ADBOARD MEDIA LTD ν. GAN DIRECT INSURANCE LIMITED, Αρ. Αγωγής: 841/2010, 10/11/2015

(1998)1 (Δ) ΑΑΔ 2271 λέχθηκαν τα ακόλουθα : «Η αποκάλυψη εγγράφων, υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και στοχεύει, όπως αναφέρθηκε στην G.A.P. Navigation Ltd v. Merzario Marrittima SRL,

(1998)1 Α.Α.Δ. 1624, στη λήψη πληροφοριών και στην παρουσίαση εγγράφων που σχετίζονται με τη διαφορά που προέκυψε μεταξύ των διαδίκων για το σκοπό προετοιμασίας για την ακρόαση και μπορεί να ζητηθεί από οποιοδήποτε από τους διαδίκους. Αίτημα για αποκάλυψη απορρίπτεται όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Τέτοια έγγραφα είναι τα έγγραφα που περιέχουν πληροφορίες που μπορεί άμεσα ή έμμεσα να βοηθήσουν το μέρος που ζητά την αποκάλυψη, είτε να προωθήσει την υπόθεσή του, είτε να βλάψει την υπόθεση του αντιδίκου του, είτε που να μπορούν δίκαια (fairly) να οδηγήσουν στις πιο πάνω συνέπειες και είναι άσχετο με το κατά πόσο μπορούν ή όχι να δοθούν σαν μαρτυρία. Κάθε έγγραφο που μπορεί να ρίξει φως στην υπόθεση είναι σχετικό. Επίσης, θα πρέπει να αναφερθεί ότι δεν επιτρέπεται η αποκάλυψη για σκοπούς "ψαρέματος" μαρτυρίας ή όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Ο χρόνος που διατάσσεται η αποκάλυψη των εγγράφων δεν προσδιορίζεται περιοριστικά στη Δ.28 αλλά συνήθως γίνεται μετά την ολοκλήρωση των εγγράφων προτάσεων, γιατί τότε διαφαίνονται τα επίδικα θέματα. Είναι σημαντικό για ένα διάδικο να έχει την πρέπουσα αποκάλυψη πριν προχωρήσει στη δίκη. (βλ. μεταξύ άλλων O΄Rourke v. Darbishire [1920] A.C. 581, H.L., 630, Compagnie Financiere v. Peruvian Guano Co. [1882] 11 Q.B.D. 55, Board v. Thomas Hedley & Co Ltd [1951] 2 All E.R. 43, Lagos Ltd v. Πλοίου FT Zolotets κ.ά.

(1995)1 Α.Α.Δ., σελ. 600, The National Bank of Greece S.A. v. Paraskevas Mitsides Debtor and Another

(1962)C.L.R. 40)». Ένας από τους στόχους της Δ.28 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, είναι να αποτρέψει τον αιφνιδιασμό κατά την ακροαματική διαδικασία και να δοθεί η δυνατότητα στην κάθε πλευρά να εκτιμήσει σωστά την δύναμη της υπόθεσης της, ενόψει των εγγράφων που αποκαλύπτονται. Η αποκάλυψη προάγει την ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Καθοδήγηση ως προς το εξεταζόμενο θέμα, μπορεί να αντληθεί και από το Annual Practice του 1958. Όπως προκύπτει από τα όσα καταγράφονται στη σελίδα 716, το Δικαστήριο και μέσα στα πλαίσια άσκησης της διακριτικής του ευχέρειας, μπορεί να επιτρέψει την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης αποκάλυψης. Αναφέρεται συγκεκριμένα κάτω από τον τίτλο « Further Affidavit» ότι, «Where the affidavit is insufficient in form, a further affidavit will be ordered». Στη σελίδα 725 του Annual Practice αναφέρεται πως «Α prima facie case of relevancy and possession of the documents is sufficient to entitle the applicant to the order». Σύμφωνα δε και με την Αγγλική νομολογία η υποχρέωση ενός διαδίκου για αποκάλυψη εγγράφων είναι συνεχής. (Verton v. Busley (No2) [1997] 1 ALL.ER 614). Στην υπόθεση Touchstone Development Ltd v. Cypromar Shipping Ltd κ.ά. αρ. Αγωγής 1208/06 Ε.Δ. Λάρνακας, η τότε Πρόεδρος του Δικαστηρίου κα Π. Παναγή, στην οποία παρέπεμψαν και οι δυο πλευρές στην παρούσα υπόθεση, εξετάζοντας παρόμοιο ζήτημα σε ενδιάμεση απόφαση της ημερομηνίας 18/10/10 ανάφερε τα ακόλουθα: «Στην καναδική υπόθεση Lib Brokerage and Realty Co

(1977)Ltd ν. Budd

(1992)2 WWR 453 επισημαίνεται σχετικά πως δεν υπάρχει οποιοσδήποτε Κανονισμός ο οποίος να εμποδίζει το Δικαστήριο να εκδώσει, βάσει της σύμφυτης του δικαιοδοσίας, διάταγμα για περαιτέρω αποκάλυψη, ενώ οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας θα πρέπει να ερμηνεύονται υπό το φως των πραγματικοτήτων της σύγχρονης δικαστικής διαδικασίας (".... the Rules requiring disclosure of documents must be interpreted in the light of the realities of current litigation practice"). Στην υπόθεση Mitchell v. Darley Main Colliery Co. 1

(1884)Cab & El 215, αναφέρθηκε ότι η υποχρέωση αποκάλυψης δεν αφορά μόνο έγγραφα τα οποία έρχονται στην κατοχή του διαδίκου μετά την αρχική αποκάλυψη αλλά εκτείνεται και σε έγγραφα τα οποία είτε από λάθος είτε από αβλεψία, ενώ βρίσκονταν στην κατοχή του διαδίκου δεν αποκαλύφθηκαν. Με την υπό κρίση Αίτηση αυτό που ουσιαστικά επιζητούν οι ενάγοντες είναι να τους επιτραπεί να καταχωρήσουν Περαιτέρω Ένορκη Δήλωση (Further Affidavit) με την οποία να αποκαλύψουν συγκεκριμένα έγγραφα τα οποία σχετίζονται με τα επίδικα θέματα της αγωγής και τα οποία εκ λάθους και εκ παραδρομής δεν συμπεριλήφθηκαν στην αρχική αποκάλυψη τους. Εξετάζοντας λοιπόν την αίτηση στην ουσία της υπό το φως όλων των πιο πάνω και λαμβάνοντας υπόψη τα γεγονότα που την περιβάλλουν, θεωρώ ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου θα πρέπει να ασκηθεί προς όφελος των εναγόντων, για τους ακόλουθους λόγους. Από τη στιγμή που τα έγγραφα των οποίων ζητείται τώρα η αποκάλυψη δεν έχουν αποκαλυφθεί στην προηγούμενη ένορκη δήλωση αποκάλυψης που καταχώρησαν οι ενάγοντες, η τελευταία δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ανεπαρκής και μη ικανοποιητική. Τα έγγραφα αυτά είναι σχετικά με την υπόθεση και συγκεκριμένα όπως προκύπτει από τις αναφορές στα έγγραφα που γίνονται στην ένορκο δήλωση που στηρίζει την υπό κρίση αίτηση, πρόκειται κυρίως για την ορθή συμφωνία η οποία κατ ισχυρισμό των εναγόντων συνομολογήθηκε μεταξύ των διαδίκων και τα τιμολόγια τα οποία εκδόθηκαν από τους ενάγοντες. Η επισύναψη των εγγράφων τα οποία επιδιώκουν οι ενάγοντες να αποκαλυφθούν δεν καθίσταται αναγκαία σύμφωνα με την εισήγηση των εναγομένων, εφόσον η ουσία και περιεχόμενο των εγγράφων δεν εξετάζεται σε αυτό το στάδιο. Σε αυτό το στάδιο και για σκοπούς εξέτασης της υπό κρίση Αίτησης κύριο μέλημα του Δικαστηρίου είναι η διαπίστωση κατά πόσο τα εν λόγω έγγραφα είναι σχετικά με την υπόθεση χωρίς να εισέρχεται στην αποδεκτότητα αυτών ως μαρτυρία με βάση τους κανόνες του δικαίου της Απόδειξης αλλά και το κατά πόσο η επιδιωκόμενη περαιτέρω αποκάλυψη θα εξυπηρετήσει εν τέλει τα συμφέροντα της δικαιοσύνης. Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται με την ένσταση τους ότι η συμφωνία η οποία επιδιώκεται να αποκαλυφθεί δεν είναι δικογραφημένη. Παρατηρώ ότι στην παρ. 3 της έκθεσης απαίτησης γίνεται αναφορά σε συμφωνίες οι οποίες καταρτίστηκαν μεταξύ των διαδίκων κατά τα έτη 2003 και 2007. Επομένως σε αυτό το στάδιο και για σκοπούς μόνο εξέτασης της παρούσας Αίτησης δεν διαφαίνεται η συμφωνία ημερ. 22.7.04 να είναι άσχετη με τα επίδικα θέματα. Την ίδια θέση εκφράζουν οι εναγόμενοι σχετικά με την αποκάλυψη των τιμολογίων που αναφέρονται στην ένορκο δήλωση η οποία συνοδεύει την Αίτηση και προσθέτουν οι εναγόμενοι ότι οι ενάγοντες περιόρισαν την απαίτηση τους στο ποσό το οποίο αφορά το τιμολόγιο το οποίο απεκάλυψαν με την αρχική ένορκη δήλωση τους. Κατ αρχάς η αποκάλυψη ενός και μόνο τιμολογίου δεν οδηγεί από μόνο του στο συμπέρασμα περιορισμού της απαίτησης και δεν έχει καταδειχθεί από τους εναγόμενους άλλο στοιχείο το οποίο να συνηγορεί προς το συμπέρασμα τους. Η σχετικότητα των τιμολογίων ως μέσο απόδειξης του ισχυριζόμενου υπολοίπου λογαριασμού, στον βαθμό που απαιτείται για σκοπούς της παρούσας διαδικασίας κρίνεται εμφανής από τα επίδικα θέματα ως αυτά προβάλλουν από τα δικόγραφα των διαδίκων. Η αποκάλυψη των εγγράφων αυτών δεν έχει διαφανεί να επηρεάζει δυσμενώς τους εναγομένους. Τα όσα προβάλλονται σε σχέση με το ζήτημα είναι γενικόλογα και δεν καταδεικνύουν τέτοιο δυσμενή επηρεασμό. Δεν διαφάνηκε ακόμα ότι παρά και την παρέλευση πέντε και πλέον χρόνων από την καταχώρηση της αγωγής, η αίτηση καταχωρήθηκε με μεγάλη καθυστέρηση αφού όπως προκύπτει από την ένορκο δήλωση αυτή καταχωρήθηκε μετά τη διαπίστωση της παράλειψης των εναγόντων να τα αποκαλύψουν. Ούτε και έχει διαφανεί ότι η παρέλευση του χρονικού αυτού διαστήματος, συνιστά με οποιοδήποτε τρόπο κατάχρηση στη διαδικασία, όπως είναι η εισήγηση των εναγομένων. Υπενθυμίζω και επαναλαμβάνω στο σημείο αυτό, ότι με βάση την νομολογία, η υποχρέωση αποκάλυψης συνεχίζεται και εκτείνεται σε έγγραφα που αποκτούνται ή δημιουργούνται στην πορεία της υπόθεσης μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας ακόμα κι' αν τα έγγραφα αυτά δεν αποκαλύφθηκαν λόγω αβλεψίας. Οι εναγόμενοι διαμαρτύρονται έντονα και εισηγούνται ότι δεν προβάλλονται λόγοι από τους ενάγοντες που να δικαιολογούν το αίτημα τους. Η θέση τους αυτή δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο εφόσον οι ενάγοντες προβάλλουν με ειλικρίνεια ότι η μη συμπερίληψη των εγγράφων στην αρχική ένορκη δήλωση αποκάλυψης τους ήταν αποτέλεσμα λάθους. Κατά την κρίση του Δικαστηρίου δεν έχει καταδειχθεί με οποιοδήποτε τρόπο οι ενάγοντες να ενήργησαν με κακοπιστία. Η θέση των εναγομένων ότι προσπαθούν τώρα οι ενάγοντες να διορθώσουν τα λάθη και παραλείψεις τους με βρίσκει σύμφωνη αλλά επισημαίνεται ότι η λήψη του υπό εξέταση διαβήματος για διόρθωση των παραλείψεων τους δεν απαγορεύεται, αντίθετα παρέχεται τέτοια θεραπεία η οποία αναλόγως των περιστάσεων μπορεί να αποδοθεί. Οι εναγόμενοι με την αγόρευση τους παραθέτουν νομολογία η οποία υποστηρίζει ότι σκοπός της αποκάλυψης είναι, μεταξύ άλλων, να αποφευχθεί ο κίνδυνος αιφνιδιασμού του αντιδίκου αλλά και η ορθή εκτίμηση της υπόθεσης κάθε πλευράς. Συμφωνώ με την πιο πάνω προσέγγιση και συμπληρώνω ότι η έκδοση του αιτούμενου Διατάγματος είναι προς όφελος των εναγομένων οι οποίοι θα αποφύγουν τον κίνδυνο του αιφνιδιασμού αλλά και θα γνωρίζουν καλύτερα τι θα αντιμετωπίσουν στην δίκη. Σημαντικό πάντως είναι και πρέπει να λεχθεί ότι η μη αποκάλυψη κάποιου εγγράφου, δεν συνεπάγεται χωρίς άλλο ότι δεν θα επιτραπεί και η παρουσίαση του κατά τη δίκη, αφού στην περίπτωση που ήθελε καταδειχθεί ικανοποιητικός λόγος για την παράλειψη, θα μπορούσε ενδεχομένως η παρουσίαση του να επιτραπεί. Ουσιαστικό κριτήριο στο οποίο δίδεται καθοριστική σημασία αποτελεί η ανάγκη να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου όλα τα στοιχεία, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η πλήρης απονομή δικαιοσύνης. Για όλους τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω θεωρώ ότι η αίτηση θα πρέπει να εγκριθεί. Σε σχέση με τα έξοδα της αίτησης θεωρώ ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχουν λόγοι απόκλισης από το βασικό κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας. Οι ενάγοντες/αιτητές φέρουν από τη μια την ευθύνη για τη μη αρχική αποκάλυψη των εγγράφων, ενώ από την άλλη οι λόγοι ένστασης που οι εναγόμενοι/καθ' ων η αίτηση έχουν προβάλει κρίθηκαν αβάσιμοι. Κρίνεται συνεπώς ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις όπως η κάθε πλευρά επωμισθεί τα έξοδα της. Συνακόλουθα εκδίδεται διάταγμα με το οποίο επιτρέπεται στους ενάγοντες να καταχωρήσουν συμπληρωματική ένορκη δήλωση αποκάλυψης των εγγράφων που εκτίθενται στην παράγραφο 5 και 6 της ένορκης δήλωσης που στηρίζει την υπό κρίση αίτηση εντός 15 ημερών από σήμερα. Η κάθε πλευρά να καταβάλει τα έξοδα της. ............. Χρ. Χατζηγεωργίου, Ε.Δ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ Subject: Civil/Other/Interim/841-10furtherdisclosure cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο