← Κύπρος

VASSOS BAKER LTD ν. GIOVANI DEVELOPERS LTD, Αρ. Αγωγής: 854/10, 27/2/2015

VASSOS BAKER LTD ν. GIOVANI DEVELOPERS LTD, Αρ. Αγωγής: 854/10, 27/2/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A70 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 854/10 Μεταξύ: VASSOS BAKER LTD Ενάγουσα και GIOVANI DEVELOPERS LTD Εναγόμενη 27 Φεβρουαρίου

  1. Εμφανίσεις: Για την ενάγουσα: κ. Χ. Κυριακίδης για Χάρης Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε.. Για την εναγόμενη: κ. Γ.Φ.Πιττάτζης για Γ.Φ.Πιττάτζης Δ.Ε.Π.Ε.. Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι έγγραφες προτάσεις Κατά τους δικογραφημένους ισχυρισμούς της ενάγουσας εταιρείας, ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο ιδιοκτήτρια τριών κτημάτων στο Παραλίμνι και με Συμφωνία Αντιπαροχής ημερομηνίας 8.10.2003 (εφεξής η Συμφωνία), τα διέθεσε στην εναγόμενη εταιρεία - η οποία ασχολείται με την ανάπτυξη γης και την κατασκευή και πώληση κατοικιών και διαμερισμάτων - για σκοπούς ανέγερσης ενός συγκροτήματος κατοικιών το οποίο ονομάστηκε "MESOGIOS PHASE II". Σε αντάλλαγμα, η εναγόμενη, με δικά της έξοδα, ανέλαβε να ανεγείρει και παραδώσει στην ενάγουσα τρεις κατοικίες, συνολικού ακαθάριστου εμβαδού ίσου ποσοστού 33.3% περίπου του συντελεστή δόμησης των κτημάτων όπως αυτό θα εγκρίνετο από τις αρμόδιες αρχές. Οι ανωτέρω κατοικίες θα ήταν εμβαδού καλυμμένων χώρων 118τ.μ περίπου η κάθε μια συμπεριλαμβανομένων και των καλυμμένων βεραντών. Καθ' ότι η εκ των προτέρων δεδηλωμένη πρόθεση της ενάγουσας ήταν να πωλήσει τις εν λόγω κατοικίες, η εναγόμενη, δυνάμει του όρου 18 της Συμφωνίας, ανέλαβε να συμπεριλάβει τις κατοικίες της ενάγουσας στους τιμοκαταλόγους και τα διαφημιστικά της φυλλάδια και να τις προσφέρει για πώληση. Δυνάμει του εν λόγω όρου, η εναγόμενη δεσμεύετο να προωθήσει για πώληση τις εν λόγω κατοικίες σε τιμή όχι κατώτερη των £125.000 (€213.575) τουλάχιστο, η κάθε μια. Ολόκληρο το ποσό του τιμήματος πώλησης των κατοικιών θα καταβάλλετο στην ενάγουσα, η οποία θα επιβαρύνετο με τις αντίστοιχες φορολογικές υποχρεώσεις. Η εναγόμενη προχώρησε στην υλοποίηση όλων των όρων της Συμφωνίας, ανεγείροντας τις κατοικίες. Στη συνέχεια και με τη συγκατάθεση της ενάγουσας, οι τρεις δικές της κατοικίες, πωλήθηκαν σε διάφορες ημερομηνίες προς τους ακόλουθους αγοραστές: Α) CAROLINE MAINSTONE και GRAHAM COMLEY, για το ποσό των £172.500 (€294,734). Β) CHRISTOPHER ANDREW FAWN και MICHAEL JOHN JONES, για το ποσό των £166.000 (€283.628). Γ) SANDRA MITCHELL και GARY RONALD MITCHELL, για το ποσό των £163.000 (€278.502). Κατ' ακολουθία των πιο πάνω, η εναγόμενη εισέπραξε για λογαριασμό της ενάγουσας το συνολικό ποσό των £501.500 (€856.864) και κατέβαλε προς την ενάγουσα σε διάφορες ημερομηνίες, το ποσό των £401.115,52 (τούτο διευκρινίστηκε στην Απάντηση). Παραλείπει αδικαιολόγητα ωστόσο να καταβάλει το υπόλοιπο ποσό των £100.385 πλέον τόκο από την ημερομηνία είσπραξης. Το ποσό αυτό παρά την όχληση και του δικηγόρου της ενάγουσας με επιστολή του ημερ.14.5.2010, παραμένει απλήρωτο και διεκδικείται μετά τόκων και δικηγορικών εξόδων. Η εναγόμενη με την Υπεράσπιση της δεν αρνείται την υπογραφή της Συμφωνίας και την υποχρέωση της να ανεγείρει προς όφελος της ενάγουσας και να προωθήσει προς πώληση τις τρεις κατοικίες της, σε τιμή τουλάχιστον £125.
  2. Η θέση της όμως, είναι, ότι το έπραξε στο ακέραιο, εξασφαλίζοντας μάλιστα τιμή υψηλότερη από την ελάχιστη των £125.000 και κατέβαλε τα εισπραχθέντα χρήματα προς την ενάγουσα. Απορρίπτει συνεπώς, ότι οφείλει οποιοδήποτε ποσό στην ενάγουσα. Η θέση της είναι ότι ρητά ή και εξυπακουόμενα ήταν κατανοητό και ή συμφωνημένο μεταξύ των μερών ότι θα αφαιρούνταν οι προμήθειες και τα έξοδα που θα κατέβαλλε η εναγόμενη για την κάθε πώληση. Συγκεκριμένα, η εναγόμενη είχε το δικαίωμα να προβαίνει σε προσθήκες ή και αλλαγές ή και να εκτελεί επιπρόσθετες (extra) εργασίες όπως την κατασκευή κολυμβητικών δεξαμενών (εφεξής Κ.Δ.) και άλλες εργασίες προς ικανοποίηση συγκεκριμένων απαιτήσεων των αγοραστών. Αυτό έγινε και στην προκειμένη περίπτωση με αποτέλεσμα να επιτευχθεί ο στόχος της πώλησης της κάθε κατοικίας σε τιμή πέραν των £125.000 που ήταν η βασική υποχρέωση της εναγόμενης. Όλα τα πιο πάνω έγιναν με την συναντίληψη και ή εξυπακουόμενη συμφωνία των μερών, ότι τα έσοδα που θα προέρχονταν από τέτοιες επιπρόσθετες εργασίες, θα αφαιρούνταν από το τίμημα πώλησης γιατί δεν ήταν μέρος της συμφωνηθείσας αντιπαροχής. Η εναγόμενη επομένως αφού αφαίρεσε τις πληρωθείσες προμήθειες και τις δαπάνες που αντιστοιχούσαν στις πρόσθετες εργασίες, κατέβαλε στην ενάγουσα το καθαρό εισπραχθέν ποσό των £401.115,52 σεντ (€685.346,55 σεντ) ποσό που συνιστά εξόφληση των υποχρεώσεων της έναντι της ενάγουσας με βάση τη Συμφωνία. Ως εκ των ανωτέρω απορρίπτει τον ισχυρισμό της ενάγουσας ότι της οφείλει οποιαδήποτε χρήματα. Η ακροαματική διαδικασία Στη βάση των πιο πάνω δικογραφημένων θέσεων, η υπόθεση προχώρησε σε ακρόαση. Κατά την ακρόαση κατέθεσαν έξι συνολικά μάρτυρες. Από πλευράς ενάγουσας, κατέθεσε ο Βάσος Ψαράς (Μ.Ε.1) και από πλευράς εναγόμενης, οι Γιώργος Ιωακείμ (Μ.Υ.1), Πιέρος Μαρκουλλής (Μ.Υ.2), Αδάμος Χατζηχριστοδούλου (Μ.Υ.3), Χριστάκης Τζιοβάνης (Μ.Υ.4) και Ανδρέας Γερολέμου (Μ.Υ.5). Πέραν της προφορικής μαρτυρίας, κατατέθηκε και πλειάδα τεκμηρίων. Πρόκειται για τα εξής: Τεκμήριο 1- Πιστοποιητικό Εφόρου Εταιρειών ημερ. 28/6/
  3. Τεκμήριο 2 - Τίτλοι ιδιοκτησίας. Τεκμήριο 3- Συμφωνία Αντιπαροχής ημερ. 8/10/
  4. Τεκμήριο 4 - Γνωστοποίηση Χορήγησης Πολεοδομικής Άδειας ημερ. 13/1/
  5. Τεκμήριο 5 - Τοπογραφικά Σχέδια. Τεκμήριο 6 - Πωλητήριο Έγγραφο ημερ. 15/10/
  6. Τεκμήριο 7 - Πωλητήριο Έγγραφο -
  7. Τεκμήριο 8 - Πωλητήριο Έγγραφο. Τεκμήριο 9 - Κατάσταση λογαριασμού ημερ. 31/12/
  8. Τεκμήριο 10 - Επιταγή της Ελληνικής Τράπεζας ημερ. 17/2/2006 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 11 - Απόδειξη πληρωμής με αρ. 0007 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ. 17/2/
  9. Τεκμήριο 12 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ.17/2/
  10. Τεκμήριο 13 - Επιταγή της Λαϊκης Τράπεζας ημερ. 12/4/2006 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 14 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0202 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.12/4/
  11. Τεκμήριο 15 - Απόδειξη από Ελληνική Τράπεζα κατάθεσης επιταγών ημερ. 13/4/
  12. Τεκμήριο 16 - Επιταγή της Λαϊκής Τράπεζας ημερ. 14/6/2006 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 17 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0501 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.16/6/
  13. Τεκμήριο 18 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ.16/6/
  14. Τεκμήριο 19 - Επιταγή της Ελληνικής Τράπεζας ημερ.14/7/2006 εκδοθείσας από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 20 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0084 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.18/7/
  15. Τεκμήριο 21 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ. 18/7/
  16. Τεκμήριο 22 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0730 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.22/9/
  17. Τεκμήριο 23 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ. 22/9/
  18. Τεκμήριο 24 - Επιταγή Ελληνικής Τράπεζας ημερ. 25/10/2006 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 25 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0822 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.25/10/
  19. Τεκμήριο 26 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγής για ποσό €15.250,
  20. Τεκμήριο 27 - Επιταγή ALPHA BANK ημερ.11/5/2007 εκδοθείσας από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 28 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.1200 εκδοθείσας από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.7/5/
  21. Τεκμήριο 29 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ.8/5/
  22. Τεκμήριο 30 - Επιταγές ημερ. 31/12/2007 της Τράπεζας Κύπρου και ALPHA BANK εκδοθείσες από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 31 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.1861 εκδοθείσας από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.31/12/
  23. Τεκμήριο 32 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.1862 εκδοθείσας από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.31/12/
  24. Τεκμήριο 33 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ.17/1/
  25. Τεκμήριο 34 - Επιταγή ALPHA BANK ημερ.14/3/2008 εκδοθείσας από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 35 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0192 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.14/3/
  26. Τεκμήριο 36 - Επιταγή ALPHA BANK ημερ. 20/3/2008 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 37 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0119 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ.20/3/
  27. Τεκμήριο 38 - Επιταγή ALPHA BANK ημερ. 27/3/2008 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα. Τεκμήριο 39 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.0196 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ. 27/3/
  28. Τεκμήριο 40 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ.31/3/
  29. Τεκμήριο 41 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.1291 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ. 1/9/
  30. Τεκμήριο 42 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ. 9/10/
  31. Τεκμήριο 43 - Απόδειξη πληρωμής με αρ.1290 εκδοθείσα από εναγόμενη προς ενάγουσα ημερ. 1/9/
  32. Τεκμήριο 44 - Απόδειξη Ελληνικής Τράπεζας κατάθεσης επιταγών ημερ.2/10/
  33. Τεκμήριο 45 - Επιστολή ημερ. 14/5/2010 των δικηγόρων της ενάγουσας. Τεκμήριο 46 - Επιστολή ημερ. 25/5/2010 των δικηγόρων της εναγόμενης. Τεκμήριο 47 - Επιστολή ημερ. 8/6/2010 των δικηγόρων της ενάγουσας. Τεκμήριο 48 - Συμφωνία Διανομής ημερ. 24/5/
  34. Τεκμήριο 49 - Αντίγραφο άδειας οικοδομής με αρ.
  35. Τεκμήριο 50 - Αναλυτική Κατάσταση ημερ. 16/2/
  36. Τεκμήριο 51 - Απόσπασμα πρακτικού συνεδρίας του Διοικητικού Συμβουλίου της ενάγουσας εταιρείας ημερ. 10/5/
  37. Τεκμήριο 52 - Συμφωνία που κατέθεσε ο Μ.Υ.
  38. Τεκμήριο 53 - Κατάσταση πληρωμών. Όπως προανέφερα κατέθεσαν προφορικά έξι μάρτυρες στην υπόθεση. Δεν θα καταπιαστώ με το αχρείαστο και κουραστικό για τον αναγνώστη, εγχείρημα της επαναληπτικής καταγραφής της μαρτυρίας τους. Τουναντίον, θα προβώ σε μια επιγραμματική αναφορά στη μαρτυρία ενός εκάστου των μαρτύρων - αποκλειστικά για σκοπούς καλύτερης κατανόησης των όσων θα ακολουθήσουν, με την αυτονόητη βέβαια διευκρίνιση, ότι, το σύνολο της μαρτυρίας, το έχω διεξέλθει με κάθε προσοχή και οι μετέπειτα διαπιστώσεις του Δικαστηρίου, θα έχουν ως μόνο και μοναδικό υπόβαθρο την αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία της υπόθεσης. Με αυτό το δεδομένο, επισημαίνω ότι ο ενάγοντας (Μ.Ε.1) στην κυρίως εξέταση υιοθέτησε γραπτή δήλωση (έγγραφο 1) και κατάθεσε τα πρώτα 48 τεκμήρια της υπόθεσης. Ακολούθως υπέστη μακράν αντεξέταση, στα πλαίσια της οποίας αναγνώρισε και υιοθέτησε άλλα 3 τεκμήρια (τεκμήρια 49-51). Η γενικότερη θέση που προέβαλε, ήταν, ότι, ουδέποτε του ειπώθηκε ότι θα χρεωθεί το κόστος των Κ.Δ., των άλλων επιπρόσθετων εργασιών και των προμηθειών για την πώληση των κατοικιών, οι οποίες, εν πάση περιπτώσει, ήταν υπερβολικές και υπέρογκες. Ο ίδιος ανέμενε και αναμένει ακόμα να του καταβληθεί το σύνολο του τιμήματος που εισπράχθηκε από την πώληση των κατοικιών του. Δεν γνωρίζει από Κ.Δ, αν και δέχεται ότι υπάρχουν διαφορετικά είδη. Δεν επισκέφθηκε τις κατοικίες διαρκούσης της ανέγερσης καθ' ότι δεν είχε κανένα λόγο να το πράξει. Ούτε και ενεπλάκη σε συζήτηση με τον ιδιοκτήτη του γειτνιάζοντος κτήματος, κ. Γούμενο, το κτήμα του οποίου αναπτύχθηκε μαζί με τα δικά του. Τέλος, ισχυρίστηκε ότι κατά τις διαπραγματεύσεις δεν του ειπώθηκε ότι η αντιπαροχή δεν συμπεριλάμβανε Κ.Δ και ότι θα χρεωνόταν αυτός τις προμήθειες. Ο Μ.Υ.1, διευθυντής της εταιρείας MIMIS G IOAKIM LTD - η οποία ασχολείται με την κατασκευή Κ.Δ - έδωσε μαρτυρία μετά την απόρριψη ένστασης της πλευράς της ενάγουσας που αφορούσε τη σχετικότητα της. Η μαρτυρία του (έγγραφο 2) περιστράφηκε γύρω από θέματα που άπτονται της κατασκευής Κ.Δ. Περίγραψε βασικά, τα διάφορα ήδη Κ.Δ. που υπάρχουν, εξηγώντας, ότι, ανάλογα με το είδος, τις διαστάσεις και τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν, καθορίζεται και το κόστος κατασκευής μιας Κ.Δ. Μετά την απόρριψη ένστασης, δόθηκε και η μαρτυρία του διευθυντή της εταιρείας ανάπτυξης ακινήτων DEMARI DEVELOPERS LTD, Μ.Υ.
  39. Ο μάρτυρας με γραπτή δήλωση (έγγραφο 3) αναφέρθηκε στην τότε πρακτική που ακολουθείτο σε συμφωνίες αντιπαροχής που συνομολογούνταν για την ανάπτυξη γης στην ελεύθερη περιοχή Αμμοχώστου μεταξύ αφενός ιδιοκτητών κτημάτων και αφετέρου εργολάβων ανάπτυξης γης. Κατά τον μάρτυρα, οι Κ.Δ. δεν συμπεριλαμβάνονταν στην αντιπαροχή εκτός αν τούτο ρητά αναφέρετο στη συμφωνία. Η δε συμπερίληψη των Κ.Δ. στα αρχιτεκτονικά σχέδια, γινόταν προληπτικά, έτσι ώστε ο εργολάβος να μπορούσε να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες άδειες σε περίπτωση που ο αγοραστής επιθυμούσε την κατασκευή Κ.Δ. Σε μια τέτοια περίπτωση, καθορίζονται στα πωλητήρια έγγραφα με τους αγοραστές, οι προδιαγραφές της Κ.Δ. Όσον αφορά προμήθειες, ανέφερε, ότι, τότε, ήταν μεταξύ 5%-15%. Ο Μ.Υ.3, ο οποίος ήταν ο δικηγόρος που ετοίμασε τη Συμφωνία (τεκμήριο 3) και τη συμφωνία διανομής (Τεκμήριο 48) υιοθέτησε και αυτός γραπτή δήλωση (έγγραφο 4). Σ' αυτή αναφέρεται στις διαπραγματεύσεις που έλαβαν χώρα μεταξύ των μερών με τη συμμετοχή του ιδίου, ο οποίος εκτός από δικηγόρος της εναγόμενης ήταν και καλός φίλος του Μ.Ε.1 και τύγχανε έτσι και της δικής τους εμπιστοσύνης. Κατά το μάρτυρα, το θέμα των Κ.Δ. εγέρθηκε κατά τις διαπραγματεύσεις και συμφωνήθηκε πως δεν θα συμπεριλαμβανόταν στην αντιπαροχή, εξ ου και δεν έγινε καμιά αναφορά στη Συμφωνία. Διαφορετικά, θα υπήρχε όρος στη Συμφωνία, όπου θα καθαρίζονταν οι προδιαγραφές της Κ.Δ. Περαιτέρω, στις διαπραγματεύσεις, ειπώθηκε από τον Μ.Υ.4 στον Μ.Ε.1, ότι, αν καταβάλλονταν προμήθειες, αυτές θα αποκόπτονταν και ο Μ.Ε.1 συμφώνησε. Προσδιόρισε και αυτός τις προμήθειες μεταξύ 5%-15% και εξήγησε ότι το γεγονός ότι στα σχέδια του τεκμηρίου 48 φαίνονται Κ.Δ. δεν σήμαινε κατ' ανάγκη ότι θα κατασκευάζονταν κιόλας. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε και στις ανεπιτυχείς διαβουλεύσεις που έγιναν μεταξύ των μερών, με τη μεσολάβηση του ιδίου, για την επίτευξη κάποιου συμβιβασμού. Ως Μ.Υ.4 κατέθεσε ο εκτελεστικός διευθυντής και κύριος μέτοχος της εναγόμενης εταιρείας. Υιοθέτησε και αυτός γραπτή δήλωση (έγγραφο 5). Δια αυτής, υποστηρίζει ότι έλαβε μέρος στις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν της Συμφωνίας και ότι στα πλαίσια αυτών, ειπώθηκε στον Μ.Ε.1 ότι η αντιπαροχή δεν συμπεριλάμβανε την κατασκευή Κ.Δ. Ομοίως, ειπώθηκε στον Μ.Ε.1, ο οποίος συμφώνησε, ότι, εκτός αν η πώληση πραγματοποιείτο από το γραφείο της εταιρείας, η εναγόμενη, θα του αφαιρούσε τις προμήθειες που θα πλήρωνε. Οι προμήθειες τότε, κυμαίνονταν από 5%-15%. Καθ' ότι ήταν σύνηθες, οι ξένοι αγοραστές να ζητούν Κ.Δ. έδωσε οδηγίες στους αρχιτέκτονες να συμπεριλάβουν Κ.Δ. στα σχέδια για να ήταν "καλυμμένοι". Γι' αυτό και στη συγκεκριμένη ενιαία ανάπτυξη, περιλήφθηκε η δυνατότητα κατασκευής 23 Κ.Δ από το σύνολο των 26 κατοικιών. Όταν πραγματοποιούνταν πωλήσεις κατοικιών, οι αγοραστές κάποτε ζητούσαν και επιπρόσθετες εργασίες, όπως την τοποθέτηση κλιματιστικών, υδρομασάζ (Jacuzzi), γρανίτες ή υλικά ακριβότερα από τα συνηθισμένα. Αυτό έγινε και στην περίπτωση των κατοικιών της ενάγουσας. Για αυτά, η εναγόμενη, θα μπορούσε, να κάμει ξεχωριστή συμφωνία με τους αγοραστές. Το ίδιο και για τις προμήθειες. Τέλος, ισχυρίστηκε ότι ο οικονομικός διευθυντής Μ.Υ.5, ο οποίος διαβουλευόταν με τον Μ.Ε.1, τον ενημέρωσε ότι τα παράπονα του Μ.Ε.1 εστιάζονταν στο ύψος των προμηθειών και στο ότι πίστευε, ότι, η εναγόμενη κέρδισε χρήματα σε βάρος του από την εγκατάσταση κάποιων κλιματιστικών. Για να λήξει το θέμα - και χωρίς να δέχεται τις θέσεις του Μ.Ε.1 - έδωσε οδηγίες στον Μ.Υ.5 να του δώσει ακόμα £4.000 - έτσι και έγινε. Ο τελευταίος μάρτυρας της υπόθεσης Μ.Υ.5, ως προανέφερα, ήταν ο οικονομικός διευθυντής της εναγόμενης. Υιοθέτησε και αυτός γραπτή δήλωση (έγγραφο 6). Μολονότι δεν έλαβε μέρος στις διαπραγματεύσεις, η μαρτυρία του κινήθηκε στα ίδια πλαίσια μ' αυτή του Μ.Υ.4, με την προσθήκη ότι αυτός επεκτάθηκε και στις οικονομικές λεπτομέρειες της συναλλαγής. Επανέλαβε ότι οι προμήθειες κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν μεταξύ 5%-15%. Ο,τι πάντα υπήρχε πρόβλεψη στα σχέδια για Κ.Δ. έτσι ώστε να ήταν "καλυμμένοι", σε περίπτωση που ήθελε ο αγοραστής και ό,τι θα μπορούσε η εναγόμενη να κάμει ξεχωριστή συμφωνία για τις επιπρόσθετες εργασίες, τις Κ.Δ. και τις προμήθειες, Απ' εκεί και πέρα επεξήγησε τις εισπράξεις από τις πωλήσεις των τριών κατοικιών της ενάγουσας (σχετικά είναι τα τεκμήρια 6, 7 και 8) και ανάλυσε την κατά προσέγγιση κατάσταση που ετοίμασε (τεκμήριο 9) και τις τελικές καταστάσεις (τεκμήρια 50 και 53). Ανέφερε μάλιστα ότι ο αδελφότεκνος του Μ.Ε.1, λογιστής Λοΐζος Λοΐζου που τον συνόδευε στην πρώτη συνάντηση που έγινε για διευθέτηση της διαφοράς και ο ελεγκτής Ανδρέας Τρίαρος που τον συνόδευε στη δεύτερη, συμφώνησαν με τις αποκοπές. Τέλος επανέλαβε ότι τα παράπονα του Μ.Ε.1 αφορούσαν αποκλειστικά το ύψος των προμηθειών και τα εγκατασταθέντα κλιματιστικά και ότι, χωρίς αποδοχή των θέσεων του τελευταίου, του καταβλήθηκε ένα επιπλέον ποσό £4.000 για να κλείσει το όλο θέμα. Μετά από ένα χρόνο - προς μεγάλη τους έκπληξη - έλαβαν την επιστολή του δικηγόρου και την αγωγή με την οποία, η ενάγουσα, προβάλλει τις επιπλέον αξιώσεις της. Μετά το πέρας της μαρτυρίας του Μ.Υ.5, η σκυτάλη δόθηκε στους δικηγόρους για να παραθέσουν την επιχειρηματολογία τους. Αμφότεροι, ετοίμασαν, υιοθέτησαν και κατάθεσαν εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις, στις οποίες αναπτύσσουν με ενδελέχεια τις αντίστοιχες θέσεις και επιχειρήματα τους. Με απλοποιημένα λόγια, η διαφορά των ευπαιδεύτων συνηγόρων εδράζεται περισσότερο στη νομική θεώρηση της υπόθεσης, παρά στην πραγματική. Συγκεκριμένα, κατά τον κ. Κυριακίδη η επίδικη Συμφωνία (τεκμήριο 3) είναι ξεκάθαρη και δεν επιδέχεται οποιασδήποτε παρερμηνείας ή επεξήγησης. Ως εκ τούτου, σχεδόν το σύνολο της προσκομισθείσας μαρτυρίας από πλευράς εναγόμενης είναι εξωγενής και ανεπίτρεπτη και θα πρέπει να αποκλεισθεί. Στον αντίποδα ο κ. Πιττάτζης υποστήριξε το αντίθετο. Ότι δηλαδή, η προσκομισθείσα μαρτυρία, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για να ριχθεί άπλετο φως στη Συμφωνία (τεκμήριο 3) και τα όσα πραγματικά συμφώνησαν τα μέρη δια αυτής. Αποδεκτότητα (admissibility) προσκομισθείσας μαρτυρίας Προτού προχωρήσω με την αξιολόγηση της μαρτυρίας, είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσει πρώτα το θέμα της αποδεκτότητας (admissibility) της προσκομισθείσας μαρτυρίας, κυρίως από πλευράς εναγόμενης. Τούτο απαιτεί πρώτα απ' όλα σφαιρική προσέγγιση και προσδιορισμό της Συμφωνίας (τεκμήριο 3). Έπειτα απαιτεί εξέταση των επίμαχων όρων της Συμφωνίας και τη διατύπωση κρίσης σε σχέση με το κατά πόσο η Συμφωνία χρήζει ή όχι ερμηνείας δια αναφοράς και συνάρτησης με εξωγενή στοιχεία και μαρτυρία. Το πρώτο σκέλος εξέτασης, προκύπτει κατά κύριο λόγο από τις διάφορες διαζεύξεις που υπάρχουν στην Έκθεση Υπεράσπισης - σε σχέση με τις οποίες δεν ζητήθηκαν λεπτομέρειες από την άλλη πλευρά - και οι οποίες δεν ξεκαθάρισαν πλήρως μέχρι και το τέλος της υπόθεσης. Συγκεκριμένα στο εν λόγω δικόγραφο, περιγράφοντας τη συμφωνία των μερών, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: "ρητά ή και εξυπακουόμενα ήτο κατανοητό ή και συμφωνημένο.." και σε άλλο σημείο ότι "οι εναγόμενοι είχαν το δικαίωμα ρητά ή και εξυπακουόμενα..." και σε άλλο ότι "όλα έγιναν με τη συναντίληψη και/ή εξυπακουόμενη συμφωνία...". Από τα πιο πάνω - σε αντίθεση με τους κανόνες ορθής δικογράφισης - δεν είναι διαυγές, ποια ακριβώς μορφή, θεωρεί η πλευρά της εναγόμενης, ότι είχε τελικά η επίδικη συμφωνία. Μολονότι, η ασάφεια θα έπρεπε να αποφευχθεί, δεν θεωρώ - ενόψει και του γεγονότος ότι δεν ζητήθηκαν περαιτέρω λεπτομέρειες - ότι είναι τέτοιας υφής που να αποστερεί από την εναγόμενη το δικαίωμα να προβάλει τις θέσεις της ή και να δικαιολογεί τον αποκλεισμό μαρτυρίας ως εκτός δικογράφων - ως υπήρξε εισήγηση από τον ευπαίδευτο συνήγορο της ενάγουσας. Υπό τις περιστάσεις, η προσκομισθείσα μαρτυρία καλύπτεται από το δικόγραφο. Φρονώ επομένως, ότι ξεπροβάλλουν δια της Υπεράσπισης τρία ουσιαστικά ενδεχόμενα. Πρώτον, ότι η συμφωνία είναι μερικώς γραπτή (Συμφωνία - τεκμήριο 3) και μερικώς προφορική (τα όσα εκ των προτέρων συμφωνήθηκαν μεταξύ των μερών). Δεύτερον, ότι είναι εξ ολοκλήρου γραπτή (Συμφωνία - τεκμήριο 3) και περιλαμβάνει ρητούς και εξυπακουόμενους όρους και τρίτον, ότι είναι εξ ολοκλήρου γραπτή (Συμφωνία - τεκμήριο 3), περιλαμβάνει μόνο ρητούς όρους, οι οποίοι όμως χρήζουν ερμηνείας, διευκρίνισης ή επεξήγησης δια αναφοράς σε εξωγενή μαρτυρία. Το πρώτο ενδεχόμενο κατά την κρίση μου δεν ισχύει. Τα όσα λέχθηκαν ή δεν λέχθηκαν κατά τις συναντήσεις που προηγήθηκαν της συνομολόγησης της Συμφωνίας (τεκμήριο 3), αποτελούν τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη Συμφωνία. Δεν αποτελούν από μόνα τους, παράλληλη ή συμπληρωματική προφορική συμφωνία μεταξύ των μερών. Ούτε και το δεύτερο ενδεχόμενο, κατά την κρίση μου, ισχύει. Εξυπακουόμενοι (ή σιωπηροί όροι), υπάρχουν για ζητήματα που άπτονται της αποτελεσματικής και ορθολογιστικής εφαρμογής μιας συμφωνίας και που απορρέουν κατά κανόνα από Πρακτική, Έθιμο, Νομοθέτημα ή από την εμφανή πρόθεση των μερών. Η συμπερίληψη εξυπακουόμενου όρου συνιστά εξαιρετικό μέτρο και δύναται να γίνει μόνο εφόσον κρίνεται απαραίτητη για την πρόσδοση εμπορικής δραστικότητας (business efficiency) στη συμφωνία (βλ. Δημοκρατία v. Μουξούρη κ.α

(1990)1 Α.Α.Δ. 134, Bauer v. Δ. Ηροδότου & Υιοί Λτδ
(1994)1 Α.Α.Δ. 325 και Τσιαλή v. Χατζηανδρέου
(2000)1 Α.Α.Δ. 1250). Στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι δυνατό να αποδοθούν στη Συμφωνία, εξυπακουόμενοι όροι, σε σχέση με αρνητικές υποχρεώσεις. Δηλαδή για το τι δεν συμπεριλάμβανε η Συμφωνία και όχι για το τι συμπεριλάμβανε. Με άλλα λόγια, είναι αδιανόητο, να υπήρχε εξυπακουόμενος όρος ότι η αντιπαροχή δεν συμπεριλάμβανε Κ.Δ, επιπρόσθετες εργασίες και καταβλητέες προμήθειες. Προκύπτει συνεπώς ότι η συμφωνία αντιπαροχής μεταξύ των μερών αντανακλάται εξ ολοκλήρου στη Συμφωνία (τεκμήριο 3). Κατά κανόνα μια συμφωνία ερμηνεύεται με αναφορά στους όρους της και μόνο. Δεν επιτρέπεται η προσαγωγή γραπτής ή προφορικής μαρτυρίας (δηλαδή εξωγενούς μαρτυρίας) έξω από το γραπτό κείμενο συμφωνίας, για να καταρρίψει το περιεχόμενο της (βλ. Κωνσταντινίδης v. Κατζιή
(1993)1 Α.Α.Δ 492). Κατ' εξαίρεση όμως η προσαγωγή τέτοιας μαρτυρίας γίνεται δεκτή όταν το κείμενο χαρακτηρίζεται από αμφισημία. Με άλλα λόγια όταν το λεκτικό που χρησιμοποιείται είναι περίεργο ή όταν η εφαρμογή της συμφωνίας στα ιδιαίτερα γεγονότα δημιουργεί αμφιβολίες ή ανακρίβειες, επιτρέπεται η εισαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας (βλ. Polycarpou v. Polycarpou
(1981)1 C.L.R 182, Saab & Another v. Holy Monestery of Agios Neophytos
(1982)1 C.L.R 499 και Πίκουρου κ.α v. Κώστα,
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ. 1618 και Ευθυμίου v. Δημητρίου
(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. 1721). Σχετική αναφορά υπάρχει και στο Σύγγραμμα Phipson on Evidence, (14th Edition), σελ.1046. Στην υπόθεση Takis Xenopoulos v. Thomas Nelson
(1982)1 C.L.R 674, λέχθηκαν τα εξής σημαντικά επί του θέματος. "The general rule is that when a transaction has been reduced to, or recorded in, writing either by requirement of the law, or agreement of the parties, extrinsic evidence is, in general, inadmissible to contradict, vary, add to or subtract from the terms of the document. Extrinsic evidence, however, is admissible to show the true nature of the transaction, although such evidence may vary or add to the written instrument. Where a contract, not required by law to be in writing, purports to be contained in a document which the Court infers was not intended to express the whole agreement between the parties, proof may be given of any omitted or supplemental oral term, expressly or impliedly agreed between them before or at the time of executing the document, if it be not inconsistent with the documentary terms. The inference that the writing was or was not intended to contain the full agreement may be drawn not only from the document itself, but from extrinsic circumstances". Στην προκειμένη περίπτωση, η πεμπτουσία της Συμφωνίας, από την οποία εξαρτώνται τα πάντα, είναι ο όρος 3, ο οποίος διαλαμβάνει ως ακολούθως: "Οι ΣΥΜΒΑΛΟΜΕΝΟΙ Β σε αντάλλαγμα της παραχώρησης σ΄ αυτούς του κτήματος ως περιγράφεται πιο πάνω αναλαμβάνουν να κτίσουν και αποπερατώσουν στο ως άνω κτήμα προς όφελος του ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟΥ Α 3 διώροφες κατοικίες συνολικού ακαθάριστου εμβαδού ίσου ποσοστού 33.3% περίπου του συντελεστή δομήσεως του ανωτέρω κτήματος όπως τούτος θα εγκριθεί από την Αρμόδια Αρχή. Οι ανωτέρω κατοικίες θα είναι εμβαδού καλυμμένων χώρων 118τ.μ. περίπου η κάθε μια συμπεριλαμβανομένων και των καλυμμένων βεράντων». (Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου). Παρεπόμενος του όρου αυτού είναι βεβαίως και ο όρος 18, που προβλέπει για την προώθηση για πώληση των κατοικιών στην ελάχιστη τιμή των £125.
  1. Η λέξη "κατοικία" από μόνη της, δεν δημιουργεί αμφιβολία, ούτε και είναι αμφίσημη. Όμως, στα ιδιαίτερα γεγονότα και το εξειδικευμένο πλαίσιο μέσα από το οποίο συνομολογήθηκε η Συμφωνία (τεκμήριο 3) - ήτοι η διάθεση κτημάτων για σκοπούς ανάπτυξης με αντάλλαγμα συγκεκριμένα οικοδομήματα τα οποία θα προωθούνταν άμεσα για πώληση με μοναδικό σκοπό το κέρδος, έχω την άποψη ότι δημιουργείται επιμέρους αμφιβολία και μάλιστα σημαντική, ως προς την έννοια της "κατοικίας". Πέραν του εμβαδού επί του συντελεστή δόμησης και των τετραγωνικών μέτρων των καλυμμένων χώρων, δεν προσδιορίζεται στον όρο 3 (ή σε κάποιο άλλο όρο της Συμφωνίας) οι επιμέρους προδιαγραφές της κατοικίας. Ούτε πιστεύω, υπό τις δοσμένες πάντοτε περιστάσεις και το ιδιαίτερο πλαίσιο της Συμφωνίας, είναι δυνατό να εκληφθεί - χωρίς άλλο - ότι στον όρο "κατοικία", περιλαμβάνετο μια τόσο ιδιαίτερη και πολυτελή προσθήκη όπως είναι μια Κ.Δ.. Ούτε και το θέμα των προμηθειών αποσαφηνίζεται είτε δια του όρου "κατοικία" είτε δια του όρου για ελάχιστη πώληση στην τιμή των £125.
  2. Συνεπώς, κατ' εξαίρεση του γενικού κανόνα, ο όρος 3 και ευρύτερα η Συμφωνία, χρήζουν διευκρινιστικής εξήγησης, με αναφορά σε εξωγενή στοιχεία και μαρτυρία. Με αυτό ως δεδομένo, κρίνω ότι το σύνολο της προσκομισθείσας μαρτυρίας, ήταν και είναι σχετικό, αποδεκτό (admissible) και θα πρέπει να αξιολογηθεί και να εξαχθούν απ' αυτό συμπεράσματα. Αξιολόγηση μαρτυρίας Έρχομαι τώρα στην αξιολόγηση της μαρτυρίας, η οποία, ως προκύπτει από τα προηγηθέντα, θα αφορά την ουσία του λόγου απάντων των μαρτύρων. Τους μάρτυρες, τους παρακολούθησα με κάθε προσοχή ενώ κατέθεταν ενώπιον μου. Βάσει των όσων είδα και άκουσα έχω προβεί σε αποτίμηση της αξιοπιστίας τους, στηριζόμενος σε καθιερωμένες αρχές αξιολόγησης, όπως, την σταθερότητα, ευθύτητα και φυσικότητα των απαντήσεων τους, την ιδιαίτερη σχέση και το συμφέρον τους στην υπόθεση, την ύπαρξη ή μη ουσιαστικών αντιφάσεων και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Βλέποντας και ακούγοντας τον M.E.1, σχημάτισα την άποψη ότι είχα ενώπιον μου ένα οξυδερκή άνθρωπο με πλήρη επίγνωση και αντίληψη όλων των τεκταινομένων, ο οποίος όμως, εναγωνίως, προσπαθούσε να μεταδώσει στο Δικαστήριο ακριβώς αντίθετη εικόνα. Ότι, δηλαδή, επρόκειτο για απλοϊκό άτομο, το οποίο είχε πλήρη άγνοια και μέσα από την εμπιστοσύνη που έδειξε στην εναγόμενη, θυματοποιήθηκε, αφού δεν του καταβλήθηκαν τα χρήματα που διεκδικεί. Στο πλαίσιο αυτό, ισχυρίστηκε ότι δεν έπραξε το αυτονόητο - όλα αυτά τα χρόνια δηλαδή, να συνομιλήσει επί της ουσίας με τον ιδιοκτήτη του όμορου κτήματος, κ. Γούμενο για να μάθει τι έγινε στη δική του περίπτωση. Και τούτο παρά το γεγονός ότι η ανάπτυξη των κτημάτων τους ήταν ταυτόχρονη, ενιαία και αναπόσπαστη. Ομοίως δεν επισκεπτόταν το κτήμα διαρκούσης των εργασιών ανέγερσης για να ενημερωθεί από πρώτο χέρι και να δει ιδίοις όμμασι την εξέλιξη των εργασιών. "Δεν με ενδιέφερε τι έβαλαν στις κατοικίες" ήταν η απόκριση του, όταν ρωτήθηκε σχετικά. Δεν ασχολήθηκε να διαβάσει τις συμφωνίες (τεκμήρια 6, 7, και 8) παρότι τη μια εκ των την τριών την υπόγραψε κιόλας, με το αιτιολογικό ότι δεν γνώριζε αγγλικά. Όταν όμως ήρθε η ώρα της διεκδίκησης χρημάτων, επιστράτευσε δύο λογιστές, τους κ. Λοΐζου και κ. Τρίαρο αντίστοιχα, να τον συμβουλέψουν ανάλογα. Στην πραγματικότητα, ως προανέφερα, είχε πλήρη αντίληψη του τι γινόταν. Ενημερώθηκε και συμφώνησε από το στάδιο των διαπραγματεύσεων ότι στην αντιπαροχή δεν συμπεριλαμβανόταν Κ.Δ και ότι τις προμήθειες (αν υπήρχαν) θα τις επωμιζόταν η ενάγουσα. Όταν αντιλήφθηκε ότι οι προμήθειες ήταν υψηλές και ότι αφαιρέθηκε από το τίμημα πώλησης και επιπρόσθετες εργασίες, διαμαρτυρήθηκε μόνο σε σχέση με αυτά και έλαβαν χώρα οι δύο συναντήσεις για διευθέτηση που είχαν ως κατάληξη να του καταβληθεί επιπλέον ποσό £4.
  3. Πολύ αργότερα, θεωρώντας ότι θα μπορούσε να "πατήσει πάνω" στη Συμφωνία, αύξησε κατακόρυφα τις απαιτήσεις του, διεκδικώντας (για πρώτη φορά), το κόστος των Κ.Δ, το σύνολο των προμηθειών (και όχι μόνο το μέρος που θεωρούσε υπερβολικό) και το κόστος των επιπρόσθετων εργασιών. Η προσπάθεια αυτή, κρίνεται ως εκ των υστέρων σκέψη με καιροσκοπικό και κερδοσκοπικό ελατήριο. Τα δε λεγόμενα του τα εντάσσω στο πλαίσιο επίτευξης αυτού του στόχου και τα απορρίπτω ως αναληθή. Ταυτόχρονα ο μάρτυρας κρίνεται αναξιόπιστος και η μαρτυρία του απορρίπτεται ως σύνολο. Ο Μ.Υ.1 μου προξένησε καλή εντύπωση και αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Τα λεγόμενα του μάρτυρα αυτού παρέμειναν κατ' ουσία αναντίλεκτα, αφού η πλευρά της ενάγουσας εστίασε (ανεπιτυχώς) την ένσταση της στη σχετικότητα της μαρτυρίας και όχι στο περιεχόμενο της. Η σημασία της μαρτυρίας αυτής εδράζεται στο να καταδείξει ότι όντως υπάρχουν διάφορες Κ.Δ, το κόστος κατασκευής των οποίων, κυμαίνεται αναλόγως διαστάσεων, υλικών που θα χρησιμοποιηθούν και το είδος τους. Τούτο με τη σειρά του συνηγορεί υπέρ της θέσης, ότι δεν ήταν λογικό στον όρο "κατοικία" της Συμφωνίας, τα μέρη να είχαν πρόθεση να συμπεριλάβουν Κ.Δ, αφού πουθενά στη Συμφωνία δεν προσδιορίζονται οι προδιαγραφές μιας τέτοιας Κ.Δ. Και τούτο σε αντιπαραβολή με τα πωλητήρια έγγραφα (τεκμήρια 6, και 7), όπου ρητά γίνεται αναφορά τόσο στο είδος όσο και στις διαστάσεις της Κ.Δ.. Τα ίδια ισχύουν περίπου και για τον Μ.Υ.
  4. Η μαρτυρία του, ως προς το περιεχόμενο της, παρέμεινε αναντίλεκτη και εν πάση περιπτώσει ο μάρτυρας μου προξένησε καλή εντύπωση. Και η δική του μαρτυρία έχει τη σημασία της αφού έριξε φως σε ότι αφορά την εφαρμοστέα πρακτική σε ανάλογες συμφωνίες αντιπαροχής που συνομολογούνταν κατά τον ίδιο περίπου χρόνο και τόπο με την επίδικη Συμφωνία. Γενική αναφορά έγινε και στο ποσοστό των προμηθειών. Ο Μ.Υ.3 μου προξένησε εξαιρετική εντύπωση. Δεν έχω αμφιβολία ότι τα λεγόμενα του ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Μολονότι δικηγόρος της εναγόμενης κατά τον ουσιώδη χρόνο - ως φίλος και του Μ.Ε.1 - κράτησε ίσες αποστάσεις, καταθέτοντας με ουδετερότητα και αντικειμενικότητα. Δεν δίστασε να αναγνωρίσει ότι η Συμφωνία (τεκμήριο 3) που ο ίδιος συνέταξε, υστερεί από πλευράς σαφήνειας και πληρότητας, γεγονός το οποίο έδωσε και το έναυσμα για τις εδώ υπέρογκες αξιώσεις της ενάγουσας. Η σημασία της δικής του μαρτυρίας εδράζεται κυρίως σε δύο σημεία. Αφενός στο ότι κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων ειπώθηκε στον Μ.Ε.1 ότι στη Συμφωνία δεν συμπεριλαμβάνετο η κατασκευή Κ.Δ. και ότι οι προμήθειες, θα αφαιρούνταν από το καταβλητέο ποσό και αφετέρου στο να επιβεβαιώσει ότι τα αρχικά παράπονα του Μ.Ε.1 αφορούσαν τα κλιματιστικά και το ύψος των προμηθειών μόνον. Τούτο με τη σειρά του επιβεβαιώνει την υστεροβουλία του Μ.Ε.1 στην οποία αναφέρθηκα και προηγουμένως. Υπήρξε εισήγηση από τον ευπαίδευτο συνήγορο της ενάγουσας στην αγόρευση του, ότι η τοποθέτηση του Μ.Υ.3 (και Μ.Υ.4) σε σχέση με τα διαμειφθέντα κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων είναι εκτός δικογράφων και ανεπίτρεπτα καθ' ότι δεν έγινε σχετική υποβολή προς τον Μ.Ε.
  5. Σε σχέση με το δικόγραφο - για τους λόγους που ήδη επισήμανε προηγουμένως - φρονώ ότι το θέμα καλύπτεται. Σε σχέση με το θέμα της υποβολής, με κάθε εκτίμηση προς τον ευπαίδευτο συνήγορο, η εισήγηση του δεν με βρίσκει σύμφωνο. Ο Μ.Ε.1 ρωτήθηκε ρητά από τον ευπαίδευτο συνήγορο της εναγομένης για το θέμα και είχε έτσι την ευκαιρία να σχολιάσει και να διατυπώσει τη θέση του, πράγμα που έπραξε, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο δεν του είχε ειπωθεί. Τέλος ο μάρτυρας επιβεβαίωσε τη διακύμανση του ποσοστού προμήθειας που καταβαλλόταν κατά τον ουσιώδη χρόνο. Με αυτό ως κατακλείδα, αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Υ.
  6. Καλή εντύπωση μου προξένησε και ο Μ.Υ.
  7. Παρέμεινε σταθερός καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του, χωρίς αμφιταλαντεύσεις και χωρίς να υποπέσει σε αντιφάσεις ουσίας. Η μαρτυρία του είναι σε αρμονία με την αντίστοιχη του Μ.Υ.3, ειδικά στο σημαντικό θέμα των διαμειφθέντων κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων. Και αυτός επιβεβαίωσε τη διακύμανση του ποσοστού προμήθειας που καταβαλλόταν κατά τον ουσιώδη χρόνο. Σε σχέση με τον Μ.Υ.5 επισημαίνεται στην αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου της ενάγουσας ότι ήταν παρών καθ' όλη τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, γεγονός που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ωστόσο δικαιωματικά ήταν παρών, αφού η εναγόμενη - ως νομικό πρόσωπο - είχε το δικαίωμα να εκπροσωπηθεί στη διαδικασία από κάποιο διευθυντικό της στέλεχος και κατόπιν σχετικού ερωτήματος του Δικαστηρίου, υποδείχθηκε από τον συνήγορο της εναγόμενης, ο Μ.Υ.5 ως το πρόσωπο αυτό. Απ' εκεί και πέρα και αυτός ο μάρτυρας μου προξένησε καλή εντύπωση. Ήταν σταθερός και θετικός καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του. Η μαρτυρία του πλαισιώνει σε πολλά σημεία την αντίστοιχη των Μ.Υ.3 και
  8. Ιδιαιτέρως σημαντική κρίνεται η αναφορά του σε σχέση με τις εκ των υστέρων διαπραγματεύσεις που έλαβαν χώρα για διευθέτηση των απαιτήσεων της ενάγουσας - οι οποίες, όπως ανέφερε και αυτός, περιορίζονταν τότε στην αξία των κλιματιστικών και στο ύψος των προμηθειών. Ο μάρτυρας έδωσε και σημαντική μαρτυρία σε σχέση με το κόστος των Κ.Δ, των επιπρόσθετων εργασιών και το ύψος της καταβλητέας προμήθειας (σχετικά είναι τα τεκμήρια 9, 50 και 53). Είναι γεγονός ότι αποδείξεις και τιμολόγια δεν παρουσιάστηκαν. Φρονώ όμως πως κάτι τέτοιο, υπό τις περιστάσεις, ήταν αχρείαστο. Ο μάρτυρας ήταν σαφής πως τα στοιχεία αυτά δόθηκαν στον Μ.Ε.1 και τους λογιστές του, οι οποίοι, κατόπιν, συμφώνησαν με το ύψος των χρεώσεων. Τούτο το επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Μ.Ε.1 λέγοντας τα εξής "Όταν πήρα τον κύριο Τρίαρο να με βοηθήσει συμφώνησε με τούτα που έλεαν ότι αποκοπές και ξέρω εγώ ο άνθρωπος και ότι ήταν σωστά τα 401 που έπιασα, αλλά λέει μου «για το θέμα αν έπρεπε να σου κόψουν ή να μεν σου κόψουν να πάεις στο δικηγόρο σου»». Με αυτό ως δεδομένο και επιπλέον με την ανάλυση των ποσών που έκαμε ο Μ.Υ.5 ενώπιον του Δικαστηρίου, φρονώ ότι θα ήταν άγονο και αχρείαστο να κατατεθούν τιμολόγια και αποδείξεις σε σχέση με τις Κ.Δ και τα άλλα έξοδα. Άλλη αιτίαση του ευπαίδευτου συνηγόρου της ενάγουσας σε σχέση αυτή τη φορά με τις προμήθειες, αφορά τη μη προσκόμιση μαρτυρίας ότι τέτοια προμήθεια καταβλήθηκε σε εγγεγραμμένους κτηματομεσίτες. Πέραν της συμφωνίας του Μ.Ε.1 και των λογιστών του στην οποία αναφέρθηκα προηγουμένως, να επισημάνω, με κάθε εκτίμηση προς τη θέση του συνηγόρου, ότι στο επίκεντρο της παρούσας υπόθεσης δεν είναι η διεκδίκηση προμηθειών ή η εν γένει νομιμότητα καταβολής των. Ούτε και τέθηκε τέτοιο ζήτημα κατά την ακρόαση. Στο επίκεντρο είναι το κατά πόσο καταβλήθηκαν ή όχι στην ενάγουσα, τα χρήματα που προκύπτουν από τη Συμφωνία (τεκμήριο 3). Επί τούτου η μαρτυρία είναι πλήρης και ολοκληρωμένη. Με αυτή την επισήμανση, αποδέχομαι και τη μαρτυρία του Μ.Υ.5 Προτού κλείσω με την αξιολόγηση, το θεωρώ σκόπιμο να προβώ σε ένα σύντομο σχόλιο σε σχέση με τη συμφωνία διανομής (τεκμήριο 48). Η συμφωνία αυτή, η οποία υπεγράφη πολλούς μήνες μετά τη Συμφωνία (τεκμήριο 4) είχε ως αποκλειστικό στόχο τον καθορισμό των τριών κατοικιών που θα έπαιρνε η ενάγουσα δυνάμει του τεκμηρίου
  9. Δεν προσέθετε επιπλέον δικαιώματα ή υποχρεώσεις στα μέρη. Το γεγονός ότι στη συμφωνία αυτή, επισυνάπτεται σχέδιο, όπου εμφαίνονται Κ.Δ., δεν σήμαινε ότι η εναγόμενη αναλάμβανε κιόλας υποχρέωση να κατασκευάσει Κ.Δ. προς όφελος της ενάγουσας. Την εξήγηση για τη συμπερίληψη Κ.Δ. τόσο σε αυτό το σχέδιο, όσο και σε ανάλογα σχέδια σε άλλες περιπτώσεις, την έδωσαν τέσσερεις αξιόπιστοι μάρτυρες, ήτοι, οι Μ.Υ.2, 3, 4 και
  10. Η συμπερίληψη ανέφεραν, ήταν συνήθης πρακτική και γινόταν προληπτικά, έτσι ώστε σε περίπτωση που ο μελλοντικός αγοραστής επιθυμούσε την κατασκευή Κ.Δ., ο εργολάβος να μπορούσε να εξασφαλίσει όλες τις απαιτούμενες άδειες σε σχέση με την Κ.Δ. Με άλλα λόγια η συμπερίληψη στο σχέδιο έδιδε τη δυνατότητα στην εναγόμενη να κατασκευάσει νόμιμα Κ.Δ για λογαριασμό μελλοντικού αγοραστή και δεν δημιουργούσε μονομερή και άνευ ανταλλάγματος, σε εκείνο το χρονικό σημείο, υποχρέωση κατασκευής Κ.Δ προς όφελος της ενάγουσας. Συμπεράσματα/Κατάληξη Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η υποχρέωση ανέγερσης τριών διώροφων κατοικιών που αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στον όρο 3 (της Συμφωνίας (τεκμήριο 3) δεν περιλάμβανε και υποχρέωση κατασκευής Κ.Δ.. Κατ' επέκταση καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η δέσμευση της εναγόμενης δυνάμει του όρου 18 να προωθήσει για πώληση τις κατοικίες (που δεν συμπεριλάμβανε τις Κ.Δ. συνολικού κόστους £34.500) στην ελάχιστη τιμή των £125.000, θα γινόταν με δαπάνη της ενάγουσας. Με άλλα λόγια, οι καταβλητέες προμήθειες που στην προκειμένη περίπτωση ανήλθαν στο συνολικό ποσό των £59,172,50 (βλ. τεκμήριο 50) - και αφού εν τω μεταξύ είχε εξασφαλιστεί και με το παραπάνω η ελάχιστη τιμή των £125.000 - νόμιμα και συμβατικά - αφαιρέθηκαν από την εναγόμενη και καταβλήθηκε το καθαρό τίμημα πώλησης στην ενάγουσα. Απομένει το θέμα των λεγόμενων επιπρόσθετων εργασιών. Σε αντίθεση με τα όσα διαμείφθηκαν κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων σε σχέση με Κ.Δ και προμήθειες, δεν φαίνεται να διαμείφθηκαν ανάλογα και για επιπρόσθετες εργασίες. Ούτε και από την αποδεχθείσα μαρτυρία, μπορεί με ασφάλεια, να εξαχθεί συμπέρασμα, ότι τέτοιες εργασίες ήταν εκτός αντιπαροχής. Ούτε και προσδιορίζονται αυτές οι εργασίες οπουδήποτε παρά μόνο στα πωλητήρια έγγραφα - τεκμήρια 6 και 7 (στο τεκμήριο 8 δεν έχω εντοπίσει καμιά αναφορά). Τα πωλητήρια αυτά όμως ήταν μεταξύ εναγόμενης και τρίτων προσώπων και συνομολογήθηκαν πολύ μετά τη συνομολόγηση της Συμφωνίας των μερών (τεκμήριο 3). Περαιτέρω πουθενά στο τεκμήριο 3, δεν περιγράφονται οι εσωτερικές προδιαγραφές των κατοικιών (όπως η αξία των κεραμικών, των ειδών υγιεινής, η τοιχοποιία κ.ο.κ). Ήταν συνεπώς δύσκολο (για να μην πω αδύνατο), για κάποιο να διαπιστώσει, κατά τον χρόνο συνομολόγησης της Συμφωνίας - τεκμήριο 3, ποιες θα ήταν οι βασικές και ποιες οι επιπρόσθετες εργασίες. Αν αναλογιστούμε ότι πλείστα από τα αναφερόμενα αποτελούν και συναρτώμενα (fixtures and fittings) του εσωτερικού μέρους της κατοικίας, φρονώ πως αποτελούν μέρος της "κατοικίας" που περιγράφεται στον όρο 3 και ευρύτερα του τεκμηρίου
  11. Κατ' επέκταση τα εισπραχθέντα και απ' αυτά, θα έπρεπε να αποδοθούν στην ενάγουσα. Από την κατάσταση λογαριασμού (τεκμήριο 50) προκύπτει ότι εισπράχθηκαν συνολικά £10.925 (£4.761 για κλιματιστικά συν £6.164 για άλλο εξοπλισμό). Αποτελεί κοινό έδαφος ότι στα πλαίσια των διαβουλεύσεων που έγιναν για διευθέτηση της διαφοράς, καταβλήθηκε επιπλέον ποσό στην ενάγουσα £4.000, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό που της καταβλήθηκε σε £401.115,
  12. Απομένει επομένως οφειλόμενο, ποσό £6.925 (που αντιστοιχεί σε €11.832,06). Δεν διαλανθάνει της προσοχής μου ότι η μοναδική μαρτυρία που προσκομίστηκε από πλευράς ενάγουσας απορρίφθηκε και η πιο πάνω κατάληξη εδράζεται στην προσκομισθείσα μαρτυρία από πλευράς εναγόμενης. Τούτο όμως δεν αποτελεί κώλυμα στο να αποδοθεί η θεραπεία, αφού αφενός διαλαμβάνεται στα γεγονότα που εκτίθενται στην Έκθεση Απαίτησης και αφετέρου η όποια ευθύνη του εναγομένου αποφασίζεται στη βάση του συνόλου της προσκομισθείσας μαρτυρίας (βλ. κατ' αναλογία Fabrey and another v. Demetriou
(1976)1 C.L.R 1 και DEMIL CO LTD v. A.PANAYIDES CONTRACTING LTD
(2001)1(A) Α.Α.Δ. 661). Κλείνω με το θέμα των εξόδων. Τα έξοδα, ως γνωστό, ακολουθούν συνήθως το αποτέλεσμα. Ωστόσο η επιδίκαση ή μη εξόδων είναι ζήτημα που εμπίπτει πάντοτε στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, η οποία ασκείται βέβαια με αναφορά σε ενδογενείς μόνο παράγοντες της υπόθεσης. Στην προκειμένη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη μου αφενός ότι η κατάληξη του Δικαστηρίου εδράζεται σε προσκομισθείσα μαρτυρία από πλευράς εναγόμενης και όχι από πλευράς ενάγουσας, η μοναδική μαρτυρία της οποίας απορρίφθηκε ως αναξιόπιστη και αφετέρου ότι το τελικώς αποδοθέν ποσό πόρρω απέχει από τις αρχικές αξιώσεις και τη γενική φιλοσοφία της απαίτησης της ενάγουσας, φρονώ πως δεν θα πρέπει να επιβραβευτεί με την επιδίκαση εξόδων. Αντίθετα είναι δικαιότερο κατά την κρίση μου η κάθε πλευρά να επωμισθεί τα έξοδα της. Στη βάση όλων των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγόμενης για ποσό €11.832,06 σεντ πλέον νόμιμο τόκο. Η κάθε πλευρά να επωμισθεί τα έξοδα της. (Υπ.) .......... Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.