TRAMBAKO HOLDINGS LIMITED ν. ΜΑΡΙΟΣ ΠΟΛΥΒΙΟΥ, Αρ. αγωγής: 2845/2009, 9/1/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup
- on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A4 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Χ. Μαλαχτού, Π.Ε.Δ. Αρ. αγωγής: 2845/2009 Μεταξύ: TRAMBAKO HOLDINGS LIMITED Eνάγουσας και ΜΑΡΙΟΣ ΠΟΛΥΒΙΟΥ Εναγόμενου Ημερ.: 9.1.2015 Για την Ενάγουσα: κ. Α. Μυλωνάς για Γεωργιάδης & Μυλωνάς. Για τον Εναγόμενο: κ. Γ. Χριστοφίδης για Ορφανίδης, Χριστοφίδης, Πουτζιουρής & Δαμιανού Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο Εναγόμενος ήταν ο μόνος μέτοχος και διευθυντής της εταιρείας Trambako Ltd. Δυνάμει γραπτής συμφωνίας ημερ. 11.9.2007 πώλησε στην Ενάγουσα εταιρεία το σύνολο των μετοχών του έναντι του συνολικού ποσού των €2.648.332. Η Ενάγουσα κατέβαλε στον Εναγόμενο €170.860 και του μεταβίβασε τα δικαιώματα της επί δύο κατοικιών αξίας €956.817. Το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης θα καταβαλλόταν στον Εναγόμενο εντός ενός μηνός αφ΄ ότου ο τελευταίος θα ενέγραφε επ΄ ονόματι της Trambako Ltd την ακίνητη ιδιοκτησία με αρ. εγγραφής 4674, τεμάχιο 48 στο Κιβισίλι Λάρνακας, οπόταν και ο Εναγόμενος θα μεταβίβαζε τις μετοχές του στην Ενάγουσα. Σύμφωνα με την Εκθεση Απαίτησης, προνοείτο ότι εάν μέσα σε έξι μήνες από τη συμφωνία ο Εναγόμενος δεν επιτύγχανε την εγγραφή της ρηθείσας ιδιοκτησίας επ΄ ονόματι της Trambako Ltd η Ενάγουσα είχε το απόλυτο δικαίωμα να τερματίσει τη συμφωνία, οπόταν ο Εναγόμενος θα είχε την υποχρέωση να επιστρέψει το ποσό των €1.127.677 στην Ενάγουσα μέσα σε 15 ημέρες από τον τερματισμό. Ο Εναγόμενος δεν επέτυχε την εγγραφή οπόταν η Ενάγουσα με επιστολή της ημερ. 12.8.2009 τερμάτισε τη συμφωνία και απαίτησε την επιστροφή του ποσού των €1.127.677 πλέον τόκους. Με την Εκθεση Υπεράσπισης ο Εναγόμενος, παρά το ότι προβαίνει σε γενικές αρνήσεις, παραδέχεται τη συμφωνία της 11.9.2007 αναφερόμενος στα ποσά σε Κυπριακές λίρες που ήταν και το νόμισμα της εποχής. Υπάρχει ταύτιση θέσεων ως προς τις αξίες. Συμφωνούν ακόμα οι διάδικοι ως προς τους όρους της μεταξύ των συμφωνίας παρά το ότι δεν τους αντιμετωπίζουν με τον ίδιο τρόπο. Η ακίνητη ιδιοκτησία στο Κιβισίλι ήταν τουρκοκυπριακή περιουσία υπό τον έλεγχο και τη διαχείριση του Κηδεμόνα τουρκοκυπριακών περιουσιών (βλ. τον περί Τουρκοκυπριακών Περιουσιών (Διαχείριση και άλλα θέματα) (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμο του 1991 όπως τροποποιήθηκε), οπόταν η συγκατάθεση του Κηδεμόνα για τη μεταβίβαση της ήταν απαραίτητη, παρά το ότι η τουρκοκύπρια ιδιοκτήτρια είχε ήδη συμβληθεί με την Trambako Ltd για την πώληση της περιουσίας από τις 23.5.2005 (Τεκμήριο 19). Μέχρι και την καταχώρηση της αγωγής δεν επιτεύχθηκε η εγγραφή της περιουσίας στο όνομα της Trambako Ltd, ούτε και μέχρι σήμερα τούτο κατέστηκε εφικτό ή φαίνεται ότι μπορεί να γίνει. Η ουσία της υπεράσπισης του Εναγόμενου αποκαλύπτεται στις παραγρ. 8 μέχρι 11 της Εκθεσης Υπεράσπισης του, τις οποίες θεωρώ χρήσιμο να παραθέσω αυτούσιες (ακολουθώ επ΄ ακριβώς τη σύνταξη και ορθογραφία). Ο Ιωάννης Μιχαηλίδης στον οποίο γίνεται αναφορά είναι ο διευθύνων σύμβουλος της Ενάγουσας (Μ.Ε.1): « 8. Περαιτέρω και κατά / ή περί την 26/3/2009 κατόπιν συνάντησης του Δικηγόρου του Εναγομένου με τον Κηδεμόνα και / ή την υπηρεσία Τ/Κ περιουσιών υποβλήθηκε αίτηση διαχωρισμού του εν λόγω ακινήτου έτσι που να διευκολυνθεί η υπηρεσία να επανεξετάσει το αίτημα για μεταβίβαση του εν λόγω ακινήτου. Περαιτέρω είναι ισχυρισμός του Εναγόμενου πως για όλες τις ενέργειες και / ή διαδικασίες στις οποίες προέβαινε ενημέρωνε τον κ. Ιωάννη Μιχαηλίδη ο οποίος συμφωνούσε και παρείχε τη δική του συγκατάθεση. 9. Είναι ισχυρισμός του Εναγόμενου ότι η πάροδος 16 μήνων από την ημερομηνία λήξης της υποχρέωσης του Εναγομένου να μεταβιβάσει το επίδικο συνιστά τροποποίηση της αρχικής συμφωνίας 11/09/2007 και / ή αντικατάσταση του όρου της συμφωνίας αναφορικά με το χρόνο μέσα στον οποίο είχε υποχρέωση ο Εναγόμενος να εγγράψει το ακίνητο επ΄ ονόματι της Ενάγουσας Εταιρείας. Ειδικότερα είναι ισχυρισμός του Εναγόμενου πως η γνώση του κ. Ιωάννη Μιχαηλίδη καθώς επίσης και η συγκατάθεση του προς όλες τις ενέργειες στις οποίες προέβαινε ο Εναγόμενος συνιστούν αποδοχή της διαφοροποίησης του χρόνου εκπλήρωσης της συμφωνίας καθώς επίσης και παραίτηση των δικαιωμάτων των Εναγόντων ως αυτά υφίσταται με βάση την αρχική συμφωνία. 10. Περαιτέρω, η συναίνεση καθώς επίσης και συνεχής συγκατάθεση του κ. Ιωάννη Μιχαηλίδη προς όλες τις ενέργειες του Εναγόμενου αντιστοιχεί σε παράσταση εκ μέρους των Εναγόντων ότι θα απέφευγαν να επιβάλουν ή να στηριχτούν στον όρο του συμβολαίου σχετικά με το χρόνο εκπλήρωσης της υποχρέωσης του Εναγόμενου για μεταβίβαση. Επιπλέον είναι ισχυρισμός του Εναγόμενου ότι στηρίχτηκε σε αυτήν την παράσταση από το μέρος των Εναγόντων και όλες του οι ενέργειες διέπονται από αυτήν, γεγονός το οποίο δεσμεύει τους Ενάγοντες και δημιουργεί κώλυμα σε αυτούς να επικαλούνται την αρχική πρόνοια της συμφωνίας και να καταστούν το χρόνο εκπλήρωσης της υποχρέωσης του Εναγόμενου ουσιώδη. 11. Περαιτέρω είναι ο ισχυρισμός του Εναγόμενου πως κατά / ή περί την 17/07/2009 συμφωνήθηκε προφορικά μεταξύ των Εναγόντων και των Εναγομένων ότι η συμφωνία και / ή συγκεκριμένα ο όρος της συμφωνίας με βάση τον οποίο ο Εναγόμενος είχε υποχρέωση να μεταβιβάσει το ακίνητο στους Ενάγοντες σε συγκεκριμένο χρόνο τροποποιήτουν και / ή διαφοροποιήτουν περαιτέρω. Ειδικότερα συμφωνήθηκε πως ο χρόνος αυτός θα επεκτεινόταν μέχρι το Νοέμβριο του 2009 ότι και αναμενόταν να δοθεί η συγκατάθεση του Υπουργού Εσωτερικών και / ή του Κηδεμόνα». Η επιστολή τερματισμού φέρει ημερομηνία 12.8.2009 (Τεκμήριο 12 μέρος), ήταν δηλαδή μεταγενέστερη των γεγονότων που εξελίχθηκαν από την 26.3.2009 και πριν εκπνεύσει η παράταση που συμφωνήθηκε μέχρι και τον Νοέμβριο του 2009. Η Ενάγουσα δεν είχε στο μεσοδιάστημα το δικαίωμα να τερματίσει τη συμφωνία και η επιστολή τερματισμού ήταν χωρίς έννομο αποτέλεσμα. Δεν επέφερε τον τερματισμό της συμφωνίας η οποία συνεπώς, και μέχρι να τερματιστεί νομότυπα, βρίσκεται σε ισχύ. Σύμφωνα πάντα με την υπεράσπιση η αξίωση θα πρέπει ως εκ των ανωτέρω να απορριφθεί. Η επιστολή τερματισμού επικαλείται το σχετικό όρο της συμφωνίας της 11.9.2007 που αφορούσε στο δικαίωμα της Ενάγουσας να τερματίσει τη συμφωνία και δηλώνει την εκ μέρους της Ενάγουσας επιλογή να την τερματίσει, όπως δικαιούτο. Καλείτο ακόμα ο Εναγόμενος να επιστρέψει στην Ενάγουσα το ποσό των €1.127.677. Η επιστολή επιδόθηκε στον Εναγόμενο προσωπικά την 25.8.2009 από τον ιδιώτη επιδότη Παναγιώτη Παναγιώτου, που ορκίστηκε προς τούτο σχετική ένορκη δήλωση. Το γεγονός δεν αμφισβητήθηκε, ούτε ο Παναγιώτου, η δήλωση του οποίου μεταφέρθηκε στο Δικαστήριο ως εξ΄ ακοής μαρτυρία με την παρουσίαση της ένορκης του δήλωσης (Τεκμήριο 12 μέρος), ζητήθηκε να παρουσιαστεί για να αντεξεταστεί. Αλλωστε, οι δικηγόροι του Εναγόμενου απάντησαν στους δικηγόρους της Ενάγουσας με επιστολή τους ημερ. 10.9.2009 (Τεκμήριο 13) στην οποία αναφέρονται στην επιστολή της 12.8.2009 που ο Εναγόμενος είχε προδήλως παραλάβει. Μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του Εναγόμενου αναλώθηκε ώστε να καταδειχθεί ότι αυτός είχε ειλικρινείς προθέσεις και προέβαινε σε ενέργειες και παραστάσεις προσπαθώντας να επιτύχει την εγγραφής της περιουσίας στο Κιβισίλι στο όνομα της Trambako Ltd. Ούτε οι προθέσεις του, ούτε προσπάθειες που κατέβαλε αμφισβητήθηκαν και παρά το ότι δεν άπτονται άμεσα του ζητήματος του συμβατικού δικαιώματος της Ενάγουσας που ήταν απόλυτο, έχουν τη σημασία τους στην έννοια ότι συνθέτουν τις περιβάλλουσες περιστάσεις στο πλαίσιο των οποίων θα διερευνηθεί κατά πόσο η Ενάγουσα θεωρείται, όπως της καταλογίζεται, ότι παραιτήθηκε των δικαιωμάτων της, αποδέχθηκε τη διαφοροποίηση του χρόνου εκπλήρωσης της συμφωνίας, παρέστησε ότι δεν θα στηριζόταν στο χρονικό όρο για την εγγραφή ή συμφώνησε επέκταση του χρόνου μέχρι το Νοέμβριο του 2009. Η ίδια υπόσταση πρέπει να αποδοθεί στη μαρτυρία για τις προγενέστερες συνεργασίες του Ιωάννη Μιχαηλίδη με τον Εναγόμενο. Δεν αμφισβητήθηκε ότι αυτές είχαν ολοκληρωθεί με οικονομική επιτυχία για τα συμφέροντα του Μιχαηλίδη. Υποστήριξαν οι δικηγόροι της Ενάγουσας στη γραπτή τους αγόρευση ότι η υπεράσπιση ακολούθησε στη δικογραφία της θέση που δεν μπορεί να εξεταστεί αφού δεν υποστηρίχθηκε από μαρτυρία. Υπήρξε πρόδηλο σφάλμα στην παραγρ.6 της Εκθεσης Υπεράσπισης όπου αναφέρεται ότι η περιουσία θα μεταβιβαζόταν στην Ενάγουσα αντί να αναφέρεται στην Trambako Ltd. Όμως, εφόσον με την προηγηθείσα παραγρ. 5, η συμφωνία γίνεται παραδεκτή δεν υπήρξε παρερμηνεία και από τη δικογραφία προέκυψε ξεκάθαρα ποιο ήταν το επίδικο ζήτημα και πού εστιαζόταν η υπεράσπιση του Εναγόμενου. Επισημαίνουν οι δικηγόροι της Ενάγουσας ότι ο δικογραφημένος ισχυρισμός του Εναγόμενου είναι ότι συμφωνήθηκε η τροποποίηση του όρου αναφορικά με την υποχρέωση του Εναγόμενου να μεταβιβάσει το ακίνητο, ενώ δεν υπήρχε τέτοιος όρος, δηλαδή όρος που έθετε υποχρέωση στον Εναγόμενο να μεταβιβάσει εντός καθορισμένου χρόνου. Αυτό είναι ορθό, όμως, σαφέστατα προκύπτει ότι αυτό που προβάλλεται στην Έκθεση Υπεράσπισης είναι ότι διαφοροποιήθηκε ο όρος 1(c). Ο χαρακτηρισμός ή ερμηνεία του από την υπεράσπιση δεν έχει καθοριστική σημασία. Δικογραφείται στην Εκθεση Υπεράσπισης ότι η Ενάγουσα συμφώνησε μέχρι το Νοέμβριο, όμως τούτο δεν αναιρεί την αναγκαιότητα διερεύνησης του κατά πόσον επρόκειτο για εκ του πονητού σκέψη του Εναγόμενου, που προωθήθηκε με την Εκθεση Υπεράσπισης για να τεκμηριώσει υπεράσπιση. Η Έκθεση Υπεράσπισης καταχωρίστηκε στις 25.11.2010. Προηγουμένως η Ενάγουσα είχε καταχωρήσει αίτηση για ενδιάμεσα διατάγματα στην οποία ο Εναγόμενος έφερε ένσταση υποστηρίζοντας τις θέσεις του με δική του Ένορκη Δήλωση ημερ. 3.11.2009 που βρίσκεται στο δικογραφικό φάκελο. Εκεί στην παραγρ.17 επικαλείται συνάντηση του δικηγόρου του με τον Κηδεμόνα και την Υπηρεσία Τουρκοκυπριακών Περιουσιών που πραγματοποιήθηκε περί την 26.3.2009. Ως αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων κατά τη συνάντηση εκείνη και καταχώρησης κάποιας αίτησης ήταν που προέκυψε ο Νοέμβριος ως ο χρόνος που αναμενόταν να ολοκληρωθεί η εξέταση του ζητήματος. Τέτοια γεγονότα δεν επικαλέστηκε ο Εναγόμενος στη γραπτή του δήλωση. Καθ΄ όσον αφορά το επίδικο ζήτημα η μόνη παράγραφος από τη γραπτή δήλωση του Εναγόμενου (Τεκμήριο 14) που ασχολείται άμεσα με αυτό είναι η παραγρ. 19. Γίνεται αναφορά σε συνάντηση στο γραφείο του Εναγόμενου στις 17.7.2009. Κατά τον Εναγόμενο, ενημέρωσε το Μιχαηλίδη ότι αναμενόταν η απόφαση του Κηδεμόνα περί τα τέλη Νοεμβρίου 2009 και συμπληρώνει: «... ο κ.Μιχαηλίδης συμφωνούσε πλήρως με τις ενέργειες μου και συμφώνησε να αναμένουμε την απάντηση του Υπουργού». Ο Εναγόμενος παρουσίασε ηλεκτρονικά μηνύματα των επόμενων ημερών (Τεκμήριο 30) που όπως αναφέρει βεβαιώνουν τη συνάντηση. Μέχρις όμως εκεί. Δεν γίνεται αναφορά στο επίδικο θέμα πολύ περισσότερο ότι ο Μιχαηλίδης συμφώνησε να αναμένει μέχρι το Νοέμβριο. Αναφορά γίνεται σε άλλο ζήτημα που συζήτησαν ο Εναγόμενος με το Μιχαηλίδη, μια ανεξάρτητη επιχειρηματική δραστηριότητα σε σχέση με κάποια εταιρεία Lekist. Διατείνεται ο Εναγόμενος πως όταν ναυάγησε το ζήτημα της Lekist τότε η Ενάγουσα αδικαιολόγητα απέστειλε την επιστολή τερματισμού. Στην επιστολή των δικηγόρων του Εναγόμενου ημερ. 10.9.2009, που συνιστούσε την πλέον επίσημη ανταπόκριση του Εναγόμενου στην επιστολή τερματισμού των δικηγόρων της Ενάγουσας, δεν γίνεται επίκληση της συγκεκριμένης θέσης ότι δηλαδή η Ενάγουσα συμφώνησε στην τροποποίηση του όρου για το χρονικό περιθώριο εντός του οποίου ο Εναγόμενος θα μπορούσε να εγγράψει το ακίνητο στο όνομα της Trambako Ltd μέχρι το Νοέμβριο του 2009. Θα αναμενόταν πως εάν πράγματι η Ενάγουσα είχε συμφωνήσει σε συγκεκριμένη χρονική παράταση, η επίκληση τέτοιας συμφωνίας θα ήταν η προμετωπίδα της επιχειρηματολογίας των δικηγόρων του Εναγόμενου. Σύμφωνα με την παραγρ. 19 της γραπτής δήλωσης του Εναγομένου ο δικηγόρος του ήταν παρών στη συνάντηση όπου ο Μιχαηλίδης εκ μέρους της Ενάγουσας είχε συμφωνήσει. Στη διά ζώσης μαρτυρία του ο Εναγόμενος διαφοροποιήθηκε. Ανάφερε ότι ο δικηγόρος του ήταν παρών στη συζήτηση στο γραφείο του όπου συζητήθηκε το θέμα της Lekist. Ακολούθησε γεύμα σε ψαροταβέρνα όπου δεν ήταν παρών ο δικηγόρος του. Μαρτυρά ο Εναγόμενος ότι είναι εκεί, στην ψαροταβέρνα, που ο Μιχαηλίδης είπε ότι θα προχωρούσαν και με τα δύο ζητήματα και δεν είχε πρόβλημα, αλλά και τούτο με την επιφύλαξη ότι ο Εναγόμενος θα αποδεχόταν τους όρους του Μιχαηλίδη για τη Lekist, κάτι που ο Εναγόμενος δεν δέχθηκε. Περαιτέρω στην Ενορκη Δήλωση της 3.11.2009 δεν επικαλείται ότι ο Μιχαηλίδης συμφώνησε ρητά όπως του αποδίδει με τη γραπτή του δήλωση. Η θέση του τότε ήταν πως ότι η Ενάγουσα συμφώνησε, προέκυπτε, όπως τον συμβούλευαν οι δικηγόροι του, από το ότι ο Μιχαηλίδης συμφωνούσε και παρείχε τη συγκατάθεση του για όλες τις ενέργειες του Εναγόμενου. Δηλαδή συμπερασματικά προέκυπτε η συμφωνία της Ενάγουσας και όχι ρητά, δια στόματος Μιχαηλίδη, όπως ο Εναγόμενος επικαλέστηκε κατά τη δίκη. Η θέση για συζήτηση σε ψαροταβέρνα δεν τέθηκε κατά την αντεξέταση του Μιχαηλίδη. Δεν αποδέχομαι ότι αντικατοπτρίζει την αλήθεια. Σε κάθε περίπτωση εφόσον ο Εναγόμενος, όπως ο ίδιος διατείνεται, δεν αποδέχθηκε τους όρους του Μιχαηλίδη, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τα μέρη κατέληξαν σε συμφωνία. Ο Μιχαηλίδης εκπροσωπώντας την Ενάγουσα μαρτύρησε πως εμπιστευόμενος τον Εναγόμενο και βασιζόμενος στις υποσχέσεις του ότι το ζήτημα θα διευθετείτο δεν άσκησε το δικαίωμα «του» για τερματισμό της συμφωνίας. Αποφάσισε να προχωρήσει στον τερματισμό της συμφωνίας όταν άκουσε τον τότε Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας τον κ.Χριστόφια να ανακοινώνει ότι δεν θα επιτρεπόταν «...να μεταφέρουν οι Τούρκοι τα κτήματα τους στους Κύπριους, τους Έλληνες, να σταματήσει αυτό μέχρι να δει τι θα κάνει με το Κυπριακό ...» Αναφέρθηκε κατά την αντεξέταση του Μιχαηλίδη: «Ε. Συμφωνούσατε εσείς μέσα σε αυτήν την περίοδο για την παράταση του χρόνου; Α. Όχι σε όλα. Ε. Σε τι συμφωνήσετε; Α. Αυτός μου έλεγε ότι θα πάρει την άδεια μέχρι τη μέρα που ο president της Κύπρου είπε δεν θα επιτρέψει μεταφορά κτημάτων από Τούρκους σε Έλληνες Κύπριους και είχα αποφασίσει ότι δεν θα έπαιρνε ποτέ την άδεια και έκανα ακύρωση της συμφωνίας. Ε. Τον Αύγουστο του ΄09; Α. Μάλιστα. Ε. Ναι, αλλά μέχρι να φτάσουμε τον Αύγουστο, η ερώτηση μου ήταν μέχρι να φτάσουμε τον Αύγουστο του '09 συμφωνούσατε να επεκταθεί ο χρόνος ως τον Αύγουστο του '09, σωστά; Α. Συμφωνούσα μέχρι τη μέρα που έκανε ο president την ανακοίνωση ότι δεν θα επέτρεπε να μεταφερθούν κτήματα. Ε. Πότε ήταν τούτο; Α. Δεν θυμάμαι κατ΄ ακρίβεια ημερομηνία. Ε. Πόσο κοντά ήταν στον Αύγουστο του '09 που την τερματίσετε; Α. Ένα μήνα... δεν θυμάμαι κατ΄ ακρίβεια. Ε. Άρα μέχρι τη δήλωση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία λέτε εσείς ότι ακούσετε, μέχρι εκείνη την ημερομηνία εσείς είχατε δώσει τη συγκατάθεση σας και τη σύμφωνο σας γνώμη για να επεκταθεί ο χρόνος, σωστά; Α. Όχι. Ε. Ούτε σε αυτό συμφωνήσετε δηλαδή; Α. Δεν μιλήσαμε για αυτό το ζήτημα. Σου λέω ότι μου έλεγε θα πάρω άδεια, θα πάρω την άδεια και εγώ πίστευα ότι θα έπαιρνε την άδεια, δεν είχα άλλη επιλογή.» Η τελευταία απάντηση του Μιχαηλίδη δίδει το στίγμα της υπόθεσης. Ο Εναγόμενος προέβαλλε τις δυσκολίες και τα εμπόδια που υφίσταντο και ο Μιχαηλίδης, εκ μέρους της Ενάγουσας, κατανοώντας και ευελπιστώντας ότι έστω και καθυστερημένα θα μπορούσε να επιτευχθεί η εγγραφή της περιουσίας στο όνομα της Trambako Ltd, δεν προχωρούσε στον τερματισμό της συμφωνίας και περίμενε. Ακολούθησε στη συνέχεια της αντεξέτασης του Μιχαηλίδη η πιο κάτω υποβολή: «Κος Χριστοφίδης: Κύριε Μιχαηλίδη σας υποβάλλω ότι τον Ιούλιο του ΄09 είχατε συμφωνήσει με τον κύριο Πολυβίου όπως παραχωρηθεί ακόμη μια παράταση 6 μηνών για να μπορεί να προβεί σε όλες τις ενέργειες που χρειάζονταν για τη μεταβίβαση με την ελπίδα ότι το ακίνητο θα μεταβιβάζετο επ΄ ονόματι της εταιρείας Trambako, συμφωνείτε; Μάρτυρας: Όχι, ο κύριος Πολυβίου είχε πάρει πολύ παραπάνω καιρό για να πάρει άδεια και δεν μπόρεσε μέχρι και την ανακοίνωση που έλεγε δεν γίνεται να μεταφερθεί τουρκοκυπριακό σε Έλληνες.» Σημειώνεται πως έξι μήνες από τον Ιούλιο του 2009 σημαίνει μέχρι και τον Ιανουάριο του 2010. Μαρτύρησε ακόμα ο Μιχαηλίδης πως μετά τον τερματισμό συναντήθηκε με τον Εναγόμενο για να διευθετήσουν τον τρόπο πληρωμής και θα ξανασυναντιόντουσαν αλλά ο Εναγόμενος τον απέφυγε και δεν του απαντούσε στο τηλέφωνο. Σε αυτό το στάδιο ο δικηγόρος του Εναγόμενου ρώτησε τον Μιχαηλίδη: «Ε. Αν σας πω ότι συζητήθηκε και συμφωνήθηκε η μεταβίβαση των 2 ακινήτων στην Πάφο και η καταβολή του ποσού των 100 χιλιάδων ευρώ; Α. Ο κύριος Πολυβίου δεν μπορούσε να μου δώσει σπίτια πίσω, πήγε και αγόρασε με τα λεφτά άλλα κτίρια... Μιλήσαμε για αυτό το ζήτημα, δεν συμφωνήσαμε καθόλου και θα ερχόταν την επόμενη μέρα να τελειώσουμε τη συμφωνία και δεν έχει έρθει. Δεν έχουμε συμφωνήσει τίποτα.» Η υποβολή του δικηγόρου, έστω και αν δεν έγινε αποδεκτή ως προς το περιεχόμενο της, σαφώς υποδηλεί ότι μετά τον τερματισμό τα μέρη συναντήθηκαν και συζήτησαν τον τρόπο αποπληρωμής της Ενάγουσας γεγονός ασυμβίβαστο με την προβαλλόμενη θέση ότι η επιστολή της 12.8.2009 δεν επέφερε τον τερματισμό της συμφωνίας. Ο Μιχαηλίδης μου έκανε άριστη εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας, την οποία και μετέφερε στο Δικαστήριο χωρίς αλλοιώσεις. Ο Εναγόμενος δεν με εντυπωσίασε θετικά. Δεν ήταν σταθερός στις θέσεις του και ήταν πρόδηλη η προσπάθεια του να παραποιήσει τα πραγματικά γεγονότα ώστε να τεκμηριώσει την υπεράσπιση που επινοήθηκε ότι θα μπορούσε να τον απεγκλωβίσει από την υποχρέωση του να επιστρέψει το χρηματικό ποσό των €1.127.677 στην Ενάγουσα. Είναι η θέση της Ενάγουσας ότι η επίδικη συμφωνία ήταν συμφωνία υπό αίρεση. Σύμφωνα με τον περί Συμβάσεων Νόμο, Κεφ. 149, άρθρο 31 «"Σύμβαση υπό αίρεση" είναι σύμβαση για πράξη ή αποχή από πράξη, αν γεγονός συνακόλουθο της σύμβασης επέλθει ή δεν επέλθει». Οι σχετικοί όροι της επίδικης συμφωνίας αναφέρουν: «1 (
- c)Ιt is understood that the transfer and registration of the land on the name of the Company, shall be effected after the Company secures the necessary permission or consent or approval by the Council of Ministers and or any other governmental or other authority. It is also understood and agreed between that parties to the present agreement that as soon as the above permit or approval is granted, the Vendor shall notify in writing the Purchaser of the fact. (
- d)In the event that the Vendor will not successfully manage to transfer ownership of the Land to the name of the Company within six
(6)months as from today, then the Purchaser shall be entitled to terminate this agreement and in such a case the initial payment of CY.P.660,000 shall be refunded by the Vendor to the Purchasers within 15 days and this contract shall be of no effect with no other obligation of the parties to each other.» Το αντικείμενο της σύμβασης δεν ήταν η τουρκοκυπριακή περιουσία. Αντικείμενο της ήταν η αγορά από την Ενάγουσα των μετοχών της Trambako Ltd από τον Εναγόμενο στον οποίο ανήκαν. Οι συμβατικές υποχρεώσεις των μερών ήταν καθ΄ όσον αφορά τον Εναγόμενο να μεταβιβάσει τις μετοχές του στην Ενάγουσα και καθ΄ όσον αφορά την τελευταία να του καταβάλει το συμφωνηθέν τίμημα. Η απόκτηση όμως από την Trambako Ltd της συγκεκριμένης τουρκοκυπριακής περιουσίας ήταν ζήτημα υψίστης σημασίας. Και τούτο γιατί η Ενάγουσα θα πλήρωνε €2.648.332 (£1.550.000) για την απόκτηση των μετοχών της Trambako Ltd που δεν κατείχε άλλο περιουσιακό στοιχείο. Eπομένως εάν η Trambako Ltd δεν καθίστατο η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια της περιουσίας, η αξία των μετοχών της θα ήταν πολύ μικρή, όσο θα άξιζε η ανεφάρμοστη σύμβαση που είχε συνομολογήσει με την τουρκοκύπρια ιδιοκτήτρια. Η εγγραφή της περιουσίας στο όνομα της Trambako Ltd δεν ήταν στον έλεγχο του Εναγόμενου. Συνεπεία των προνοιών της σχετικής με τις τουρκοκυπριακές περιουσίες νομοθεσίας η έγκριση του Κηδεμόνα τουρκοκυπριακών περιουσιών ήταν απαραίτητη. Ανεξαρτήτως ενδείξεων ήταν ένα αβέβαιο μελλοντικό γεγονός. Η Ενάγουσα που με την υπογραφή της συμφωνίας είχε πληρώσει σε χρήμα και περιουσία €1.127.677 (£660.000) καθίστατο υπόχρεα να πληρώσει το υπόλοιπο του τιμήματος αγοράς μόνο μετά την εγγραφή της περιουσίας στο όνομα της Trambako Ltd (όρο 1 (b), ο δε Εναγόμενος υποχρεούτο να της μεταβιβάσει τις μετοχές της Trambako Ltd ταυτόχρονα με την καταβολή προς αυτόν του υπολοίπου (όρος 3). Συνεπώς, οι υποχρεώσεις των μερών, πέραν της πληρωμής των £660.000 που είχε γίνει, εξαρτιόταν από την εγγραφή της περιουσίας στο όνομα της Trambako Ltd, που με τη σειρά της εξαρτάτο από το κατά πόσο ο Κηδεμόνας θα έδινε προς τούτο την έγκριση του. Εν κατακλείδι, οι υποχρεώσεις των μερών μπορούσαν να γεννηθούν μόνο μετά την έγκριση του Κηδεμόνα που, όπως προειπώθηκε, ήταν ένα αβέβαιο μελλοντικό γεγονός. Καθίσταται σαφές ότι τα μέρη δεν συμφώνησαν για τον τρόπο εκτέλεσης της συμφωνίας τους, αλλά για αυτή καθαυτή την υποχρέωση εκτέλεσης της από τους συμβαλλόμενους (βλ. D. Nicolaou & Sons (Landowners) Ltd v. Χατζηαντώνη και Άλλης
(1997)1 ΑΑΔ 273). Και βέβαια εάν δεν επεσυνέβαινε το αβέβαιο μελλοντικό γεγονός θα ήταν αναμενόμενο να υπάρξει αποκατάσταση αναφορικά με την αντιπαροχή που είχε ήδη καταβληθεί. Εξ΄ ου και η πρόβλεψη στον επίδικο όρο 1 (
- d)με τον οποίο, μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, 6 μηνών, δόθηκε στην Ενάγουσα το δικαίωμα να τερματίσει τη συμφωνία και να ζητήσει επιστροφή της αξίας που είχε δώσει, οπόταν και ο Εναγόμενος υποχρεούτο να της επιστρέψει ποσό €1.127.677, χωρίς να έχει οιαδήποτε άλλη υποχρέωση προς την Ενάγουσα. Ότι υφίσταται η πιο πάνω πρόνοια και όχι πρόνοια ότι εάν δεν διδόταν η έγκριση, η συμφωνία θα έπαυε να ισχύει, δεν διαφοροποιεί το αποτέλεσμα. Στο Chitty on Contracts, General Principles, 29η έκδ., τομ.1, παραγρ. 12-028, σελ. 573, αναφέρεται: «Conditions Subsequent. The obligation of one or both parties maybe made subject to a condition that it is to be immediately binding, but if certain facts are ascertained to exist or upon the occurrence or non occurrence of some future event, that either the contract is to cease to bind or one or both parties are to have the right to avoid the contract or bring it to an end.» Δεν μπορεί να ειπωθεί ότι ο Εναγόμενος είχε υποχρέωση να εγγράψει την τουρκοκυπριακή περιουσία στην Trambako Ltd. Τυχόν τέτοια υποχρέωση μπορεί να γεννάτο μετά την εξασφάλιση της σχετικής έγκρισης. Οι ισχύουσες υποχρεώσεις του Εναγομένου περιορίζονταν στις αναφερόμενες στον όρο 5, για να προβεί στα αναγκαία διαβήματα για να εξασφαλίσει την έγκριση. Δεν απέχει της πραγματικότητας η θέση στην επιστολή των δικηγόρων του Εναγόμενου της 19.1.2009 ότι δεν υπήρξε παραβίαση της συμφωνίας από τον Εναγόμενο και ορθά η Ενάγουσα στην επιστολή των δικηγόρων της της 12.8.2009 με την οποία τερμάτισε τη συμφωνία, δεν επικαλείται διάρρηξη της από τον Εναγόμενο, αλλά ο τερματισμός γίνεται κατ΄ επίκληση του συμβατικού της δικαιώματος, δυνάμει του όρου 1 (
- d)να την τερματίσει. Στον Chitty on Contracts, παραγρ. 22-047 αναφέρεται ότι: «Express Provision. The parties may expressly provide in their contract that either or one of them is to have an option to terminate the contract. This right of termination may be exercisable upon a breach by the other party (whether or not the breach would amount to repudiation of the contract) or upon the occurrence or non occurrence of a specified event other than breach or simply at the will of the party upon whom the right is conferred. In principle, since the parties are free to incorporate whatever terms they wish for the termination of their agreement no question arises at common law whether the provision is reasonable or whether is reasonable for a party to enforce it unless the situation is one in which equity would grant relief against forfeiture». Η επίδικη συμφωνία δεν καθορίζει χρόνο εντός του οποίου ο Εναγόμενος όφειλε να επιτύχει τη μεταβίβαση του ακινήτου. Άλλωστε, το ζήτημα δεν ήταν στον απόλυτο έλεγχο του. Όπως αναφερόταν στον όρο 1 (c), γινόταν αντιληπτό ότι η μεταβίβαση και εγγραφή της ακίνητης περιουσίας στο όνομα της Trambako Ltd θα πραγματοποιείτο μετά που η εταιρεία θα εξασφάλιζε την αναγκαία άδεια, συγκατάθεση ή έγκριση. Δεν τίθετο ποτέ ζήτημα χρόνου εντός του οποίου ο Εναγόμενος όφειλε να επιτύχει την εγγραφή, ώστε αυτός να έπρεπε να καταστεί ουσιώδης και να δοθεί λογικό περιθώριο συμμόρφωσης πριν επιχειρηθεί ο τερματισμός της συμφωνίας. Η συμφωνία έδιδε το δικαίωμα στην Ενάγουσα να την τερματίσει οποτεδήποτε, εφόσον παρέρχονταν 6 μήνες χωρίς να έχει επιτευχθεί η εγγραφή της περιουσίας επ΄ ονόματι της Trambako Ltd. Μάλιστα με την επιστολή της τότε δικηγόρου της ημερ. 9.1.2009 (Τεκμήριο 10) η Ενάγουσα υπενθύμιζε ότι διατηρούσε το δικαίωμα της να τερματίσει την επίδικη συμφωνία. Οι 6 μήνες είχαν ήδη παρέλθει από τις 12.5.2008. Μέχρι και την πιο πάνω επιστολή είχαν παρέλθει άλλοι σχεδόν 8 μήνες και η Ενάγουσα υπενθύμισε με τον πλέον επίσημο τρόπο, δηλαδή με επιστολή δικηγόρου, ότι δεν είχε απεμπολήσει το δικαίωμα της να τερματίσει τη συμφωνία. Ακόμη και αν πριν τη λήψη της ρηθείσας επιστολής θα μπορούσε ο Εναγόμενος να επικαλεστεί ότι η Ενάγουσα είχε συμπεριφερθεί κατά τρόπο που δεν θα έπρεπε να της επιτραπεί χωρίς άλλο να τερματίσει τη συμφωνία, μετά τη λήψη της επιστολής δεν θα μπορούσε να επικαλεστεί κάτι τέτοιο. Η επιστολή των δικηγόρων του Εναγόμενου ημερ. 19.1.2009 (Τεκμήριο 11) που στάληκε προς απάντηση δεν διαφοροποιεί τα δεδομένα. Στην Ελληνική Τράπεζα ν. Πολυδωρίδη
(1993)1 ΑΑΔ 68, 76 αναφέρεται ότι: «Εγείρεται κώλυμα στη διεκδίκηση συμβατικών δικαιωμάτων οποτεδήποτε ο κάτοχος τους προβαίνει σε σαφείς παραστάσεις προς τον αντισυμβαλλόμενο ότι δε θα τα ασκήσει και ο δεύτερος βασιζόμενος στις παραστάσεις αυτές μεταβάλλει τη θέση του με τρόπο που θα ήταν άδικο (λόγω δυσμενούς επηρεασμού της θέσης του) να κληθεί να επιστρέψει στην προγενέστερη θέση του και να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις από τις οποίες ο ενάγων τον είχε απαλλάξει.» Στην Μαυρομιχάλης ν. Γενικός Εισαγγελέας
(1996)1 ΑΑΔ 530, 533 αναφέρεται ότι: «Εξ υποσχέσεως κώλυμα μπορεί να προκύψει μονό από σαφείς και θετικές παραστάσεις, οι οποίες γίνονται από το πρόσωπο προς το οποίο οφείλεται η συμβατική υποχρέωση, ως αποτέλεσμα των οποίων ο οφειλέτης, βασιζόμενος σ' αυτές, αναπροσαρμόζει τη συμπεριφορά του επί του προκειμένου, με τρόπο που θα ήταν άδικο σε μεταγενέστερο στάδιο να κληθεί να εκπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις». Η μη δραστηριοποίηση της Ενάγουσας και η κατανόηση που επέδειξε δεν συνιστούν σαφείς και θετικές παραστάσεις ικανές να δημιουργήσουν κώλυμα. Ιδιαίτερα ενόψει και της επιστολής της 9.1.2009. Ούτε μαρτυρήθηκε μεταβολή στη θέση του Εναγόμενου. Αόριστες αναφορές σε προσπάθειες υλοποίησης της εγγραφής στους συγκεκριμένους χρόνους που δεν αποδείχθηκαν και που σε κάθε περίπτωση ο Εναγόμενος θα έκανε για να επιτύχει την εγγραφή προωθώντας τα συμφέροντα της Trambako Ltd της οποίας ήταν ο μόνος μέτοχος και διευθυντής. Εξάλλου οι όποιες ενέργειες έγιναν, έγιναν εξ ονόματος και για λογαριασμό της Trambako Ltd και όχι προσωπικά από τον Εναγόμενο που ήταν ο αντισυμβαλλόμενος της Ενάγουσας. Υποστήριξαν οι δικηγόροι του Εναγόμενου ότι η επίδικη συμφωνία ήταν παράνομη και πως, παρά το ότι το ζήτημα της παρανομίας δεν ηγέρθηκε στη δικογραφία, αυτή προκύπτει κατά έκδηλο τρόπο από τα γεγονότα που περιβάλλουν τη συμφωνία ώστε το Δικαστήριο να έχει αυτεπάγγελτο καθήκον να εξετάσει το ζήτημα. Η όλη επιχειρηματολογία εδράζεται στο γεγονός πως η περιουσία η οποία επρόκειτο να μεταβιβαστεί στο όνομα της Trambako Ltd ήταν τουρκοκυπριακή. Γίνεται επίκληση του περί Τουρκοκυπριακών Περιουσιών (Διαχείριση και Αλλα θέματα) (Προσωριναί Διατάξεις) Νόμου του 1991 ως έχει τροποποιηθεί και της Korkut v. Απόστολου Γεωργίου δια του πληρεξουσίου αντιπροσώπου του Χαράλαμπου Ζόππου
(2008)1 ΑΑΔ 905, 916-917, όπου αναφέρθηκε σε σχέση με τουρκοκυπριακή περιουσία που περιήλθε στην κατοχή και διαχείριση του Κηδεμόνα, ότι καμιά δικαιοπραξία δεν μπορούσε νόμιμα να συναφθεί αναφορικά με αυτή, εκτός από τον ίδιο τον Κηδεμόνα. Σημειώνεται στην ίδια απόφαση πως η οποιαδήποτε δικαιοπραξία που αφορά την κυριότητα τουρκοκυπριακής περιουσίας μπορεί να γίνει μόνο ύστερα από σχετική άδεια και πάντοτε μέσω του Κηδεμόνα. Σύμβαση για την πώληση και μεταβίβαση τουρκοκυπριακής περιουσίας που είχε γίνει κατά παράβαση των προνοιών του Νόμου κρίθηκε παράνομη. Στην προκειμένη περίπτωση η σύμβαση για την πώληση της τουρκοκυπριακής περιουσίας δεν συνήφθηκε μεταξύ των διαδίκων και κανένας από τους διάδικους δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος σε αυτή. Συμβαλλόμενοι ήταν η Trambako Ltd και κάποια Pembe Mustafa. Για ότι αξίζει, η συμφωνία εκείνη εμπεριείχε σαφή πρόνοια που παρέπεμπε στην έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου ή άλλου κυβερνητικού σώματος, ως προϋπόθεση για υλοποίηση της και δεν έχει καταλυτικές συνέπειες ότι δεν αναφερόταν ρητά στον Κηδεμόνα. Άλλωστε, είναι στον Κηδεμόνα που αποτάθηκε η αγοράστρια, η Trambako Ltd, για να λάβει την έγκριση του. Η υλοποίηση της συμφωνίας των διαδίκων προϋπόθετε την εγγραφή συγκεκριμένου ακινήτου στο όνομα της Trambako Ltd, της οποίας η Ενάγουσα αγόρασε το μετοχικό κεφάλαιο. Ήταν στην πλευρά της Trambako Ltd, μέσω φυσικά του διευθυντή της Εναγόμενου, ακολουθώντας τις όποιες απαραίτητες νόμιμες διαδικασίες, να επιτύχει την εγγραφή. Προκύπτει μάλιστα πως πράγματι ο Εναγόμενος αποτάθηκε στο κατά νόμο αρμόδιο πρόσωπο, τον Κηδεμόνα, για να επιτύχει την εγγραφή, οι προσπάθειες του όμως δεν τελεσφόρησαν. Δεν βρίσκω ότι η επίδικη συμφωνία μεταξύ των διαδίκων εμπεριείχε οιοδήποτε στοιχείο παρανομίας ή παρέπεμπε σε τέτοιο. Η επί του προκειμένου εισήγηση της υπεράσπισης απορρίπτεται. Με την αξίωση διεκδικείται τόκος προς 9% επί του ποσού των €1.127.677 από 10.9.2009, που είναι 15 ημέρες μετά την παραλαβή της επιστολής τερματισμού από τον Εναγόμενο. Δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η Ενάγουσα δικαιούται στο πιο πάνω επιτόκιο, η δε καταχώρηση της αγωγής μία εβδομάδα μετά απλοποιεί τα πράγματα. Ως εκ των ανωτέρω εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγομένου για το ποσό των €1.127.677 με νόμιμο τόκο από 18.9.2009, ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγομένου όπως τούτα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......................... Χ. Μαλαχτός, Π.Ε.Δ. /ΚΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο