Χριστάκη Παπαμάρκου ν. Μιρέλας Μαρκίδου, Αγωγή αρ.: 3335/09, 7/9/2015

(2)και στα δικαιώματα της προσωπικής ελευθερίας του ατόμου, που αυτό προστατεύει, καθώς επίσης και στις συμφυείς εξουσίες και πρακτική του Δικαστηρίου. Η εξουσία του Δικαστηρίου να αναστείλει την δικαστική διαδικασία, όταν ο Ενάγοντας αρνείται να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση, έχει απασχολήσει από νωρίς τα Κυπριακά Δικαστήρια. Στην υπόθεση Demosthenous ν. Antoniou

(1975)1 C.L.R.1, αναγνωρίστηκε η εξουσία των Κυπριακών Δικαστηρίων να αναστέλλουν τη δικαστική διαδικασία σε τέτοια περίπτωση, αν οι συνθήκες το δικαιολογούν. Επισημάνθηκε ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου πρέπει να ασκείται με βάση τις ίδιες αρχές, οι οποίες έχουν υποδειχθεί στην Αγγλική νομολογία. Στην υπόθεση Kyriacou a.o. v. Stylianou

(1982)1 C.L.R. 524, έγινε παραπομπή στην αγγλική υπόθεση Edmeades v. Thames Board Mills Ltd

(1969)2 All E.R. 127, όπου αναφέρθηκε ότι το βάρος ικανοποίησης του Δικαστηρίου για την αναγκαιότητα όπως ο Ενάγοντας υποβληθεί σε μία ή περισσότερες ιατρικές εξετάσεις, από γιατρό της επιλογής της άλλης πλευράς, βρίσκεται στους ώμους του διαδίκου, ο οποίος ζητά την εξέταση. Αναφέρθηκε, ακόμα, ότι το διάταγμα αυτό συνιστά παραβίαση της προσωπικής ελευθερίας του ατόμου, γι' αυτό θα πρέπει να εκδίδεται μόνο όταν το Δικαστήριο ικανοποιείται ότι είναι ουσιώδους σημασίας για το συμφέρον της δικαιοσύνης. Στην υπόθεση Starr v. National Coal Board

(1977)1 All E.R. 243, η οποία επίσης υιοθετείται στην υπόθεση Kyriacou (ανωτέρω), δίνονται οι κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο το Δικαστήριο θα πρέπει να ασκεί τη διακριτική του ευχέρεια σε τέτοια περίπτωση. Θα πρέπει να εξετάζεται με προσοχή, αφενός το εύλογο του αιτήματος για ιατρική εξέταση, αφετέρου οι λόγοι στους οποίους στηρίζεται η άρνηση υποβολής σε εξέταση. Τονίστηκε επίσης ότι θα πρέπει να γίνεται πλήρης αποκάλυψη των λόγων για τους οποίους ζητείται η εξέταση του Ενάγοντα. Στο τέλος, το Δικαστήριο θα πρέπει να ισοζυγίσει μεταξύ της ανάγκης για τη διασφάλιση της ελευθερίας του ατόμου και της διασφάλισης των συμφερόντων της δικαιοσύνης (Thanos Hotels Ltd v. Δημητρίου Ιωάννου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1036). Στην υπόθεση Kyriacou (ανωτέρω) αναφέρθηκαν, επί λέξει, τα ακόλουθα, σε σχέση με το αίτημα υποβολής σε δεύτερη ιατρική εξέταση: «We are in agreement with the trial Court that to justify a second or subsequent medical examination, at the instance of the defendants, facts must be disclosed, justifying such examination. Arguably, the onus cast on the defendants becomes heavier with every new application. The facts necessary to justify a new examination at the instance of the defendants, must be such as were not available at the time of the first examination and could not reasonably be discerned." Από μελέτη του υλικού, το οποίο βρίσκεται ενώπιον μου, διαπιστώνω τα ακόλουθα: Ο Ενάγοντας, με την υπό εξέταση αγωγή του αξιώνει, μεταξύ άλλων, γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, οι οποίες περιγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης του, τις οποίες ισχυρίζεται ότι υπέστη συνεπεία αυτοκινητιστικού δυστυχήματος, στο οποίο ενεπλάκη το αυτοκίνητο που οδηγούσε, με το αυτοκίνητο που οδηγούσε η Εναγόμενη. Μέχρι στιγμής έχει υποβληθεί σε δύο ιατρικές εξετάσεις από γιατρούς, τους οποίους υπέδειξε η πλευρά της Εναγόμενης. Η μία εξ αυτών διενεργήθηκε από τον ορθοπεδικό - χειρούργο Ηλία Γεωργίου, στις 16/12/2010 και αφορά τα ισχυριζόμενα τραύματα σε αυχενική μοίρα - σπονδυλική στήλη. Το σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό επισυνάπτεται στην ένορκη δήλωση της κας Γαβριηλίδου (Τεκμήριο Ν). Η δεύτερη ιατρική εξέταση διενεργήθηκε στις 10/5/2012, από τον χειρούργο οφθαλμίατρο Δρ. Πανίκο Φιλίππου και αφορά τα ισχυριζόμενα τραύματα στον αριστερό οφθαλμό του Ενάγοντα. Η ιατρική του γνωμάτευση επίσης επισυνάπτεται στην ένορκη δήλωση της κας Γαβριηλίδου (Τεκμήριο Ξ). Η υπό εξέταση αίτηση επακολούθησε της τροποποίησης, δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημερομηνίας 8/10/2014, της Έκθεσης Απαίτησης του Ενάγοντα, με την προσθήκη ισχυρισμού περί επιδείνωσης της οφθαλμολογικής κατάστασης του Ενάγοντα, ειδικά δε του καταρράκτη που εμφανίστηκε και της αύξησης της μυωπίας. Έχω μελετήσει με προσοχή τις θέσεις των εκατέρωθεν πλευρών. Η πρόσφατη τροποποίηση της Έκθεσης Απαίτησης του Ενάγοντα, με την προσθήκη ισχυρισμών για επιδείνωση της οφθαλμολογικής του κατάστασης, δικαιολογεί πλήρως, κατά την άποψη μου, το αίτημα της Εναγόμενης όπως ο Ενάγοντας υποβληθεί σε νέα εξέταση. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι ο Ενάγοντας δεν αρνείται όπως προβεί σε νέα ιατρική εξέταση. Αυτό στο οποίο εναντιώνεται είναι στο αίτημα για εξέταση του από το νέο γιατρό που έχει υποδείξει η πλευρά της Εναγόμενης, συγκεκριμένα από τον Δρ. Ιωάννη Κυπριανού. Εισηγείται, δε, τρεις διαζευκτικές επιλογές: (α) Όπως η εξέταση διενεργηθεί από τον πρώτο γιατρό της Εναγόμενης, που τον έχει ήδη εξετάσει, (β) Όπως η εξέταση διενεργηθεί μεν από το νέο γιατρό, που υπέδειξε η Εναγόμενη, αλλά η εξέταση και συνακόλουθα η γνωμάτευση του να περιοριστεί στο ζήτημα της ισχυριζόμενης επιδείνωσης της οφθαλμολογικής του κατάστασης, (γ) Η εξέταση του Ενάγοντα διενεργηθεί από κοινού από τους οφθαλμίατρους Δρ. Κυπριανού και Δρ. Ποταμίτη, οι οποίοι όμως να συντάξουν κοινό ιατρικό πιστοποιητικό. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί ότι η πλευρά της Εναγόμενης δηλώνει ότι συγκατατίθεται όπως κατά την εξέταση του Ενάγοντα από τον Δρ. Κυπριανού, παρευρίσκεται και ο Δρ. Ποταμίτης, ο οποίος είναι ένας εκ των θεραπόντων γιατρών του, όμως δεν συγκατατίθεται στην ετοιμασία κοινού ιατρικού πιστοποιητικού από τους ως άνω γιατρούς. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η πλευρά της Εναγόμενης ζητά όπως η νέα ιατρική εξέταση, στην οποία θα υποβληθεί ο Ενάγοντας, διενεργηθεί από άλλο οφθαλμίατρο και όχι από τον Δρ. Φιλίππου, ο οποίος διενήργησε την πρώτη οφθαλμολογική εξέταση του Ενάγοντα και εξέδωσε την σχετική γνωμάτευση του. Η Εναγόμενη, υποστηρίζει ότι είναι δικαίωμα της όπως τα νέα ισχυριζόμενα γεγονότα διερευνηθούν από εμπειρογνώμονα της επιλογής της, περαιτέρω δε ότι είναι δικαίωμα της να αναζητεί την άποψη πέραν του ενός εμπειρογνώμονα, ειδικότερα εφόσον πρόκειται για νέα γεγονότα που εμπίπτουν στην ειδικότητα του Δρ. Κυπριανού, ως χειρούργου οφθαλμίατρου. Από πλευράς του, ο Ενάγοντας, υποστηρίζει ότι σε περίπτωση που το Δικαστήριο διατάξει την διενέργεια της νέας ιατρικής εξέτασης από τον Δρ. Κυπριανού, αφενός θα παραβιαστεί το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της προσωπικής του ελευθερίας, αφετέρου θα υποστεί βλάβη στα συμφέροντα του, αφού αυτό που ήδη κέρδισε με τη γνωμάτευση του Δρ. Φιλίππου θα τεθεί ξανά υπό δοκιμασία και αμφισβήτηση με το νέο γιατρό που επέλεξε η πλευρά της Εναγόμενης. Αυτό το οποίο παρατηρώ είναι ότι η πλευρά της Εναγόμενης, στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την υπό εξέταση αίτηση, δεν αμφισβητά ούτε τα προσόντα, ούτε την εμπειρογνωμοσύνη του Δρ. Φιλίππου. Η κα Γαβριηλίδου, στην ένορκη δήλωση της, προσπαθεί να δημιουργήσει κάποιες αμφιβολίες, σε σχέση με την αντικειμενικότητα και ακεραιότητα του Δρ. Φιλίππου. Πιο συγκεκριμένα, εκφράζονται απορίες και ερωτηματικά από την ενόρκως δηλούσα, σε σχέση με τον τρόπο που είχε διευθετηθεί νέα ημερομηνία συνάντησης του Ενάγοντα με τον Δρ. Φιλίππου, για ιατρική εξέταση, άλλη από αυτήν που είχε καθοριστεί μεταξύ της κας Ερωτοκρίτου και του Δρ. Φιλίππου, καθώς επίσης και σε σχέση με τον τρόπο με τον οποίο η ιατρική γνωμάτευση του Δρ. Φιλίππου κατέληξε στην κατοχή του δικηγόρου του Ενάγοντα. Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η υπό αναφορά γνωμάτευση κατέληξε στα χέρια του κ. Χατζηπιέρα, διαπιστώνω κάποια παρανόηση στην ένορκη δήλωση της κας Γαβριηλίδου. Ειδικότερον, η κα Γαβριηλίδου, βασιζόμενη σε επιστολή του δικηγόρου του Ενάγοντα, ημερομηνίας 10/12/2014, την οποία επισυνάπτει ως Τεκμήριο στην ένορκη δήλωση της (Τεκμήριο Ω), ισχυρίζεται ότι ο κ. Χατζηπιέρας, με την ως άνω επιστολή του, την πληροφορούσε, μεταξύ άλλων, ότι ο Δρ. Φιλίππου του απέστειλε την ιατρική του γνωμάτευση. Όπως, όμως, ενημερώθηκε από την κα Ερωτοκρίτου, ο Δρ. Φιλίππου ουδέποτε την πληροφόρησε ότι εφοδίασε το δικηγόρο του Ενάγοντα, με την υπό αναφορά γνωμάτευση του. Επιπλέον, η κα Ερωτοκρίτου την ενημέρωσε ότι ο κ. Χατζηπιέρας ουδέποτε ζήτησε από τους δικηγόρους της Εναγόμενης να τον εφοδιάσουν με την υπό αναφορά ιατρική γνωμάτευση. Η επιστολή, όμως, στην οποία κάνει αναφορά η κα Γαβριηλίδου (Τεκμήριο Ω), την οποία έχω μελετήσει με προσοχή, δεν φαίνεται να υποστηρίζει τον ισχυρισμό της ότι η υπό αναφορά γνωμάτευση στάληκε στο δικηγόρο του Ενάγοντα, από τον ίδιο τον κ. Φιλίππου. Συγκεκριμένα, αυτό το οποίο αναφέρεται επί λέξει, στην παράγραφο 1 της υπό αναφορά επιστολής, είναι ότι: «Ο προηγούμενος γιατρός σας (εννοώντας τον Δρ. Φιλίππου), όχι μόνο σύνταξε ιατρική έκθεση, αλλά αυτή την έκθεση την απέστειλε και σε εμάς, το δικό μας γραφείο. Θα το αμφισβητήσετε αυτό; Αν όχι, γιατί αυτός ο ελιγμός;» Στην αμέσως πιο πάνω παράγραφο, η ορθή διατύπωση θα έπρεπε να ήταν: «Την απέστειλε και σε εμάς το δικό σας γραφείο.» Φαίνεται όμως ξεκάθαρα ότι εκ παραδρομής γράφτηκε, «το δικό μας γραφείο». Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι πρόκειται για λανθασμένη διατύπωση. Από πλευράς του ο Ενάγοντας, στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την ειδοποίηση πρόθεσης ένστασης του, δίνει τη δική του απάντηση στα ως άνω ερωτηματικά της κας Γαβριηλίδου. Αναφορικά με τη νέα ημερομηνία συνάντησης του Ενάγοντα με τον Δρ. Φιλίππου, προβάλλεται ότι ο ίδιος ο Ενάγοντας είχε διευθετήσει τηλεφωνικά, με τη γραμματέα του Δρ. Φιλίππου, τη νέα ημερομηνία για εξέταση, λόγω του ότι η ημερομηνία και η ώρα που είχε καθοριστεί, μεταξύ της κας Ερωτοκρίτου και του Δρ. Φιλίππου, δεν τον εξυπηρετούσε, λόγω της εργασίας του. Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο δικηγόρος του έλαβε γνώση της γνωμάτευσης του Δρ. Φιλίππου, ισχυρίζεται ότι το ίδιο το γραφείο των δικηγόρων της Εναγόμενης απέστειλε στο δικηγορικό γραφείο του κ. Χατζηπιέρα, με τηλεομοιότυπο, την υπό αναφορά γνωμάτευση. Έχω εξετάσει με προσοχή τους εκατέρωθεν προβαλλόμενους ισχυρισμούς. Αναμφίβολα, το στάδιο αυτό δεν προσφέρεται για αξιολόγηση των αντικρουόμενων ισχυρισμών και εξαγωγή τελικών συμπερασμάτων. Θα πρέπει, ακόμα, να επισημάνω ότι, μοναδικός κριτής της αντικειμενικότητας και αμεροληψίας του Δρ. Φιλίππου, την οποία έχει θέσει υπό αμφισβήτηση η πλευρά της Εναγόμενης, είναι το Δικαστήριο, το οποίο θα κρίνει την ιατρική του γνωμάτευση και γενικά την αξιοπιστία του. Από την άλλη, όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο Ενάγοντας δεν αρνείται όπως η νέα ιατρική του εξέταση διενεργηθεί από τον Δρ. Κυπριανού. Θέτει όμως ως όρο, όπως η εξέταση του από τον Δρ. Κυπριανού και συνακόλουθα η ιατρική του γνωμάτευση, περιοριστεί στο ζήτημα της ισχυριζόμενης επιδείνωσης της οφθαλμολογικής του κατάστασης, η οποία προστέθηκε στην Έκθεση Απαίτησης του με το πρόσφατο διάταγμα τροποποίησης. Είμαι της άποψης ότι δεν θα μπορούσε να τεθεί όρος ή περιορισμός από το Δικαστήριο, σε σχέση με την έκταση της εξέτασης που θα διενεργηθεί από τον Δρ. Κυπριανού. Δεν θα μπορούσα να γνωρίζω κατά πόσο είναι δυνατόν, πρακτικά, να τεθεί τέτοιος περιορισμός στην εξέταση ή κατά πόσο θα χρειαστεί να αξιολογηθεί εκ νέου από τον Δρ. Κυπριανού ολόκληρη η οφθαλμολογική κατάσταση του Ενάγοντα, από του τραυματισμού του μέχρι την ημερομηνία που θα διενεργηθεί η νέα εξέταση του από τον Δρ. Κυπριανού, για να μπορέσει να καταλήξει σε ορθά ευρήματα. Επιπρόσθετα, δεν βλέπω λόγο για τον οποίο θα πρέπει να τεθεί από το Δικαστήριο τέτοιος περιοριστικός όρος. Όπως έχω ήδη αναφέρει, στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την ειδοποίηση πρόθεσης ένστασης, υποστηρίζεται από την ενόρκως δηλούσα ότι σε περίπτωση που εκδοθεί διάταγμα εξέτασης του Ενάγοντα από τον Δρ. Κυπριανού, αφενός θα παραβιαστεί το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα σεβασμού της προσωπικής ελευθερίας του Ενάγοντα, αφετέρου θα υποστεί βλάβη στα συμφέροντα του, αφού αυτό που ήδη κέρδισε με τη γνωμάτευση του Δρ. Φιλίππου θα τεθεί ξανά υπό δοκιμασία και αμφισβήτηση με το νέο γιατρό της πλευράς της Εναγόμενης. Δεν θα συμφωνούσα με τις ως άνω θέσεις του Ενάγοντα. Κατ' αρχή, όσον αφορά τη θέση του για παραβίαση της προσωπικής του ελευθερίας έχω να αναφέρω ότι, από τη στιγμή που ο ίδιος αποδέχεται να υποβληθεί σε εξέταση από τον Δρ. Κυπριανού, διερωτώμαι πως η έκταση της εξέτασης που θα διενεργηθεί θα παραβιάσει την προσωπική του ελευθερία. Όσον αφορά τη θέση του για βλάβη των συμφερόντων του, είμαι της άποψης ότι καμία τέτοια βλάβη θα υποστεί. Ακόμα και στην περίπτωση που η ιατρική γνωμάτευση του Δρ. Κυπριανού δεν θα είναι ευνοϊκή για την υπόθεση του,θα έχει το δικαίωμα να παρουσιάσει, ως μάρτυρα του στην υπόθεση, τον Δρ. Φιλίππου που, όπως έχει ήδη αναφερθεί, είναι ο πρώτος γιατρός που τον εξέτασε για την πλευρά της Εναγόμενης. Κατά συνέπεια, αυτό το οποίο ισχυρίζεται ότι κέρδισε με τη γνωμάτευση του Δρ. Φιλίππου, θα εξακολουθήσει να αποτελεί μαρτυρία, ευνοϊκή για την υπόθεση του, η οποία μπορεί να στηρίξει τους ισχυρισμούς του για τη σοβαρότητα της οφθαλμολογικής του κατάστασης. Όπως επίσης έχει ήδη αναφερθεί, η πλευρά της Εναγόμενης αποδέχεται όπως κατά την εξέταση του Ενάγοντα από τον Δρ. Κυπριανού παρευρίσκεται και ο οφθαλμίατρος του, Δρ. Ποταμίτης. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντα αποδέχεται την ως άνω πρόταση, υπό την προϋπόθεση όμως ότι οι δύο ως άνω γιατροί θα συντάξουν κοινό ιατρικό πιστοποιητικό, κάτι το οποίο απορρίπτει η πλευρά της Εναγόμενης. Διερωτώμαι όμως, πως θα καταστεί εφικτή η σύνταξη κοινού ιατρικού πιστοποιητικού σε περίπτωση που υπάρξει διαφωνία στα ευρήματα των ως άνω γιατρών. Αναμφίβολα δε, η σύνταξη κοινού ιατρικού πιστοποιητικού δυνατό να μην καταστεί δυνατή. Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να εκδώσει ανάλογο διάταγμα υπό τις περιστάσεις. Έχοντας κατά νουν όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω, καταλήγω ότι η υπό εξέταση αίτηση θα πρέπει να πετύχει. Εκδίδεται διάταγμα για αναστολή της εκδίκασης της παρούσας υπόθεσης μέχρι ο Ενάγοντας να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση από τον Δρ. Ιωάννη Κυπριανού, χειρούργο οφθαλμίατρο, του Οφθαλμολογικού Κέντρου PANTHEO EYE CENTER. Ευελπιστώ ότι οι συνήγοροι των δύο πλευρών θα συνεργαστούν μεταξύ τους για την όσο το δυνατόν ταχύτερη διευθέτηση για υποβολή του Ενάγοντα στην ως άνω ιατρική εξέταση. Όσον αφορά τα έξοδα της αίτησης, δεν βλέπω λόγο για απόκλιση από τον γενικό κανόνα ότι ακολουθούν το αποτέλεσμα. Επιδικάζονται υπέρ της Εναγόμενης/Αιτήτριας και εναντίον του Ενάγοντα/Καθ' ου η Αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Τα έξοδα θα είναι πληρωτέα στο τέλος της αγωγής. (Υπ.) ........... Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΘΘ/ΑΓ Subject: Civil / Other actions / Interim Αναφορά: Αναστολή διαδικασίας μέχρι υποβολής του Ενάγοντα σε ιατρική εξέταση cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο