Επί τοις αφορώσι τον Ανδρέα Φυσεντζίδη, Αίτηση Αρ.: 215/10, 9/1/2015

(4), 53

(1)(α)(στ)(ζ)

(2)και 55 και 58 και Κανονισμών, επί της συμφυούς εξουσίας και της πρακτικής του Δικαστηρίου, των Νόμων της Κύπρου και των Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών Δ.48 Θ.2. Τα γεγονότα που υποστηρίζουν την αίτηση εμφαίνονται στη ένορκη δήλωση του Διαχειριστή κ. Κώστα Φυσεντζίδη, από τη Λάρνακα, που συνοδεύει την αίτηση, με την οποία επισυνάπτεται αριθμός τεκμηρίων και δη (α) το διάταγμα διαχείρισης, (β) η διαθήκη, (γ) η εκτίμηση της αξίας του ακινήτου που επιζητείται η πώληση του, (δ) κατάλογος εξόδων διαχείρισης, (ε) αν και γίνεται αναφορά σε κατάλογο δικηγορικών εξόδων, αυτός δεν επισυνάπτεται και (στ) κατάλογος της αμοιβής του εκτελεστή - διαχειριστή. Τα γεγονότα που εκτίθενται στην ένορκη δήλωση μπορεί να συνοψισθούν περιληπτικά και εν πολύ συντομία στα εξής: Ο αποβιώσας κατέλειψε ένα διαμέρισμα στο Καστέλλα Κωτ αρ. 1 με αριθμό θύρας 113 στην οδό Πιαλέ Πασιά στη Λάρνακα αγοραίας αξίας €175.000,00 και σε καταναγκαστική πώληση €132.000.000 ως η έκθεση του εκτιμητή, Τεκμήριο Γ. Επειδή επιβλήθησαν διάφορες φορολογίες και δημιουργήθηκαν και άλλα εξόδα συνολικού ποσού €5.012,74 περιλαμβανομένου των εξόδων που φαίνονται στη συμπληρωματική ένορκη δήλωση ημερ. 7/10/14, καθώς και η δημιουργία δικηγορικών εξόδων ύψους €4.700,00 και εξόδων του εκτελεστή-διαχειριστή ύψους €6.400,00 και δεν υπάρχουν χρήματα για πληρωμή τους, είναι αναγκαία η πώληση του διαμερίσματος για κάλυψη αυτών, η οποία πώληση είναι και προς το συμφέρον των κληροδόχων. Η αίτηση αντιμετώπισε την ένσταση της άλλης κληροδόχου, Λύτσιας Φυσεντζίδη, η οποία στηρίζεται στα ίδια άρθρα του ίδιου νόμου και κανονισμών καθώς και της Δ.48 των θεσμών πολιτικής δικονομίας που βασίζεται και η αίτηση. Με την ένσταση προβάλλονται επτά

(7)λόγοι ένστασης οι οποίοι μπορούν να συνοψισθούν στα πιο κάτω: (α) Η αίτηση έπρεπε να γίνει με εναρκτήρια κλήση σύμφωνα με το άρθρο 53 του Περί Διαχείρισης Κληρονομικών Αποθανόντων Νόμου ΚΕΦ. 189 και όχι με ενδιάμεση αίτηση. (β) Η ικανοποίηση τυχόν χρεών ή οφειλών είναι εφικτή χωρίς την πώληση του διαμερίσματος, αφού ο αποβιώσας κατά την ημέρα του θανάτου του διατηρούσε γραμμάτιο εμπρόθεσμης κατάθεσης στη ΣΠΕ Μακράσυκας με πιστωτικό υπόλοιπο κατά τη λήξη του €42.744,88 το οποίο έλαβαν οι δύο κληροδόχοι του και πρέπει να πληρωθούν από τους ίδιους κατά το ήμισυ. (γ) Η ενιστάμενη είναι έτοιμη να καταβάλει το ποσό που της αναλογεί ενώ και ο άλλος κληρονόμος έχει την οικονομική ευχέρεια να πράξει τούτο, ενόψει και του γεγονότος ότι το ποσό των εξόδων δεν είναι υψηλό και δεν καθίσταται αναγκαία η πώληση του διαμερίσματος. Σε αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ακόμη δεν έχει γίνει υπολογισμός των εξόδων τόσο του εκτελεστή - διαχειριστή όσο και του δικηγόρου. Η ένορκη δήλωση που συνοδεύει την ένσταση ουσιαστικά επαναλαμβάνει σε έκταση τους λόγους ένστασης και παρουσιάζει επιπλέον ενδιαφέρον στο ότι το αναφερθέν πιο πάνω γραμμάτιο ήταν στα ονόματα «Φυσεντζίδης Κωστάκης ή/και Φυσεντζίδης Ανδρέας». Αποτελεί δε θέση της ότι ο εκτελεστής - διαχειριστής δεν δικαιούται σε αμοιβή εκτός αν το Δικαστήριο διατάξει έτσι. Αφού εκφράζει τον ισχυρισμό ότι τα έξοδα αυξήθηκαν επειδή ο Αιτητής δεν ολοκλήρωσε την διαχείριση σε σύντομο χρόνο και ότι είναι έτοιμη να καταβάλει το ήμισυ των χρεών, οφειλών, δαπανών και άλλων εξόδων, εισηγείται ότι η πώληση του διαμερίσματος δεν είναι αναγκαία. Οι συνήγοροι ανέπτυξαν τις θέσεις τους στις αγορεύσεις τους στηριζόμενοι στα γεγονότα που ένας έκαστος εξ' αυτών επικαλέσθηκε με βάση τις ένορκες δηλώσεις και τα τεκμήρια που επισυνάπτονται με την αίτηση και ένσταση αντίστοιχα για να καταλήξουν σε αντίθετες θέσεις τόσο ως προς τη διαδικασία που έπρεπε να ακολουθηθεί όσο και για την αναγκαιότητα πώλησης του διαμερίσματος επικαλούμενοι σχετική νομολογία που κατά την άποψη τους βοηθά στις εισηγήσεις τους. Αρχίζοντας με την ορθότητα του δικονομικού διαβήματος της αίτησης ήτοι κατά πόσο θα έπρεπε να γίνει με ενδιάμεση αίτηση στα πλαίσια της διαχείρισης, ως η θέση του δικηγόρου του Αιτητή, ή με εναρκτήρια κλήση, ως η θέση του συνηγόρου της ενισταμένης, καθίσταται αναγκαία η αναζήτηση και εξέταση του σχετικού άρθρου του ίδιου νόμου που έκαστος εξ αυτών επικαλείται. Σύμφωνα με το άρθρο 32

(1)του ΚΕΦ. 189: «32.-

(1)Για σκoπoύς καταβoλής τωv δαπαvώv κηδείας και τωv δαπαvώv από διατάξεις τελευταίας βoύλησης καθώς και κάθε vόμιμoυ χρέoυς τoυ απoθαvόvτoς, o πρoσωπικός αvτιπρόσωπoς έχει εξoυσία πώλησης τέτoιoυ μέρoυς της ακίvητης ιδιoκτησίας τoυ απoθαvόvτoς τo oπoίo είvαι αvαγκαίo και δύvαται vα εξευρίσκει χρήματα με τηv υπoθήκευση ή επιβάρυvση της.» Στο δε άρθρο 33

(1)του ΚΕΦ. 189 αναφέρεται: «33.-

(1)Για σκoπoύς διευκόλυvσης της διαvoμής της κληρovoμιάς απoθαvόvτoς πρoσώπoυ μεταξύ τωv δικαιoύχωv σύμφωvα με τo vόμo, τo Δικαστήριo δύvαται σχετικά με oπoιoδήπoτε μέρoς της κληρovoμιάς vα διατάξει τηv πώληση, εκμίσθωση, υπoθήκευση εγκατάλειψη ή απαλλαγή, διαίρεση ή άλλη διάθεση τoυ, όπως τo Δικαστήριo θα κρίvει σκόπιμo, αv η πράξη αυτή δεv δύvαται vα διεvεργηθεί από τov πρoσωπικό αvτιπρόσωπo επειδή αυτός στερείται oπoιασδήπoτε εξoυσίας για τo σκoπό αυτό: Νoείται ότι τo Δικαστήριo δεv διατάσσει oπoιαδήπoτε διαίρεση ή διαχωρισμό γης, o oπoίoς θα αvτίκειτo με τις διατάξεις τoυ άρθρoυ 27 τoυ περί Ακίvητης Iδιoκτησίας (Διακατoχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμoυ.» Με βάση το άρθρο 33

(2)του ΚΕΦ. 189 το Δικαστήριο δύναται να θέσει όρους όταν εκδίδει τέτοιο διάταγμα ως ήθελε κρίνει σκόπιμο. Δυνάμει δε του άρθρου 33

(4)του ΚΕΦ. 189 «Αίτηση πρoς τo Δικαστήριo δυvάμει τoυ άρθρoυ αυτoύ δύvαται vα υπoβληθεί από πρoσωπικό αvτιπρόσωπo ή oπoιoδήπoτε πρόσωπo ή δικαιoύχo (beneficiary) πoυ έχει συμφέρov στηv κληρovoμιά τoυ απoθαvόvτoς.» Το άρθρο 53

(1)του ΚΕΦ. 189 προνοεί: «53.-

(1)Πρoσωπικoί αvτιπρόσωπoι ή oπoιoσδήπoτε από αυτoύς, πιστωτές, κληρoδόχoι ή oι πλησιέστερoι συγγεvείς, ή πρόσωπα πoυ αξιώvoυv μέσω τωv εv λόγω πιστωτώv ή δικαιoύχωv με εκχώρηση ή με άλλo τρόπo, δύvαvται vα ζητήσoυv από τo Δικαστήριo με εvαρκτήρια κλήση (originating summons) τηv επίλυση, χωρίς διαχείριση της κληρovoμιάς σε Δικαστήριo, oπoιoυδήπoτε από τα πιo κάτω ζητήματα ή θέματα: (α) oπoιoδήπoτε ζήτημα πoυ επηρεάζει τα δικαιώματα ή τα συμφέρovτα τoυ πρoσώπoυ πoυ αξιώvει ότι είvαι πιστωτής, κληρoδόχoς, o πλησιέστερoς συγγεvής ή εκ τoυ vόμoυ κληρovόμoς (β) τη διακρίβωση oπoιασδήπoτε τάξης πιστωτώv, κληρoδόχωv, πλησιέστερωv συγγεvώv ή άλλωv (γ) τηv παρoχή oπoιωvδήπoτε συγκεκριμέvωv λoγαριασμώv από τoυς εκτελεστές ή τoυς διαχειριστές και όταv είvαι αvαγκαίo, τα απoδεικτικά στoιχεία τωv εv λόγω λoγαριασμώv (δ) τηv καταβoλή στo Δικαστήριo oπoιωvδήπoτε χρημάτωv πoυ βρίσκovται στα χέρια τωv εκτελεστώv ή τωv διαχειριστώv (ε) τηv έκδoση διαταγώv πρoς τoυς εκτελεστές ή τoυς διαχειριστές για vα διαπράξoυv ή vα απέχoυv από τη διάπραξη oπoιασδήπoτε συγκεκριμέvης πράξης υπό τηv ιδιότητα τoυς ως εκτελεστώv ή διαχειριστώv (στ) τηv έγκριση oπoιασδήπoτε πώλησης, αγoράς, συμβιβασμoύ ή άλλης συvαλλαγής (ζ) τηv επίλυση oπoιoυδήπoτε ζητήματoς πoυ πρoκύπτει κατά τη διαχείριση της κληρovoμιάς.» Έχοντας κατά νου και τα όσα αναφέρονται στην υπόθεση YVONI S. IOANNOU v. ANDREAS DEMETRIOU AND OTHERS

(1983)1 C.L.R. 892, και στην αίτηση Σιδέρης κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ. 1390, κατά την κρίση μου η λέξη και φράση κλειδί αντίστοιχα είναι η λέξη «αναγκαίο» στο άρθρο 32

(1)του ΚΕΦ. 189 και η φράση «Για σκοπούς διευκόλυνσης της διανομής της κληρονομίας» στο άρθρο 33

(1)του ΚΕΦ. 189 από τη μια και της φράσης «... την επίλυση, χωρίς διαχειριστή της κληρονομίας σε Δικαστήριο ..» στο άρθρο 53

(1)του ΚΕΦ. 189. Στις περιπτώσεις των άρθρων 32

(1)και 33

(1)του ΚΕΦ. 189 σαφώς εντάσσονται οι περιπτώσεις εκείνες που είναι αναγκαίο για σκοπούς καταβολής δαπανών, οφειλών και νόμιμων χρεών να πωληθεί ακίνητη ιδιοκτησία ή αν δεν πωληθεί μέρος ή ολόκληρη η ακίνητη περιουσία δεν θα διευκολυνθεί και δεν θα καταστεί δυνατή η διανομή της περιουσίας στους κληροδόχος, αντίστοιχα. Μια τέτοια περίπτωση είναι όταν δεν υπάρχουν χρήματα στην κληρονομιά για να πληρωθούν χρέη, οφειλές, δαπάνες, τέλη, φόροι, έξοδα που βαρύνουν τον αποθανόντα ή την κληρονομιά. Με αυτό τον τρόπο, επιπρόσθετα περιορίζεται από τη μια η ζημιά των κληροδόχων αφού αυτά συνήθως φέρουν τόκο ή επιπρόσθετη επιβάρυνση και κατ' επέκταση από την άλλη αποφεύγεται η ζημιά στη κληρονομιά γενικότερα. Τέτοια είναι η υπό εξέταση περίπτωση στην οποία δεν υπάρχουν χρήματα για πληρωμή συγκεκριμένων χρεών και οφειλών και των εξόδων του δικηγόρου και του εκτελεστή - διαχειριστή, όποια και να είναι αυτά, για τα οποία θα κάνω ειδική αναφορά σε κατοπινό στάδιο, και καθίσταται από τη μια αναγκαία η πώληση για πληρωμή των χρεών, οφειλών και εξόδων που βαρύνουν την κληρονομιά του μοναδικού ακινήτου και από την άλλη συνάμα επιτυγχάνεται η διευκόλυνση της διανομής της κληρονομίας. Το άρθρο δε 33

(4)του ΚΕΦ. 189 αναφέρεται σε αίτηση και όχι σε εναρκτήρια κλήση. Το άρθρο 53

(1)(στ) του ΚΕΦ. 189, στο οποίο γίνεται αναφορά σε εναρκτήρια κλήση, χρησιμοποιείται σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, όσον αφορά την πώληση ακινήτου που μας ενδιαφέρει εδώ και γενικότερα το άρθρο 53 του Νόμου και οι κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας στους οποίους το άρθρο παραπέμπει, τυγχάνουν εφαρμογής αποκλειστικά για τους σκοπούς του εν λόγω άρθρου, όπως αναφέρεται στην υπόθεση Σιδέρης κ.ά., ανωτέρω. Κατά συνέπεια αυτός ο λόγος ένστασης απορρίπτεται. Ούτε οι άλλοι λόγοι ευσταθούν αφού δεν υπάρχει καμία πρόνοια στο νόμο που να δύναται το Δικαστήριο να υποχρεώσει τους κληροδόχους για καταβολή οιουδήποτε ποσού, μικρού ή μεγάλου, από δικά του χρήματα, για την πληρωμή οφειλών, δαπανών, εξόδων κλπ, και ούτε έχει καμία σημασία εάν το ένα από τα δύο μέρη είναι έτοιμο να καταβάλει το ήμισυ των χρεών και εξόδων, όπως δεν έχει σημασία η οικονομική δυνατότητα των κληροδόχων για πληρωμή των οφειλών και εξόδων οι οποίες οφειλές, χρέη και έξοδα βαρύνουν τη κληρονομιά και κανένα άλλο. Η επίκληση του γραμματίου, από την Ενισταμένη για να καταδείξει ότι λήφθησαν από ήμισυ τα χρήματα από αυτό από τους κληροδόχους πριν την καταχώρηση της διαχείρισης και ως εκ τούτου θα μπορούσε ένας έκαστος εξ αυτών να χρησιμοποιεί από αυτά για την πληρωμή των εξόδων και χρεών, από τη μια δείχνει ότι λήφθηκαν από τον Κωστάκη Φυσεντζίδη επειδή αυτός αναγραφόταν στον κοινό λογαριασμό και είχε δικαίωμα να τα πάρει όλα χωρίς διαχείριση και επομένως δεν αποτελούσαν περιουσία της διαχείρισης και από την άλλη άδολα κατέβαλε στην Ενισταμένη το ήμισυ ενώ δεν είχε καμία τέτοια υποχρέωση αφού σύμφωνα με την υπόθεση Πουγεράση v. Παπαφιλίππου

(1998)1 Α.Α.Δ. 1283 όταν ένας από τους δικαιούχους αποθνήσκει ο επιζήσας ή οι επιζήσαντες δικαιούνται το ποσό ή σε περίπτωση αγωγής εκ μέρους της ίσως να λάμβανε το μερίδιο που εξάγεται από την αναφερθείσα απόφαση, αν αποδείκνυε ό,τι αναφέρεται σε αυτή την υπόθεση, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν θα ήταν μεγαλύτερο από το ήμισυ. Ούτε βέβαια διαφοροποιεί τα πράγματα η εκ μέρους του Αιτητή ενέργεια να θέσει το διαμέρισμα σε πώληση μέσω του διαδικτύου. Το γεγονός ότι δεν έχουν υπολογισθεί τα έξοδα της διαχείρισης που αφορούν στην αμοιβή του Αιτητή ως εκτελεστής - διαχειριστής, η οποία υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, και τα έξοδα του δικηγόρου της διαχείρισης και ως εκ τούτου δεν είναι γνωστά, δεν αλλάζει το γεγονός ότι η ίδια η κληρονομιά βαρύνεται με οφειλές που συμποσούνται σε €5.012,74. Η μη επίτρεψη εκ μέρους του Αιτητή, ως εισηγείται η ενιστάμενη ότι έπρεπε να πράξει ο Αιτητής, πληρωμής των οφειλών και χρεών από τη Λυγία Φυσεντζίδη και η δυνατότητα πληρωμής εκ μέρους της του ήμισυ αυτών, σε περίπτωση που το πληροφορείτο, δεν θα άλλαζε οτιδήποτε αφού το άλλο ήμισυ θα συνέχιζε να οφείλεται. Όσον αφορά την αγοραία αξία και από καταναγκαστική πώληση αξία δεν υπήρχε αμφισβήτηση. Εξετάζοντας όμως το Δικαστήριο την εκτίμηση κρίνει ότι αυτή είναι εμπεριστατωμένη και δίνονται πλήρεις εξηγήσεις για την κατάληξη στις αξίες αυτές. Ενόψει όλων των πιο πάνω, η ένσταση δεν μπορεί να ευσταθίσει και η αίτηση επιτυγχάνει. Το Δικαστήριο με βάση τις εξουσίες που περιβάλλεται από τις διατάξεις του Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Νόμου ΚΕΦ. 189 και των Κανονισμών αυτού, εκδίδει διάταγμα ως η παράγραφος 1 για το ποσό των €170.000,000 το ολιγότερο και ως η παράγραφος 2 της αίτησης υπό τον όρο ότι: (α) Πριν από οιανδήποτε ενέργεια ή πράξη πώλησης του αναφερθέντος διαμερίσματος θα καταχωρηθεί κατάλογος εξόδων του δικηγόρου της διαχείρισης και του Αιτητή, ως εκτελεστή - διαχειριστή, και εφόσον υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο αυτά. (β) Σε περίπτωση επίδειξης ενδιαφέροντος αγοράς του διαμερίσματος από την κληροδόχο Λυτσία Φυσεντζίδη αυτή θα έχει προτεραιότητα αγοράς στην τελευταία υψηλότερη τιμή, εντός τριάντα ημερών από σήμερα, αφού ήδη γνωρίζει, με βάση την ένορκη δήλωση του Αιτητή που συνοδεύει την αίτηση, ότι ήδη υπάρχει αγοραστής, γιατί κατά την κρίση του Δικαστηρίου οι κληροδόχοι βρίσκονται, οιονεί, ή εν δυνάμει στην ίδια θέση με αυτή των συνιδιοκτητών, που σύμφωνα με το άρθρο 25 του Περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμος ΚΕΦ.224, έχουν το δικαίωμα, σε περίπτωση πώλησης του μεριδίου ενός εκ των συνιδιοκτητών, να αγοράσουν αυτοί το μερίδιο του συνιδιοκτήτη στην τιμή την οποία πωλείται. (γ) Η πώληση του διαμερίσματος θα γίνει το αργότερο εντός έξι

(6)μηνών από σήμερα. Σε περίπτωση μη πραγματοποίησης τούτης εντός της προθεσμίας αυτής, ο διαχειριστής θα πρέπει να καταχωρήσει αίτηση για παράταση της περιόδου αυτής. Με έχει προβληματίσει το θέμα των εξόδων. Κρίνω όμως ότι δεν συντρέχει κανένας λόγος που το Δικαστήριο θα πρέπει να αποκλείσει από τον γενικό κανόνα ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα της δίκης αφού αν διατάσσετο να καταβληθούν από την περιουσία της κληρονομιάς στην ουσία θα καταδικαζόταν ο Αιτητής στο ήμισυ των εξόδων. Επομένως τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Ενισταμένης-Κληροδόχου, Λυτσίας Φυσεντζίδη, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)............. Ν. Γερολέμου, Α.Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο