← Κύπρος

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΙΩΑΝΝΟΥ ν. ΕΙΡΗΝΗΣ ΑΡΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 5639/07, 22/10/2015

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΙΩΑΝΝΟΥ ν. ΕΙΡΗΝΗΣ ΑΡΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 5639/07, 22/10/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2015:A295 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Μαυρονικόλα, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5639/07 Μεταξύ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΙΩΑΝΝΟΥ, εκ Λεμεσού Ενάγοντος - και -

  1. ΕΙΡΗΝΗΣ ΑΡΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ, εκ Λεμεσού
  2. ΑΝΔΡΕΑ ΑΡΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ, εκ Λεμεσού Εναγομένων - - - - - - - - - - - - - - - - - - Ημερομηνία: 22.10.2015 Για τον Ενάγοντα: κ. Χ"Πιέρας Για τους Εναγόμενους 1 και 2: κα Σωτηρίου ΑΠΟΦΑΣΗ Σύμφωνα με την τροποποιημένη έκθεση απαίτησης του που καταχωρίστηκε στις 25/10/2012 ο Ενάγων απαιτεί αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος, στο οποίο ενεπλάκη στις 10/7/
  3. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του περί την 10/7/2006 και ώρα 23.05 η Εναγομένη 1 οδηγούσε το όχημα με αρ. εγγραφής VK529 με ανατολική κατεύθυνση επί της οδού Μισιαούλη και Καβάζογλου στη Λεμεσό και ο Ενάγων οδηγούσε μοτοποδήλατο επί του ιδίου δρόμου με αντίθετη κατεύθυνση. Η Εναγομένη 1 φθάνοντας στο ύψος της δεξιάς παρόδου Ίωνος Δραγούμη επιχείρησε στροφή δεξιά προς τον πιο πάνω δρόμο με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του εξ αντιθέτου ερχόμενου μοτοποδηλάτου του Ενάγοντος με αποτέλεσμα τα δύο οχήματα να συγκρουστούν. Συνεπεία του ως άνω αναφερόμενου δυστυχήματος ο Ενάγων υπέστη σοβαρούς και πολλαπλούς τραυματισμούς, απώλειες, έξοδα, κινδύνευσε δε σοβαρά η ζωή του και αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. Ο Εναγόμενος 2 ενάγεται εκ προστήσεως υπεύθυνος λόγω της ιδιότητας του ως ιδιοκτήτης του οχήματος που οδηγούσε η Εναγομένη
  4. Οι Εναγόμενοι πλην του ότι η Εναγομένη 1 οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής VK529 κατά τον ουσιώδη χρόνο αρνούνται τους υπόλοιπους ισχυρισμούς του Ενάγοντος και ισχυρίζονται ότι το επίδικο δυστύχημα επεσυνέβη από την αποκλειστική ή σε μεγάλο βαθμό συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντος. Κατά την ακροαματική διαδικασία που ακολούθησε κλήθηκαν 12 μάρτυρες από την πλευρά του Ενάγοντος και 3 μάρτυρες για την υπεράσπιση των Εναγομένων. Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε ο ορθοπεδικός χειρούργος Χριστόφορος Σολομωνίδης. Κατά τον επίδικο χρόνο του δυστυχήματος εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού ως ορθοπεδικός και ήταν ο θεράπων γιατρός του Ενάγοντος. Αναφορικά με τον Ενάγοντα έχει συντάξει 3 εκθέσεις τις οποίες κατέθεσε ως Τεκμ. 1, 2 και 3 αντίστοιχα, το περιεχόμενο των οποίων υιοθέτησε. Επίσης κατέθεσε ως Τεκμ. 4 μαγνητική τομογραφία αριστερού γόνατος ημερ. 25/6/
  5. Εξήγησε ότι ο αρθρικός χόντρος του αριστερού γόνατος του Ενάγοντος έχει υποστεί κακώσεις οι οποίες κακώσεις απ' εδώ και πέρα το μόνο που θα κάνουν είναι να είναι εξελικτικές προς το χειρότερο. Τούτο επιμαρτυρεί η μαγνητική τομογραφία του αριστερού γόνατος. Μετά την καταστροφή του αρθρικού χόνδρου η άρθρωση δεν έχει ομαλή λειτουργία. Η τριβή δεν είναι ομαλή επηρεάζεται το κόκαλο το οποίο έχει νευρικές απολήξεις και αρχίζει να υπάρχει πόνος και η τελική κατάληξη είναι να προταθεί στον τραυματία αρθροσκόπηση που είναι προσωρινή θεραπεία είτε από μία ηλικία και μετά όσο το δυνατόν πιο αργά προτείνεται αλλαγή των αρθρώσεων με τεχνικά υλικά. Εξήγησε πως λέγοντας έντονες αλλοιώσεις οστεοαρθρίτιδας στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση εννοεί πως ο αρθρικός χόνδρος ο οποίος δεν είναι ορατός με απλές ακτινογραφίες σημαίνει ότι αυτό το γόνατο έχει χάσει πάχος αρθρικού χόνδρου που μαζί με τα οστεόφυτα που δεν πρέπει να υπάρχουν ονομάζονται αλλοιώσεις οστεοαρθρίτιδας. Συμφώνησε πως στο κνημιαίο κόνδυλο η οστεοαρθρίτιδα είναι αρχόμενη ενώ στο επιγονατιδομηριαίο οι αλλοιώσεις είναι έντονες. Διαπίστωσε οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο του Ενάγοντος δύο χρόνια πριν τον Απρίλιο του
  6. Η διάγνωση ήταν ακτινολογική. Το 2012 η διάγνωση έγινε με τη βοήθεια της μαγνητικής τομογραφίας που είναι πιο λεπτομερής εξέταση και σαφέστατα τα πράγματα έχουν χειροτερέψει από το 2009 μέχρι το
  7. Ο μάρτυρας συνέχισε λέγοντας πως είναι πεπεισμένος ότι αν κάνει μία μαγνητική φέτος η κατάσταση θα είναι χειρότερη από αυτή του
  8. Επομένως έγινε αντιληπτή ακτινολογικά η μετατραυματική αρθρίτιδα στην επιγονατιδομηριαία και επιβεβαιώθηκε με την μαγνητική όπου φαίνεται ότι άρχισε να εμφανίζεται οστεοαρθρίτιδα και στο υπόλοιπο γόνατο. Εξήγησε πως το γόνατο χωρίζεται σε δύο διαμερίσματα, το ένα είναι η επιγονατιδομηριαία άρθρωση και το άλλο η άρθρωση του γόνατος. Σύμφωνα με τον μάρτυρα η φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων είναι η καταστροφή του υπόλοιπου αρθρικού χόνδρου που έχει μείνει. Τούτο θα εξαρτηθεί από τον συγκεκριμένο τραυματία και από τις εξωτερικές δυνάμεις που θα ασκούνται πάνω στο γόνατο. Εάν το εν λόγω άτομο αναγκαστεί να δουλέψει βαριά, να οδηγά, να στέκεται τότε οι πιθανότητες είναι εναντίον του. Θα καταστραφεί συντομότερα ο αρθρικός χόνδρος, μπορεί να είναι 2,3,5 χρόνια και τότε θα υπάρχει η ανάγκη των βοηθητικών ή διορθωτικών χειρουργικών επεμβάσεων. Στην προκειμένη περίπτωση ο μάρτυρας απέκλεισε να μην θέλει επέμβαση το γόνατο του Ενάγοντος επειδή είναι νέος και έχει πολλά χρόνια να ζήσει. Σε κάποιο στάδιο θα είναι επώδυνο για τον Ενάγοντα να περπατά. Τότε μιλούμε για μετατραυματική αρθρίτιδα τελικού σταδίου όπου οι θεραπείες είναι δύο. Η πρώτη είναι η αλλαγή της άρθρωσης, κάτι το οποίο σήμερα είναι πολύ εξελιγμένο με πολύ καλά αποτελέσματα και με επιβίωση της τεχνικής άρθρωσης πάνω από 12 - 13 χρόνια. Η άλλη είναι η αρθρόδεση. Αυτό γίνεται σαν θεραπεία σωτηρίας σε τραγικές καταστάσεις όταν χρειαστεί το γόνατο να χειρουργηθεί ξανά και ξανά. Εξήγησε πως η αρθροπλαστική έχει αρκετούς κινδύνους όπως όλες οι ορθοπεδικές επεμβάσεις. Υπάρχουν δε ποσοστά αποτυχίας, μελέτες δε στην Ευρώπη έδειξαν πως 20% των επεμβάσεων που γίνονται στο γόνατο παραπονιούνται ότι έχουν προβλήματα. Στη συνέχεια ο μάρτυρας εξήγησε τι εννοεί λέγοντας κρίση θυλακίτιδας, ότι μπορεί εξαιτίας του τραυματισμού να αλλοιωθεί η λειτουργικότητα του θύλακος με αποτέλεσμα να παθαίνει φλεγμονές. Η θυλακίτιδα είναι φλεγμονή. Αναφορικά με την καταγραφή μείωσης κατά 15º στην κινητικότητα του γόνατος εξήγησε ότι έχει βαθμό σοβαρότητας επειδή τα κάτω άκρα είναι αυτά που μας μεταφέρουν και ο Ενάγων δεν μπορεί να διπλώσει το τραυματισμένο του γόνατο άρα δεν μπορεί να κάμει βαθύ κάθισμα ούτε να γονατίσει μπορεί. Επίσης παρατήρησε πως παρουσιάζει και αδυναμία του τετρακεφάλου ο οποίος έχει χάσει μυϊκό ιστό. Επομένως το γόνατο τούτο γενικά πάσχει, έχει μυϊκά προβλήματα, οστικά και χονδρικά. Επομένως έχουμε ένα γόνατο που πάσχει και θα συνεχίσει να πάσχει εξελικτικά. Αναφερόμενος στα τραύματα του Ενάγοντος στα άνω άκρα εξήγησε πως η έκταση του αγκώνα όταν υπολείπεται κατά 10º και η κάμψη υπολείπεται κατά 30º περιορίζει το άτομο να κάμει ορισμένα πράγματα όπως όταν πρέπει να γυρίσει το κορμί του κατά 10º για να πιάσει κάτι. Το ίδιο και στην κάμψη όταν χρειάζεται πλήρης κάμψη του αγκώνα όπως όταν γίνεται προσπάθεια να το φέρει προς τη πλάτη του. Εξήγησε επίσης τις συνέπειες της μειωμένης κινητικότητας της αριστερής πηχιοκαρπικής κατά 10º σε όλα τα επίπεδα κίνησης ότι αυτό το οποίο υπάρχει στον Ενάγοντα είναι μια αποδιοργάνωση της άρθρωσης της ωλενικής κερκίδος με αποτέλεσμα να υπάρχει περιορισμός της κίνησης του καρπού σε όλα τα επίπεδα σε σχέση με το άλλο του χέρι που μεταφράζεται σε μια δυσκολία χρήσης της άρθρωσης του καρπού. Προκαλεί δε πόνο όταν ο τραυματίας προσπαθήσει να σηκώσει βαριά αντικείμενα, να κάμει μία έντονη εργασία, ακόμα να πάρει ένα μπουκάλι για να ανοίξει το πώμα του με το αριστερό του χέρι. Ο μάρτυρας θεωρεί τα υποκειμενικά παράπονα του Ενάγοντος συμβατά με τα τραύματα του λέγοντας ότι ο Ενάγων έχει ένα γόνατο το οποίο είναι προβληματικό με τάση επιδείνωσης, έχει το δεξιό αγκώνα τραυματισμένο με τα προβλήματα του και ένα αριστερό καρπό ο οποίος έχει και αυτός τα προβλήματα του. Επομένως έχει τρία προβληματικά άκρα και φαίνεται μετά από 7 χρόνια ότι αυτή η κατάσταση έχει τάσεις επιδείνωσης. Εξήγησε πως ο Ενάγων ελλείψει μαθησιακών γνώσεων αν θα ασκεί χειρονακτική εργασία θα πρέπει ο όγκος και οι ώρες εργασίες να είναι μειωμένες. Επίσης η ικανότητα του για εργασία θα πρέπει να ειδωθεί και σε σχέση με την κατάσταση της εγκεφαλικής του δραστηριότητας. Σαν μόνιμη εργασία ο Ενάγων δεν μπορεί να ασκεί όταν απαιτείται να ορθοστατεί, να οδηγά, να κουβαλά φορτία κ.λ.π. Η αντεξέταση του μάρτυρα είχε περισσότερο διερευνητικό χαρακτήρα. Αναφερόμενος στη βάδιση του ενάγοντος ανέφερε ότι ήταν καλή και όσο περνούσε ο καιρός τα πράγματα γίνονταν καλύτερα. Το σημαντικό σύμπτωμα ήταν κυρίως ο πόνος τον οποίο είχε στο γόνατο. Στις 30.1.2013 ο μάρτυρας είδε τον ενάγοντα ο οποίος του παραπονείτο για το γόνατο του. Του εισηγήθηκε να βάλει κάποιες ενέσεις στο γόνατο ελπίζοντας ότι θα βοηθούσαν. Στον ενάγοντα έγινε αρθροσκόπηση στις 21.7.10 για να καθαριστούν τα οστεοχονδρικά κομματάκια που προκαλούσαν ερεθισμό και πόνο. Η αρθροπλαστική έγινε για να αντιμετωπιστεί ο πόνος. Στις 27.1.2012 αφαιρέθηκε και η οστεοποίηση από το δεξί αγκώνα. Εξήγησε ο μάρτυρας ότι η αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα που διεγνώσθη στον κνημιαίο κόνδυλο με την μαγνητική τομογραφία ημερ. 15.6.12 είναι μια εξελικτική διαδικασία η οποία δυστυχώς χειροτερεύει. Στην επιγονατίδα που υπέστη την μεγάλη κάκωση οι οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις άρχισαν από νωρίς. Ένεκα της ηλικίας του ενάγοντος ο μάρτυρας υπολόγισε ότι θα χρειαστεί δύο αρθροπλαστικές. Ο χρόνος ζωής της αρθροπλαστικής είναι 15 χρόνια, αν οι δραστηριότητες του ανθρώπου είναι μειωμένες. Ο μάρτυρας επανέλαβε ότι ο ενάγων έχει μια βασική άρθρωση το γόνατο που είναι τραυματισμένο και δύο άνω άκρα, ένα αγκώνα ο οποίος υπολείπεται του φυσιολογικού κατά κάποιες μοίρες και ένα καρπό με μετατραυματική δυσκαμψία. Από ορθοπεδικής πλευράς ο ενάγων δεν μπορεί να εργοδοτηθεί σε βαριά χειρονακτική εργασία, ούτε όπου απαιτείται ορθοστασία και ανεβοκατέβασμα σκαλών. Δήλωσε πως δεν αναμένει βελτίωση των ενδοαρθρικών προβλημάτων του ενάγοντος. Εκείνο που χρειάζεται είναι η συντήρηση του μυϊκού συστήματος του ενάγοντος το οποίο βοηθά. Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Ενάγων. Σύμφωνα με την γραπτή δήλωση του (Τεκμ. 5) αυτός γεννήθηκε την 1/7/1989 και κατά την ημέρα της δίκης ήταν 24 χρόνων. Είχε τελειώσει την Β' Τάξη του Γυμνασίου και είχε πάει σύστημα μαθητείας στην Τεχνική Σχολή για ένα χρόνο επειδή δεν αγαπούσε τα γράμματα και ήθελε να γίνει μηχανικός αυτοκινήτων ή τορναδόρος που του άρεσε. Από το Γενάρη του 2006 μέχρι την Τσικνοπέμπτη εργάστηκε στον Ανδρέα Πίττα ως μηχανικός αυτοκινήτων και έπαιρνε ΛΚ50 την εβδομάδα. Από την Τσικνοπέμπτη μέχρι το δυστύχημα, 10/7/2006, εργάστηκε στον Πανίκο Αβραάμ ως τορναδόρος με μισθό που ξεκίνησε αρχικά με ΛΚ80 την εβδομάδα και κατέληξε σε ΛΚ100 την εβδομάδα. Επίσης εργαζόταν κυρίως τα Σαββατοκυρίακα στο πατέρα του και έπαιρνε από την εργασία αυτή άλλες ΛΚ200 - ΛΚ250 μηνιαίως. Από το δυστύχημα μέχρι την ημέρα της δίκης δεν εργάστηκε ούτε και μπορεί να εργαστεί. 3-4 φορές που δοκίμασε να εργαστεί σε μικροδουλειές και ελαφριές εργασίες τα παράτησε σε λίγες μέρες λόγω των προβλημάτων του από το δυστύχημα. Πληροφορήθηκε μετά από ένα μήνα που συνήλθε στο Νοσοκομείο ότι στις 10/7/2006 η ώρα 11 το βράδυ οδηγώντας στην οδό Μισιαούλη και Καβάζογλου στη Λεμεσό από ανατολικά προς δυτικά ένα αγνώστων στοιχείων μοτοποδήλατο είχε εμπλακεί σε τροχαίο δυστύχημα με ένα αυτοκίνητο. Σε σχέση μ' αυτό δεν θυμάται τίποτε λόγω των τραυμάτων που είχε υποστεί πράγμα που ανέφερε στην γραπτή κατάθεση του στην Αστυνομία σε σχέση με το δυστύχημα αυτό. Στο Νοσοκομείο Λεμεσού έμεινε 40 περίπου μέρες και ήταν σε κώμα, διασωληνωμένος για ένα περίπου μήνα. Πληροφορήθηκε για το δυστύχημα όταν συνήλθε. Ήταν πολυτραυματίας με σοβαρά κατάγματα στο αριστερό πόδι, δεξιό χέρι, αριστερή κλείδα και σοβαρά επίσης τραύματα στο κεφάλι και σε άλλα μέρη του σώματος του. Στο Νοσοκομείο τον παρακολουθούσαν διάφοροι γιατροί, ορθοπεδικοί, νευρολόγος, ψυχολόγος και καρδιολόγος. Μετά την έξοδο του από το Νοσοκομείο συνέχισε να επισκέπτεται το Νοσοκομείο και να παρακολουθείται από ορθοπεδικούς και νευρολόγο. Επίσης τον παρακολουθούσε για τα ψυχιατρικά του προβλήματα η ψυχολόγος Ράνια Μιχαηλίδου και αργότερα ο ψυχίατρος Δρ. Ηλίας Νικολαϊδης ο οποίος τον παρακολουθεί μέχρι σήμερα. Για τα ορθοπεδικά του προβλήματα έτυχε θεραπείας και εγχείρησης από τον Δρ. Σιμιλλίδη, τον παρακολουθούσε επίσης ο Δρ. Σολομωνίδης. Συνολικά στο Νοσοκομείο έτυχε τριών εγχειρήσεων και άλλων τεσσάρων από τον Δρ. Σιμιλλίδη σε διάφορα μέρη του σώματος του. Έχει επίσης κάνει φυσιοθεραπεία στο Γιώργο Στούππα. Λόγω των τραυμάτων του δεν μπορεί να εργαστεί λόγω τόσο νευροψυχιατρικών όσο και ορθοπεδικών προβλημάτων. Αναφέρει πως ήταν ήρεμος άνθρωπος ενώ τώρα με το παραμικρό νευριάζει, του φταίνε τα πάντα ενώ σε μερικές περιπτώσεις συμπεριφέρεται παράξενα και ανεύθυνα. Δίδει δύο παραδείγματα τέτοιας συμπεριφοράς όπου ενεπλάκη σε επεισόδια με την Αστυνομία για τα οποία σήμερα αντιμετωπίζει κατηγορίες ενώπιον Δικαστηρίου. Δηλώνει επίσης πως και οι σχέσεις του με τα αδέλφια του κατά διάφορα χρονικά διαστήματα είναι άσχημες λόγω της δικής του συμπεριφοράς. Επίσης λόγω της κατάστασης αυτής δύο δεσμοί που δημιούργησε με κορίτσια δεν κράτησαν παρά μόνο για λίγους μήνες και για τρία χρόνια τώρα είναι μόνος. Ένεκα του τραυματισμού του έχασε τους φίλους του και δεν δημιούργησε νέους αφού δεν του αρέσει να βρίσκεται με παρέες. Λόγω μελαγχολίας και βαριεστιμάρας δεν θέλει να δει κανένα και μένει στο σπίτι. Οι ουλές που παρέμειναν από το δυστύχημα και ειδικά αυτή στο φρύδι τον ενοχλούν αφάνταστα και του προκαλούν αίσθημα μειονεξίας. Σε σχέση με τα ορθοπεδικά προβλήματα αισθάνεται πόνο στις περιοχές που τραυματίστηκε. Δεν μπορεί να ανεβαίνει ή να κατεβαίνει σκάλες και να σταθεί για πάνω από μισή ώρα. Επίσης δυσκολεύεται και έχει πόνο στο τσουλοκάθισμα. Επίσης δεν μπορεί να ασχοληθεί με το σήκωμα βάρους. Προ του δυστυχήματος ήταν δραστήριος και ασχολείτο με διάφορα αθλήματα όπως το τζούντο, το ποδόσφαιρο, το τρέξιμο και το κυνήγι. Μετά το δυστύχημα δεν μπορεί να ασχοληθεί. Αναφέρει ότι από το δυστύχημα η ζωή του καταστράφηκε, έμεινε χωρίς δουλειά, χωρίς εισόδημα, έχασε τους φίλους του και δεν έχει κοινωνική ζωή. Κάνει πράγματα που στη συνέχεια αντιλαμβάνεται ότι είναι βλακείες, είναι ευέξαπτος, νευριάζει εύκολα, χειροδικεί, σπάζει πράγματα, είναι ένας δυστυχισμένος. Ο μάρτυρας δείχνει στο Δικαστήριο ουλή την οποία φέρει στο μέτωπο η οποία επεκτείνεται από ψηλά στο μέτωπο και καταλήγει κάτω από το φρύδι. Η ουλή είναι βαθειά και πλατειά. Δείχνει επίσης στο Δικαστήριο το αριστερό του χέρι, τον καρπό όπου υπάρχει εξόγκωμα και δηλώνει πως η κλείδωση είναι «ξαπόλυτη» και δεν μπορεί να κάνει κάτι το σταθερό. Κατέθεσε τα εξής έγγραφα: (α) Αστυνομική Έκθεση σχετική με το δυστύχημα με επισυνημμένο σχεδιάγραμμα που καλύπτει την επιστολή ημερ. 20/8/2007 (Τεκμ. 6), (β) 4 Ιατρικές Εκθέσεις του γιατρού Σιμιλλίδη με ημερ. 31/8/2007, 22/10/2008, 10/12/2010 και 12/4/2012 (Τεκμ. 7), (γ) Ιατρική Έκθεση του Νοσοκομείο από τον γιατρό Κάκα, ημερ. 6/4/2009 (Τεκμ. 8), (δ) Ιατρική Έκθεση του γιατρού Αλκιβιάδη, ημερ. 20/5/2010 (Τεκμ. 9), (ε) Ιατρικό Σημείωμα της ψυχολόγου Ράνιας Μιχαηλίδου, ημερ. 27/9/2007 (Τεκμ. 10), (στ) Ιατρικό Πιστοποιητικό του γιατρού Χρ. Μαυρομμάτη, ημερ. 19/10/2009 (Τεκμ. 11), (ζ) Ιατρικό Πιστοποιητικό του γιατρού Κρίστιαν Πόπα, ημερ. 21/9/2007 (Τεκμ. 12), (η) Ιατρική Έκθεση του γιατρού Ηλία Νικολαϊδη, ημερ. 19/10/2009 (Τεκμ. 13), (θ) Συμπληρωματική Ιατρική Έκθεση του γιατρού Ηλία Νικολαϊδη, ημερ. 3/8/2012 (Τεκμ. 14), (ι) Μαγνητική Τομογραφία εγκεφάλου υπό την ακτινολόγο γιατρό Μαρία Παντζιαρά Σκαπούλλη, ημερ. 20/6/2012 (Τεκμ. 15), (κ) 3 Εκθέσεις Ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος ημερ. 30/10/2008, 25/6/2009 και 22/1/2011 (Τεκμ. 16), (λ) Έκθεση του Κέντρου Φυσιοθεραπείας Στούππας και Καραολής, ημερ. 16/9/2013 (Τεκμ. 17). Εκ μέρους της Ασφαλιστικής Εταιρείας των Εναγομένων έχει εξεταστεί δύο φορές από τον ορθοπεδικό γιατρό Ηλία Γεωργίου. Επίσης έχει εξεταστεί στις 17/9/2013 από τον νευρολόγο ψυχίατρο Χρίστο Μέση, σχετική Έκθεση του κατατέθηκε Τεκμ.
  9. Στη συνέχεια ο μάρτυρας αναφέρθηκε σε προσπάθειες που έκανε για να εξεύρει εργασία. Είχε πάει σε κάποιο καφενείο στο Ζακάκι στο κ. Αντώνη Ξενή με τον οποίο συμφώνησε να πιάσει δουλειά και να παίρνει €25 την ημέρα. Δούλεψε 3-4 μέρες όταν μια μέρα έπαιρνε τον δίσκο και έριξε τον καφέ και θύμωσε ο πελάτης, του ζήτησε να του κάμει άλλο και του απάντησε «πιάστον τζιαι εν σας μπορώ». Λογομάχησε μαζί του και σηκώθηκε και έφυγε. Στη συνέχεια πήγε να δουλέψει σε ένα κατάστημα που πουλά κοτόπουλα, του κ. Γιώργου Μουρούζη στον Άγιο Ιωάννη. Συμφώνησε μαζί του να πληρώνεται €20 την ημέρα και θα δούλευε στο ταμείο και να πουλά κοτόπουλα. Δούλεψε εκεί για 2-3 μέρες όταν την τρίτη ημέρα πήγε κάποιος πελάτης και όταν τον αστείεψε ενοχλήθηκε, νευρίασε και του έριξε το κοτόπουλο, απογοητεύτηκε και έφυγε χωρίς να πληρωθεί. Στη συνέχεια πήγε να εργαστεί σε ένα καφενείο απέναντι από το Carrefour, πρώην Σίνε Βόλος, εκεί δούλεψε για 4 μέρες όταν την τέταρτη μέρα πήρε σε ένα πελάτη ένα φραπέ σκέτο ενώ ήθελε γλυκύ, του ζήτησε να του κάμει άλλο και νευρίασε και του απάντησε «πιες το και εν καλό σου». Τσακώθηκε μαζί του, του είπε «λούθου το» και σηκώθηκε και έφυγε. Προσπάθησε να βρει άλλες δουλειές αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Αντεξεταζόμενος επανέλαβε πως δεν θυμάται οτιδήποτε για το δυστύχημα. Εξήγησε πως την Β' Τάξη στο Γυμνάσιο την έκανε στη Θεσσαλονίκη όπου τον πήρε ο πατέρας του γιατί στην Κύπρο δεν έμπαινε στην τάξη επειδή δεν αγαπούσε τα γράμματα. Εκεί ήταν με τον αδελφό του ο οποίος τον έλεγχε καλύτερα από τους γονείς του. Στη συνέχεια επειδή είχε κλίση στα μηχανικά συνέχισε στο σύστημα μαθητείας όπου δύο μέρες πήγαινε σχολείο και τρεις μέρες δουλειά. Πήγαινε στον Ανδρέα Πίττα για μηχανικός αυτοκινήτων όμως συνέχισε στον Πανίκο Αβραάμ ως τορναδόρος γιατί είχε μεγαλύτερη κλίση στους τόρνους και στις εφαρμογές και το εισόδημα του εκεί ήταν καλύτερο. Στη συνέχεια περιγράφει τη δουλειά του τορναδόρου για την οποία απαιτείται η χρήση των χεριών της μέσης και των ποδιών για να εκτελέσεις τις διάφορες εργασίες. Η τέχνη του τορναδόρου του άρεσε πολύ και σκόπευε μελλοντικά να ανοίξει δικό του μαγαζί. Τα Σαββατοκυρίακα εργαζόταν στην επιχείρηση με τα κοτόπουλα του πατέρα του ο οποίος του έδιδε ΛΚ200 με ΛΚ250 σαν pocket - money για τη βοήθεια που του πρόσφερε. Σε υποβολή πως για την βοήθεια που πρόσφερε στον πατέρα του δεν έπαιρνε αμοιβή διαφώνησε. Εξήγησε πως μέχρι την ημέρα του δυστυχήματος είχε συμπληρώσει τα ¾ της πρώτης σχολικής χρονιάς ενώ το σύστημα μαθητείας διαρκεί τρία χρόνια. Δεν έδειξε ενδιαφέρον να συνεχίσει μετά το δυστύχημα επειδή η εργασία ήταν χειρονακτική και δεν μπορούσε να την εκτελέσει. Το 2008 συνέχισε τη φοίτηση του σε νυκτερινό σχολείο στο οποίο συνεχίζει να πηγαίνει και σήμερα βρίσκεται στη Β' Λυκείου. Ο σκοπός του είναι να πιάσει ένα χαρτί για να μην λεν οι φίλοι του ότι δεν έβγαλε σχολείο και ότι είναι άχρηστος. Αυτός είναι ο μόνος λόγος για τον οποίο θέλει να τελειώσει το Λύκειο γιατί δεν έχει όνειρα για το μέλλον του αφού δεν μπορεί πλέον να ασκήσει την τέχνη που ήθελε. Τα όνειρα του καταστράφηκαν την ημέρα του δυστυχήματος. Εξήγησε πως στον Πανίκο Αβραάμ δεν πήγε ως μαθητής αλλά ως υπάλληλος. Είχε σταματήσει να πηγαίνει σχολείο. Εκεί ξεκίνησε με ΛΚ80 και σε μερικούς μήνες έπαιρνε ΛΚ100 γιατί αγαπούσε το επάγγελμα και μάθαινε γρήγορα. Σήμερα παίρνει επίδομα αναπηρίας από το Γραφείο Ευημερίας €820 το μήνα. Ζει με την μητέρα του η οποία δεν εργάζεται. Ο πατέρας του απεβίωσε το
  10. Δεν υπέβαλε αίτηση να κριθεί ανίκανος για εργασία από ιατροσυμβούλιο. Περνά τις ώρες του στο σπίτι απασχολούμενος με τον υπολογιστή του και ένα μικρό σκυλάκι που είναι η αδυναμία του. Πριν να συμβεί το ατύχημα ασχολείτο με το τζούντο, το ποδόσφαιρο, τρέξιμο, με το κυνήγι. Φυσιοθεραπεία έκανε στο Νοσοκομείο και στη συνέχεια στο Γιώργο Στούππα. Σήμερα βρίσκεται υπό φαρμακευτική αγωγή, παίρνει παυσίπονα και φάρμακα του ψυχίατρου τα οποία παίρνει καθημερινά για να είναι ήρεμος, να μην νευριάζει. Του τα σύστησε ο ψυχίατρος Ηλίας Νικολαϊδης τον οποίο επισκέπτεται συχνά για να του γράψει την συνταγή. Σε υποβολή ότι δεν λαμβάνει συστηματικά τη φαρμακευτική αυτή αγωγή συμφώνησε πως στο παρελθόν το έπραττε σήμερα όμως ακολουθεί τις οδηγίες του γιατρού του. Τα παυσίπονα τα παίρνει για τους πόνους που έχει στο γόνατο, στον καρπό, στον κλείδα και στο στέρνο. Με το πρόβλημα που έχει στον αριστερό καρπό δυσκολεύεται να ξεβιδώσει έστω και μια μπουκάλα, πονά και δεν μπορεί να σηκώσει βάρος. Όταν το ζορίσει δε παθαίνει το εξάρθρωμα. Δεν συμφώνησε πως εκείνο που τον δυσκολεύει περισσότερο είναι η συμπεριφορά του και όχι τα τραύματα του λέγοντας πως ένεκα της αστάθειας του χύθηκε ο καφές και υπάρχουν στιγμές που κουτσαίνει. Επισκέφθηκε ψυχολόγο την κα Ράνια αλλά συνέχισε με τον νευρολόγο-ψυχίατρο Ηλία Νικολαϊδη ο οποίος τον βοήθησε σε μεγάλο βαθμό. Συνεργάζεται μαζί του και λαμβάνει τη φαρμακευτική αγωγή που του συστήνει. Σήμερα βλέπει αλλαγή στη συμπεριφορά του αλλά μερικές φορές ξεφεύγει, τον πιάνει κρίση και ότι βρίσκει μπροστά του το κάμνει κομμάτια. Πιστεύει πως δεν μπορεί να κάμει άλλη εργασία εκτός αυτής που είχε κλίση. Εξήγησε ότι από τα τραύματα που έχει υποστεί εκείνο που τον ενοχλεί περισσότερο είναι το τραύμα στο χέρι του το οποίο δεν τον βοηθά να αυτοεξυπηρετηθεί, να πιάσει βάρος. Επίσης τον ενοχλεί το γόνατο που με το άνοιγμα και κλείσιμο του «τσακρά». Επίσης τον πονά το στέρνο και η κλείδα. Αναφορικά με την ουλή στο μέτωπο επισκέφθηκε πλαστικό χειρούργο ο οποίος του είπε πως μπορεί να διορθωθεί. Οδηγά αυτοκίνητο όμως δεν μπορεί για πολλές ώρες πονεί τα χέρια του και όταν δεν είναι αυτόματο πονεί το αριστερό του πόδι. Εξήγησε πως πολλές φορές ξεχνά πράγματα και τον δυσκολεύει ιδιαίτερα το ανεβοκατέβασμα σκαλιών. Δηλώνει πως δεν έχει χόμπι, δεν του αρέσουν τα βιβλία και δεν τα διαβάζει και από τον καιρό που δεν μπορεί να κλωτσήσει την μπάλα μίσησε και το ποδόσφαιρο. Επανεξεταζόμενος δήλωσε πως κατατάγηκε στο στρατό εκεί όμως δημιουργήθηκαν προβλήματα και έπιασε απαλλαγή λόγω ψυχολογικών διαταραχών. Ως Μ.Ε.3 κατέθεσε ο αστυφ. 392 Λουκάς Αθανασίου, ο οποίος διερεύνησε το επίδικο δυστύχημα. Ανέφερε ότι γύρω στις 2305 της 10.7.2006 επισκέφθηκε την οδό Μισιαούλη & Καβάζογλου στη Λεμεσό, όπου βρήκε τα ενεχόμενα οχήματα, ήτοι το διπλοκάμπινο αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής VK529 με οδηγό την Ειρήνη Αριστοκλέους και ένα μοτοποδήλατο με άγνωστους αριθμούς εγγραφής το οποίο οδηγείτο από τον Παναγιώτη Ιωάννου. Την ταυτότητα του οδηγού του μοτοποδηλάτου τη διαπίστωσε όταν επισκέφθηκε το Νοσοκομείο Λεμεσού και βρήκε τους συγγενείς του. Ο Π. Ιωάννου ήταν σοβαρά τραυματισμένος και διασωληνωμένος. Στη σκηνή του δυστυχήματος δεν ήταν παρούσα η οδηγός του αυτοκινήτου και την επισκέφθηκε μετά στο σπίτι της. Στη σκηνή του δυστυχήματος και στην απουσία των δύο οδηγών πήρε τα μέτρα και έκανε ένα πρόχειρο σχεδιάγραμμα της σκηνής, επίσης πήρε αριθμό φωτογραφιών. Στη βάση του προχείρου σχεδιαγράμματος της σκηνής (Τεκμ. 19) ετοίμασε συμμετρικό (Τεκμ.20). Όταν επέστρεψε από το Νοσοκομείο επισκέφθηκε την εναγομένη 1 στο σπίτι της, το οποίο βρίσκεται 50 μέτρα νοτιότερα στην οδό Ίωνος Δραγούμη για να πάρει τα πλήρη στοιχεία της και να ρωτήσει πώς έγινε το συγκεκριμένο δυστύχημα. Η εναγομένη του είπε ότι ενώ οδηγούσε το αυτοκίνητο της στην Οδό Μισιαούλη & Καβάζογλου με ανατολική κατεύθυνση, σε κάποιο σημείο επιχείρησε να στρίψει δεξιά στην οδό Ίωνος Δραγούμη και ένοιωσε δυνατό κτύπημα στην αριστερή πλευρά του οχήματος. Όταν κατέβηκε από το αυτοκίνητο της είδε ένα πεσμένο μοτοποδήλατο στη μέση του δρόμου. Του είπε ότι ερχόταν από απέναντι της και δεν το είχε δει προηγουμένως. Την υπέβαλε σε προκαταρκτικό έλεγχο αλκοόλης με μηδενική ένδειξη. Ο ίδιος έχει κάμει και μία κατάθεση για το δυστύχημα (Τεκμ. 21). Επίσης κατέθεσε δέσμη από 15 φωτογραφίες (Τεκμ. 22). Κατέθεσε επίσης για αναγνώριση την κατάθεση που έλαβε από την εναγόμενη (Τεκμ. Α). Κατάθεση πήρε επίσης από τον εναγόμενο 2 που ήταν συνοδηγός στο αυτοκίνητο (Τεκμ. Β), την οποία κατέθεσε για αναγνώριση. Στη συνέχεια ο μάρτυρας εξήγησε το σχεδιάγραμμα, όπου σημείωσε τις πορείες των δύο οχημάτων τις οποίες του υπέδειξε η εναγόμενη και επιβεβαίωσε ο ίδιος από δικά του ευρήματα στη σκηνή. Το σημείο σύγκρουσης Χ το τοποθέτησε εκεί όπου με τη σύγκρουση τους τα δύο οχήματα άφησαν ελαφρύ σκάψιμο πάνω στην άσφαλτο και μετά αρχίζουν εκδορές του μοτοποδηλάτου ως την τελική θέση στην οποία βρέθηκε. Επίσης γύρω, γύρω από το σημείο σύγκρουσης υπήρχαν γυαλιά σπασμένα. Τοποθέτησε την εκδορά επί της ασφάλτου σε σχέση με την βασική γραμμή του σχεδιαγράμματος. Επίσης τοποθέτησε το άνοιγμα της Ίωνος Δραγούμη εντός της Μισιαούλη & Καβάζογλου και εξήγησε ότι σε σχέση με την πορεία Α και το σημείο σύγκρουσης Χ, διαφαίνεται ότι η εναγόμενη έκαμε βεβιασμένη στροφή δεξιά για να εισέλθει στην οδό Ίωνος Δραγούμη από την οδό Μισιαούλη & Καβάζογλου. Το πλάτος του δρόμου στο σημείο σύγκρουσης Χ, είναι 10.40 εκατοστά και βρίσκεται από τη νοητή γραμμή βόρεια 6 ½ μέτρα και σε απόσταση 36 μέτρα επί της βασικής γραμμής. Η τελική θέση του αυτοκινήτου βρίσκεται εντός της οδού Ίωνος Δραγούμη με την αριστερή πίσω πλευρά του να απέχει 21.90 εκατοστά από τη βασική γραμμή και 12.50 από τη βόρεια πλευρά της Ίωνος Δραγούμη. Η αριστερή μπροστινή του πλευρά απέχει 17 μ. από την βόρεια πλευρά της Ιωνος Δραγούμη και 27.80 μ. από τη βασική γραμμή. Η δε μοτοσικλέτα βρέθηκε ο μπροστινός της τροχός να απέχει 34.30 εκατοστά από τη νοητή γραμμή και ο πισινός της τροχός 33.30 εκατοστά. Χαρακτήρισε τον φωτισμό στη σκηνή ως άπλετο, η σκηνή φωτιζόταν από λάμπες υψηλής ισχύος αλογόνου και ανατολικότερα της σκηνής υπήρχε φούρνος του οποίου τα φώτα φώτιζαν το δρόμο. Ρωτήθηκε ο μάρτυρας κατά πόσο μια μοτοσικλέτα, έστω χωρίς φως, αν ήταν ορατή και απάντησε πως ήταν ορατή και κάλλιστα μπορούσε να τη δει. Η ορατότητα στο σημείο σύγκρουσης Χ εκτείνεται στα 100 μέτρα εκατέρωθεν του. Ο δρόμος στη σκηνή είναι ευθύς. Η κύρια σύγκρουση μεταξύ των δύο οχημάτων επί του αυτοκινήτου έγινε μεταξύ της πόρτας του συνοδηγού και του αριστερού μπροστινού φτερού. Αυτό φαίνεται και από τις φωτογραφίες. Ο μάρτυρας δείχνει τη φωτογραφία
  11. Το κύριο κτύπημα επί του μοτοποδηλάτου ήταν στο μπροστινό μέρος του και συγκεκριμένα στο μπροστινό τροχό, το φανάρι, περόνες και το τιμόνι. Έλεγξε το μοτοποδήλατο ότι είχε φανάρι το οποίο είχε μέσα λάμπα στη θέση της, σπασμένη, όπως και τα θρυμματισμένα γυαλιά της. Επίσης έλεγξε αν υπήρχε δυνατότητα να ανάψει το φως του φαναριού όταν το μετέφερε στο σταθμό όπου τοποθέτησε παρομοίου τύπου λάμπα, γύρισε το switch και η λάμπα τίθετο σε λειτουργία. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε ότι η εναγομένη κατηγορήθηκε για αμελή οδήγηση και ότι παραδέχθηκε την κατηγορία. Ο ενάγων κατηγορήθηκε σε τέσσερις κατηγορίες για οδήγηση χωρίς να είναι κάτοχος άδειας οδηγού, χωρίς ασφάλεια, χωρίς κράνος και χωρίς πινακίδες εγγραφής. Δεν γνωρίζει αν κατηγορήθηκε για οτιδήποτε άλλο, ούτε ξέρει αν παραδέχθηκε στις κατηγορίες. Ανέφερε επίσης πως έλεγξε το μοτοποδήλατο σε σχέση με τη μηχανή που έφερε και εξήγησε πως οι αριθμοί πάνω στο σιασί και πάνω στην μηχανή ήταν παραποιημένοι και ήταν αδύνατο να αναγνωστούν. Η μηχανή που έφερε ήταν 98 cc ενώ ο ενάγων οδηγούσε μοτοποδήλατο, όπως διαπίστωσε από το σκελετό του. Για να είναι νόμιμη η εν λόγω αλλαγή πρέπει να προηγηθεί άδεια από τον Έφορο Μηχανοκινήτων Οχημάτων. Ο μάρτυρας εξήγησε επίσης πως με την αλλαγή της μηχανής στο μοτοποδήλατο από 49 cc σε μεγαλύτερη, σημαίνει ότι τούτο αναπτύσσει μεγαλύτερες ταχύτητες, έτσι πρέπει να γίνουν και οι δέουσες μετατροπές στο σύστημα πέδησης για τις οποίες δεν έλεγξε. Περαιτέρω εξήγησε πως στην κατάθεση της η εναγόμενη 1 αναφέρει πως τον ενάγοντα δεν τον είδε καθόλου πριν το δυστύχημα, ενώ προφορικά στο σπίτι της του είπε ότι ερχόταν από απέναντι. Σε υποβολή ότι τέτοιο πράγμα ουδέποτε του είπε η εναγόμενη διότι δεν είχε δει ποτέ το μοτοποδήλατο, ο μάρτυρας επανέλαβε τα πιο πάνω. Ανέφερε περαιτέρω πως δεν μπορούσε να εξακριβωθεί η ταχύτητα με την οποία οδηγείτο το μοτοποδήλατο επειδή δεν άφησε καθόλου ίχνη τροχοπέδησης στη σκηνή. Αναφερόμενος στο φωτισμό που υπήρχε στη σκηνή υπέδειξε τον ηλεκτρικό πάσσαλο που βρίσκεται στη γωνία των οδών Ιωάννη Δραγούμη και Μισιαούλη και Καβάζογλου, 19 μέτρα επί της βασικής γραμμής. Ως Μ.Ε.4 κατέθεσε ο Γεώργιος Μουρούζης, ιδιοκτήτης καταστήματος πώλησης κοτόπουλων. Ανέφερε πως γνωρίζει τον ενάγοντα τον οποίο εργοδότησε ως πωλητή στο κατάστημα του το καλοκαίρι του
  12. Του πρόσφερε €20 την ημέρα και εργάζετο από τη Δευτέρα μέχρι το Σάββατο. Από το ποσό των €120 που λάμβανε την εβδομάδα του απέκτοπτε αυτό που έπρεπε να πληρωθεί για τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Η δουλειά που θα έκανε ήταν να πιάνει από το ψυγείο τα κοτόπουλα, τα οποία ήταν έτοιμα εκεί στο κατάστημα σε δίσκους, είτε ολόκληρα είτε σε κομμάτια και να τα δίδει στους πελάτες και θα ενημέρωνε την ταμειακή μηχανή. Πρόσεξε ότι δυσκολεύετο να προσαρμοστεί στη δουλειά παρόλο ότι η διαδικασία ήταν απλή. Την 3η ημέρα όταν ο ίδιος βρισκόταν στο αποχωρητήριο άκουσε φωνές. Όταν βγήκε είδε ένα γνωστό του πελάτη να στέκεται σαστισμένος και ένα κοτόπουλο να είναι πεταμένο στα πόδια του και ο Παναγιώτης να είναι απών. Ρώτησε τον πελάτη τι συνέβηκε και του εξήγησε ότι προσπάθησε να αστειέψει, τον Παναγιώτη, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να του ρίξει το κοτόπουλο, να τον βρίσει και να φύγει. Έκτοτε ο Παναγιώτης δεν επανήλθε στην εργασία του. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας εξήγησε πως το κατάστημα το είχε αγοράσει από την οικογένεια του Παναγιώτη το 2008, πιο παλιά δε αγόρασε νεοσσούς από τον πατέρα του Παναγιώτη. Στο κατάστημα ο Παναγιώτης εργάζετο 8ώρο, όμως η δουλειά του καταστήματος δεν ήταν πολλή, έμπαιναν 20 πελάτες την ημέρα. Ο ίδιος ήταν μαζί του και τον καθοδηγούσε για να μάθει τη δουλειά. Όταν διαπίστωσε πως ο Παναγιώτης δυσκολεύετο να συγκεντρωθεί, δυσκολεύετο στις ταμειακές πράξεις, δήλωσε δε πως αν περνούσε μια εβδομάδα ή 15 μέρες και συνέχιζε να έχει τις ίδιες δυσκολίες θα τον απέλυε. Δήλωσε πως δεν πρόσεξε να έχει οποιεσδήποτε δυσκολίες στις κινήσεις των χεριών του ή των ποδιών του, ούτε του παραπονέθηκε πως δυσκολεύετο να εκτελέσει την εργασία. Εκείνο που του δήλωσε είναι ότι ένιωθε κουρασμένος. Σε υποβολή ότι εργοδότησε τον Παναγιώτη ένεκα των στενών φιλικών σχέσεων που είχε με την οικογένεια του, ο μάρτυρας δεν συμφώνησε. Ο μάρτυρας δεν συμφώνησε επίσης στη θέση πως ο μισθός που συμφώνησε με τον Παναγιώτη ήταν χαμηλότερος του συνηθισμένου. Επίσης δήλωσε πως δεν γνώριζε για το δυστύχημα του. Ως Μ.Ε.5 κατέθεσε η Μαρία Ιακώβου η οποία εργάζεται στο ποινικό τμήμα του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού. Είχε στην κατοχή της την ποινική υπόθεση 25646/06, Αστυνομία εναντίον Ειρήνης Αριστοκλέους. Κατέθεσε στο Δικαστήριο αντίγραφο του κατηγορητηρίου (Τεκμ. 23). Στην κατοχή της είχε επίσης πρακτικά της υπόθεσης ημερ. 20.9.2007 τα οποία κατέθεσε στο Δικαστήριο (Τεκμ. 24). Η μάρτυς δεν αντεξετάστηκε. Ως Μ.Ε.6 κατέθεσε ο Αντώνης Ξενή, ιδιοκτήτης καφενείου-συλλόγου στο Ζακάκι, ο οποίος πριν 2-3 χρόνια περίπου εργοδότησε τον ενάγοντα στο καφενείο του σαν γκαρσόνι. Τότε είχε ανάγκη να εργοδοτήσει κάποιο και συμφώνησαν να τον εργοδοτήσει προσφέροντας του €25 την ημέρα. Ξεκίνησε την επομένη το απόγευμα η ώρα 3.30 περίπου. Εργάστηκε κοντά του 3 ή 4 μέρες. Την τελευταία μέρα επειδή απαγόρευε το κάπνισμα στο καφενείο καθόταν έξω και κάπνιζε, όταν ήλθε κάποιος πελάτης παρήγγειλε καφέ και φώναξε του Παναγιώτη να κάμει τον καφέ. Επειδή ο πελάτης ήταν επίσης καπνιστής κάθισε έξω, όταν άκουσε τον Παναγιώτη να συζητά μαζί του. Κοίταξε και είδε πως ο Παναγιώτης είχε «σιωνώσει» τον καφέ μέσα στο δίσκο και ο πελάτης του έκαμε παρατήρηση. Τότε ο Παναγιώτης απάντησε στον πελάτη λέγοντας του «εν καλός και πιες τον», ταυτόχρονα κούντησε το τραπεζάκι και «σιωνώστηκαν» όλα χαμαί. Ο ίδιος ο μάρτυρας σηκώθηκε και ζήτησε συγνώμη στον πελάτη, αναζήτησε τον Παναγιώτη ο οποίος εξαφανίστηκε, τον αναζήτησε 2-3 φορές στο τηλέφωνο και όταν τον βρήκε για να τον πληρώσει του απάντησε «δεν θέλω τίποτε» και δεν ξαναπήγε. Αντεξεταζόμενος ρωτήθηκε κατά πόσο ο Παναγιώτης ήταν καλός στη δουλειά και απάντησε πως ήταν ήσυχος, δεν μιλούσε, καταλάβαινες όμως ότι ήταν λίγο νευρικός. Θα εργάζετο κοντά του από τις 3.30 το απόγευμα μέχρι τις 9.30, έξι μέρες την εβδομάδα. Αν ήταν καλός θα τον δήλωνε στις κοινωνικές ασφαλίσεις. Σε υποβολή πως τα όσα ανέφερε σχετικά με τον καφέ δεν έγιναν ποτέ, ο μάρτυρας διαφώνησε. Επίσης διαφώνησε πως το ποσό για το οποίο συμφώνησε ήταν μικρότερο των €25 την ημέρα. Ως Μ.Ε.7 κατέθεσε ο Αντώνης Πηγασίου, ο οποίος διατηρεί καφενείο στο πάρκο του Σίνε Βόλος στον Άη Γιάννη. Ανέφερε πως γνωρίζει τον ενάγοντα τον οποίο εργοδότησε για τρεις μέρες και για κάποιο λόγο τσακώθηκε με κάποιο πελάτη και σηκώθηκε και έφυγε. Όπως του είπε ο πελάτης, του ζήτησε ένα φραπέ. Του έφερε ένα σκέτο μαύρο το οποίο δεν του άρεσε. Είπε στον Παναγιώτη πως δεν το πίνει και εκείνος του απάντησε: «Πιες το και είναι καλό σου». Του ζήτησε να το πάρει πίσω και του απάντησε: «Αφού δεν μπορείς να το πιείς, λούθου το». Του το κτύπησε στο τραπέζι και σηκώθηκε και έφυγε. Τούτο έγινε τον Μάϊο του
  13. Είχαν συμφωνήσει να τον πληρώνει €3 την ώρα, όσες ώρες δουλέψει. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας εξήγησε πως εργοδότησε τον Παναγιώτη μετά που κτύπησε σε ατύχημα και έπρεπε να εργοδοτήσει κάποιο να τον βοηθά. Ο Παναγιώτης θα εργάζετο το απόγευμα για κάποιες ώρες. Το πρωϊ πηγαίνει η γυναίκα του στο καφενείο. Θα συνέχιζε να τον εργοδοτεί μέχρι ο ίδιος γίνει καλά μετά τον τραυματισμό του στο δυστύχημα που είχε. Όταν εργοδοτούσε τον Παναγιώτη ήταν παρών αλλά δεν μπορούσε να κινηθεί και απλά του έδιδε οδηγίες αντελήφθηκε πως ο Παναγιώτης είχε λίγο πρόβλημα στις πληρωμές με τα ρέστα. Δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί να τα δώσει σωστά και αναγκάστηκε ο ίδιος να αναλάβει την είσπραξη. Μπορούσε να κρατήσει δίσκο, έτυχε όμως να τα «σιωνώσει καμιά-δυο φορές». Στο επεισόδιο δεν ήταν παρών. Όταν άκουσε τις φωνές βγήκε έξω και είδε τον Παναγιώτη να βγαίνει από το πάρκο. Σε υποβολή ότι σήμερα βρίσκεται στο δικαστήριο για να βοηθήσει τον ενάγοντα και πως ουδέποτε τον εργοδότησε, απάντησε πως ο Φώτος ο αδελφός του Παναγιώτη (ενάγοντα) του τον έστειλε και συμφώνησαν. Ως Μ.Ε.8 κατέθεσε ο Αντρέας Πίττας ιδιοκτήτης συνεργείου αυτοκινήτων. Το 2006 τον επισκέφθηκε ο ενάγων και του ζήτησε να εργαστεί στο συνεργείο ως μαθητευόμενος και τον προσέλαβε αφού συμφώνησαν να τον πληρώνουν £50 την εβδομάδα καθαρά. Ο Παναγιώτης ήθελε να κατασκευάζει και να δημιουργά, δεν ήθελε να κάμνει επιδιορθώσεις και σε διάστημα μερικών εβδομάδων του ζήτησε να πάει να δουλέψει ως τορναδόρος σιδέρων. Σε ερώτηση ποιος θα ήταν ο κατώτερος μισθός του εάν συνέχιζε να εργάζεται κοντά του, απάντησε €300 την εβδομάδα καθαρά και θα έπαιρνε και 13ο μισθό. Αντεξεταζόμενος ανέφερε πως ο Παναγιώτης δεν ήταν του συστήματος μαθητείας. Πήγε κοντά του εξ' ολοκλήρου από μόνος του. Ο μισθός των €300 την εβδομάδα είναι ο μισθός που παίρνουν σήμερα οι υπάλληλοι του, οι οποίοι δεν έχουν συμβάσεις με συντεχνίες. Ένας άπειρος μηχανικός σήμερα αμείβεται γύρω στα €80-100 την εβδομάδα. Υπάρχουν και έμπειροι υπάλληλοι οι οποίοι αμείβονται με €350-400 την εβδομάδα. Ο Παναγιώτης κοντά του έμεινε μερικές εβδομάδες. ΄Εφυγε, αλλά εξήγησε πως έφυγε για να γίνει τορναδόρος σιδέρων, επάγγελμα που του άρεσε. Ως Μ.Ε.9 κατέθεσε ο Παναγιώτης Αβραάμ που διατηρεί μαγαζί σαν τορναδόρος. Γνωρίζει τον ενάγοντα ο οποίος εργάστηκε κοντά του. Όταν εργαζόταν κοντά του πληροφορήθηκε ότι ο Παναγιώτης είχε ένα δυστύχημα. Τον επισκέφθηκε στο νοσοκομείο και τον είδε να βρίσκεται στους αναπνευστήρες. Κοντά του εργάστηκε για περίπου τέσσερις - πέντε μήνες. Κατ' αρχή τον πλήρωνε £80 εβδομαδιαίως και όταν είδε ότι πήγαινε καλά στη δουλειά τον πλήρωνε £100 την εβδομάδα. Ήταν για εργασία πέντε ημερών από τη Δευτέρα μέχρι την Παρασκευή. Όταν είδε ότι πήγαινε πάρα πολύ καλά τον προώθησε και στους τόρνους. Είχε δουλέψει φρέζα και πλάνια. Περιέγραψε τη δουλειά του τορναδόρου ως δύσκολη που πρέπει να είσαι όλη μέρα όρθιος μπροστά στο μηχάνημα και να έχεις πολλή προσοχή. Χαρακτήρισε τη δουλειά ως βαρετή, υπάρχουν εξαρτήματα που χρειάζονται και δύο άτομα για να τα ανασηκώσεις. Υπάρχουν περιπτώσεις που πρέπει να τσουλοκάτσει κάποιος και να εργαστεί για πολλή ώρα γονατιστός. Όταν δε δεν έχεις δυνατά χέρια δεν μπορείς να εργαστείς σε αυτή τη δουλειά. Ο μάρτυρας εξήγησε πως αν ο Παναγιώτης συνέχιζε να εργάζεται σε αυτή τη δουλειά, σήμερα θα έπαιρνε το ολιγότερο €400 καθαρά την εβδομάδα. Κατά την άποψη του, ο μισθός ενός έμπειρου τορναδόρου είναι γύρω στα €500-600 την εβδομάδα. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε πως τα πιο πάνω ποσά τα γνωρίζει γιατί έχει συναδέλφους που έχουν υπαλλήλους που πληρώνονται γύρω σε αυτά τα ποσά. Εξήγησε πως σήμερα η εργασία του τορναδόρου έχει αυξηθεί λόγω του ότι ο περισσότερος κόσμος επιδιορθώνει τα πράγματα του λόγω της κρίσεως. Στη συνέχεια ο μάρτυρας εξήγησε γιατί στη δουλειά του τορναδόρου πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός και εύστροφος. Τον Παναγιώτη δεν τον είχε δηλώσει στις κοινωνικές ασφαλίσεις, από αμέλεια του, θυμάται δε πως του αύξησε τον μισθό σε €100 την εβδομάδα τον τελευταίο μήνα πριν το ατύχημα του. Σε υποβολή ότι η εμφάνιση του στο Δικαστήριο είχε ως αποκλειστικό σκοπό να βοηθήσει τον Παναγιώτη, απάντησε ότι ήλθε για να δηλώσει πως ο Παναγιώτης δούλευε κοντά του και την ημέρα του δυστυχήματος του ήταν κοντά του. Σε υποβολή πως τα ποσά που ανέφερε σαν μισθό είναι ατεκμηρίωτα και τα είπε μόνο για να βοηθήσει την υπόθεση του Παναγιώτη, ο μάρτυρας διαφώνησε λέγοντας ότι αυτά έπαιρνε ο Παναγιώτης. Σε ένα μαθητευόμενο υπάλληλο που απασχολεί σήμερα δίδει €220 μισθό εβδομαδιαίως. Ως Μ.Ε.10 κατέθεσε ο Στέφανος Στεφάνου, οργανωτικός γραμματέας της ΣΕΚ Λεμεσού, της ομοσπονδίας των μηχανικών. Ανάμεσα στα καθήκοντα του είναι και οι διαπραγματεύσεις με τους εργοδότες σε σχέση με μισθούς υπαλλήλων, αυξήσεις και άλλα ωφελήματα. Αυτές οι διαπραγματεύσεις πάντοτε καταλήγουν σε συμφωνία, σε συλλογική σύμβαση μεταξύ των εργοδοτών, της συντεχνίας και των εργοδοτουμένων. Εξήγησε πως οι τορναδόροι υπάγονται στη συντεχνία που προϊσταται, όπου υφίσταται η συλλογική σύμβαση της μεταλλουργικής βιομηχανίας, η οποία υπήρχε το
  14. Ο ίδιος πήρε μέρος στις διαπραγματεύσεις, την έχει στην κατοχή του, είναι η παγκύπρια συλλογική σύμβαση της μεταλλουργικής βιομηχανίας η οποία υπογράφηκε από τις συντεχνίες ΣΕΚ και ΠΕΟ και την Ομοσπονδία Εργοδοτών. Ήταν τριετής και ίσχυε από 1.1.2004 μέχρι 31.12.2006 (Τεκμ.25). Υπέδειξε πως ο μίνιμουμ μισθός ενός προσώπου που υπάγεται στη κατηγορία του νεοπροσλαμβανόμενου ήταν £35,38 σεντ την εβδομάδα συν τον τιμάριθμο. Λαμβάνοντας υπόψη και τον τιμάριθμο ο οποίος την 1.1.2006 ήταν 259,65% ο μισθός ο ακάθαρτος ανέρχεται σε £127,24 σεντ. Μετά από εξάμηνο η σύμβαση λέει ότι ο νεοπροσληθφής δικαιούται κάποια αύξηση και πηγαίνει με τον τιμάριθμο στις £130,
  15. Σε σχέση με ανειδίκευτο προσωπικό κατηγορίας Α΄ με τον τιμάριθμο που λαμβάνει £156,55 εβδομαδιαίως ακάθαρτα. Μετά από εξάμηνο ο βασικός μισθός με τον τιμάριθμο αυξάνεται στις £160,15 ακάθαρτα. Συμφώνησε πως ένας ανειδίκευτος εργάτης που ήθελε να γίνει τορναδόρος θα έπαιρνε μίνιμουμ την εβδομάδα £160,15 σαν μισθό. Εξήγησε πως επειδή οι συμβάσεις καθορίζουν το μίνιμουμ ο τεχνίτης διαπραγματεύεται απευθείας με τον εργοδότη του τον μισθό τον οποίο θέλει, ανάλογα με την πείρα και τη τέχνη που ξέρει. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας εξήγησε πως υπάρχουν εργοδότες που δεν είναι μέλη οποιασδήποτε συλλογικής σύμβασης, που σε τέτοια περίπτωση ο μισθός του εργοδοτούμενου μπορεί να μην είναι αυτός της σύμβασης. Εξήγησε πως σήμερα η σύμβαση που έληξε στις 31.12.2012 δεν έχει ανανεωθεί λόγω της κρίσεως που υπάρχει στην Κύπρο. Ως Μ.Ε.11 κατέθεσε ο Δημητράκης Βότση, εκπαιδευτικός στην Τεχνική Σχολή Λεμεσού, με ειδικότητα εκπαιδευτή μηχανικής αυτοκινήτων. Ανέφερε πως γνωρίζει τον ενάγοντα, ο οποίος ήταν πριν 7-8 χρόνια μαθητής του. Αναγνώρισε έντυπο δελτίου ετήσιας επίδοσης του ενάγοντος για τη σχολική χρονιά 2005-2006 (Τεκμ. 26). Εξήγησε πως στο σύστημα μαθητείας έρχονται παιδιά τα οποία δεν είναι άνθρωποι της θεωρίας. Ο ενάγων είχε βαθμό 8 στα εργαστήρια μηχανικής και εξάσκησης στη βιομηχανία. Η βαθμολογία αφορά το πρώτο τρίμηνο, φοίτησε δε μέχρι αρχές Ιανουαρίου. Αντεξεταζόμενος εξήγησε πως στο σύστημα μαθητείας πρέπει ο μαθητής να εργάζεται τρεις μέρες την εβδομάδα και δύο μέρες να παρακολουθεί μαθήματα στο σχολείο. Ο ενάγων είχε σταλεί στον κ. Πίττα όπου ένεκα κάποιας παρεξήγησης έφυγε και ήταν ένας από τους λόγους που διέκοψε και το σχολείο. Η παρεξήγηση στην οποία αναφέρθηκε αφορούσε τα λεφτά που έπαιρνε και για τα οποία παραπονείτο ότι ήταν λίγα. Ως Μ.Ε.12 κατέθεσε ο ορθοπεδικός χειρούργος Φίλιππος Σιμιλλίδης, ο οποίος ήταν ένας από τους θεράποντες γιατρούς του ενάγοντος. Ετοίμασε τέσσερις ιατρικές εκθέσεις (Τεκμ.7) με ημερομηνίες 31.10.2007, 22.10.2008, 10.12.2010 και 12.4.
  16. Ο μάρτυρας ρωτήθηκε για τη σημερινή κατάσταση του ενάγοντος και είπε πως ο ενάγων ήταν ένας πολυτραυματίας και πολυκαταγματίας. Νοσηλεύθηκε στην εντατική μονάδα του νοσοκομείου για πολλές μέρες, υπέστη επεμβάσεις στο νοσοκομείο, όσο και από τον ίδιο. Του έχουν μείνει αρκετά κατάλοιπα και χαρακτήρισε τη ζωή του ενάγοντος ότι δεν είναι ενός φυσιολογικού ανθρώπου 24 χρονών. Έχει αρκετά προβλήματα κινητικά, πόνο και δυσκαμψίες. Αναφέρθηκε στο κάταγμα της αριστερής κλείδας, το οποίο αντιμετωπίστηκε στο νοσοκομείο συντηρητικά, πωρώθηκε σε όχι καλή ανατομική θέση και συνεπεία τούτου υπέστη και υπεξάρθρημα της αριστερής στερνοκλειδικής άρθρωσης. Τούτο σημαίνει ότι έχει πόνους στην περιοχή του στέρνου, προκαλείται κριγμός που επιδεινώνεται με τη χρήση του άνω άκρου, ιδιαίτερα σε κινήσεις ή εργασίες οι οποίες εκτελούνται από 90 μοίρες και πάνω. Αναφορικά με τον αριστερό αγκώνα ο ενάγων υπέστη κάταγμα τύπου Monteggia, είναι συντριπτικό κάταγμα, θεωρείται ενδοαρθρικό με τραυματισμό των αρθρικών επιφανειών των αρθρώσεων του αγκώνα και μετεγχειρητικά ανέπτυξε έκτοπο μυοσίτιδα. Αυτή είναι μία επιπλοκή η οποία επιδεινώνει τη συμπτωματολογία και τη κινητικότητα της άρθρωσης του ασθενούς. Αναφερόμενος στα τραύματα της αριστερής πηχιοκαρπικής είπε ότι υπέστη ένα κάταγμα της ωλένιας απόφυσης και καταστροφή της κερκιδωλενικής συνδέσμωσης που του προκαλεί ενοχλήσεις στην πηχιοκαρπική, δηλαδή πόνο και περιορισμό κινήσεων όπως ραχιαία έκταση, παλαμιαία κάμψη ή υπτιασμό και πρηνισμό, δηλαδή το αριστερό άνω άκρο του ενάγοντος παρουσιάζει έντονα κινητικά προβλήματα και είναι δύσκολη η χρήση του από την περιοχή του ώμου μέχρι κάτω στον καρπό. Αναφερόμενος στο κάταγμα του αριστερού μηριαίου οστού είπε ότι υπέστη ένα κάταγμα συντριπτικό το οποίο χειρουργήθηκε. Πωρώθηκε και δεν αναμένεται να αναπτύξει μετατραυματικές οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις. Ο ενάγων παραπονείται για πόνο και σφίξιμο μετά από περπάτημα ή άλλη δραστηριότητα η οποία απαιτεί τη χρήση του αριστερού κάτω άκρου. Αναφερόμενος στην κάκωση του αριστερού γόνατος είπε πως ο ενάγων υπέστη κάταγμα των μηριαίων κονδυλίων ενδοαρθρικών το οποίο διαγνώστηκε σε κατοπινό στάδιο. Η αντιμετώπιση του έγινε χειρουργικά με ανοικτή ανάταξη. Θεωρείται σοβαρό γιατί επηρεάζει τη τελική δομή του γόνατος. Προκαλεί μετατόπιση των καταγμάτων και καταστροφή του αρθρικού χόνδρου. Το γόνατο τούτο παρουσιάζει σοβαρή απώλεια κίνησης και έχει έντονες υποκειμενικές ενοχλήσεις, όπως αδυναμία πλήρους κάμψεως, πόνο κατά τη βάδιση, ιδιαίτερα σε ανώμαλο έδαφος ή κλιμακοστάσιο, οι δε κινήσεις του γόνατος συνοδεύονται από έντονο κριγμό. Περιοδικά και ανάλογα με τη χρήση του το γόνατο μαζεύει ενδοαρθρικό υγρό και τούτο οφείλεται στη φθορά των αρθρικών χόνδρων. Τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας (Τεκμ.4) συνάδουν με τη κλινική εικόνα και τα υποκειμενικά ενοχλήματα του ασθενή. Ο ίδιος εξέτασε για πρώτη φορά τον ενάγοντα αρκετό καιρό μετά το δυστύχημα, όταν τον επισκέφθηκε για να του πει τη γνώμη του και να ρωτήσει τι μπορεί να του προσφέρει ιατρικά. Υπέβαλε τον ενάγοντα σε δύο εγχειρήσεις. Αναφερόμενος στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, εξήγησε ότι πρόκειται για μετατραυματικής αιτιολογίας, εξελικτικής μορφής, δηλαδή το γόνατο του ενάγοντος θα υπόκειται σε συνεχή φθορά και την πλήρη καταστροφή της άρθρωσης. Ένεκα του νεαρού της ηλικίας του ενάγοντος, ο μάρτυρας εξέφρασε τη βεβαιότητα πως ο ενάγων θα χρειαστεί σε κάποια φάση της ζωής του, γύρω στα 40, ολική αρθροπλαστική του γόνατος, που σημαίνει αντικατάσταση των αρθρικών επιφανειών του γόνατος. Είναι μια μεγάλη εγχείρηση στην οποία τοποθετείται τεχνική άρθρωση. Λόγω του νεαρού της ηλικίας του ενάγοντος μπορεί να χρειαστεί και δεύτερη ή και τρίτη, ανάλογα το χρόνο που θα ζήσει. Σε περίπτωση επανεγχείρησης, αυτή είναι πιο δύσκολη, πολυέξοδη και επίπονη από την προηγούμενη. Η ζωή της αρθροπλαστικής είναι ανάλογη με τη χρήση του γόνατος, όμως σε ένα άτομο νέο, το οποίο είναι αναγκασμένο να περπατεί, να οδηγεί και να εργάζεται, η χρήση αυτή θα επιβαρύνει την εγχείρηση και θα χρειάζεται να γίνει ξανά. Το κόστος της ανέρχεται περίπου στις €10.
  17. Στην περίπτωση επανεγχείρησης τα έξοδα είναι σχεδόν διπλάσια επειδή ο χρόνος χειρουργείου είναι μεγαλύτερος, τα υλικά πιο ακριβά και ο χρόνος παραμονής στο νοσοκομείο μεγαλύτερος. Αναφερόμενος σε τι εργασία μπορεί ο ενάγων να εκτελεί, είπε πως δεν θα μπορεί να εκτελεί χειρονακτική εργασία διότι η χρήση του αριστερού άνω άκρου και του αριστερού κάτω άκρου υπολείπονται σε σημαντικό βαθμό, μπορεί να κάνει γραφειακή εργασία η οποία να μην απαιτά ορθοστασία, περπάτημα ή ανεβοκατέβασμα κλιμακοστασίου. Επίσης ο ενάγων δεν μπορεί να ασκείται στον αθλητισμό. Το συνολικό κόστος των ιατρικών υπηρεσιών που ο ενάγων του οφείλει ανέρχεται σε €7.
  18. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας συμφώνησε πως τις χειρουργικές επεμβάσεις που διενήργησε ο γιατρός Σολομωνίδης τις γνωρίζει από τα πιστοποιητικά του. Ο ίδιος για πρώτη φορά είδε τον ενάγοντα στις 25.7.
  19. Σε παρατήρηση ότι ο γιατρός Σολομωνίδης σε κανένα από τα τρία πιστοποιητικά του, ούτε στη μαρτυρία του, αναφέρεται σε χωλότητα του ενάγοντος, ενώ ο ίδιος στο πιστοποιητικό του ημερ. 31.10.2007 αναφέρει «περπατά με φανερή χωλότητα», εξήγησε πως είναι υποκειμενικό το τι λέει ο κάθε γιατρός και δεύτερο μπορεί να του ξέφυγε, τα τραύματα, οι ακτινογραφίες, η μαγνητική και η κλινική εικόνα του ενάγοντος συμφωνούν όλα για χωλότητα στο αριστερό κάτω σκέλος, ιδιαίτερα μετά από κόπωση. Επέμεινε δε στη θέση του πως ο ενάγων εμφανίζει χωλότητα. Εξήγησε ότι η αρθροσκοπική επέμβαση στο γόνατο που υπέβαλε τον ενάγοντα, αποσκοπούσε στη βελτίωση της κίνησης του και η απάμβλυνση άλλων ενοχλήσεων που είχε. Επίσης του έγινε καθαρισμός του έξω μηνίσκου και shaving arthroplasty της επιγονατιδομηριαίας. Περαιτέρω του αφαιρέθηκαν οι δύο βίδες από τον αριστερό μηρό. Υπήρξε βελτίωση στην κίνηση, η οποία όμως μπορεί να είναι προσωρινή, να διαρκέσει από μήνες μέχρι χρόνια, η κάμψη βελτιώθηκε, αλλά δεν έγινε πλήρης, συγκρινόμενη με το υγιές γόνατο. Όμως η οστεοαρθρίτιδα δεν παύει να εξελίσσεται. Εξήγησε πως η αφαίρεση των μεταλλικών προσθετικών έγινε λόγω ενοχλήσεων που επιδεινώθηκαν και λόγω του νεαρού της ηλικίας του ενάγοντος. Κατά τον ίδιο χρόνο έγιναν δύο επεμβάσεις, η μια για να αφαιρεθεί η πλατίνα από την ωλένη και η δεύτερη τομή έγινε για να αφαιρεθεί η έκτοπος μυοσίτιδα. Με τη διενέργεια των πιο πάνω επεμβάσεων βελτιώθηκε η κινητικότητα του αγκώνα. Σε ερώτηση γιατί δεν γίνεται αφαίρεση της επιγονατίδας και επιλέγεται ολική αρθροπλαστική, εξήγησε πως η αφαίρεση της επιγονατίδος είναι μια ακρωτηριαστική εγχείρηση. Δεν τη θεωρεί ως την ενδεδειγμένη θεραπεία για την κινητικότητα και στηρικτικότητα του γόνατος. Περαιτέρω στη συγκεκριμένη περίπτωση, έσπασε ο μηριαίος κόνδυλος και όχι η επιγονατίδα του ασθενούς. Όσον αφορά τις καθημερινές δραστηριότητες που αφορούν την προσωπική του περιποίηση, παρατήρησε πως δεν νομίζει ο ενάγων να έχει ιδιαίτερα προβλήματα. Επανεξεταζόμενος διευκρίνισε πως η χωλότητα του ενάγοντος είναι εμφανής όταν κουράσει το άκρο του, περπατώντας απόσταση ή βγει σκάλες. Όταν είναι ξεκούραστος η χωλότητα δεν είναι τόσο εμφανής. Για την υπεράσπιση κατέθεσαν τρεις μάρτυρες. Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου, με ειδικότητα στην ορθοπεδική χειρουργική και τραυματολογία, ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα εκ μέρους της ασφάλειας των εναγομένων σε δύο περιπτώσεις. Η πρώτη ήταν στις 15.10.2010 και η δεύτερη στις 5.9.2013 και ετοίμασε δύο εκθέσεις. Μία για κάθε περίπτωση. Η πρώτη έκθεση φέρει ημερομηνία 11.11.2010, Τεκμ. 27 και η συμπληρωματική ιατρική έκθεση ημερ. 10.9.2013, Τεκμ.
  20. Κατά την εξέταση του ενάγοντος είχε υπόψη του τέσσερα ιατρικά πιστοποιητικά, Τεκμ. 1, 2, 3 και 7 και τη μαγνητική τομογραφία, Τεκμ.
  21. Από τις ακτινολογικές εξετάσεις έχει επιβεβαιώσει κατάγματα αντιβραχίου, δηλαδή της δεξιάς ωλένης, το κάταγμα του αριστερού μηριαίου, για τη λεκάνη και κλείδα δεν του προσκομίστηκαν οποιεσδήποτε ακτινολογικές εξετάσεις. Εξήγησε ότι διέγνωσε απουσία οστεοαθριτικών αλλοιώσεων στο γόνατο, σε αντίθεση με τον γιατρό Σιμιλλίδη, από ακτινογραφία που προσκόμισε, ημερ. 13.2.2010, του αριστερού μηριαίου. Ένα μεταγενέστερο στοιχείο αφορά τη μαγνητική τομογραφία ημερ. 17.5.2012 και τη συνοδευτική ακτινολογική έκθεση Ovelvev (Τεκμ. Γ για αναγνώριση) όπου δεν αναγράφονται ευρήματα ή αλλοιώσεις. Αναφερόμενος ο μάρτυρας στη μαγνητική τομογραφία αριστερού γόνατος (Τεκμ. 4), όπου αναφέρονται μετεγχειρητικές αλλοιώσεις, εξήγησε ότι στη συγκεκριμένη περιοχή τοποθετήθηκαν δύο βίδες. Με την αφαίρεση τους η ακτινογραφία δείχνει αλλοιώσεις λόγω των χειρουργικών διανοίξεων των οπών. Ο μάρτυρας συμφώνησε για την αναφορά σε οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις, διαφωνεί όμως με τον όρο «έντονες». Συμφωνεί επίσης με την παρουσία αποσβεστωμένων ελεύθερων σωματιδίων. Εξήγησε πως δεν αμφισβητεί τη μορφή των τραυμάτων και δεν απορρίπτει το κάταγμα στη λεκάνη και κλείδα, δεν μπορεί όμως να τα επιβεβαιώσει λόγω της απουσίας των ακτινολογικών εξετάσεων. Επίσης δήλωσε πως συμφωνεί με τη θεραπεία που χορηγήθηκε και την ορθότητα της. Η μοναδική του παρατήρηση ήταν ότι κατά τον καθαρισμό της επιγονατίδας και τη σταθεροποίηση που έγινε για τη σύμφυση, την ίδια στιγμή θα ήταν ορθό να αφαιρούντο τα ελεύθερα σωματίδια. Αναφερόμενος στο ζήτημα της αναπηρίας, ήταν η θέση του πως ο ενάγων έχει μικρού βαθμού μείωση της προ του ατυχήματος ικανότητας του για βαθύ κάθισμα, για παρατεταμένες εργώδεις χειρονακτικές δραστηριότητες και στην άθληση όπως το μπόξ. Όσον αφορά την πρόγνωση, είναι η θέση του πως είναι αδύνατο για ένα γιατρό να πει με βάση αυτά τα τραύματα πότε θα καταστραφεί εντελώς το γόνατο για να χρειαστεί αρθροπλαστική. Στην παρούσα περίπτωση η πιθανότητα να χρειαστεί είναι 10% μεγαλύτερη από ένα φυσιολογικό άτομο. Ήταν επίσης η θέση του πως σύμφωνα με τη μορφή των τραυμάτων του ενάγοντος αυτός θα χρειαστεί μερική αρθροπλαστική. Αναφερόμενος στη ζωή που έχουν αυτές οι αρθροπλαστικές, αναφέρθηκε σε μελέτη που έδειξε ότι σε ποσοστό 92.2% των περιπτώσεων έχουν δεκαπέντε χρόνια επιβίωσης χωρίς προβλήματα. Το οίδημα το οποίο αναφέρεται στο Τεκμ. 4, ο μάρτυρας το αποδίδει σε αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα. Αναφερόμενος στο κόστος για μερική αρθροπλαστική, το καθορίζει, αφού συμφωνεί πως το κόστος ολικής αρθροπλαστικής είναι της τάξης των €10.000, στις €8.
  22. Όσον αφορά τον τραυματισμό της στυλοειδούς απόφυσης στον αριστερό καρπό και το υπεξάρθρημα κερκιδωλενικής άρθρωσης, εξήγησε ότι περιπτώσεις που μπορούν να το προκαλέσουν είναι για παράδειγμα η χρήση κατσαβιδιού. Ο ίδιος εξετάζοντας τον ενάγοντα δεν διαπίστωσε χωλότητα. Εξήγησε πως χωλότητα δικαιολογείται αν το ένα πόδι είναι πιο κοντό πέραν του 1 ½ εκατοστού ή λόγω πόνου. Με την αποκατάσταση του πόνου η βάδιση γίνεται φυσιολογικά. Συμφωνεί ο μάρτυρας ότι ο ενάγων υπέστη πολλαπλά κατάγματα, το τελικό αποτέλεσμα το θεωρεί πολύ ικανοποιητικό χωρίς επιπλοκές. Από τα ορθοπεδικά τραύματα θεωρεί πως ο ενάγων δεν θα έχει πρόβλημα στην οδήγηση αυτοκινήτου και ιδιαίτερα αν είναι αυτόματο, στο λελογισμένο ανεβοκατέβασμα σκαλών, αντίθετα το συνεχές ανεβοκατέβασμα σκαλών θα επιφέρει νωρίτερα κόπωση, το ίδιο και η άθληση και γενικά ότι έχει σχέση με βαριές δραστηριότητες. Όσον αφορά την προσωπική περιποίηση δεν θα έχει πρόβλημα, σύμφωνα δε με τα ορθοπεδικά τραύματα του ενάγοντος αυτός θα μπορεί να εργαστεί, όπως οδηγός ταξί, χειριστής ταμειακής μηχανής, messenger, τηλεφωνητής, γενικά όλα τα επαγγέλματα που δεν ενέχουν το στοιχείο της συνεχούς χειρονακτικής εργασίας όπως για παράδειγμα ενός οικοδόμου. Σε ερώτηση, ο μάρτυρας αντεξεταζόμενος, κατά πόσο διαπίστωσε οίδημα στο γόνατο στις 25.6.2012, εξήγησε πως αυτό δεν φαίνεται στην κλινική εξέταση. Συμφώνησε όμως ότι δικαιολογείται πόνος όταν παρουσιάζεται οίδημα. Σε ερώτηση κατά πόσο η οστεοαρθρίτιδα προκαλεί χωλότητα, απάντησε πως υπάρχουν αντιφλεγμονώδη φάρμακα, ενέσεις εντός της άρθρωσης και φυσιοθεραπεία, που αποκοιμίζουν την κατάσταση. Σε ερώτηση κατά πόσο η οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις σε ένα εικοσάχρονο άνθρωπο είναι εξελικτικής μορφής, απάντησε ότι και με βάση το γιατρό Σιμιλλίδη υπάρχει ένα εύρημα μόνο στον έξω κνημιαίο κόνδυλο που έδειξε αρχόμενες επιπλοκές οστεοαρθρίτιδας. Επανέλαβε ο μάρτυρας πως δεν διαφωνεί με τη θεραπεία και την ορθότητα της. Αναφερόμενος στην αναπηρία του γόνατος, εξήγησε πως σύμφωνα με τα κλινικά ευρήματα του υπάρχει μικρή δυσκαμψία της τάξης των τελευταίων 10-15 μοιρών, αυτό το εύρημα δικαιολογεί το βαθμό της δυσκολίας σε πλήρες βαθύ κάθισμα, στο ανέβασμα των σκαλών. Υπάρχει επίσης εύρημα μυϊκής ατροφίας του μηρού που δημιουργεί αίσθηση εύκολης κόπωσης σε βαριές δραστηριότητες. Σε υποβολή ότι ο χόνδρος του γονάτου είναι πλήρως κατεστραμμένος, απάντησε πως κανείς δεν λέει κάτι τέτοιο, ο χόνδρος είναι σε πολύ καλή θέση, σύμφωνα με τη μαγνητική τομογραφία, το πρήξιμο δε παραπέμπει σε αρχόμενη αρθρίτιδα. Ο ίδιος βρήκε φυσιολογική κινητικότητα στην αριστερή πηχεοκαρπική. Ως Μ.Υ.2 κατέθεσε η Ειρήνη Αριστοκλέους, οδηγός του διπλοκάμπινου με αριθμό εγγραφής VK529, ιδιοκτησίας του Ανδρέα Αριστοκλέους, συζύγου της, το οποίο ενεπλάκη στο επίδικο δυστύχημα. Σύμφωνα με τη μάρτυρα, αυτή οδηγούσε επί της οδού Μισιαούλη & Καβάζογλου από δυτική προς ανατολική κατεύθυνση και είχε πρόθεση να στρίψει προς την Ίωνος Δραγούμη όπου ήταν το σπίτι της. Συνοδηγό στο αυτοκίνητο είχε το σύζυγο της. Σύμφωνα με την εναγομένη 1, ενώ οδηγούσε έδειξε δεξιά και κοίταξε το δρόμο. Μπροστά και πίσω της ο δρόμος ήταν καθαρός και από την Ίωνος Δραγούμη δεν ερχόταν αυτοκίνητο. Ξαφνικά άκουσε ένα δυνατό θόρυβο. Δεν αντιλήφθηκε τι συνέβηκε. Είχε σπάσει το γυαλί το μπροστινό και σταμάτησε το αυτοκίνητο. Ο σύζυγος της προσπάθησε να κατεβεί αλλά η πόρτα του συνοδηγού δεν μπορούσε να ανοίξει και κατέβηκε από την πόρτα του οδηγού. Ήταν πολύ σοκαρισμένη, φοβισμένη και δεν αντιλήφθηκε τι ακριβώς συνέβηκε. Ο σύζυγος της, της είπε ότι είχε δει μια μοτόρα πεσμένη μέσα στο δρόμο όπου είχε γίνει το δυστύχημα. Τον θόρυβο τον άκουσε στην αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου. Είχε πάθει σιοκ και μια κοπέλα της έφερε μια καρέκλα όπου κάθισε. Στη συνέχεια ήλθε το ασθενοφόρο αφού κάποιος ειδοποίησε για το δυστύχημα, που πήρε τον τραυματία και στη συνέχεια κάποιος γείτονας την πήρε και την ίδια στο νοσοκομείο μαζί με το σύζυγο της. Δυο μέρες αργότερα στον αστυνομικό σταθμό έδωσε κατάθεση. Υπεδείχθη στη μάρτυρα το Τεκμ. Α προς αναγνώριση, όπου αναγνώρισε την κατάθεση της, την οποία υιοθέτησε (Τεκμ. 29). Η μάρτυς εξήγησε πως η ταχύτητα της ήταν πολύ χαμηλή και πως δεν γνώριζε πού βρισκόταν η μοτοσυκλέτα πριν το δυστύχημα αφού δεν είδε τίποτε. Αρνήθηκε δε ότι είπε στον αστυνομικό που διερεύνησε το ατύχημα ότι είδε τη μοτοσυκλέτα προηγουμένως από απέναντι. Ανέφερε ότι είπε στον αστυνομικό για τα φώτα και της απάντησε ότι δεν γίνεται να γράψουν ότι δεν είχε φώτα η μοτόρα και ότι ήταν υπερβολική η ταχύτητα της και πως θα τη στείλει στον αρμόδιο της ηλεκτρομηχανικής υπηρεσίας για έλεγχο. Αυτό είπε στον αστυνομικό και δεν το έγραψε. Αντεξεταζόμενη ανέφερε πως δεν θυμάται ο αστυνομικός να της έδειξε το σχεδιάγραμμα που έκαμε. Όταν της υπεδείχθη η υπογραφή της στο Τεκμ. 19, την αναγνώρισε και συμφώνησε ότι πρέπει να το είδε αφού το υπέγραψε. Συμφώνησε επίσης πως οι πορείες των δύο οχημάτων όπως φαίνονται επί του σχεδιαγράμματος της υπεδείχθηκαν και συμφώνησε. Για πρώτη φορά η ίδια είδε το μοτοποδήλατο ενώ ήταν χαμαί στο δρόμο και δεν ξέρει αν είχε φώτα ή δεν είχε. Η μάρτυς συμφώνησε πως στην κατάθεση της δήλωσε πως υπήρχε ικανοποιητικός φωτισμός στο δρόμο και οδηγούσε με τα φώτα ψηλά, τα οποία έχουν εμβέλεια 20 - 30 μέτρα περίπου. Ρωτήθηκε γιατί υπό τις συνθήκες δεν είδε το μοτοποδήλατο, απάντησε πως δεν ήταν εντελώς ευθεία ο δρόμος, υπήρχε και στροφή. Όταν της υπεδείχθη ότι ο αστυνομικός είπε για ορατότητα 100 μέτρων, είπε ότι μετά το sunfresh είναι σαν στροφή. Συμφώνησε όμως ότι το μοτοποδήλατο δεν το είδε καθόλου, ούτε στα 10, ούτε στα 5 μέτρα. Σε υποβολή ότι δεν πρόσεξε καλά και έστριψε, απάντησε πως είναι το πρώτο δυστύχημα που έχει κάνει, οδηγούσε προσεκτικά και πως ορκίστηκε και δεν λέει ψέματα. Είναι η θέση της ότι πριν στρίψει σταμάτησε όχι εντελώς και ο δρόμος ήταν καθαρός μπροστά και πίσω της και έστριψε με ελαττωμένη ταχύτητα. Σε υποβολή πως ο συνοδηγός της στην κατάθεση του δηλώνει πως σταμάτησε, δήλωσε πως μπορεί και να σταμάτησε από συνήθεια, πάντα σταματά πριν στρίψει. Σε υποβολή ότι είδε τη μοτοσυκλέτα να έρχεται και ξεκίνησε πιστεύοντας ότι μπορούσε να περάσει, απάντησε πως δεν την είδε. Σε υποβολή ότι έστριψε βεβιασμένα και απότομα πριν την στροφή απάντησε πως μετά από δύο μέρες όταν υπέγραφε το σχεδιάγραμμα είχε την έννοια του παιδιού και δεν καταλαβαίνει από σχεδιαγράμματα. Τέλος, σε υποβολή ότι αν ήταν πιο προσεκτική θα έβλεπε το μοτοποδήλατο που ερχόταν από απέναντι της και του έκοψε το δρόμο στρίβοντας απάντησε πως δεν έχει να πει οτιδήποτε. Ως Μ.Υ.3 κατέθεσε ο Αντρέας Αριστοκλέους, σύζυγος της εναγομένης 1 και συνοδηγός της κατά το επίδικο δυστύχημα. Περιέγραψε το δυστύχημα λέγοντας ότι όταν έστριψε η γυναίκα του άκουσαν ένα θόρυβο και δεν ήξεραν τι ήταν και από πού προήρχετο. Ήταν σαν την «πόμπα». Ο ανεμοθώρακας μπροστά του είχε σπάσει, η πόρτα του συνοδηγού είχε πάθει μεγάλη ζημιά και δεν άνοιγε, έτσι κατέβηκε η γυναίκα του και κατέβηκε και ο ίδιος από την πόρτα του οδηγού. Όταν κατέβηκε είδε μια μοτόρα στο δρόμο και ένα νεαρό άτομο μπρούμυτα. Την ίδια ώρα κατάλαβε ότι έγινε δυστύχημα. Τα ρούχα που φορούσε ο νεαρός νομίζει ότι ήταν σκούρου χρώματος. Στη συνέχεια μαζεύτηκε κόσμος και ήλθε ασθενοφόρο το οποίο πήρε τον νεαρό. Τον ίδιο και τη σύζυγο του τους μετέφερε στο νοσοκομείο ένας γείτονας. Κατά το χρόνο του δυστυχήματος δεν υπήρχε τροχαία κίνηση. Τότε ο ίδιος υπηρετούσε ως αστυνομικός. Αφυπηρέτησε την 1.12.
  23. Τη γραπτή κατάθεση του προς την αστυνομία, Τεκμ. Β, αφού την αναγνώρισε ως δική του κατατέθηκε Τεκμ.
  24. Επανέλαβε τη θέση του ότι πριν το δυστύχημα δεν είδε την μοτόρα και δεν ήξερε από πού προήλθε ο θόρυβος μέχρι που κατέβηκε και είδε την μοτόρα. Επίσης είναι η θέση του πως η μοτόρα δεν είχε φως. Ο υπεύθυνος της τροχαίας τον οποίο ρώτησε, του είπε πως μόνο η ηλεκτρομηχανική υπηρεσία μπορεί να ελέγχει τούτο. Επίσης ισχυρίστηκε πως ότι έμαθε από την κατηγορούσα αρχή στην ποινική υπόθεση που αφορούσε τη γυναίκα του ότι δεν είχαν εξακριβώσει αν η μοτόρα είχε φως. Συμφώνησε ότι η γνώση του προέρχεται από το Τεκμ.
  25. Περαιτέρω ήταν η θέση του πως η σύζυγος του οδηγούσε με μηδαμινή ταχύτητα, έστριψε δεξιά, χωρίς να σταματήσει και σταμάτησε μετά τη σύγκρουση. Αντεξεταζόμενος επανέλαβε την ίδια θέση πως η σύζυγος του έστριψε χωρίς να σταματήσει. Συμφώνησε πως υπήρχε αρκετή ορατότητα, δεν είδε τη μοτόρα προηγουμένως και υπέθεσε ότι οδηγείτο με υπερβολική ταχύτητα. Του υπεδείχθη στη γραπτή κατάθεση του Τεκμ. 30 ότι λέει πως η σύζυγος του σταμάτησε, κοίταξε ευθεία και αφού ο δρόμος ήταν καθαρός από οχήματα, άρχισε να στρίβει δεξιά και συμφώνησε πως η αλήθεια είναι όπως περιγράφει στην κατάθεση του, δηλαδή ότι σταμάτησε. Σε υποβολή ότι είναι υπόθεση που κάνει ότι η μοτοσικλέτα δεν είχε φως και κάτι τέτοιο δεν το αναφέρει στη γραπτή του κατάθεση, απάντησε λέγοντας ότι του αστυνομικού του είπαν να γράψει για το φωτισμό και τους είπε όχι. Αυτά τα πράγματα θα τα ελέγξει η ηλεκτρομηχανική υπηρεσία και δεν το έγραψε. Περαιτέρω ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι 2-3 μέρες μετά το δυστύχημα κάποιες κοπέλες στο φούρνο έλεγαν ότι υπάρχουν νεαροί που κάμνουν κούρσες και κόντρες και βρέθηκαν αυτοί οι τυχεροί να δώσει πάνω τους. Δεν ζήτησε να δώσει συμπληρωματική κατάθεση για να το εξετάσει η αστυνομία επειδή δεν ήξερε αν οι κοπέλες ήθελαν να δώσουν κατάθεση. Αξιολόγηση της μαρτυρίας ως προς τις συνθήκες του δυστυχήματος και ευθύνη: Ο ενάγων για να αποδείξει το επίδικο θέμα της ευθύνης κάλεσε ως Μ.Ε.3 τον Αστ. 392 Λουκά Αθανασίου ο οποίος διερεύνησε το επίδικο δυστύχημα. Επίσης κάλεσε ως Μ.Ε.5 την Μαρία Ιακώβου η οποία κατέθεσε στο δικαστήριο το κατηγορητήριο στην ποινική υπόθεση 25646/06 (Τεκ. 23) και τα πρακτικά της υπόθεσης ημερ. 20.9.07 (Τεκ. 24). Ο ενάγων στην μαρτυρία του δεν αναφέρθηκε στις συνθήκες του δυστυχήματος ένεκα του ότι λόγω των σοβαρών τραυματισμών του δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί τα γεγονότα. Σύμφωνα με τον νευρολόγο ψυχίατρο Χριστόδουλο Μέση ο ενάγων έχει πλήρη μετατραυματική αμνησία, για χρονικό διάστημα ενός μηνός μετά το δυστύχημα (Τεκμ. 18). Για την υπεράσπιση κατέθεσαν οι εναγόμενοι 1 και 2 ως Μ.Υ.2 και Μ.Υ.
  26. Πρόκειται για αστική υπόθεση και το δικαστήριο θα πρέπει να καταλήξει σε ευρήματα πάνω στο ζυγό των πιθανοτήτων με βάση τη μαρτυρία που θα κρίνει αξιόπιστη (βλ. Αθανασίου ν. Κουνούνη

(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614). Ενας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός ολικώς ή μερικώς (βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1988)1 Α.Α.Δ. 257, 263, Γεώργιος Λόης κ.α. ν. Χριστιάνας Παύλου
(1998)1 Α.Α.Δ. 1662). Είχα την ευκαιρία κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας να παρακολουθήσω προσεκτικά όλους τους μάρτυρες που κατέθεταν ενώπιον μου και να αξιολογήσω τη συμπεριφορά τους. Επίσης εξέταση και συνεκτίμησα τα τεκμήρια που κατατέθηκαν. Ο Μ.Ε.3 ήταν ο εξεταστής της υπόθεσης, μου έκανε πολύ καλή εντύπωση και δέχομαι την μαρτυρία του. Πιστεύω διερεύνηση με επάρκεια τις συνθήκες του δυστυχήματος και εξήγησε δίδοντας επαρκείς διευκρινίσεις για το Τεκμήριο 20, σχέδιο της σκηνής του δυστυχήματος και για τις φωτογραφίες που έλαβε στην σκηνή του δυστυχήματος (Τεκμ. 22). Η Μ.Ε.5 δεν αντεξετάστηκε συνεπώς δέχομαι την μαρτυρία της. Η μαρτυρία των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.5 συνεκτιμήθηκε με την μαρτυρία των Μ.Υ.2 και Μ.Υ.3 όπως και με τα τεκμήρια και βρίσκω ότι δεν μπορώ να βασιστώ στην μαρτυρία των Μ.Υ.2 και Μ.Υ.3. Πιστεύω η εκδοχή τους είναι κατασκευασμένη. Η Μ.Υ.2, εναγόμενη 1, απέδωσε το γεγονός ότι δεν είδε το μοτοποδήλατο πριν το δυστύχημα στο ότι υπήρχε στροφή στο δρόμο. Τούτο όμως δεν είναι σωστό. Ο Μ.Ε.3 εξήγησε ότι ο δρόμος στη σκηνή είναι ευθύς, η ορατότητα στο σημείο σύγκρουσης υπήρχε άπλετος φωτισμός και η ορατότητα εκτεινόταν 100 μέτρα εκατέρωθεν του. Για πρώτη φορά η Μ.Υ.2 στην κυρίως εξέταση της και ο Μ.Υ.3 κατά την αντεξέταση του αναφέρουν ότι ζήτησαν από τον Μ.Ε.3 να γράψουν στις καταθέσεις τους ότι το μοτοποδήλατο δεν είχε φως και ότι η ταχύτητα του ήταν υπερβολική. Τέτοια ζητήματα δεν τέθηκαν κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.3 για να τα σχολιάσει και δεν γίνονται αποδεκτά. Υπενθυμίζω ότι θέματα τα οποία δεν τίθενται κατά την αντεξέταση του διάδικου και των μαρτύρων του και τα οποία εμφανίζονται για πρώτη φορά στην κύρια εξέταση αντιδίκου ή μάρτυρα του, είναι έκθετα σε απόρριψη διότι δεν δίνεται η ευκαιρία στους μάρτυρες της αντίθετης πλευράς να σχολιάσουν και να εξηγήσουν τα εκ των υστέρων εγερθέντα θέματα. Τέτοια απόρριψη δεν επέρχεται αυτομάτων ως συνέπεια της παράλειψης αυτής, αλλά ως αποτέλεσμα άσκησης δικαστικής κρίσης επί του θέματος. (βλ. Γεωργίου ν. Γεωργίου
(2010)1 Α.Α.Δ. 138, 148, Κούρρης ν. Παπαδόπουλου
(1998)1 Α.Α.Δ.1147 και Σκάρος ν. Χριστοδούλου
(1998)1 Α.Α.Δ. 291). Περαιτέρω η θέση της υπεράσπισης ότι ο ενάγων έτρεχε, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Αυτή στηρίζεται σε απλή εικασία επειδή ο ενάγων τραυματίστηκε σοβαρά και η σύγκρουση ήταν σφοδρή. Είναι νομολογημένο ότι η ταχύτητα οχήματος πρέπει να αποδεικνύεται αντικειμενικά είτε με βάση μαρτυρία εμπειρογνώμονα είτε με βάση ίχνη τροχοπέδησης που αφήνει το όχημα πριν την σύγκρουση. Στην απουσία τέτοιας μαρτυρίας είναι ανεπίτρεπτο στο Δικαστήριο να μετατρέψει τον εαυτό του σε εμπειρογνώμονα ως προς την ταχύτητα (βλ. απόφαση υπό Ναθαναήλ. Δ. στην υπόθεση Χρυσοστόμου ν. Cameron
(2010)1 A.A.Δ. 1992, 2002, 2003, 2004). Σύμφωνα με το Τεκμ. 23 η εναγομένη 1 κατηγορήθηκε στην ποινική υπόθεση 25646/2006 ότι την 10.7.2006 ενώ οδηγούσε το μηχανοκίνητο όχημα με αρ. εγγραφής VK529 στη Μισιαούλη & Καβάζογλου δεν κατέβαλε την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή. Σύμφωνα με το πρακτικό της υπόθεσης ημερ. 20.9.2007 (Τεκμ. 24). Η εναγόμενη 1 παραδέχτηκε ενοχή στην κατηγορία. Σύμφωνα με τα γεγονότα στις 10.7.2006 και περί ώρα 23.05 η κατηγορούμενη οδηγούσε το διπλοκάμπινο αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής VK529 στην οδό Μισιαούλη & Καβάζογλου στη Λεμεσό έχοντας ανατολική κατεύθυνση και είχε ως συνοδηγό το σύζυγο της, μπαίνοντας στη συμβολή με την οδό Ίωνα Δραγούμη στρίβοντας δεξιά να εισέλθει στην εν λόγω οδό ανέκοψε την πορεία και συγκρούστηκε με το εξ' αντιθέτου ερχόμενο μοτοποδήλατο αγνώστων στοιχείων που οδηγούσε ο Μάρτυρας 1 στο κατηγορητήριο. Ο ισχυρισμός ότι το μοτοποδήλατο δεν είχε φώτα δεν κατέστη δυνατό να επαληθευτεί καθότι έσπασαν με τη σύγκρουση. Η δικηγόρος της κατηγορούμενης στα γεγονότα που ανέφερε για μετριασμό της ποινής δεν υποστήριξε ότι το μοτοποδήλατο δεν είχε φώτα. Όπως έχει υποδειχθεί στην υπόθεση Πουρίκκος ν. Βασιλείου
(1993)1 Α.Α.Δ.256, η παραδοχή ενοχής σε ποινική υπόθεση αποτιμάται σε συνάρτηση προς τα γεγονότα που θεωρήθηκαν ότι στοιχειοθετούν το αδίκημα, για να αξιολογηθεί η αποδεικτική σημασία της στην αστική δίκη. Ως προς τις συνθήκες του δυστυχήματος με βάση την αποδεκτή μαρτυρία και τα γεγονότα που παραδέχθηκε η εναγομένη 1 στο ποινικό δικαστήριο βρίσκω ότι η εναγομένη 1 στην 10.7.2006 και ώρα 23.05 οδηγούσε το διπλοκάμπινο αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής VK529 με ανατολική κατεύθυνση επί της οδού Μισιαούλη και Καβάζογλου στη Λεμεσό και ο ενάγων οδηγούσε μοτοποδήλατο επί της ιδίας οδού με αντίθετη κατεύθυνση. Η εναγόμενη 1 αφού έδειξε την πρόθεση της με τον σηματοδότη του αυτοκινήτου της ότι θα επιχειρούσε στροφή δεξιά, χωρίς να σταματήσει έστριψε δεξιά να εισέλθει σε πάροδο, στην οδό Ίωνος Δραγούμη, με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του εξ' αντιθέτου ερχόμενου μοτοποδηλάτου το οποίο οδηγούσε ο ενάγων, με αποτέλεσμα τα δύο οχήματα να συγκρουστούν στο σημείο Χ το οποίο βρίσκεται 6.50 μέτρα από την βόρεια πλευρά του 10.40 μέτρων πλάτους δρόμο. Δηλαδή το σημείο σύγκρουσης βρίσκεται 1.30 μέτρα εντός της αντίθετης λωρίδας σύμφωνα με την πορεία της εναγόμενης 1. Από την θέση του σημείου σύγκρουσης φαίνεται ότι η εναγόμενη 1 έκαμε βεβιασμένη στροφή δεξιά για να εισέλθει στην οδό Ίωνος Δραγούμη. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο οχημάτων έγινε μεταξύ της πόρτας του συνοδηγού και του αριστερού μπροστινού μέρους του αυτοκινήτου με το μπροστινό μέρος του μοτοποδηλάτου. Με την σύγκρουση το μπροστινό φανάρι και η λάμπα του μοτοποδηλάτου που πριν το δυστύχημα λειτουργούσαν έσπασαν. Στη σκηνή του δυστυχήματος υπήρχε πολύ καλός φωτισμός, ο δρόμος είναι ευθύς για απόσταση πέραν των 100 μέτρων και οι δύο οδηγοί μπορούσαν να δουν ο ένας τον άλλο. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ: Ως προς τη νομική πτυχή της εξέτασης και διακρίβωσης αμέλειας, συντρέχουσας αμέλειας και του καταμερισμού της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων, ο Στυλιανίδης, Δ. (όπως ήταν τότε), στη Μαυρίδης ν. Dharaghji κ.α.
(1990)1 Α.Α.Δ. 1013, σελ. 1023, 1024 ανέφερε τα εξής: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα άρθρα 51, 57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου, όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lane [1988] 2 All E.R. 961, η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση Miraflores and The Abadesa [1967] 1 All E.R. 672, 677, είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ εναγομένων, από τη μια, και ενάγοντα, από την άλλη, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. Εάν επιδόθηκαν ειδοποιήσεις, με βάση το Άρθρο 64 και τη Δ.10, θ.12
(1)των Διαδικαστικών Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, προχωρεί στον καταμερισμό της ευθύνης και στον καθορισμό του ποσοστού της συνεισφοράς ή αποζημίωσης μεταξύ των εναγομένων.» Στον καταμερισμό της ευθύνης μεταξύ των δυο οδηγών οι καθοριστικοί παράγοντες είναι η υπαιτιότητα και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δυο οδηγών της σύγκρουσης και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης [βλ. Χαραλάμπους ν. Στυλιανού
(1991)1(Α) Α.Α.Δ. 284]. Ως προς τις έννοιες της αμέλειας, συντρέχουσας αμέλειας και στον καθορισμό της ευθύνης ο Γ. Πικής, Π. (όπως ήταν τότε) στη Φιλίππου κ.α. ν. Παναγή κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 1275, αναφέρει τα εξής: «Ο οδηγός αυτοκινήτου έχει καθήκον να μεριμνά για την ασφάλεια παντός άλλου προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο και να λαμβάνει προφυλάξεις, προς αποτροπή προβλεπτών κινδύνων. Ανάλογο καθήκον έχει ο οδηγός για την προστασία της ασφάλειας του ιδίου και της περιουσίας του έναντι προβλεπτών κινδύνων. Παραλείψεις για την προστασία της ασφάλειας τρίτου καθιστούν τον οδηγό ένοχο αμέλειας και παραλείψεις για την ασφάλεια του ιδίου τον καθιστούν ένοχο συντρέχουσας αμέλειας. Αμέλεια και συντρέχουσα αμέλεια των οδηγών οχημάτων που συγκρούονται, προσμετρούν στον καθορισμό της ευθύνης, ανάλογα με το βαθμό που οι παραλείψεις εκατέρου συμβάλλουν στην πρόκληση της ζημιάς. Και στις δυο περιπτώσεις, το κριτήριο για την απόδοση ευθύνης είναι το προβλεπτό του κινδύνου και παραλείψεις για τη λήψη προστατευτικών μέτρων για την αποφυγή του.» Ο Γ. Πικής, Π. (όπως ήταν τότε) επισημαίνει στην Κυριάκου κ.α. ν. Κανάρη
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ. 1436: «Η αμέλεια είναι ζήτημα πραγματικό και όχι θεωρητικό. Εξετάζεται σε κάθε περίπτωση η γενεσιουργός αιτία και ότι πραγματικά επέδρασε στην πρόκληση του δυστυχήματος. Προϋπόθεση για την απόδοση ευθύνης αποτελεί η επενέργεια αμελούς πράξης στην πρόκληση του δυστυχήματος ως θέμα άμεσης αιτιώδους σχέσης μεταξύ της πράξης και του δυστυχήματος.» Η συντρέχουσα αμέλεια, όπως λέχθηκε και στην Θεόδωρος Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.ά.
(2011)1 Α.Α.Δ. 1325, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά στο καθήκον αυτοπροστασίας του με την επίδειξη ανάλογης επιμέλειας. Το βάρος της απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147, παρ. 3-11). Στη Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου και άλλου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, η έννοια της αμέλειας, καθορίστηκε ως εξής: «Η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Συναφώς, θα υπενθυμίζαμε πως, γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Elpiniki Panayiotou v. Georghios Kyriakou Mavrou
(1970)1 C.L.R. 215.» Στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Μπίλη
(1998)1 Α.Α.Δ. 164, 172, υποδείχθησαν τα εξής: «Το γεγονός ότι ο εφεσείων προτού εισέλθει στη διασταύρωση δεν αντελήφθηκε την παρουσία του εφεσίβλητου στο δρόμο μολονότι είχε ελεύθερο πεδίο ορατότητας, υποδηλώνει παράλειψη επίδειξης της προσοχής που επιβάλλει το καθήκον επιμέλειας του οδηγού. Παράλειψη εκπλήρωσης αυτού του καθήκοντος συνιστά αμέλεια.» Υπενθυμίζω ότι η υποχρέωση τήρησης δέουσας παρατηρητικότητας βαρύνει τους οδηγούς πάντοτε και υπό όλες τις περιστάσεις (βλ. Constantinou v. Katsouris and Another
(1975)1 C.L.R. 188, 192). Η συμπεριφορά δε ενός οδηγού, εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου, δηλαδή με βάση την αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχόμενου οδηγού [βλ. Μαρκαντώνης ν. Δημάκη
(1989)1 C.L.R. 387] και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ποικίλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Το καθήκον για λήψη προφυλακτικών μέτρων διαφαίνεται κατά τη λογική πρόβλεψη [βλ. Βίκης ν. Νεοφύτου
(1990)1 Α.Α.Δ. 345]. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια. (βλ. Σωκράτους v. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 1). Υπό το φως των πιο πάνω ευρημάτων μου και των νομικών αρχών πιστεύω η γενεσιουργός αιτία του δυστυχήματος ήταν η ενέργεια της εναγομένης 1 να στρίψει απότομα δεξιά και να εισέλθει στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, σχεδόν κάθετα στο δρόμο χωρίς να λάβει προς τούτο τα δέοντα μέτρα για να καταστήσει ασφαλή την ενέργεια της, με αποτέλεσμα να αποκόψει την ελεύθερη πορεία του ενάγοντος και να επέλθει η σύγκρουση. Το γεγονός ότι δεν άσκησε καλή παρατηρητικότητα ώστε να αντιληφθεί την παρουσία του ενάγοντος στο δρόμο, ενώ μπορούσε, υποδηλώνει επίσης ότι η εναγόμενη 1 ήταν αμελής και ευθύνεται για το δυστύχημα και τον τραυματισμό του ενάγοντος έναντι του οποίου είχε καθήκον επιμέλειας. Προφανώς η απόσταση από την οποία ο ενάγων είδε την εναγόμενη 1 να του αποκόπτει το δρόμο ήταν μικρή γιατί δεν είχε την ευχέρεια να προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια προς αποφυγή της σύγκρουσης. Η ξαφνική είσοδος της εναγομένης 1 στην δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας σε σχέση με την πορεία της ήταν η μοναδική αιτία της σύγκρουσης των δύο οχημάτων. Ο ενάγων δεν συνέβαλε καθόλου στην πρόκληση του δυστυχήματος και των ζημιών. Η αλλαγή πορείας του αυτοκινήτου ήταν κατά λογική πρόβλεψη απροσδόκητη. Πριν από την αλλαγή πορείας ο ενάγων δεν είχε καθήκον επιμέλειας έναντι της εναγομένης. Το καθήκον αυτό ηγέρθη όταν η εναγομένη 1 άρχισε να κατευθύνεται προς την πλευρά του ενάγοντος. Ο προσεκτικός οδηγός δεν έχει καθήκον να λάβει αποτρεπτικά μέτρα πριν την εκδήλωση του κινδύνου. Η μικρή απόσταση που χώριζε τα δύο οχήματα ήταν τέτοια που εκμηδένιζε τις δυνατότητες του ενάγοντος να λάβει οποιαδήποτε μέτρα για αποφυγή της σύγκρουσης. Λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι και τα δύο οχήματα εκινούντο σε συνάρτηση με την αγωνία της επικείμενης σύγκρουσης. Η εναγόμενη 1 φέρει το βάρος απόδειξης να τεκμηριώσει ότι τα τραύματα του ενάγοντος θα αποφεύγοντο ή θα ήταν μικρότερης έκτασης εάν έφερε προστατευτικό κράνος. Δεν θα αποδοθεί συντρέχουσα αμέλεια στον ενάγοντα εάν το Δικαστήριο δεχθεί ότι έστω και εάν έφερε κράνος θα είχε υποστεί τα τραύματα. Στην παρούσα υπόθεση ελλείπει η μαρτυρία ότι ο ενάγων δεν έφερε προστατευτικό κράνος, πέραν τούτου ελλείψει οποιαδήποτε ιατρικής ή άλλης μαρτυρίας ότι η παράλειψη αυτή πράγματι προκάλεσε τον τραυματισμό του ή επέδρασε σ' αυτόν παραμένει επιστημονικά αστήρικτο το κατά πόσο αν φορούσε κράνος δεν θα είχε τα τραύματα του ή θα ήταν μικρότερης έκτασης. (βλ. Αζοφ ν. Προδρόμου κ.ά.
(2006)1 Α.Α.Δ. 331). Η υπεράσπιση αναφέρθηκε στις υποθέσεις Κωνσταντίνου ν. Παπαγιώτου Π.Ε. 346/2008 ημερ. 12.9.2011, Θεοφάνους κ.ά. ν. Κουρουκλά κ.ά.
(2006)1 Α.Α.Δ. 528, Νικολάου ν. Καϊμακκάμη κ.ά
(2004)1 Α.Α.Δ. 570, όπου καταμερίστηκε ευθύνη και στον μοτοποδηλάτη σε ποσοστά 35% και 25% και εισηγήθηκε το ίδιο και στην παρούσα υπόθεση. Η παρούσα όμως υπόθεση διαφέρει των πιο πάνω επειδή δεν έχει τεκμηριωθεί η απουσία φωτισμού στο μοτοποδήλατο ούτε ότι εκινείτο με μεγάλη ταχύτητα. Εκ προστήσεως ευθύνη του εναγομένου 2. Σύμφωνα με τα αποδεκτά γεγονότα ο εναγόμενος 2, σύζυγος της εναγομένης 1, ήταν ο ιδιοκτήτης του διπλοκάμπινου αυτοκινήτου με αρ. εγγραφής VK529 το οποίο κατά τον επίδικο χρόνο οδηγούσε η εναγομένη 1 και στο οποίο ο ίδιος ήταν συνοδηγός. Όπως έχει υποδειχθεί στην Demosthenous v. Katsourides
(1988)1 C.L.R. 665, 670: «Η νομική κατάσταση που δημιουργείται από την εκ προστήσεως ευθύνη ενός προσώπου για την αμέλεια άλλου, έχει συζητηθεί σε πληθώρα αποφάσεων τόσο των Δικαστηρίων της Αγγλίας όσο και της χώρας μας. Ειδικότερα με το ζήτημα της εκ προστήσεως ευθύνης του ιδιοκτήτη αυτοκινήτου για την αμέλεια του οδηγού καταπιάστηκε το Δικαστήριο των Λόρδων στην υπόθεση Morgans v. Launchbury and other [1972] 2 All E.R. 606. Η απόφαση αυτή υιοθετήθηκε και εφαρμόστηκε από το Εφετείο μας στην υπόθεση Hellenic Mining Co. Ltd. v. Galaxy Tours Ltd
(1978)Ι Α.Α.Δ. σελ. 414, όπου παρατίθενται εκτεταμένα αποσπάσματα από τις αποφάσεις των Λόρδων Δικαστών, ώστε να μη χρειάζεται να τα επαναλάβουμε παρά μόνο να παραπέμψουμε στις δυο αυτές αποφάσεις και στην Στυλιανού & Άλλος ν. Πέτρου
(1984)1 Α.Α.Δ.
  1. Θα κάμουμε μόνο ειδική αναφορά σε μερικές γραμμές από την απόφαση του Λόρδου Wilberforce γιατί κατά τη γνώμη μας συνοψίζουν, με ενάργεια τη νομική αρχή. «For I regard it as clear that in order to fix vicarious liability on the owner of a car in such a case as the present, it must be shown that the driver was using it for the owner's purposes under delegation of a task or duty». .......................................................................... Η ύπαρξη ή μη της εκ προστήσεως ευθύνης καταδείχνεται μετά την αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού. Το θέμα αυτό έχει συζητηθεί, και ειδικότερα πάλι σε ότι αφορά την εκ προστήσεως ευθύνη ιδιοκτήτη αυτοκινήτου, που οδηγείται από άλλο πρόσωπο, στην υπόθεση Rambanran v. Gurrunharran [1971] 1 All E.R.
  2. Στην απόφαση - γνωμοδότηση του Ανακτοσυμβουλίου της Αγγλίας έγινε αναφορά στη νομολογία που ισχύει πάνω στο ζήτημα και κατέληξε στο συμπέρασμα πως απόδειξη της ιδιοκτησίας του αυτοκινήτου, αποτελεί, ελλείψει άλλου, κάποιο υλικό μαρτυρίας, βάσει του οποίου το Δικαστήριο ανάλογα με τα γεγονότα στην κάθε υπόθεση, μπορεί να συναγάγει την εκ προστήσεως ευθύνη του ιδιοκτήτη.» Στην προκειμένη υπόθεση το συμπέρασμα το οποίο μπορεί να εξαχθεί από την συγκατάθεση για οδήγηση του αυτοκινήτου του από την σύζυγο (εναγόμενη 1) ενώ ο ίδιος βρισκόταν εντός του αυτοκινήτου σαν συνοδηγός, στην απουσία μαρτυρίας περί του αντιθέτου, ο έλεγχος του αυτοκινήτου παρέμεινε στον ίδιο τον εναγόμενο 2 ο οποίος είναι υπεύθυνος εκ προστήσεως για τη ζημιά που προκάλεσε η σύζυγος του που οδηγούσε με την συγκατάθεση του. (βλ. το σύγγραμμα Βingham and Berrymans' Motor Claims Cases 10th ed., σελ. 158-159 και τις αποφάσεις Samson v. Aitchison
(1912)A.C. 844 και Pratt v. Patrick
(1924)1 K.B.488). Aποζημιώσεις: Όπως υποδεικνύεται στην Λεριός v Αλεξίου κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1195, 1219, στην απόφαση της Δικαστικής Επιτροπής της Βουλής των Λόρδων στην Cookson v Knowles
(1978)2 ALL E.R. 604, εξηγείται πως κατά κανόνα, σε περιπτώσεις ατυχημάτων, οι αποζημιώσεις πρέπει να υπολογίζονται σε δύο μέρη. Το πρώτο για την απώλεια ως την ημέρα της δίκης και το δεύτερο για την απώλεια από εκεί και πέρα. Οι απώλειες των εισοδημάτων μέχρι την ημερομηνία της ακρόασης επιδικάζονται υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων και οι υπόλοιπες υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων (βλ. την Γενικός Εισαγγελέας κ.α. v. Στυλιανού κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ.1718, 1739 με αναφορά στην Fysco Contructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1030 και στη Μιχαήλ v. Συκοπετρίτης
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, πρώτα θα προχωρήσω στην αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας και στον καθορισμό των σωματικών βλαβών και των συνεπειών τους. Στη συνέχεια δε, στον υπολογισμό του ύψους του ποσού των γενικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία, απώλεια ανέσεων και απολαύσεων της ζωής του ενάγοντος, ειδικών ζημιών και απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων του. Πέραν του ενάγοντος (Μ.Ε.2) για τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο ενάγων κατέθεσαν ο ορθοπεδικός χειρούργος Χριστόφορος Σολομωνίδης (Μ.Ε.1) ο οποίος ήταν ένας από τους θεράποντες γιατρούς του ενάγοντος ο οποίος κατέθεσε τρεις ιατρικές εκθέσεις (Τεκμ. 1, 2, 3) που εξέδωσε ο ίδιος και την μαγνητική τομογραφία του αριστερού γόνατος του ενάγοντος ημερ. 25.6.2012 (Τεκμ. 4). Κατέθεσε επίσης ο έτερος των θεραπόντων γιατρών του ενάγοντος, ο ορθοπεδικός χειρούργος Φίλιππος Σιμιλλίδης ο οποίος ετοίμασε και κατέθεσε τέσσερις ιατρικές εκθέσεις (Τεκμ. 7). Εκ μέρους της ασφαλιστικής εταιρείας των εναγομένων κατέθεσε ο ορθοπεδικός χειρούργος Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1) ο οποίος ετοίμασε και κατέθεσε δύο ιατρικές εκθέσεις Τεκμ. 27 και Τεκμ. 28. Κατατέθηκαν επίσης με παραδεκτό το περιεχόμενο τους οι ιατρικές εκθέσεις του νευρολόγου ψυχίατρου Ηλία Νικολαϊδη ημερ. 19.10.09 (Τεκμ. 13) και ημερ. 3.8.12 (Τεκμ. 14) της ψυχολόγου Ράνιας Μιχαηλίδου (Τεκμ. 10) και του νευρολόγου ψυχίατρου Χριστόδουλου Μέση ημερ. 21.9.13 (Τεκμ. 18). Το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να ακούσει τους πιο πάνω μάρτυρες και να παρακολουθήσει τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα και είναι σε θέση να αξιολογήσει την αξιοπιστία τους. Επίσης έχει συσχετίσει, αντιπαραβάλει και διερευνήσει την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων συνεκτιμώντας την προφορική μαρτυρία με τα τεκμήρια που κατατέθηκαν και τις θέσεις που προβάλλουν οι διάδικοι στα δικόγραφα τους. Εξέτασα την μαρτυρία του ενάγοντος με προσοχή και σε συνάρτηση με τη μαρτυρία των θεραπόντων γιατρών του που κάλεσε, ως επίσης την μαρτυρία των γιατρών μεταξύ τους και του ιατρού που κάλεσε η υπεράσπιση. Ο ενάγων μου έδωσε την εντύπωση φιλαλήθη μάρτυρα, η μαρτυρία του οποίου όσον αφορά τους τραυματισμούς του επιβεβαιώθηκε από τους γιατρούς που κάλεσε οι οποίοι μου έδωσαν την εντύπωση αξιόπιστων και απόλυτα αντικειμενικών μαρτύρων. Ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου, ο οποίος κλήθηκε από την ασφαλιστική εταιρεία των εναγομένων, επιχείρησε να υποβοηθήσει τις συνέπειες των τραυμάτων του ενάγοντος. Όπου η μαρτυρία του πιο πάνω γιατρού διαφέρει της μαρτυρίας των θεραπόντων γιατρών του ενάγοντος θα αγνοηθεί. Το Δικαστήριο θα βασιστεί στη μαρτυρία του ενάγοντος και των θεραπόντων γιατρών του οι οποίοι ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση τους, κυρίως όμως δεν υποβλήθηκαν σ' αυτούς για σχολιασμό οι θεωρίες, πιθανότητες και ποσοστά που ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου κατέθεσε. Το Δικαστήριο δεν είναι διατεθειμένο να προσδώσει οποιαδήποτε βαρύτητα στα Τεκμήρια 6, 8, 9, 11, 12, 15, 17 εφόσον αποτελούν εξ' ακοής μαρτυρία και ήταν εφικτό ο ενάγων να είχε κλητεύσει ως μάρτυρες στη διαδικασία τα πρόσωπα που έκαμαν την αρχική δήλωση και δεν το έπραξε. Σύμφωνα με το άρθρο 27
(1)του περί Αποδείξεως Νόμου, κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που θα προσδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του όλες τις περιστάσεις και ειδικότερα με βάση το εδάφιο
(2)του ίδιου άρθρου μπορεί να λάβει υπόψη του και το κατά πόσο θα ήτα εύλογο και εφικτό, ο διάδικος που είχε προσαγάγει τη μαρτυρία, να είχε κλητεύσει ως μάρτυρα στη διαδικασία, το πρόσωπο που προέβηκε στη δήλωση (βλ. Κολάνη ν. Ταμπούρα
(2010)1 Α.Α.Δ. 1108, 1124). Υπενθυμίζω ότι η κατάθεση ενός εγγράφου χωρίς ένσταση δεν σημαίνει παραδοχή οποιαδήποτε φύσεως (βλ. Ελληνική Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ ν. Ε.Τ. Αutospares Enterprises κ.ά.
(1998)1 Α.Α.Δ.849 και Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ ν. Σαλλούμης κ.α.
(2006)1 Α.Α.Δ.1347). Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και τα παραδεκτά γεγονότα βρίσκω ότι ο ενάγων συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος υπέστη τα εξής: Α. Κρανιοεγκεφαλικά τραύματα και κατάλοιπα: Τα πιο πάνω έχουν συμφωνηθεί και κατατέθησαν εκ συμφώνου ιατρικές εκθέσεις των γιατρών του ενάγοντος, νευρολόγου-ψυχίατρου Δρ. Ηλία Νικολαϊδη (Τεκμ. 13 και 14), της ψυχολόγου Ράνιας Μιχαηλίδου (Τεκμ. 10), ως και ιατρική έκθεση του νευρολόγου ψυχιάτρου Δρ. Χριστόδουλου Μέση (Τεκμ. 18). Ο ενάγων επισκέφθηκε τον γιατρό Ηλία Νικολαϊδη για πρώτη φορά στις 29.10.
  1. Δεν θυμόταν το ατύχημα και δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί. Είχε θετικό σημείο Romberg και ελαφρό οριζόντιο νυσταγμό. Ήταν ανυπόμονος με διαταραχές ύπνου και γενικά μελαγχολικός με συμπτώματα μετατραυματικού συνδρόμου. Εστάλη για HEΓραφικό έλεγχο λόγω της κλινικής του εικόνας, το οποίο ήταν παθολογικό με νευρομυϊκή δυσλειτουργία ιδίως στο αριστερό ημισφαίριο με επέκταση στο δεξιό ημισφαίριο. Ετέθη σε αγωγή που δεν ακολούθησε συστηματικά. Τρία χρόνια μετά το ατύχημα έγινε δεύτερο εγκεφαλογράφημα που έδειξε εγκεφαλική βλάβη, ιδίως αριστερά μετωπιαίας και αύξηση των Θ κυμάτων κατά την υπερπνοία. Χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση και συχνή επανεκτίμηση και με εγκεφαλογραφικό έλεγχο. Ο ενάγων εκτός των άλλων κατά το ατύχημα υπέστη εγκεφαλική βλάβη - θλάση και διάσειση με ΗΕΓραφικά ευρήματα. Χρειάζεται χρονιαία παρακολούθηση και θεραπεία. Οι χειρουργικές επεμβάσεις, ο πόνος και η ταλαιπωρία που υπέστη είχαν και θα έχουν σαφείς επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική του σφαίρα. Οι ουλές επίσης σε όλο του το σώμα, ιδίως στο μέτωπο, έχουν ψυχολογικές επιπτώσεις. Η εγκεφαλική διάσειση, θλάση, οι ψυχικές και νευρολογικές επιπτώσεις θα είναι δια βίου. Χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή για τη ρύθμιση των εγκεφαλικών του ρυθμών και αφαιρέσεων, όμως δεν συνεργάζεται ικανοποιητικά και δείχνει βαθμό νοσοαγνωσίας, αδιαφορία, απάθεια. Εξετάστηκε 14 φορές και έγινε τεράστια προσπάθεια να ξεκινήσει μια θεραπεία. Επήλθε βελτίωση, όμως σε κάθε διακοπή της θεραπείας παρουσιάζει υποτροπή, κυρίως όταν παρουσιάζεται κάποιο δυσάρεστο γεγονός. Χαρακτηριστικά των αλλαγών της προσωπικότητας και συμπεριφοράς του είναι η συναισθηματική αστάθεια, κατάθλιψη, έκρηξη θυμού, εκπτώσεις της ηθικής, παρορμητική συμπεριφορά, υπερβολική ευερεθιστικότητα και διαταραχές συναισθήματος. ΗΕΓράφημα ημερ. 22.1.2011 είναι παθολογικό. MRI εγκεφάλου ημερ. 20.6.2012 έδειξε παλαιές αμφοτερόπλευρες θλάσεις στους μετωπιαίους λοβούς, αιμορραγικές στικτές, μικρές θλάσεις και στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, γλοίωση στις μετωπιαίες περιοχές. Τα πιο πάνω εξηγούν τις αλλαγές στη συμπεριφορά και τα επακόλουθα νευροψυχιατρικά ευρήματα και προβλήματα. Η θεραπεία πρέπει να συνεχιστεί και η κατάσταση του θεωρείται χρόνια, δύσκολη και πτωχής πρόγνωσης. Οι πιθανότητες να ασχοληθεί στο μέλλον κατά σοβαρό τρόπο με οποιαδήποτε μορφή εργασίας είναι μειωμένες σε μεγάλο βαθμό έως ελάχιστες. Σύμφωνα με το Τεκμ. 10, ημερ. 27.9.07, ο ενάγων διαγνώστηκε με κλινική κατάθλιψη και διαταραχή μετά από ψυχολογικό στρες, τα αίτια του οποίου είναι το δυστύχημα. Λαμβάνει ψυχολογική στήριξη από τις 30.7.
  2. Λόγω της κατάθλιψης είναι αδύνατο να συμμετέχει με συγκέντρωση στην καθημερινή του ζωή. Σύμφωνα με το Τεκμ. 18, ημερ. 21.9.2013, ο ενάγων εξετάστηκε από τον νευρολόγο ψυχίατρο Δρ. Χριστόδουλο Μέση στις 17.9.2013, ο οποίος αποδίδει την εικόνα που εμφανίζει η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου ημερ. 20.6.2012, η οποία έδειξε παραεγκεφαλικές αλλοιώσεις με γλοίωση σε αμφότερους τους μετωπιαίους λοβούς και στικτές εστίες με εναπόθεση αιμοσιδηρίνης στις υποφλοιώδεις περιοχές αμφότερων των ημισφαιρίων στη σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση που υπέστη ο ενάγων κατά το ατύχημα. Κατά την πιο πάνω επίσκεψη του ο ενάγων παρουσίαζε μια εικόνα χωρίς συναισθηματικές μεταπτώσεις αλλά με εμφανή συμπτώματα απογοήτευσης για την μελλοντική επαγγελματική και κοινωνική του αποκατάσταση. Λαμβάνει φαρμακευτική και άλλη θεραπεία. Η κοινωνική του ζωή είναι περιορισμένη λόγω των προβλημάτων συμπεριφοράς του που χαρακτηρίζεται από ευερεθιστικότητα, ξεσπάσματα και ενίοτε αντικοινωνικές ενέργειες. Η νευρολογική εξέταση του δεν παρουσίασε εστιακές ανωμαλίες. Οι πολλαπλές ουλές με πιο εμφανή αυτή στο αριστερό φρύδι και μέτωπο, έχουν ανάλογη ψυχολογική επίπτωση. Το συμπέρασμα του Δρος Χριστόδουλου Μέση είναι ότι ο ενάγων υπέστη σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση με μόνιμες εγκεφαλικές βλάβες, ιδίως στους μετωπιαίους λοβούς. Αυτές έχουν σαν επακόλουθο τις νοητικές και συναισθηματικές εκπτώσεις που περιγράφονται ανωτέρω. Θα πρέπει να θεωρούνται μόνιμες σε μεγάλο βαθμό και σε συνδυασμό με τα ορθοπεδικά προβλήματα τον καθιστούν ανίκανο για χειρονακτική ή άλλη υπεύθυνη εργασία. Β. Ορθοπεδικά τραύματα και κατάλοιπα: Ο ενάγων από τη σκηνή του δυστυχήματος μεταφέρθηκε στο Τ.Ε.Π.Α. του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού σε πολύ σοβαρή κατάσταση, με διάγνωση πολυτραυματίας, πολυκαταγματίας, κρανιοεγκεφαλική κάκωση και κλίμακα Γλασκώβης 7/
  3. Διασωληνώθηκε αμέσως και του χορηγήθηκαν ενδοφλέβια υγρά και αίμα. Του έγινε ακτινολογικός έλεγχος όπου υπήρχε υποψία κατάγματος και αξονική τομογραφία εγκεφάλου, θώρακα, κοιλιάς και πυέλου, καθώς και στη σπονδυλική στήλη. Διαπιστώθηκαν οι ακόλουθες κακώσεις:
  4. Μεγάλα αιματώματα στον αριστερό λαγονοψοϊτη, αριστερούς γλουτιαίους μυς και αριστερό ραπτικό μυ.
  5. Συντριπτικό ανοικτό κάταγμα του αριστερού μηριαίου.
  6. Κάταγμα έξω μηριαίου κονδύλου αριστερού μηριαίου.
  7. Ανοικτό συντριπτικό κάταγμα τύπου Monteggia του δεξιού αντιβραχίου.
  8. Κάταγμα αριστερής κλείδας.
  9. Κάταγμα στυλοειδούς απόφυσης αριστερής ωλένης και κάκωση συνδέσμων της κάτω κερκιδολενικής άρθρωσης.
  10. Κάταγμα δεξιών ηβικών κλάδων λεκάνης.
  11. Μεγάλο θλαστικό τραύμα με απώλεια δέρματος του δεξιού αγκώνα, αντιβραχίου και πηχεοκαρπικής.
  12. Πολλαπλά θλαστικά τραύματα μετώπου κεφαλής και άκρων, κυρίως αριστερού άνω άκρου. Νοσηλεύτηκε στη μονάδα εντατικής θεραπείας διασωληνωμένος. Αποσωληνώθηκε στις 12.7.2006 και στις 14.7.2006 μεταφέρθηκε στο ορθοπεδικό τμήμα για συνέχιση της θεραπείας του. Η επικοινωνία του ήταν περιορισμένη για όλο το διάστημα της νοσηλείας του και σχεδόν συνέχεια ήταν σε κατάσταση υπνηλίας με τα ζωτικά του σημεία όμως να παραμένουν σε καλή κατάσταση. Παρακολουθείτο από παθολόγο, καρδιολόγο, νευρολόγο, ψυχίατρο και οφθαλμίατρο για έλεγχο των αντιστοίχων οργανικών συστημάτων. Με τη βελτίωση της κλινικής του κατάστασης αποφασίστηκε η χειρουργική αντιμετώπιση των καταγμάτων. Υποβλήθηκε στις ακόλουθες χειρουργικές επεμβάσεις:
  13. Την ημέρα του ατυχήματος έγινε καθαρισμός και συρραφή τραυμάτων και ακινητοποίηση των καταγμάτων του αριστερού μηριαίου και του αριστερού άνω άκρου.
  14. Στις 21.7.2006 έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος της διάφυσης του αριστερού μηριαίου και ακινητοποίηση με πλάκα DCP 16 οπών. Έγινε ανοικτή ανάταξη και ακινητοποίηση του κατάγματος της ωλένης με πλάκα DCP 8 οπών και 7 βίδες, έγινε χειρουργικός καθαρισμός των τραυμάτων του αριστερού άνω άκρου.
  15. Στις 7.8.2006 έγινε ανοικτή ανάταξη και ακινητοποίηση του κατάγματος του έξω μηριαίου κονδύλου με δύο βίδες. Ακολούθησε νοσηλεία μέχρι επούλωσης των τραυμάτων και αφαίρεση των χειρουργικών ραφών καθώς και σταδιακής κινητοποίησης με τροχοκάθισμα και ακολούθως με πατερίτσες. Εξήλθε του νοσοκομείου στις 21.8.2006 με οδηγίες να παρακολουθείται στα εξωτερικά ιατρεία. Υπεβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα για αποκατάσταση της μυοσκελετικής του λειτουργίας. Από τον Δρα Σιμιλλίδη διενεργήθηκαν οι ακόλουθες χειρουργικές επεμβάσεις:
  16. Στις 21.7.2010 στην πολυκλινική Υγεία έγινε αρθροσκόπηση στο αριστερό γόνατο και αφαίρεση των δύο βιδών που είχαν τοποθετηθεί για το κάταγμα του έξω μηριαίου κονδύλου.
  17. Στις 27.1.2012 στην πολυκλινική Υγεία έγινε (α) αφαίρεση πλάκας και 15 βιδών από το αριστερό μηριαίο, (β) αφαίρεση πλάκας και 7 βιδών από ωλένη, (γ) αφαίρεση οστεοποίησης από το δεξιό αγκώνα. Η παρούσα κατάσταση του ενάγοντος:
  18. Το κάταγμα της αριστερής κλείδας έχει πωρωθεί πλήρως με ευμεγέθη πώρο και βράχυνση περίπου ενός εκατοστού. Δεν υπάρχει επίπτωση στην λειτουργικότητα του αριστερού ώμου.
  19. Φέρει κάθετο τραύμα μήκους 8 εκ. στην αριστερή πλευρά του μετώπου του και οριζόντιο τραύμα στο αριστερό βλέφαρο μήκους 3 εκ. Το κάθετο τραύμα χωρίζει το φρύδι στα δύο με μετατόπιση του έξω τμήματος κεντρικά.
  20. Στο δεξιό αγκώνα φέρει ουλή στην κεντρική ωλένια περιοχή μήκους 10 εκ. και ουλή στην πρόσθια επιφάνεια μήκους 9 εκ. Η πλήρης έκταση του αγκώνα υπολείπεται κατά 10º και η κάμψη μετρείται στις 120º (Φ.Τ 150º).
  21. Στο αριστερό αντιβράχιο και σε όλη την οπίσθια του επιφάνεια, υπάρχουν πολλαπλές ουλές και τα τραύματα που υπέστη. Η κάτω κερκιδωλενική άρθρωση εμφανίζει ακτινολογικά ραχιαίο υπερξάρθρημα και ψευδάρθρωση του κατάγματος της στυλοειδούς απόφυσης της ωλένης. Κλινικά είναι εμφανές το ραχιαίο υπερξάρθρημα της ωλένης. Η κινητικότητα της αριστερής πηχειοκαρπικής είναι μειωμένη κατά 10º σε όλα τα επίπεδα κίνησης (κάμψη, έκταση, ωλένια απόκλιση και κερκιδική απόκλιση). Ο αριστερός μηρός φέρει μόνιμη ουλή στην πρόσθια επιφάνεια του μήκους 6 εκ. όπου υπήρχε το ανοικτό κάταγμα του μηριαίου κατά το ατύχημα. Κατά την σύσπαση του τετρακεφάλου μυός διαπιστώνεται η παρουσία συμφύσεων μεταξύ του τραυματισμένου μυός και του υπερκείμενου δέρματος με ψηλαφητό το έλλειμμα στον μυ που προήλθε από τον τραυματισμό του. Στην έξω επιφάνεια του υπάρχει μόνιμη ουλή μήκους 32 εκ. από τις χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υπεβλήθη. Ακτινολογικά υπάρχει πλήρης πώρωση του κατάγματος με ευμεγέθη πώρο. Παραμένει μια βίδα η οποία δεν αφαιρέθηκε κατά την τελευταία χειρουργική επέμβαση.
  22. Στο αριστερό γόνατο υπάρχουν μόνιμες ουλές 23 εκ. στην έξω επιφάνεια 2 Χ 3 εκ. στην έσω επιφάνεια και 2Χ2 εκ. στην πρόσθια επιφάνεια. Κατά την κινητικότητα του γόνατος διαπιστώνεται τριγμός στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση και την κάμψη του γόνατος να είναι 120º σε σχέση με το φυσιολογικό των 135º. Ακτινολογικά έχουν αρχίσει να εμφανίζονται πρώϊμα στοιχεία οστεοαρθρίτιδας. Υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία του αριστερού γόνατος στις 15.6.2012 η οποία έδειξε τα ακόλουθα ευρήματα.
  23. Έντονες αλλοιώσεις οστεοαρθρίτιδας στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση.
  24. Στοιχεία αρχόμενης οστεοαρθρίτιδας από τον έσω κνημιαίο κόνδυλο.
  25. Ελεύθερα σωμάτια εντός του υπερεπιγονατιδικού θυλάκου, τα οποία προήλθαν από την καταστροφή του αρθρικού χόνδρου κατά τον τραυματισμό και μετά από αυτόν.
  26. Εικόνα αλγοδυστροφίας sudeck (τοπική οστεοπόρωση των οστών που σχηματίζουν την άρθρωση). Η πολύ νεαρή ηλικία του ενάγοντος και το γεγονός ότι ήδη παρουσιάζει τα ανωτέρω καθιστά βέβαιο ότι θα αναγκαστεί να ζητήσει χειρουργική βοήθεια για αρθροσκόπηση και καθαρισμό του γόνατος ή ολική αρθροπλαστική σαν τελική θεραπεία, η οποία μπορεί να γίνει και δύο φορές λόγω του νεαρού της ηλικίας του. Ο ενάγων ένεκα των τραυμάτων που υπέστη κατά το επίδικο δυστύχημα δεν μπορεί να ασχοληθεί με αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο, το τρέξιμο, το κυνήγι, το τζούντο και τις πολεμικές τέχνες. Κατά το δυστύχημα υπέστη βαρύτατες και πολλαπλές κακώσεις σε διάφορα σημεία του σώματος του, ταλαιπωρήθηκε πάρα πολύ στα αρχικά στάδια λόγω της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης, των πολλών χειρουργικών επεμβάσεων και άλλων που θα ακολουθήσουν για αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδος του γόνατος. Η ζωή του αναστατώθηκε σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό, χρειάστηκε μεγάλη προσπάθεια για να επανέλθει στην κατάσταση που βρίσκεται το μυοσκελετικό του σύστημα και θα απαιτηθούν περαιτέρω προσπάθειες για να συνέλθει ψυχικά. Θα συνεχίζει να παρακολουθείται από ορθοπεδικής πλευράς επί μονίμου βάσεως. Όσον αφορά την εργοδότηση του από ορθοπεδικής πλευράς αυτή πρέπει να γίνει σε επαγγέλματα που δεν απαιτούν βαριά χειρονακτική εργασία, ορθοστασία, ανεβοκατέβασμα σκαλών ή καθημερινή και συνεχή οδήγηση. Στον υπολογισμό του ύψους του ποσού των γενικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία, απώλεια ανέσεων και απολαύσεων της ζωής του ενάγοντος η νομολογία επισημαίνει τα εξής: Στην Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079 επισημαίνεται: «Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό των αποζημιώσεων συνοψίζονται στην απόφαση του Πική, Δ. - όπως ήταν τότε - στην Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofi
(1982)1 CLR 789, 793.» Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα: «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα (βλ. Fletcher v. Autocar Transportes Ltd
(1968)1 ALL E.R. 726, Constantinou v. Salahouris
(1969)1 CLR 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι και σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που να είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Βλέπε και Fysco Contructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ v. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049: «Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μαυροπετρή v. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, 74). ........................................................................................................................... Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρωπίνου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) (πιο πάνω), Παναγή v. Θεοδώρου
(1992)1 ΑΑΔ 1303, Ηρακλέους v. Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Παναγιώτου (πιο πάνω), Αριστοδήμου v. Θωμά, Πολ. Έφεση 8499, ημερ. 30.4.99, Μάιττα v. Γεωργίου κ.α., Πολ. Έφεση 9479, ημερ. 23.9.97). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Παναγή (πιο πάνω)). Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (βλ. Παναγιώτου (πιο πάνω)).» Δεν πρέπει, όμως, οι αποζημιώσεις να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεκτού ή να αφήνεται η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μιχαήλ v. Ιωάννου και Παρασκευαϊδής κ.α.
(1998)Α.Α.Δ. 1494). Στην Μαυροπετρή (σελ. 74) επισημαίνεται ότι: «Η χρηματική αποζημίωση συναρτάται άμεση με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν (τα τραύματα) και τη διάρκεια τους.» Είναι νομολογημένο ότι οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να περιλαμβάνουν και ποσό για τον πόνο, τη δυσχέρεια και την ταλαιπωρία που θα υποστεί ως αποτέλεσμα της μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης για αντικατάσταση της άρθρωσης (βλ. Μαυροπετρή, ανωτέρω). Επίσης, στην απόφαση Lunkuttis v. Νικόλα,
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128, επιβεβαιώθηκε ότι η πρόσφατη νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχολογικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Στην Κωμιάτη ν. Πόλιτσου κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 226, 242 γίνεται αναφορά στην W. v. Essex CC.
(2000)2 All E.R. 237 (H.L.), στην οποία αναγνωρίζεται η ανάγκη περιοδικής ανύψωσης του επιπέδου των αποζημιώσεων, ως απόρροια των πραγματικοτήτων της ζωής. Στην αγόρευση του ο δικηγόρος του ενάγοντος παρέπεμψε σε αριθμό υποθέσεων και εισηγήθηκε ότι ο ενάγων δικαιούται ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των €250.000. Η δικηγόρος των εναγομένων αναφέρθηκε επίσης σε αριθμό υποθέσεων και εισηγήθηκε το ποσό των €140.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Επαναλαμβάνω ότι προηγούμενες αποφάσεις επί παρομοίων θεμάτων προσφέρουν μόνο βοηθητική καθοδήγηση στον καθορισμό του ορθού μέτρου αποζημίωσης στη βάση των ιδιαίτερων δεδομένων της ενώπιον του Δικαστηρίου υπόθεσης (βλ. Νovichkova v. Βλάβη
(2012)1 Α.Α.Δ. 1111). Το Δικαστήριο οφείλει πάντα να προβαίνει στις αναγκαίες αναπροσαρμογές και να λαμβάνει υπόψη ότι τα ουσιώδη γεγονότα δύο υποθέσεων δεν είναι ποτέ τα ίδια, ότι υπάρχει μια συνεχής πτώση της αγοραστικής αξίας του χρήματος, καθώς και τις εξελίξεις της νομολογίας ως προς την βαρύτητα που αποδίδεται στους διάφορους παράγοντες (βλ. Νεοφύτου ν. Δημητρίου
(1992)1 Α.Α.Δ.430. Ποτέ δύο υποθέσεις δεν είναι ακριβώς ίδιες και έτσι είναι αδύνατο να υπάρξει τυποποίηση των αποζημιώσεων, άνκαι η εκτίμηση στην οποία τα δικαστήρια προέβηκαν κατά καιρούς παρέχουν κάποιας μορφής καθοδήγηση για το ποσό που θεωρείται κατάλληλο και το οποίο το δικαστήριο θα μελετήσει υπό το φως των ειδικών γεγονότων κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης. (βλ. το σύγγραμμα Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες, Φρίξου Νικολαϊδη, σελ. 25-26). Σχετικές μπορούν να θεωρηθούν οι πιο κάτω υποθέσεις και να αντληθεί καθοδήγηση, Γεωργίου ν. Αντωνίου
(2005)1 Α.Α.Δ.967, όπου επιδικάσθηκαν £50.000 σε νεαρό ηλικίας 21 ετών που, μεταξύ άλλων, είχε υποστεί επιπλεγμένο κάταγμα ενδοαρθρικό του κάτω τριτημορίου της δεξιάς κνήμης και περόνης και κάταγμα ενδοαρθρικό του άνω τριτημορίου της ίδιας περιοχής με την ανάγκη υποβολής πολλαπλών χειρουργικών επεμβάσεων και με μόνιμο, μεταξύ άλλων, κατάλοιπο βράχυνση της κνήμης κατά 2.5 εκ. Στη Νεοφύτου ν. Ανδρέου
(2005)1 Α.Α.Δ.692, επικυρώθηκε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των £40.000 για σωματικές βλάβες νεαρής και όμορφης κοπέλας που είχε υποστεί συντριπτικό κάταγμα αριστερού μηρού, κάταγμα δεξιού γόνατος, κάταγμα δεξιού αστραγάλου, κάταγμα μετωπιαίου οστού, διάσειση και θλάση κοιλίας. Παρέμεινε με ελαφρά χωλότητα, μικρή αστάθεια στο γόνατο και πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας σε χρονικό διάστημα 20 με 40 χρόνια. Στην Καϊλας ν. Παπαχαραλάμπους,
(2009)1 Α.Α.Δ.596, σε νεαρό 16 ½ ετών κατά το χρόνο του δυστυχήματος ο οποίος υπέστη ένεκα κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης μικρή έκπτωση των διανοητικών λειτουργιών του και μόνιμη ελαφρά ατροφία του οπτικού νεύρου, με συνακόλουθα τη μείωση της όρασης του, αυξήθηκε κατ' έφεση το ποσό των γενικών αποζημιώσεων στις €100.000. Οι δύο πρώτες πιο πάνω υποθέσεις αποφασίστηκαν προ δεκαετίας και πιστεύω τα τραύματα ήταν ολιγότερο σοβαρά της παρούσας. Επομένως κάμνοντας τις αναγκαίες προσαρμογές, συνυπολογίζοντας τη μείωση με την πάροδο του χρόνου της αξίας του χρήματος και έχοντας υπόψη τις σωματικές βλάβες και τα μόνιμα κατάλοιπα του ενάγοντος όπως έχουν καταγραφεί ανωτέρω, την νεαρή ηλικία του, γεννήθηκε την 1.7.1989 σε συνάρτηση με τα μόνιμα κατάλοιπα που θα τον συνοδεύουν σε όλη του τη ζωή (βλ. Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460, Constantinou v. Αντωνιάδη
(2004)1 Α.Α.Δ.1701), τη δυσχέρεια και την ταλαιπωρία που θα υποστεί ως αποτέλεσμα των μελλοντικών επεμβάσεων που θα υποστεί για αρθροπλαστική (βλ. Χαραλάμπους ν. Ξυδά
(2007)1 Α.Α.Δ. 792) και λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες, κρίνω ότι το ποσό των €155.000 αποτελεί για τον ενάγοντα δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Περαιτέρω για την απαιτούμενη δαπάνη διενέργειας αρθροσκόπησης και αρθροπλαστικής στο μέλλον που σαν μη αποκρυσταλλωθείσα ζημιά και ως τέτοια μπορεί να συμπεριληφθεί στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων, χωρίς ειδική δικογράφηση θα προσθέσω στις γενικές αποζημιώσεις και το ποσό των €17.000 για την διενέργεια μιας αρθροσκόπησης και δύο αρθροπλαστικών, το οποίο θα φέρει νόμιμο τόκο από την ημερομηνία της απόφασης και όχι του δυστυχήματος, αφού πρόκειται για μελλοντική δαπάνη. (βλ. Ορθοδόξου ν. Ιωάννου
(2012)1 Α.Α.Δ. 1561). Σημειώνω ότι στην Έκθεση Απαίτησης σελ. 9 δικογραφείται η πιο πάνω δαπάνη €1.900 για αρθροσκόπηση και €8.000 για αρθροπλαστική. Είναι καθιερωμένη αρχή ότι η απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται σε αυστηρά πλαίσια. Όπως υποδεικνύεται στην Παναγή κ.α. v. Κακόψιτου κ.α.
(2001)1 Α.Α.Δ. 839, 873: «Είναι πάγια νομολογημένο ότι η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Εναπόκειται στον ενάγοντα σε κάθε περίπτωση να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά (βλ. Ηρακλείους V. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Ηρακλέους V. Ταχύπλοου Σκάφους «Νίκη»
(1994)1 Α.Α.Δ. 510, 523 και British Transport Commission V. Gourley
(1956)A.C. 185).» Τα πιο πάνω υποδείχθηκαν και στην Αντωνιάδης v. Σταύρου
(1998)1 Α.Α.Δ. 1171, 1177 ως εξής: «Είναι καθιερωμένη η αρχή ότι η απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται σε αυστηρά πλαίσια (βλέπε, μεταξύ άλλων, Ελισάβετ Ηρακλέους V. Ρένου Πίτρου, Π.Ε. 8937, ημερ. 5.4.94, στην οποία γίνεται αναφορά και στη ρήση του Λόρδου Γκόνταρντ στην υπόθεση Bonhma-Carter V. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 T.L.R. 177, 178, όπου τονίστηκε ότι οι ενάγοντες θα πρέπει να καταλάβουν ότι αν εγείρουν αγωγές για αποζημιώσεις αναμένεται από αυτούς η απόδειξη των ζημιών αυτών. Δεν είναι αρκετό να αναφέρουν τις λεπτομέρειες και να αναμένουν από το Δικαστήριο την επιδίκαση αποζημιώσεων. Θα πρέπει να τις αποδεικνύουν. Οι ζημιές δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα. Πρέπει να αποδεικνύονται. Και να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (Μιχαήλ Ηρακλέους V. Του σκάφους «Νίκη» και άλλου
(1984)1 Α.Α.Δ. 510).» Κατά τη διάρκεια της δίκης συμφωνήθηκαν και δηλώθηκαν ως παραδεκτά, μέρος από την παράγραφο 9(α) των λεπτομερειών ειδικών ζημιών της Έκθεσης Απαιτήσεως του Ενάγοντος το ποσό των €5.101 που αντιπροσωπεύει ιατρικά έξοδα της Πολυκλινικής Υγείας, τα έξοδα του γιατρού Ηλία Νικολαϊδη στο ποσό των €1.550 και από την παράγραφο 9(ε) το ποσό των €3.100 ως έξοδα φυσιοθεραπείας. Ο Δρ. Φ. Συμιλλίδης (Μ.Ε.12) καθόρισε την αμοιβή του στο ποσό των €7.
  1. Δεν αντεξετάστηκε επ' αυτού και την αποδέχομαι. Αναφορικά με την απώλεια ημερομισθίων ή απολαβών του ενάγοντος από την ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι σήμερα, παρατηρώ ότι σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία ο ενάγων από ορθοπεδικής πλευράς μπορεί να εργαστεί σε επαγγέλματα που δεν απαιτούν βαριά χειρονακτική εργασία, ορθοστασία, ανεβοκατέβασμα σκαλών ή καθημερινή και συνεχή οδήγηση. Ένεκα δε της σοβαρής κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης που υπέστη και των μονίμων εγκεφαλικών βλαβών είναι ανίκανος για χειρωνακτική ή άλλη υπεύθυνη εργασία κατά τρόπο οι πιθανότητες να ασχοληθεί στο μέλλον με οποιαδήποτε μορφή εργασίας να είναι μειωμένες σε μεγάλο βαθμό έως ελάχιστες. Ο ενάγων είχε καθήκον να μειώσει τις ζημιές του. Αναζήτησε εργασία στους Μ.Ε.4, Μ.Ε.6, Μ.Ε.7, των οποίων δέχομαι τη μαρτυρία, εξαιτίας όμως της νευροψυχικής του κατάστασης και των προβλημάτων που δημιουργούσε, δεν ήταν σε θέση να συνεχίσει να εργάζεται. Σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία η συνέχιση της θεραπείας του και η συνεργασία του με τους θεράποντες νευρολόγους-ψυχίατρους θα βελτιώσει την συμπεριφορά του και θα είναι σε θέση να εργαστεί σε ένα επάγγελμα που δεν απαιτεί χειρονακτική εργασία ούτε ιδιαίτερες ευθύνες. Σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.9 ο ενάγων πριν το δυστύχημα εργαζόταν κοντά του με αμοιβή £100 την εβδομάδα. Αν συνέχιζε να εργάζεται κοντά του σήμερα θα έπαιρνε €400 την εβδομάδα. Δεν υπάρχει μαρτυρία πότε ο μισθός του θα αυξάνετο. Όπως δε εξήγησε ο Μ.Ε.10, οι εργοδότες που δεν είναι μέλη συντεχνίας, δεν είναι δεσμευτικός ο μισθός που καθορίζει η συλλογική σύμβαση. Επομένως αποδεχόμενος ότι ο μισθός του ενάγοντος πριν το δυστύχημα ήταν £100 εβδομαδιαίως, δηλαδή €680 μηνιαίως x 112 μήνες, μέχρι σήμερα o ενάγων απώλεσε €76.
  2. Για σκοπούς αποζημίωσης δεν λαμβάνεται υπόψη το «Pocket -money" που λάμβανε από τον πατέρα του που πέθανε το
  3. Συνεπώς, ο ενάγων δικαιούται το ποσόν των €93.767 ως ειδικές αποζημιώσεις. Για τελευταία φορά, φαίνεται, ο ενάγων να αναζήτησε εργασία πριν 4-5 χρόνια. Ήταν υποχρέωση του ενάγοντος αφού η κατάσταση της υγείας του βελτιωνόταν, αφού όπως ο ίδιος υποστηρίζει συνεργάζεται με τον νευρολόγο-ψυχίατρο και λαμβάνει την φαρμακευτική αγωγή που του συστήνει, να αναζητήσει εργασία που του επιτρέπουν τα κατάλοιπα των τραυμάτων του. Η αποτυχία του ενάγοντος να εργοδοτηθεί σε ελαφρότερη εργασία δεν συνιστά παράγοντα επιδίκασης αποζημιώσεων (βλ. IACOVOU BROTHERS (CONSTRUCTIONS) LTD v. ΚΡΙΚΚΗ
(2004)1 Α.Α.Δ.398, 413. Το γεγονός δε ότι δεν εργοδοτήθηκε μέχρι την ακρόαση δεν προσδίδει δυνατότητα εφαρμογής της μεθόδου υπολογισμού των αποζημιώσεων με την μέθοδο του πολλαπλασιαστή (βλ. Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Αθηνάκη
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718). Για τους πιο πάνω λόγους η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου δεν προσφέρεται στην παρούσα περίπτωση. Ελλείπει ο πολλαπλασιαστέος. Μεταξύ των παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό της κατ' αποκοπή αποζημίωσης είναι η ηλικία του Ενάγοντος, η επαγγελματική του κατάσταση και κατάρτιση, καθώς και η φύση της ανικανότητας του για εργασία (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66, Ηρακλέους ν. Πίτρο
(1994)1 Α.Α.Δ.239, 247, Σολέα ν. Σολέα
(1999)1 Α.Α.Δ.904, 913, 914, Τιτώνη ν. Πηλακούτα
(2001)1 Α.Α.Δ. 479, Κωμιάτη ν. Πόλιτσου κ.α.
(2001)1 Α.Α.Δ.226, Παναγή κ.α. ν. Κακόψιτου κ.α. (ανωτέρω), Καρδανάς ν. Καραμούζη
(2007)1 Α.Α.Δ.191). Συνεκτιμώντας τα πιο πάνω καθορίζω την αποζημίωση για την απώλεια των μελλοντικών εισοδημάτων του στο ποσό των €90.000. Επομένως, εφόσον η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τους εναγόμενους 1 και 2, εκδίδω απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων 1 και 2 για τα ακόλουθα ποσά: (α) €155.000 ως γενικές αποζημιώσεις με τόκο προς 8% ετήσια από 10.7.2006 (ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος) μέχρι και τις 14.10.2008 και 5.5.% ετησίως από τις 15.10.2008 μέχρι αποπληρωμής (βλ. άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε από το Νόμο 82
(1)/2008). (β) €93.767 ως ειδικές αποζημιώσεις με τόκο προς 6% ετήσια για το ήμισυ της περιόδου από 10.7.2006 (ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος) μέχρι 15.10.2007 (ημερομηνία καταχώρισης της Αγωγής) και από 16.10.07 νόμιμο τόκο μέχρι εξοφλήσεως. (γ) €90.000 ως απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων με νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξοφλήσεως. (δ) €17.900 για μελλοντικές εγχειρήσεις με νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξοφλήσεως. Πλέον έξοδα τα οποία να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Μ. Μαυρονικόλας, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΛ Subject: Civil/Other Action/Final Αναφορά: Δυστύχημα - γενικές και ειδικές αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.