποιημένο σε βάση, και περιλάμβανε τη χρήση αλυσίδας, δύο περίπου μέτρων. Με τη χρήση της αλυσίδας έλκονταν τα χτυπημένα μέρη των οχημάτων στην αρχική τους θέση και μετά αναλάμβανε ο Ενάγοντας για τα περαιτέρω, πριν τοποθετηθεί ένα όχημα σε φούρνο για βάψιμο. Στις 24.04.2010 ενώ ο Ενάγοντας βρισκόταν στο συνεργείο των Εναγόμενων 1 και εργαζόταν, ενώ κρατούσε ένα μαρκαδόρο, έχοντας το κεφάλι του σε κλίση, για να εντοπίσει κάποιο σημείο επί ενός οχήματος για να το σημαδέψει, η αλυσίδα του υδραυλικού συστήματος, το οποίο εκείνη την ώρα χρησιμοποιούσαν άλλοι υπάλληλοι των Εναγόμενων 1 προκειμένου να επιδιορθώσουν άλλο όχημα, σε απόσταση περίπου 4 μέτρων από τον Ενάγοντα, έσπασε και μέταλλο από αυτήν εκσφενδονίστηκε και χτύπησε τον Ενάγοντα στο δεξί μάτι. Ο Ενάγοντας εκείνη τη στιγμή δεν φορούσε προστατευτικά γυαλιά επειδή δεν ήταν απαραίτητα στο πόστο που εργαζόταν. Ακολούθως (την ίδια ημέρα), ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Κατά την εξέταση του παρουσίαζε θλαστικό τραύμα κερατοειδούς ολικού πάχους εκτεινόμενο διαμετρικά σε όλη την απόσταση του κερατοειδούς έκτασης, περίπου 1 εκατοστού. Είχε αιμορραγία προσθίου θαλάμου, ως επίσης και πρόπτωση ίριδας. Οδηγήθηκε αυθημερόν στο χειρουργείο όπου, υπό γενική αναισθησία, έγινε προσπάθεια αποκατάστασης της ανατομικής σύστασης του κερατοειδούς και ανασχηματισμός του προσθίου θαλάμου. Ο ασθενής ακολούθως νοσηλεύθηκε στο οφθαλμολογικό τμήμα για παρακολούθηση λόγω της σοβαρότητας του τραύματος. Εξήλθε του Νοσοκομείου στις 03.05.
- Η οπτική του οξύτητα ήταν πολύ χαμηλή λόγω του μεγάλου μετεγχειρητικού αστιγματισμού. Ακολούθως παρακολουθείτο στο εξωτερικό οφθαλμολογικό ιατρείο. Η οπτική του οξύτητα παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα (κάτω του 1/10). Ήτοι η όραση του στο δεξί μάτι είναι κάτω από το 1/
- Εξ αιτίας του τραυματισμού του ο Ενάγοντας δεν μπορεί να επανέλθει στην προηγούμενη του εργασία. Θα είναι επικίνδυνο για την ασφάλεια του και θα είναι επιρρεπής σε νέο ατύχημα. Μπορεί, ωστόσο, να κάνει γραφειακή δουλειά ή να εργαστεί σε κουζίνα εστιατορίου. Ο τραυματισμός στο δεξί του μάτι έχει επηρεάσει καθοριστικά την προσωπική του ζωή, αφού στην ουσία το δεξιό του μάτι έχει ελάχιστη όραση. Δεν μπορεί να εκτιμήσει ορθά αποστάσεις. Έχει προβλήματα στην καθημερινή του ζωή. Μπορεί όμως να διακινείται στο σπίτι του ή να κάνει απλές ενέργειες, η δε ζωή του ως προς τις επαγγελματικές και κοινωνικές του ανάγκες έχει επηρεασθεί καθοριστικά. Ο Ενάγοντας δεν επέστρεψε στην εργασία του μετά το ατύχημα και σήμερα δεν εργάζεται. Αποτελεί εύρημα ότι η αιτία που έσπασε η αλυσίδα που χρησιμοποιούνταν από υπάλληλους των Εναγόμενων 1 ήταν λόγω μεγάλης πίεσης που δέχθηκε, στο σύστημα έλξης, προκειμένου να επαναφερθούν τα χτυπημένα μέρη οχήματος που ήταν υπό επιδιόρθωση. Η δύναμη που ασκούνταν για την έλξη ήταν εμπειρική, αφού επαφίονταν στην εμπειρία του χειριστή. Από πλευράς Εναγόμενων 1 δεν είχε γίνει έλεγχος για την αντοχή της εν λόγω αλυσίδας, η οποία αγοράστηκε μεταχειρισμένη, και ούτε διατηρούσαν σύστημα διαχείρισης των θεμάτων ασφάλειας και ούτε εκτίμηση των κινδύνων στο χώρο εργασίας. Λόγω μη προσκόμισης σχετικής μαρτυρίας από πλευράς Ενάγοντα, το Δικαστήριο δεν δύναται να προβεί σε εύρημα ως προς την περίοδο αναρρωτικής άδειας στον Ενάγοντα μετά το ατύχημα που είχε. Ούτε και μαρτυρία υπάρχει ως προς το εισόδημα που θα μπορούσε να έχει ο Ενάγοντας ως γραφέας ή εργαζόμενος σε κουζίνα εστιατορίου, εργασίες τις οποίες μπορεί να κάνει, σύμφωνα με το Μ.Ε.
- Αποτελεί επίσης εύρημα ότι στις 05.02.2009 υπογράφτηκε μεταξύ Εναγόμενων 1 και Εναγόμενων 2 ασφαλιστικό συμβόλαιο βάσει του Περί Υποχρεωτικής Ασφάλισης της Ευθύνης των Εργοδοτών Νόμου (Νόμος 184/89), το οποίο ανανεωνόταν κατ' έτος στη λήξη του. Κατά την ημερομηνία τραυματισμού του Ενάγοντα ίσχυε το ανανεωμένο συμβόλαιο. Νομική πτυχή:- Το αστικό αδίκημα της αμέλειας ρυθμίζεται από τα άρθρα 51 και 57 του Κεφ.
- Όσον αφορά την εξέταση και διακρίβωση του κατά πόσο υπήρξε αμέλεια κατ' αρχήν και έπειτα συντρέχουσα αμέλεια έχουν αναφερθεί τα ακόλουθα στην υπόθεση Μακρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 A.A.Δ. 1013, σελ. 1024: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα άρθρα 51, 57, 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148: Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lord
(1988)2 Αll E.R. 961, η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Mirafloresand the Abadese
(1967)1 All E.R. 672, 777, είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των εναγομένων, από τη μια και Ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα ...» Η έννοια της αμέλειας, όπως καθορίστηκε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Στη σελίδα 484 αναφέρονται τα εξής: «Αυτό κατά εναρμονισμό προς το θεμελιωμένο ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Συναφώς θα υπενθυμίζαμε πως γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια [Elpiniki Panayiotou v. Georghios Kyriakou Mavrou
(1979)1 C.L.R. 215].» Ειδικότερα όσον αφορά στην υποχρέωση για παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας, γίνεται παραπομπή στις υποθέσεις Γεωπαν ΚΟ ΛΤΔ ν. Αδελφοί Λευκαρίτη Λτδ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1879 και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ν. Σταύρου Στυλιανού κ.ά
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718 στις οποίες τονίζεται η ανάγκη όπως ο εργοδότης επιδεικνύει προς τον εργοδοτούμενο την εύλογη φροντίδα για προμήθεια ασφαλούς εξοπλισμού και ασφαλούς συστήματος εργασίας. Στην υπόθεση Διονύσης Κυριάκου ν. Caramontani Bros Ltd
(2001)1Α Α.Α.Δ. 219 αποφασίστηκε ότι το καθήκον του εργοδότη, για παροχή ασφαλούς τόπου ή ασφαλούς συστήματος εργασίας, απέναντι στους υπαλλήλους του είναι απόλυτο και πως στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, το καθήκον του εργοδότη να προσφέρει και να διατηρεί ασφαλή χώρο χωρίς κινδύνους, για τους εργοδοτούμενους του, πρέπει να ασκείται ανεξάρτητα από το αν οι κίνδυνοι μπορούν να προβλεφθούν ή όχι. Στην υπόθεση ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΝΑΓΝΟΥ ν. ALCO FILTERS (CYPRUS) LTD
(2002)1Β Α.Α.Δ. 918 αναφέρθηκε ότι, η παραβίαση από πλευράς των εργοδοτών του καθήκοντος επιμέλειας, δεν εντοπίζεται στις πιθανότητες εκδήλωσης του κινδύνου αλλά στο προβλεπτό του και στη δυνατότητα αποτροπής του με λογικά προσιτά μέσα. Παρόλο που ο κίνδυνος ήταν απομακρυσμένος ήταν όμως υπαρκτός και επομένως εγειρόταν καθήκον του εργοδότη προς αποτροπή του. Ο εργοδότης παρέλειψε να πάρει τα απαιτούμενα προστατευτικά μέτρα εκθέτοντας τον εργοδοτούμενο σε αχρείαστο κίνδυνο γεγονός που κρίθηκε ότι στοιχειοθετούσε την ευθύνη του αποκλειστικά για το ατύχημα. Επειδή ζητήθηκε απόφαση και εναντίον των Εναγόμενων 2, κρίνεται χρήσιμο να γίνει παραπομπή στο άρθρο 9 του Νόμου 174/89 το οποίο προβλέπει ότι: «9. (Ι) Αν, μετά την έκδοση πιστοποιητικού ασφάλισης, σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου
(3)του άρθρου 5, εκδοθεί δικαστική απόφαση, αναφορικά με ευθύνη που καλύπτεται υποχρεωτικά από ασφαλιστήριο που εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου (β) του εδαφίου
(1)του άρθρου 5 του παρόντος Νόμου και η οποία καλύπτεται από τους όρους του εκδοθέντος ασφαλιστηρίου, εναντίον του ασφαλισμένου από το ασφαλιστήριο προσώπου, τότε, ο ασφαλιστής ανεξάρτητα από το γεγονός ότι έχει το δικαίωμα να ακυρώσει ή ότι δυνατόν να ακύρωσε το ασφαλιστήριο, οφείλει, τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος άρθρου, να καταβάλει στα πρόσωπα υπέρ των οποίων εκδόθηκε η δικαστική απόφαση το σύμφωνα με αυτή επιδικασθέν ποσό σε σχέση με την ευθύνη, περιλαμβανομένων και των πληρωτέων για έξοδα ποσών ως και ποσών πληρωτέων δυνάμει οποιουδήποτε νόμου που αφορά στην. καταβολή τόκων επί του επιδικασθέντος ποσού.
(2)Κανένα ποσό δε θα καταβληθεί από τον ασφαλιστή, σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου
(1)— (α) Εκτός αν, πριν από την έγερση ή εντός επτά
(7)ημερών μετά από την έγερση της αγωγής στην οποία εκδόθηκε η απόφαση, ο ασφαλιστής έλαβε γνώση της έγερσης της αγωγής· (β) αν η εκτέλεση της δικαστικής απόφασης αναστάληκε σαν συνέπεια έφεσης που εκκρεμεί ή (γ) .............................
(3)...............................
(4)..............................» Συμπεράσματα Δικαστηρίου:- Λαμβανομένης υπόψη της πρόνοιας του άρθρου 9 του Νόμου 174/89 συνάγεται ότι απαραίτητη προϋπόθεση για τη γέννηση αγώγιμου δικαιώματος εναντίον των Εναγόμενων 2, ήταν η εξασφάλιση δικαστικής απόφασης εναντίον των Εναγόμενων 1 προς όφελος κάποιου εργοδοτούμενου τους. Η προϋπόθεση αυτή δεν πληρείται, και ως εκ τούτου η αγωγή εναντίον των Εναγόμενων 2 κρίνεται πρόωρη και κατ' επέκταση απορριπτέα. Στην υπόθεση Παγκυπριακή Ασφαλιστική Λτδ ν. Χρίστος Μηνά
(2003)1 Α.Α.Δ. 1818 αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Στην Gurtner (πιο πάνω) οι ασφαλιστές ζήτησαν να προστεθούν ως εναγόμενοι στην αγωγή. Το αίτημα τους εγκρίθηκε από τον Master, εφόσον θα αναλάμβαναν να ικανοποιήσουν τις αποζημιώσεις που θα επιδικάζοντο στον ενάγοντα (the Master granted the application on their giving an undertaking to satisfy any damages awarded to the plaintiff). Το Δικαστήριο ανέτρεψε την απόφαση του Master. Το Εφετείο έκρινε ότι οι ασφαλιστές πρέπει να προστεθούν ως εναγόμενοι, εφόσον θα αναλάμβαναν να πληρώσουν οποιεσδήποτε αποζημιώσεις που δυνατόν να επιδικάζοντο στον ενάγοντα. Ο Lord Denning M.R. έθεσε το θέμα ως εξής στη σελ. 332: «In my opinion, we should make an order allowing the Motor Insurers΄ Bureau to be added as defendants. They are prepared to undertake to pay any damages that may be awarded. This undertaking should be embodied in the order. On being added, they should be entitled to defend the action and to exercise all the rights of the defendant therein.» Σε μετάφραση: «Κατά τη γνώμη μου, θα πρέπει να εκδώσουμε διάταγμα που να επιτρέπει στο Motor Insurers΄ Bureau να προστεθούν ως εναγόμενοι. Είναι έτοιμοι να αναλάβουν να πληρώσουν οποιεσδήποτε αποζημιώσεις που δυνατόν να επιδικασθούν. Η ανάληψη τέτοιας υποχρέωσης πρέπει να ενσωματωθεί στην απόφαση. Εφόσον προστεθεί θα πρέπει να δικαιούνται να υπερασπιστούν την αγωγή και να ασκήσουν όλα τα δικαιώματα του εναγομένου.» Από την απόφαση Gurtner (πιο πάνω) προκύπτει ότι μέρος του λόγου της (ratio) ήταν η ανάληψη υποχρέωσης από τους ασφαλιστές να ικανοποιήσουν την απόφαση που θα εκδοθεί εναντίον του ασφαλιζόμενου. Πρόσθετα καθώς έχει νομολογηθεί (βλ. Carpenter v. Ebblewhite and Others
(1939)1 K.B. 347, 358) δεν μπορεί να εγερθεί διαφορά μεταξύ του ενάγοντα και των ασφαλιστών εκτός μετά από την έκδοση απόφασης σε αγωγή, μεταξύ του ενάγοντα και του εναγομένου, υπέρ του ενάγοντα και τη θεμελίωση δικαιώματος αποζημίωσης από τον εναγόμενο εναντίον των ασφαλιστών.» Ανατρέχοντας στο φάκελο του Δικαστηρίου, διαπιστώνεται ότι στο πρακτικό με το οποίο στις 14.12.2012 εκδόθηκε εκ συμφώνου διάταγμα για προσθήκη των Εναγόμενων 2, δεν προκύπτει ότι οι Εναγόμενοι 2 ανέλαβαν την ευθύνη να πληρώσουν και οποιοδήποτε ποσό που ήθελε επιδικαστεί προς όφελος του Ενάγοντα στην παρούσα αγωγή. Στην Υπεράσπισή τους οι Εναγόμενοι 2 (βλέπε παράγραφος 9) ισχυρίζονται ότι ο Ενάγοντας δεν αποκαλύπτει αγώγιμο δικαίωμα εναντίον τους, ισχυρισμός που αντανακλά στη θέση ότι δεν δημιουργείται αγώγιμο δικαίωμα εναντίον τους παρά μόνο μετά την έκδοση δικαστικής απόφασης εναντίον των Εναγόμενων
- Σημειώνεται, ίσως εκ του περισσού, πως δεν είναι η περίπτωση όπου από τη νομοθεσία (Ν.96(Ι)/2000, άρθρο 16Α), όπως στις περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων επιτρέπεται, η έγερση αγωγής απευθείας εναντίον ασφαλιστικής εταιρείας. Η αγωγή εναντίον των Εναγόμενων 2 κρίνεται απορριπτέα για ακόμη ένα λόγο. Υπενθυμίζεται ότι οι Εναγόμενοι 2 εκ συμφώνου προστέθηκαν στην αγωγή για να παρέμβουν και να προστατεύσουν τα συμφέροντα τους, ως ασφαλιστική εταιρεία, στην αγωγή που αρχικά κινήθηκε εναντίον των Εναγόμενων
- Στη Γενική Οπισθογράφηση του Κλητηρίου Εντάλματος, ακόμη και μετά την προσθήκη των Εναγόμενων 2, δεν φαίνεται να προσδιορίζεται βάση αγωγής εναντίον των Εναγόμενων 2, ως εκ τούτου η αξίωση στην Έκθεση Απαίτησης εναντίον των Εναγόμενων 2, δεν καλύπτεται από το Κλητήριο Ένταλμα. Εισήγηση της συνηγόρου των Εναγόμενων 2 είναι πως ούτε εναντίον των Εναγόμενων 1 δικαιολογείται η επιτυχία της αγωγής. Η απάντηση είναι συνυφασμένη με την ουσία των ισχυρισμών του Ενάγοντα περί αμέλειας των Εναγόμενων 1, αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθεί το Δικαστήριο στη συνέχεια προς εξέταση και διαπίστωση κατά πόσο υπάρχει ευθύνη των Εναγόμενων
- Έχει απασχολήσει το Δικαστήριο το γεγονός ότι στο Γενικά Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα, όπως αυτό τροποποιήθηκε στις 23.01.2013, ζητείται απόφαση εναντίον των Εναγόμενων και συγκεκριμενοποιείται ως βάση της αγωγής η αμέλεια των Εναγόμενων
- Παρότι δεν προσδιορίζεται βάση αγωγής, εναντίον των Εναγόμενων 2, επί του ισχυρισμού για ασφαλιστική κάλυψη, ως αναφέρθηκε πιο πάνω, όπως προωθήθηκε η θέση του Ενάγοντα με την Έκθεση Απαίτησης, ταυτόχρονα περισώζει την Απαίτηση εναντίον των Εναγόμενων 1 και ως εκ τούτου νομιμοποιεί το Δικαστήριο να εξετάσει κατά πόσο δικαιολογείται έκδοση απόφασης εναντίον των Εναγόμενων
- Οι εν λόγω παρατηρήσεις κατέστηκαν αναγκαίες ενόψει του ότι στο παρακλητικό της Έκθεσης Απαίτησης δεν ζητείται απόφαση εναντίον των Εναγόμενων
- Υπάρχουν, ωστόσο, διατυπωμένες λεπτομέρειες αμέλειας και παράβαση καθηκόντων αυτών, ακολούθησε δε η προσαγωγή μαρτυρίας χωρίς ένσταση, και υπάρχουν σχετικά ευρήματα του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Ηλίας Αριστοδήμου ν. Τάκη Χαραλάμπους
(1990)1 Α.Α.Δ. 319 αναφέρθηκε ότι τα Δικαστήρια μπορούν να παράσχουν οποιαδήποτε θεραπεία στοιχειοθετείται από τα γεγονότα στα δικόγραφα, έστω και αν η συγκεκριμένη θεραπεία δεν έχει ζητηθεί. Ενόψει των προαναφερόμενων, το Δικαστήριο καταλήγει ότι νομιμοποιείται στην εξέταση του κατά πόσο δικαιολογείται έκδοση απόφασης εναντίον των Εναγόμενων
- Ευθύνη:- Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω νομολογηθέντα καθώς και τα πραγματικά γεγονότα που συνθέτουν την παρούσα υπόθεση, κρίνεται ότι οι Εναγόμενοι 1, ως εργοδότες του Ενάγοντα, έχουν ευθύνη για το επίδικο ατύχημα της 24.04.2010 καθότι δεν παρείχαν ασφαλές σύστημα εργασίας για τους πιο κάτω λόγους: (α) Καμία εκτίμηση κινδύνου υπήρξε εκ μέρους τους, ως προς τη χρήση της αλυσίδας η οποία, όπως διαπιστώθηκε, αγοράστηκε μεταχειρισμένη και δεν δοκιμάστηκε η αντοχή της. Όπως εξήγησε η Μ.Ε.3 η αντοχή της μπορούσε να ελεγχθεί με μανόμετρο και έτσι θα αποφευγόταν ή και περιοριζόταν ο κίνδυνος που ήταν προβλεπτός αφού η αλυσίδα χρησιμοποιούνταν από υπάλληλους των Εναγόμενων 1 χωρίς περιορισμό ως προς την πίεση που μπορούσε να δεχθεί και κατά την κρίση του χειριστή. Όπως διαπιστώθηκε, η αλυσίδα έσπασε λόγω της μεγάλης πίεσης που δέχθηκε. (β) Επέτρεψαν και/ή κατ' εντολή τους ο Ενάγοντας εργαζόταν σε κοντινή απόσταση, 4 μέτρων, σε παραπλήσια ενασχόληση, χωρίς όμως να εκτιμήσουν ότι ο κίνδυνος που υπήρχε από τη χρήση της αλυσίδας ήταν πιθανό να τραυματίσει τον Ενάγοντα δεδομένου ότι, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ενάγοντα, ο χειριστής της αλυσίδας φορούσε προστατευτικά γυαλιά, και χωρίς να δώσουν εντολή σ' αυτόν να κάνει χρήση προστατικών γυαλιών, αφού η μαρτυρία του Μ.Ε.2 ήταν πως δεν χρειάζονταν γυαλιά στο πόστο του Ενάγοντα, που δεν ήταν όμως παρά μόνο 4 μέτρα απόσταση από το σημείο όπου έσπασε η αλυσίδα. Συντρέχουσα αμέλεια:- Στη βάση των ευρημάτων εξετάζεται στη συνέχεια αν τα γεγονότα της υπόθεσης δικαιολογούν επίρριψη συντρέχουσας αμέλειας στον Ενάγοντα. Παρατηρείται κατ΄ αρχήν, ότι δεν υποδείχθηκε από την υπεράσπιση τι έκανε λάθος ο Ενάγοντας ώστε να επιτρέψει ή να αποδεχθεί τον τραυματισμό του, ενόσω εργαζόταν και ασχολείτο με την επιδιόρθωση άλλου οχήματος σε διπλανό πόστο - θέση, ο δε κίνδυνος δεν προήλθε από το όχημα στο οποίο εργαζόταν. Κρίνεται πως, όσο προσεκτικός και να ήταν, το ατύχημα θα συνέβαινε εξ' αιτίας των προαναφερόμενων παραλείψεων των Εναγόμενων
- Δεν διαπιστώθηκε να παράκουσε ή να μην εφάρμοσε κάποια οδηγία ή εντολή των Εναγόμενων 1 και ως αποτέλεσμα να τραυματίστηκε. Το γεγονός ότι δεν φορούσε προστατευτικά γυαλιά, δεν κρίνεται ως στοιχείο που δικαιολογεί επίρριψη ευθύνης στον ενάγοντα, καθότι (α) η ενασχόληση του δεν προϋπόθετε να φοράει γυαλιά και (β) αν ήθελε κριθεί ότι έπρεπε να φοράει, τότε την ευθύνη φέρουν οι εργοδότες του οι οποίοι δεν του έδωσαν σχετική οδηγία για την προστασία του, όπως προέκυψε από τη μαρτυρία. Αναφορικά με τη θέση της Υπεράσπισης περί του ότι το ατύχημα έγινε ενώ οι Εναγόμενοι 1 εφάρμοζαν ικανοποιητικό σύστημα εργασίας ή ότι λάμβαναν κάθε αναγκαία προφύλαξη ή μέτρα αποτροπής κινδύνου και προφανώς πρόκειται για αναπόφευκτο ατύχημα, τέτοια θέση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, αφού δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία (καμία μαρτυρία προσφέρθηκε από την Υπεράσπιση) που να αποδεικνύει ότι οι Εναγόμενοι 1 έπραξαν ότι μπορούσαν, ωστόσο το ατύχημα δεν αποφεύχθηκε. Αντίθετα, η μαρτυρία που τέθηκε από πλευράς Ενάγοντα, ήτοι από τη Μ.Ε.3, απέδειξε παραλείψεις και κατ' επέκταση αμέλεια των Εναγόμενων
- Θα πρέπει να επισημανθεί πως ο τρόπος διεξαγωγής της εργασίας του Ενάγοντα ήταν τέτοιος που προϋπέθετε προσοχή εκ μέρους του ως προς το αντικείμενο της δικής του εργασίας, όχι όμως και το ενδεχόμενο βλάβης σε εξάρτημα από παραπλήσιο χώρο εργασίας και τον εκσφενδονισμό μέρους της αλυσίδας. Ενόψει των πιο πάνω, δεν εντοπίζεται έλλειψη προσοχής εκ μέρους του Ενάγοντα. Ως εκ τούτου, εξολοκλήρου υπεύθυνοι κρίνονται οι Εναγόμενοι 1, εργοδότες, οι οποίοι δεν παρείχαν στον Ενάγοντα ασφαλή χώρο και σύστημα εργασίας, χωρίς κινδύνους. Ειδικές ζημιές:- Σύμφωνα με νομολογιακές αρχές οι ειδικές ζημιές θα πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται αυστηρότατα. Βλέπε υπόθεση Τηλεμάχου ν. Παπακυριακού
(1986)1 Α.Α.Δ. 705 και Ηρακλέους ν. Πέτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239. Περαιτέρω στην υπόθεση Α. Μιχαηλίδη ν. Α. Δημοσθένους Κακουλλή
(1992)1 Α.Α.Δ στη σελίδα 674 αναφέρθηκε ότι: «Είναι πρωτίστως καθήκον του εφεσείοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο με αξιόπιστη μαρτυρία για τη βασιμότητα της απαίτησης του και όχι για τους εφεσίβλητους να την αντικρούσουν». Προχωρώντας στην εξέταση για επιδίκαση των ειδικών ζημιών του Ενάγοντα, λαμβανομένων υπόψη των πιο πάνω αρχών αλλά και των συγκεκριμένων κονδυλίων, όπως αυτά ζητούνται στην έκθεση απαίτησης, σε συνυφασμό με την αποδεκτή μαρτυρία, αποφασίζονται τα πιο κάτω: (α) €47,84 ως έξοδα Ιατρικής Έκθεσης Νοσοκομείου. Εγκρίνεται το εν λόγω ποσό ως δικαιολογημένο. Σχετική απόδειξη πληρωμής παρουσιάστηκε (Τεκμήριο 4). (β) €17.784,00 ως απώλεια ημερομισθίων από 24.10.2010 μέχρι 23.04.2012, ήτοι 104 εβδομάδες προς €171,00. Συγκεκριμένη μαρτυρία για πόση περίοδο ο Ενάγοντας ήταν ανίκανος για εργασία ή με άδεια ασθενείας δεν προσκομίστηκε. Κρίνεται, ωστόσο, ότι παρέχεται έρεισμα, μέσα από όλη τη μαρτυρία και την κοινή λογική, πως ο Ενάγοντας για την περίοδο 4 μηνών ήταν εύλογο να μην μπορεί να εργαστεί και να έχει εισοδήματα, αφού, μετά την έξοδο του από το Νοσοκομείο, παρακολουθούνταν από τον ιατρό που τον χειρούργησε καθώς επίσης χρειαζόταν χρόνος για να βρει, γραφειακή εργασία ή άλλη απασχόληση στην οποία μπορούσε να εργαστεί. Παρόμοια επιλογή κρίθηκε, ως ορθή, στην υπόθεση Π. Καρδανά κ.α. ν. Γ. Καραμούζη
(2007)1 Α.Α.Δ. 191 με μεγαλύτερη βέβαια περίοδο - 6 μηνών - στη βάση του ότι ο εφεσίβλητος για περίοδο 3 ½ μηνών παρακολουθείτο από ιατρό, πλέον 2 ½ μήνες ως εύλογο διάστημα για προσανατολισμό και εξεύρεση γραφειακής εργασίας. Στην παρούσα υπόθεση, ελλείπει ο ακριβής χρονικός προσδιορισμός μέχρι πότε παρακολουθείτο ο Ενάγοντας, γι' αυτό λαμβάνεται υπόψη ότι για τουλάχιστο 1 ½ μήνα μετά ήταν λογικό να παρακολουθείτο. Συνακόλουθα, κρίνεται δικαιολογημένο πως ο Ενάγοντας δικαιούται απώλεια απολαβών τουλάχιστο για την περίοδο 4 μηνών μετά το ατύχημα, ήτοι περί τις 18 εβδομάδες επί €171,00 σύνολο €3.078,00, ποσό το οποίο εγκρίνεται ως εύλογο. (γ) Απώλεια απολαβών από 24.04.2012 μέχρι την έκδοση απόφασης (παράγραφος 5Β(γ) της Έκθεσης Απαίτησης). Σε συνέχεια με τα προαναφερόμενα, το εν λόγω κονδύλι είναι καταδικασμένο σε απόρριψη, ενόψει απουσίας μαρτυρίας ότι ο Ενάγοντας δεν ήταν ικανός για οποιαδήποτε εργασία εντός της αξιούμενης περιόδου. Προφανώς, κάποιο εισόδημα θα μπορούσε να είχε, έστω από γραφειακή εργασία, αλλά δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία ποιος θα ήταν ο μισθός του και ως εκ τούτου το Δικαστήριο αδυνατεί να προβεί σε αφαιρέσεις και να καθορίσει ποια θα ήταν η ακριβής ζημιά του. Συνακόλουθα των πιο πάνω, το σύνολο των ποσών τα οποία εγκρίνονται ως δικαιολογημένα και εύλογα, συμποσούται σε €3.125,84. Γενικές αποζημιώσεις:- Προχωρώντας στον καθορισμό του ποσού των γενικών αποζημιώσεων γίνεται παραπομπή κατ' αρχήν στην υπόθεση Fysko Constructing Co Ltd v. Χριστάκη Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ σελ. 1014, όπου στη σελίδα 1028 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τις αρχές που πρέπει να διέπουν και να καθοδηγούν το Δικαστήριο κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων: «Βρίσκουμε τις αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων συμπυκνωμένες στη σελίδα 793 της απόφασης του Δικαστή Πική στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 CLR 789. Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγήσαντα. ................................... ................................. Η αναφορά μας στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi δεν θα ήταν ολοκληρωμένη αν παραλείπαμε να σημειώσουμε τη διαπίστωση ως προς τη σταθερή τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που εθεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν, έτσι που, όπως επιγραμματικά παρατηρήθηκε, αν η απόδοση μας στα ελληνικά είναι ορθή, να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Τελικά, θα πρέπει να προσθέσουμε πως σε κάθε περίπτωση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες όπως μπορούν να εξακριβωθούν με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων, ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές, σε περιπτώσεις αυτής της φύσης, θα μπορούσε να είναι βοηθητικές [Polykarpou v. Adamou (ανωτέρω)].» Μελετώντας τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου συνάγεται το συμπέρασμα ότι υπάρχει τάση για αύξηση στα ποσά των αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες και τον ανθρώπινο πόνο. Είναι σαφές ωστόσο ότι τα Δικαστήρια, κατά την επιδίκαση αποζημιώσεων, θα πρέπει να έχουν γνώμονα τη δίκαιη και εύλογη αποκατάσταση και όχι την τιμωρία ή την υπερβολή. Συνάγεται μέσα από τη νομολογία ότι δεν υπάρχει σταθερό μέτρο αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου. Οι άλλες αποφάσεις απλά παρέχουν γενική καθοδήγηση. Αναζητώντας νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον καθορισμό γενικών αποζημιώσεων σε παρόμοια ή ίδια τραύματα ενδεικτικά παρατίθεται η πιο κάτω νομολογία. Στην υπόθεση Κ. Παναγή ν. Θ. Θεοδώρου κ.α.
(1992)1 Α.Α.Δ. επιδικάστηκαν γενικές αποζημιώσεις ΛΚ30.000,00 για απώλεια αριστερού ματιού και απώλεια όσφρησης καθώς και απώλεια ακοής κατά 10% πλέον άλλα ελαφρότερα τραύματα. Ο Ενάγοντας στην παρούσα υπόθεση δεν φέρει άλλα τραύματα, πλην από το τραύμα στο δεξιό μάτι. Ωστόσο, επισημαίνεται το γεγονός ότι η προαναφερόμενη υπόθεση αποφασίστηκε από το εφετείο προ 23 ετών και ο εφεσείοντας ήταν 32 ετών, ενώ ο Ενάγοντας είναι 25 ετών σήμερα. Στην υπόθεση Ερμογένης Κ. Χριστοδούλου ν. Γιαννάκη Περικλέους
(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 1122 ο εφεσίβλητος τραυματίστηκε σοβαρά στο αριστερό μάτι το οποίο του αφαιρέθηκε μερικώς. Αποτέλεσμα του τραύματος αυτού ήταν η πρόκληση συμπαθητικής οφθαλμίας και στο δεξί μάτι η οποία, σύμφωνα με την αναντίλεκτη ιατρική μαρτυρία μπορούσε να επιφέρει σοβαρή απώλεια της όρασης μέχρι τύφλωση. Ο εφεσίβλητος δεν είχε πλέον τη δυνατότητα άσκησης του επαγγέλματος του μηχανικού το οποίο ασκούσε μέχρι το ατύχημα. Δόθηκαν ΛΚ25.000,00. Επισημαίνεται και εδώ ότι παρήλθαν 17 χρόνια. Στην υπόθεση Γ. Τρύφωνος ν. Σ. Σωτηρίου
(2000)1 Α.Α.Δ. 1305 όπου νεαρός ηλικίας 22 ετών υπέστηκε ολική τύφλωση στο δεξί μάτι και βλάβη στο αριστερό μάτι η οποία του επέτρεπε μόνο μερική ασθενή αντίληψη του φωτός, επιδικάστηκε το ποσό των ΛΚ150.000,00. Την υπόθεση αυτή επικαλέστηκε ο συνήγορος του Ενάγοντα. Παρατηρείται όμως πως πρόκειται σαφώς για πιο σοβαρής μορφής βλάβες από αυτές που υπέστηκε ο Ενάγοντας. Λαμβάνοντας υπόψη τον τραυματισμό του Ενάγοντα, ήτοι ότι ουσιαστικά το αριστερό του μάτι έχει υποστεί μόνιμη, σχεδόν πλήρη απώλεια όρασης (πέραν από 9/10), το νεαρό της ηλικίας του (21 ετών κατά το ατύχημα), την καθοριστική και σαρωτική αλλαγή στις κοινωνικές και επαγγελματικές του υποχρεώσεις ως και στην καθημερινή του ζωή, αλλά και τις τραγικές, καταληκτικές συνέπειες, καθώς και τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστηκε από τον τραυματισμό, περιλαμβανομένης χειρουργικής επέμβασης και οτιδήποτε αναφέρεται στα ευρήματα, ως στοιχεία που έχουν στιγματίσει τη ζωή του, κρίνεται ότι το ποσό των €100.000,00 είναι εύλογο και δίκαιο. Αναφορικά με την αξίωση για αποζημιώσεις λόγω απώλειας μελλοντικών απολαβών, αυτή καθορίζεται, σύμφωνα με τη νομολογία, είτε στη βάση πολλαπλασιαστή είτε με κατ' αποκοπή ποσό. Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο Ενάγοντας δεν εργάστηκε μετά το ατύχημα, ωστόσο, με βάση την ιατρική μαρτυρία (Μ.Ε.4), ο Ενάγοντας μπορεί να εργάζεται σε κάποια γραφειακή εργασία και δεν είναι πλήρως ανίκανος, κρίνεται, ως εκ τούτου, ότι δεν προσφέρεται η επιλογή του πολλαπλασιαστή αφού δεν υπάρχει το υπόβαθρο του μισθού που μπορεί να κερδίζει από τη γραφειακή ή παρόμοια εργασία που μπορεί να κάνει. Ωστόσο, μέσα από την ιατρική μαρτυρία προκύπτει ότι, λόγω των προβλημάτων που θα έχει, ήτοι δεν μπορεί πλέον να εκτιμά σωστά αποστάσεις ή να αντιληφθεί λεπτομέρειες σε κάποια εργασία, γεγονός είναι πως οι εισοδηματικές του ικανότητες έχουν περιορισθεί. Συνεπώς δικαιολογείται εύλογα συμπέρασμα πως και η εισοδηματική του ικανότητα έχει μειωθεί. Συνακόλουθα, προσφέρεται η επιλογή της επιδίκασης ενός κατ' αποκοπή ποσού το οποίο το Δικαστήριο καθορίζει στο ποσό των €50.000,00 λαμβάνοντας υπόψη το πολύ νεαρό της ηλικίας του (21 ετών κατά την ημέρα του ατυχήματος), με περιορισμένη προφανώς μόρφωση αφού δεν σπούδασε για να έχει ιδιαίτερες γραφειακές γνώσεις, στοιχείο που αποτελεί πρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα για τις εισοδηματικές του προοπτικές, όπως αναφέρθηκε στην Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66 η οποία υιοθετήθηκε στην Α. θεοφάνους ν. Γ. Κουρουκλά
(2006)1 Α.Α.Δ. 528. Ενόψει όλων των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγόμενων 1: (α) Για το ποσό των €3.125,84 ως ειδικές ζημιές, πλέον τόκο 5,5% από 17.02.2012 επί του ποσού των €47,84 (ημερομηνία πληρωμής για την έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού) και επί του ποσού των €3.078,00 (απώλεια ημερομισθίων) από 24.04.2010 (ημερομηνία ατυχήματος) μέχρι 31.12.2014 και τόκο 4% από 01.01.2015 μέχρι εξόφλησης. (β) Για το ποσό των €100.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις με τόκο 5,5% από 24.04.2010 (ημερομηνία ατυχήματος) μέχρι 31.12.2014 και τόκο 4% από 01.01.2015 μέχρι εξόφλησης. (γ) Για το ποσό των €50.000,00 ως κατ' αποκοπή ποσό για απώλεια μελλοντικών απολαβών με τόκο 4% από σήμερα μέχρι εξόφλησης. (δ) Για τα δικηγορικά έξοδα τα οποία επιδικάζονται προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγόμενων 1, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή, στην ανάλογη κλίμακα, και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η αγωγή εναντίον των Εναγόμενων 2 απορρίπτεται. Καμία διαταγή για έξοδα ως προς τους Εναγόμενους 2, λαμβανομένου υπόψη ότι παρότι απορρίφθηκε η αγωγή εναντίον τους, η παρέμβαση τους ήταν για σκοπούς υπεράσπισης ως προς τη βάση της αμέλειας των Εναγόμενων 1, εναντίον των οποίων εκδόθηκε απόφαση. (Υπ.) ............... Δ. Ι. Κίτσιος, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΔ Subject: Civil/Other actions/Final Αναφορά: Αστικά αδικήματα - αμέλεια - εργατικό ατύχημα - αποζημιώσεις γενικές - τύφλωση cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο