← Κύπρος

Σωτήρης Γεωργίου ν. Κώστας Γ. Τρουλλής Οικοδομικές Εργασίες Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3251/09, 9/2/2015

Σωτήρης Γεωργίου ν. Κώστας Γ. Τρουλλής Οικοδομικές Εργασίες Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3251/09, 9/2/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A53 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3251/09 Μεταξύ: Σωτήρης Γεωργίου Ενάγοντας και 1.Κώστας Γ. Τρουλλής Οικοδομικές Εργασίες Λτδ 2.Μιχάλης Γιαννακού & Υιοί Λτδ 3.Ιωάννης Γιαννακού Εναγόμενοι ------------------- 9 Φεβρουαρίου, 2015 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Χρ. Αργυρού για Χρ. Αργυρού & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για την Εναγόμενη 1: κ. Θ. Ιωαννίδης για Θ. Μ. Ιωαννίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Εναγομένους 2 και 3: κ. Α. Πλουτάρχου. Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι έγγραφες προτάσεις Με την παρούσα αγωγή, ο ενάγοντας - 48 ετών και καλουψιής στο επάγγελμα κατά τον ουσιώδη χρόνο - διεκδικεί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις σε σχέση με εργατικό ατύχημα που επισυνέβη στις 12 Ιουνίου

  1. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους διαλαμβανόμενους στην Έκθεση Απαιτήσεως ισχυρισμούς, εκείνη την ημέρα, ο ενάγοντας, βρισκόμενος στην υπηρεσία της εναγόμενης 1 εταιρείας - η οποία ασχολείτο με οικοδομικές εργασίες - εργαζόταν σε υπό ανέγερση πολυκατοικία στην οδό Λούθερ Κίγκ στη Λάρνακα. Κατά τον ίδιο χρόνο, η εναγόμενη 2 εταιρεία ασχολείτο με την εκτέλεση ανυψωτικών εργασιών με τη χρήση τηλεσκοπικών μηχανημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, εργοδοτούσε ως χειριστή τηλεσκοπικού μηχανήματος, τον εναγόμενο
  2. Η εναγόμενη 1 δια του διευθυντή της Μ.Υ.1, ζήτησε από την εναγόμενη 2 να αποστείλει στην υπό ανέγερση οικοδομή ένα τηλεσκοπικό μηχάνημα για σκοπούς ανύψωσης και εναπόθεσης στην πλάκα του πρώτου ορόφου, δεσμίδων ξύλινων φύλλων πλακάζ διαστάσεων 61 χ 244 χ
  3. Περί ώρα 15:45 της εν λόγω ημέρας, έφτασε στην οικοδομή για τον πιο πάνω σκοπό ο εναγόμενος 3 οδηγώντας το τηλεσκοπικό μηχάνημα με αρ. εγγ. ΚΝΧ
  4. Κατά την άφιξη του, ο εναγόμενος 3, φώναξε ονομαστικά στον ενάγοντα - τον οποίο γνώριζε από προηγουμένως - για να τον καθοδηγήσει κατά την ανύψωση και εναπόθεση των πλακάζ. Κατά τη διαδικασία αυτή, ο ενάγοντας στεκόταν πάνω σε δοκίδες ξυλότυπου και καθοδήγησε τον εναγόμενο 3 στην ανύψωση και τοποθέτηση μιας δεσμίδας των εν λόγω φύλλων πλακάζ. Ενώ ο ενάγοντας καθοδηγούσε τον εναγόμενο 3 στην ανύψωση και εναπόθεση και δεύτερης δεσμίδας πλακάζ επί της πλάκας του πρώτου ορόφου της οικοδομής, και συγκεκριμένα τη στιγμή που οι περόνες του τηλεσκοπικού με την εν λόγω δεσμίδα ήταν στο ύψος του πρώτου ορόφου, μερικά πλακάζ ξέφυγαν από τις περόνες, κτύπησαν και θρυμμάτισαν τις δοκίδες ξυλότυπου επί των οποίων στεκόταν ο ενάγοντας, με αποτέλεσμα αυτός να πέσει από ύψος περίπου τριών μέτρων στην πλάκα οροφής του ισογείου και να τραυματιστεί σοβαρά. Το εν λόγω ατύχημα, πάντα κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος, οφείλεται στην αποκλειστική ή συντρέχουσα αμέλεια και ή παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων αφενός της εναγόμενης 1 και αφετέρου του εναγομένου 3 και εκ προστήστεως της εναγόμενης
  5. Πλήρεις λεπτομέρειες παρατίθενται στην παράγραφο 9 Α, Β και Γ της Έκθεσης Απαίτησης. Ως αποτέλεσμα του ατυχήματος, ο ενάγοντας υπέστη σωματική και ψυχική βλάβη και άλλα κατάλοιπα, οι λεπτομέρειες των οποίων παρατίθενται στις παραγράφους 10-13 της Έκθεσης Απαίτησης. Συνεπεία δε του τραυματισμού του, ο ενάγοντας έλαβε άδεια ασθενείας μέχρι τις 28.2.
  6. Καθ΄ όλη την εν λόγω περίοδο αλλά και μέχρι σήμερα, ο ενάγοντας είναι ανίκανος να ασκήσει το επάγγελμα του καλουψιή - το οποίο ασκούσε για πάνω από 30 χρόνια - αλλά και οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα το οποίο απαιτεί ορθοστασία, ανύψωση βάρους και γενικά σωματική καταπόνηση. Κατά το χρόνο του ατυχήματος, ο ενάγοντας ελάμβανε εισόδημα €358.81 σεντ εβδομαδιαίως και επιπλέον δύο φορές τον χρόνο, κάθε Πάσχα και Χριστούγεννα, φιλοδώρημα €
  7. Συνεπεία δε του ατυχήματος και μέχρι σήμερα απώλεσε μισθούς, ωφελήματα και υπέστη ειδικές ζημιές τις οποίες εξειδικεύει και δικογραφεί στην παράγραφο 18 της Έκθεσης Απαίτησης. Πέραν αυτών, διεκδικεί γενικές αποζημιώσεις για σωματικές και ψυχικές βλάβες, για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων και για άλλη συναφή απώλεια που υπέστη, υφίσταται και θα υφίσταται στο μέλλον, τόκους και δικηγορικά έξοδα. Η εναγόμενη 1 αφενός και οι εναγόμενοι 2 και 3 αφετέρου, καταχώρησαν ξεχωριστές Υπερασπίσεις και εκπροσωπήθηκαν στη δικαστική διαδικασία από διαφορετικούς δικηγόρους. Στις καταχωρηθείσες Υπερασπίσεις τους, μολονότι παραδέχονται ότι επισυνέβη το προαναφερθέν ατύχημα, απορρίπτουν τους ισχυρισμούς του ενάγοντα ότι το ατύχημα οφείλεται στη δική τους αμέλεια και ή παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων τους. Τουναντίον η μεν εναγόμενη 1, παραθέτοντας σχετικές λεπτομέρειες, ισχυρίζεται ότι το ατύχημα οφείλεται στην αμέλεια και ή συντρέχουσα αμέλεια και ή στην παράβαση των νομίμων καθηκόντων του ενάγοντα. Παρομοίως στο δικό τους δικόγραφο, οι εναγόμενοι 2 και 3 αποδίδουν το ατύχημα στην αμέλεια και ή συντρέχουσα αμέλεια και ή στην παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων αφενός του ενάγοντα και αφετέρου της εναγόμενης 1 εταιρείας. Περαιτέρω, όλοι οι εναγόμενοι αρνούνται την ύπαρξη και ή την έκταση των σωματικών βλαβών και ειδικών ζημιών του ενάγοντος, εναποθέτοντας στους ώμους του, το καθήκον αυστηρής απόδειξης των. Επισημαίνω ότι οι εναγόμενοι αντάλλαξαν μεταξύ τους σχετικές Ειδοποιήσεις συμφώνως της Δ.10 θ.12

(1)των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, οι οποίες απολήγουν σε αίτημα όπως διαχωριστεί και επιμεριστεί η οποιαδήποτε τυχόν ευθύνη φέρουν για το επίδικο ατύχημα. Η ακροαματική διαδικασία Στη βάση αυτού του δικογραφημένου πλαισίου, η υπόθεση προχώρησε σε ακρόαση. Κατά την ακρόαση έδωσαν μαρτυρία πέντε πρόσωπα. Εκ μέρους του ενάγοντα, ο Επιθεωρητής Εργασίας Γαβριήλ Παπαποστόλου (Μ.Ε.1), ο ίδιος ο ενάγοντας (Μ.Ε.2), ο Ψυχίατρος Κωνσταντίνος Ζαμπάς (Μ.Ε.3), ο Ορθοπεδικός Ελευθέριος Σταματάκης (Μ.Ε.4) και εκ μέρους της εναγομένης 1, ο διευθυντής της, Κωνσταντίνος Τρουλλής (Μ.Υ.1). Οι εναγόμενοι 2 και 3 επέλεξαν να μην παρουσιάσουν προφορική μαρτυρία. Πέραν της προφορικής μαρτυρίας κατατέθηκαν και τα ακόλουθα έγγραφα ως τεκμήρια. Τεκμήριο 1 - Έκθεση διερεύνησης του εργατικού ατυχήματος του Μ.Ε.
  1. Τεκμήριο 2 Α-Στ - Φωτογραφίες της σκηνής του εργατικού ατυχήματος. Τεκμήριο 3 - Κατάθεση Γιάννου Γιαννακού (εναγόμενου 3). Τεκμήριο 4 - Κατάθεση Ενάγοντος. Τεκμήριο 5 - Ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 2.6.2009 του Δρ. Γ. Λάμπρου. Τεκμήριο 6 - Απόδειξη πληρωμής αρ. 3394 ημερ. 16.5.
  2. Τεκμήριο 7 - Βεβαίωση απολαβών από Υπηρεσία Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερ. 5.5.
  3. Τεκμήριο 8 - Πιστοποιητικά ασθενείας (δέσμη) που καλύπτουν την περίοδο από 1.10.2008 μέχρι 28.2.
  4. Τεκμήριο 9 - Βεβαίωση για λήψη παροχής βοηθήματος (δέσμη εγγράφων). Τεκμήριο 10 - Επιστολή Υπουργού Εργασίας ημερ. 8.9.
  5. Τεκμήριο 11 - Δελτίο Εγγραφής Ανέργου. Τεκμήριο 12 Α - Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερ. 20.5.
  6. Τεκμήριο 12 Β - Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερ. 27.11.
  7. Τεκμήριο 12 Γ - Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερ. 29.4.
  8. Τεκμήριο 12 Δ - Ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 26.5.
  9. Τεκμήριο 13 - Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερ. 24.7.
  10. Τεκμήριο 14 - Επιστολή δικηγόρων του ενάγοντος ημερ. 10.5.
  11. Δεν θα επιχειρήσω να καταγράψω κατά τρόπο εκτενή και επαναληπτικό την προσαχθείσα μαρτυρία. Ένα τέτοιο εγχείρημα θα ήταν αχρείαστο και αντιπαραγωγικό. Αυτού λεχθέντος, επισημαίνω, ότι, έχω διεξέλθει με κάθε προσοχή και ενδελέχεια το σύνολο της δοθείσας μαρτυρίας και η εξαγωγή συμπερασμάτων που θα ακολουθήσει θα έχει ως μοναδικό υπόβαθρο την αξιόπιστη και αποδεχθείσα μαρτυρία (βλ. Al Watani κ.α. v. Παπαδόπουλου
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1924, 1937). Ωστόσο κάποιες επισημάνσεις και σχόλια που σχετίζονται με την προσκομισθείσα μαρτυρία είναι σημαντικό να γίνουν από τώρα, έτσι ώστε, μετέπειτα πτυχές αυτής της απόφασης να είναι πιο κατανοητές. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό, επισημαίνω, ότι, ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε τη σκηνή περίπου μια ώρα μετά το ατύχημα και κατέγραψε με λεπτομέρεια τις διαπιστώσεις του σε σχετική έκθεση που ετοίμασε (τεκμήριο 1). Μεταξύ άλλων, ο μάρτυρας, ανέφερε, ότι, τα ξύλινα πλακάζ δεν ήταν δεμένα στις περόνες κατά την ανύψωση τους, ενώ θα έπρεπε να ήταν δεμένα με άλυσο ή σαμπάνι. Ομοίως, το γεγονός ότι οι περόνες ήταν σε ευθεία γραμμή τη στιγμή του συμβάντος, δεν διασφάλιζε τον κίνδυνο πτώσης. Ο μάρτυρας, δεν δέχτηκε υποβολή, ότι, το ατύχημα επισυνέβη λόγω κακής καθοδήγησης από τον ενάγοντα, υποστηρίζοντας, ότι, ο χειριστής του τηλεσκοπικού είχε την ευθύνη να διεκπεραιώσει την εργασία με ασφάλεια. Σε ότι αφορά τον εργοδότη, ο μάρτυρας εξέφρασε την άποψη ότι τα μέτρα που λήφθηκαν για διασφάλιση του χώρου εργασίας ήταν από ανεπαρκή έως ανύπαρκτα. Ο εργοδότης είχε και ευθύνη επίβλεψης σημείωσε, και το γεγονός ότι ο ενάγοντας ήταν έμπειρος δεν αναιρούσε αυτή την υποχρέωση. Ο ενάγοντας (Μ.Ε.2), ως ήταν φυσικό, έδωσε εκτενή μαρτυρία, υιοθετώντας τόσο γραπτή δήλωση (έγγραφο 1) όσο και την κατάθεση που έδωσε στον επιθεωρητή εργασίας (τεκμήριο 4). Μεταξύ άλλων, ανέφερε, ότι, το τηλεσκοπικό έφτασε στο μέρος περί ώρα 3:45μμ. Ο οδηγός, ο οποίος τον ήξερε, τον φώναξε με το όνομα του και του ζήτησε να τον βοηθήσει με την τοποθέτηση των πλακάζ. Το άλλο συνεργείο που καλούπωνε στην οικοδομή είχε εν τω μεταξύ αποχωρήσει. Έτσι, αν και ο μάστρος του δεν του είχε δώσει συγκεκριμένες οδηγίες - από την καλή του διάθεση - αποφάσισε να βοηθήσει, σκεπτόμενος και τυχόν συνέπειες που θα είχε αν δεν το έπραττε. Δηλαδή, τι θα έλεγε ο μάστρος του την επόμενη ημέρα αν δεν βοηθούσε και το τηλεσκοπικό αναγκαζόταν να αποχωρήσει. Επί τούτου, σε σχετική υποβολή, δεν απέκλεισε και το ενδεχόμενο να τον έδιωχνε ο μάστρος του, αν δεν βοηθούσε. Η εν λόγω εργασία δεν του ήταν άγνωστη, αφού είχε και στο παρελθόν, σε αρκετές περιπτώσεις, καθοδηγήσει τον χειριστή τηλεσκοπικού να ανεβάσει πλακάζ. Την ώρα που έδινε τις οδηγίες στεκόταν πάνω σε ξύλινες δοκίδες στην οροφή του πρώτου ορόφου. Στο συγκεκριμένο σημείο δεν υπήρχε σκαλωσιά και ήταν το μόνο που προσφέρετο για την εναπόθεση των πλακάζ. Αφού εναποτέθηκε η πρώτη δεσμίδα, κινήθηκε πιο αριστερά και είπε στον Ρουμάνο εργάτη που εργαζόταν μαζί του, να του δώσει ένα πλακάζ διαστάσεων 1 χ 1 για να το τοποθετήσει πάνω στις δοκίδες να σταθεί. Την ώρα, που θα έπρεπε να σκύψει για να ετοιμάσει τους ξύλινους στύλους, επί των οποίων θα τοποθετείτο η δεύτερη δεσμίδα, είπε στον οδηγό του τηλεσκοπικού να περιμένει. Ο οδηγός εκείνη τη στιγμή είχε ανεβασμένα τα πλακάζ στο ύψος της πλάκας και κρατούσε την μπίγα σε απόσταση 3-4 μέτρων πίσω από την πλάκα. Απ' εκείνο το σημείο και έπειτα δεν θυμάται τίποτε αφού συνέβη το ατύχημα. Η επόμενη του θύμηση είναι όταν ξύπνησε στο νοσοκομείο. Πέραν των πιο πάνω ο μάρτυρας αναφέρθηκε στις απολαβές του, τα επιδόματα και τις περιόδους για τις οποίες τα ελάμβανε, στις σωματικές και άλλες του βλάβες και γενικά στην πορεία της υγείας του. Ο Μ.Ε.3, ξεκαθάρισε ότι δεν ήταν ο θεράπων ψυχίατρος που παρακολουθούσε τον ενάγοντα. Ο θεράπων ψυχίατρος ήταν ο Δρ. Νεόφυτος Παπανεοφύτου. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, ο εν λόγω ψυχίατρος, αντιμετωπίζει εδώ και ένα χρόνο σοβαρά προβλήματα υγείας. Έχει διαταραχές μνήμης και αδυνατούσε να καταθέσει στο Δικαστήριο. Ως εκ τούτου, κατάθεσε ως τεκμήριο- χωρίς ένσταση αλλά με τη διευκρίνιση ότι η αποδοχή δεν ήταν για το αληθές του περιεχομένου - το ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 24.7.2009 που είχε ετοιμάσει ο Δρ. Παπανεοφύτου (τεκμήριο 13). Ο ίδιος εξέτασε τον ενάγοντα δύο φορές, στις 17.4.2014 και 9.5.
  1. Διάγνωσε πάντως ότι πάσχει από αγχώδη, καταθλιπτική διαταραχή και από διαταραχή μετατραυματικού στρες (Post Traumatic Stress Disorder). Ο Μ.Ε.4 ως ο κατεξοχήν ιατρός του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας που παρακολουθούσε τον ενάγοντα, κατάθεσε τέσσερα πιστοποιητικά (τεκμήριο 12Α -Δ). Τα ευρήματα, οι διαπιστώσεις και οι απόψεις που εκφράζει μέσω των πιστοποιητικών αυτών - με εξαίρεση το ότι ο ενάγοντας δεν μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του οικοδόμου - δεν αμφισβητήθηκαν ιδιαιτέρως από τις αντίδικες πλευρές. Έτσι τα τεκμήρια αυτά θα αποτελέσουν σημαντική συνιστώσα στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων που θα ακολουθήσει. Είναι έτσι σημαντικό να αναπαραχθούν αυτούσια τα πιστοποιητικά στο σημείο αυτό. Τεκμήριο 12Α (ημερ 20.5.2009) «Ο πιο πάνω προσήλθε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας κατόπιν πτώσεως από ύψος στον εργασιακό του χώρο την 12/06/
  2. Κατά τον κλινικό-απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκε ότι ο ανωτέρω έφερε:
  3. Συντριπτικό υποδιατροχαντήριο κάταγμα (Αρ.) μηριαίου
  4. Κάταγμα Ο5 σπονδύλου οσφυϊκής μοίρας, χωρίς νευρολογική επιπλοκή Χειρουργήθηκε την 15/06/08 όπου έγινε ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση του υποδιατροχαντηρίου κατάγματος (DHS). Το κάταγμα της σπονδυλικής στήλης αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά. Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή. Στον τελευταίο έλεγχο την 09/01/09 διαπιστώνεται ικανοποιητική πορεία πόρωσης του κατάγματος του μηριαίου όσο και του σπονδύλου. Ο ασθενής βαδίζει χωρίς υποστήριξη βακτηρίας. Φέρει ατροφία τετρακεφάλου και δυσκαμψία (Αρ.) ισχίου. Ακολουθεί πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης. Χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια έως και την 31/03/
  5. Στις 28/01/09 εξετάστηκε εκτάκτως λόγω επιμόνου άλγους στην περιοχή του (Αρ.) μηριαίου. Διαπιστώθηκε ότι φέρει θραύση υλικού οστεοσύνθεσης (πλάκας). Έγινε έκτακτη εισαγωγή για αναθεώρηση της οστεοσύνθεσης. Την 02/02/09 χειρουργήθηκε, όπου έγινε αφαίρεση των υλικών και αναθεώρηση του κατάγματος με ενδομυελική ήλωση και λαγόνια μοσχεύματα. Η πορεία του ασθενούς μετεγχειρητικά είναι ομαλή. Στην παρούσα κατάσταση βαδίζει χωρίς φόρτιση και έχει ορισθεί επανεξέταση». Τεκμήριο 12Β (ημερ. 27.11.2009) «Ο ανωτέρω ασθενής εισήχθη στην Ορθοπαιδική κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας στις 12/06/2008 για κάταγμα Ο5 σπονδύλου σπονδυλικής στήλης και συντριπτικό διατροχαντήριο κάταγμα (αρ) μηριαίου. Η θεραπεία του κατάγματος του σπονδύλου ήταν συντηρητική (σταθερού τύπου κάταγμα της πρόσθιας κολώνας). Το κάταγμα του μηριαίου αντιμετωπίστηκε χειρουργικώς όπου έγινε ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση (Dynamic hip screw). Εξήλθε από την κλινική στις 08/07/2008 σε καλή γενική κατάσταση με μετεγχειρητικές οδηγίες. Η πορεία του κατάγματος του μηριαίου δεν ήταν ομαλή. Παρατηρήθηκε θραύση του υλικού (πλάκα οστεοσύνθεσης) την 28/01/2009, λόγος για τον οποίο ο ασθενής επαναχειρουργήθηκε την 02/02/2009 όπου έγινε αφαίρεση των υλικών και αναθεώρηση της οστεοσύνθεσης του κατάγματος με χρήση λαγονίων αυτομοσχευμάτων και ενδομυελική ήλωση. Έκτοτε η πορεία του ασθενούς είναι ομαλή. Στις 03/09/2009 έγινε δυναμοποίηση της ήλωσης με αφαίρεση των περιφερικών βιδών με τοπική αναισθησία. Στον τελευταίο έλεγχο 21/10/2009 παρατηρείται πλήρης πώρωση του κατάγματος. Ο ασθενής βαδίζει με μικρού βαθμού χωλότητα λόγω ατροφίας τετρακεφάλου. Βρίσκεται σε αναρρωτική άδεια έως 31/12/2009». Τεκμήριο 12Γ (ημερ. 29.4.2010) «Για τον ανωτέρω ασθενή έχει συνταχθεί ιατρικό πιστοποιητικό (αρ. 8747 - ημερ. 27/11/09), όπου αναφέρεται λεπτομερώς το ιστορικό και η πορεία νόσου. Επιπρόσθετα θα πρέπει να καταγραφεί ότι ο ανωτέρω φέρει βράχυνση του χειρουργηθέντος κάτω άκρου κατά 1,5cm περίπου. Η παραπάνω βράχυνση προκαλεί χωλότητα στον ίδιο. Για την βάδιση του χρησιμοποιεί έσω υπόδημα ανύψωσης με σκοπό την βελτίωση της». Τεκμήριο 12Δ (ημερ. 26.5.2010) «Για τον ανωτέρω ασθενή έχουν συνταχθεί ιατρικά πιστοποιητικά (ημερ. 27/11/09 και 29/04/10), για το ιστορικό, την πορεία της νόσου και την έκβαση. Σήμερα θα ήθελα να αναφερθώ σχετικά με την επιστολή που μου αποστείλατε.
  6. Ο αναφερόμενος δεν μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του οικοδόμου. Συνιστάται άσκηση εργασίας που δεν απαιτεί άρση βάρους, ορθοστασία.
  7. Δεν έχει την ευχέρεια στο να μπορέσει να τρέξει διότι έχει βράχυνση περίπου 1,5cm στο χειρουργηθέν κάτω άκρο.
  8. Επίσης στο να κάνει βαθύ κάθισμα δεν είναι εύκολο στον ασθενή, λόγω των υλικών της οστεοσύνθεσης και του πωρωθέντος κατάγματος του σπονδύλου της οσφυϊκής μοίρας.
  9. Τέλος υπάρχει η πιθανότητα αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης σε χρονικό διάστημα τουλάχιστον δύο
(2)ετών από την παρέλευση της τελευταίας χειρουργικής επέμβασης σε περίπτωση ενοχλημάτων στον ίδιο». Πέραν των πιστοποιητικών του, ο μάρτυρας ανέφερε διευκρινιστικά, ότι, η δεύτερη επέμβαση χρειάστηκε διότι δεν άντεξε το αρχικό υλικό οστεοσύνθεσης που τοποθετήθηκε. Έτσι αφαιρέθηκε και αναθεωρήθηκε με επιτυχία το κάταγμα με ενδομυελική ήλωση και λαγόνια μοσχεύματα. Στις 3.9.2009 υπήρξε και τρίτη επέμβαση με τοπική αναισθησία για δυναμοποίηση της ήλωσης με αφαίρεση των περιφερικών βιδών. Όσον αφορά τη χωλότητα την χαρακτήρισε "μόνιμη" και επέμενε - αφού εξήγησε τη θέση του - ότι ο ενάγοντας δεν μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του οικοδόμου. Ο Μ.Υ.1 είχε μια εντελώς διαφορετική θεώρηση της κατάστασης, την οποία αναπτύσσει μερικώς στην κατάθεση που έδωσε στον επιθεωρητή εργασίας (έγγραφο 1) και συμπλήρωσε δια ζώσης ενώπιον του Δικαστηρίου. Κατά τον μάρτυρα, ο ενάγοντας δεν είχε τίποτε να κάμει με το ανέβασμα των πλακάζ και κακώς ασχολήθηκε, καθοδηγώντας τον χειριστή. Οι οδηγίες που έλαβε το πρωί από τον ίδιο, ήταν να ασχοληθεί με το καλούπωμα των μπαλκονιών. Το ανέβασμα των πλακάζ ήταν ευθύνη του άλλου συνεργείου καλουπιών, το οποίο ήταν ενήμερο από το πρωί για την επικείμενη άφιξη του τηλεσκοπικού. Κατά πάσα πιθανότητα, το άλλο συνεργείο τακτοποίησε και την πληρωμή του τηλεσκοπικού. "Λογικά" πρέπει να ήταν εκεί το άλλο συνεργείο, όταν έφτασε το τηλεσκοπικό. Πέραν τούτου, αρνήθηκε ότι ο ενάγοντας είχε δώσει ανάλογη καθοδήγηση σε χειριστές τηλεσκοπικού σε άλλες περιπτώσεις, λέγοντας ότι ο ίδιος, αναλάμβανε το εγχείρημα αυτό. Αγορεύσεις Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας, η σκυτάλη δόθηκε στους δικηγόρους να παρουσιάσουν την επιχειρηματολογία τους. Και οι τρείς, ετοίμασαν, υιοθέτησαν και κατάθεσαν εμπεριστατωμένες αγορεύσεις, στις οποίες προβάλλουν με ενδελέχεια τις αντίστοιχες θέσεις και επιχειρήματα τους. Η προσέγγιση και θεώρηση του καθενός σε σχέση με την ευθύνη είναι διαφορετική, όπως διαφορετική είναι και η εκτίμηση τους σε σχέση με τον ύψος των αποζημιώσεων. Συγκεκριμένα η κα Αργυρού εκ μέρους του ενάγοντα, μέσω της αγόρευσης της, υποβάλλει ότι η ευθύνη για το ατύχημα βαραίνει αποκλειστικά τους εναγομένους 1, 2 και 3, με περισσότερη - κατά την άποψη της - να πέφτει στους ώμους της εναγόμενης
  1. Στη βάση αυτή, ζητά όπως επιδικαστεί στον ενάγοντα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων για τη σωματική και ψυχική του βλάβη ποσό €90.
  2. Στο πλαίσιο των γενικών αποζημιώσεων, ζητά περαιτέρω, όπως επιδικαστεί στον ενάγοντα ως απώλεια μελλοντικών απολαβών ποσό €151.
  3. Καταλήγει στο ποσό αυτό, μετά από υπολογισμό των μελλοντικών απολεσθεισών ετήσιων απολαβών του ενάγοντα (πολλαπλασιαστέος) και πολλαπλασιάζοντας το με τα εναπομείναντα γόνιμα χρόνια εργασίας του ενάγοντος, τα οποία υπολόγισε σε 8 (συντελεστής). Στο πλαίσιο των ειδικών αποζημιώσεων, πέραν των συμφωνηθέντων που ανέρχονται σε ποσό €2.295,52, αξιώνει όπως επιδικαστεί στον ενάγοντα - ως απώλεια απολαβών από την ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι την ημερομηνία της αγόρευσης (6 χρόνια) - ποσό €113.
  4. Επισημαίνω ότι στην Έκθεση Απαίτησης η εν λόγω αξίωση εκτείνεται μόνο μέχρι τις 6.10.2010 και δεν υπήρξε οποιαδήποτε τροποποίηση του δικογράφου. Για υπολογισμό των ετησίων απολαβών του ενάγοντος, η συνήγορος έλαβε ως δεδομένο ότι ο ενάγοντας αμοίβετο με €358,81 εβδομαδιαίως (συμφώνως του τεκμηρίου 6) συν φιλοδώρημα €170 που ελάμβανε δύο φορές τον χρόνο. Όσον αφορά τους τόκους ζητά όπως επιδικαστούν από την ημερομηνία του ατυχήματος. Η συνολική απαίτηση του ενάγοντος δηλαδή, προσδιορίζεται από την κα Αργυρού σε €358.057,52 σεντ πλέον τόκους. Ο κ. Ιωαννίδης εκ μέρους της εναγόμενης 1 υποβάλλει ότι η ευθύνη θα πρέπει να επιμεριστεί μεταξύ του ενάγοντος και των εναγομένων 2 και 3, αφού η εναγόμενη 1, κατά τον ευπαίδευτο συνήγορο, δεν φέρει ευθύνη για το ατύχημα. Σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες του ενάγοντος (τις ψυχικές τις απορρίπτει εντελώς) εισηγείται ότι ένα ποσό της τάξεως των €35.000 είναι δίκαιο υπό τις περιστάσεις. Για απώλεια μελλοντικών απολαβών, εισηγείται την επιδίκαση ενός κατ' αποκοπή ποσού €10.000, χαρακτηρίζοντας τη μέθοδο του πολλαπλασιαστέου/συντελεστή ως ακατάλληλη για την περίπτωση. Στο πλαίσιο των ειδικών αποζημιώσεων πέραν των συμφωνηθέντων που ανέρχονται στο ποσό €2.295,52, εισηγείται ότι ως απώλεια απολαβών θα πρέπει να επιδικαστεί ποσό €10.186,
  5. Το ποσό αυτό το υπολόγισε με το δεδομένο ότι οι μηνιαίες απολαβές του ενάγοντος ήταν €1.417 (συμφώνως του τεκμηρίου 7) μείον 6% μηνιαία εισφορά που όφειλε να καταβάλλει για κοινωνικές ασφαλίσεις, άρα €1.332 καθαρά. Τις καθαρές μηνιαίες απολαβές στη συνέχεια, τις πολλαπλασίασε επί 20 (όσοι οι μήνες, στους οποίους ήταν με άδεια ασθενείας με βάση τα πιστοποιητικά-τεκμήριο 8), με αποτέλεσμα να καταλήξει στο ποσό των €26.
  6. Από το ποσό αυτό αφαίρεσε τα επιδόματα που έλαβε ο ενάγοντας από το δημόσιο - ανερχόμενα κατά τον συνήγορο, σε €16.453,54 - με αποτέλεσμα να παραμείνει ως ανακτήσιμο το ποσό των €10.186,
  7. Σε σχέση με τόκους εισηγείται ότι θα πρέπει να επιδικαστούν από την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης, ήτοι από 6.10.
  8. Κοντολογίς ο κ. Ιωαννίδης προσδιορίζει την απαίτηση του ενάγοντος σε €57.481,98 σεντ πλέον τόκους. Ο κ. Πλουτάρχου εκ μέρους των εναγομένων 2 και 3, υποβάλλει ότι η ευθύνη θα πρέπει να επιμεριστεί μεταξύ του ενάγοντος και της εναγομένης 1, αφού ο εναγόμενος 3 και κατ' επέκταση η εναγόμενη 2, κατά τον ευπαίδευτο συνήγορο, δεν φέρουν ευθύνη για το ατύχημα. Σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες του ενάγοντος, εισηγείται ότι ένα ποσό της τάξεως των €25.000 είναι εύλογο υπό τις περιστάσεις. Για απώλεια μελλοντικών απολαβών, ο κ. Πλουτάρχου εισηγείται ότι δεν θα πρέπει να επιδικαστεί κανένα ποσό, αφού καμία μέθοδος υπολογισμού - λόγω των αβεβαιοτήτων και της ελλιπούς μαρτυρίας - δεν προσφέρεται στη δεδομένη περίπτωση. Αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις, σε αρμονία με τη συλλογιστική του κ. Ιωαννίδη, υποβάλλει ότι ανακτήσιμο είναι το συμφωνηθέν ποσό των €2.295,52 συν €10.186,46 ως απώλεια απολαβών για 20 μήνες. Σε σχέση με τους τόκους, ο συνήγορος παραθέτει τις αρχές χωρίς να καταλήγει σε συγκεκριμένη, υπό τις περιστάσεις, εισήγηση. Όπως και να έχει ο κ. Πλουτάρχου προσδιορίζει την απαίτηση του ενάγοντος σε €37.481,98 σεντ πλέον τόκους. Αξιολόγηση μαρτυρίας Έρχομαι στην αξιολόγηση της μαρτυρίας. Ο επιθεωρητής εργασίας μου προξένησε πολύ καλή εντύπωση. Αποστασιοποιημένος από τα διάδικα μέρη, αλλά έχοντας προσωπική και άμεση επαφή με τα τεκταινόμενα, έδωσε λεπτομερή, σημαντική και ανεξάρτητη μαρτυρία, η οποία όχι απλώς δεν κλονίστηκε, αλλά επί της ουσίας δεν αμφισβητήθηκε κιόλας. Πέραν της αναφοράς στα γεγονότα που περιβάλλουν το ατύχημα - τα οποία καταγράφονται και στην έκθεση του (τεκμήριο 1) - ο μάρτυρας, ως εκ της θέσης, της εμπειρίας και των καθηκόντων με τα οποία είναι επιφορτισμένος, προέβη και σε αρκετές, βαρύνουσας σημασίας επισημάνσεις που άπτονται θεμάτων ασφαλείας σε χώρους εργασίας γενικά αλλά και στον συγκεκριμένο χώρο, ειδικά. Η μαρτυρία του ήταν βοηθητική, κρίνεται αξιόπιστη και θα αξιοποιηθεί δεόντως από το Δικαστήριο στα συμπεράσματα που θα εξαχθούν στη συνέχεια. Καλή εντύπωση μου προξένησε και ο ενάγοντας (Μ.Ε.2). Με αφοπλιστική απλότητα και με πηγαίο και αυθεντικό ύφος παράθεσε τα γεγονότα - ως επί τo πλείστον - με τρόπο ειλικρινή και ακριβή. Δεν δίστασε να παραδεχτεί ότι ο μάστρος του δεν του έδωσε συγκεκριμένες οδηγίες εκείνη την ημέρα σε σχέση με το τηλεσκοπικό, αλλά την ίδια ώρα, εξήγησε, ότι, ουσιαστικά δεν είχε άλλη επιλογή από του να παρέμβει. Ήταν το μόνο κατάλληλο πρόσωπο στο μέρος, αφού το άλλο συνεργείο είχε αποχωρήσει - ο χειριστής του τηλεσκοπικού τον φώναξε ονομαστικά να βοηθήσει - γνώριζε την εργασία αφού και στο παρελθόν κλήθηκε και προσέφερε ανάλογη καθοδήγηση - και ως ευσυνείδητος και αφοσιωμένος υπάλληλος - μη αποκλείοντας και τυχόν συνέπειες σε περίπτωση άρνησης - ανέλαβε το έργο της καθοδήγησης του τηλεσκοπικού. Αυτό το σημαντικότατο μέρος της μαρτυρίας του, φρονώ, αποτελεί μια ακριβή αντανάκλαση της αλήθειας και ως τέτοια την αποδέχομαι. Το ίδιο ισχύει εν πολλοίς και σε σχέση με την υπόλοιπη αναδρομή του στα γεγονότα. Ένα σημείο της μαρτυρίας του, το οποίο δεν μπορεί να γίνει δεκτό - όχι τόσο για λόγους αξιοπιστίας - αλλά για λόγους ανεπαρκούς απόδειξης, είναι η αναφορά στις απολαβές του. Ο μάρτυρας υποστήριξε ότι ελάμβανε το ποσό των €358,81 εβδομαδιαίως - προτάσσοντας προς τεκμηρίωση - την απόδειξη (τεκμήριο 6), συν φιλοδώρημα €170 δύο φορές τον χρόνο. Η αναφορά σε φιλοδώρημα είναι μετέωρη και δεν καταφαίνεται σε κανένα πειστήριο. Ούτε όμως και τα €358,81 τεκμηριώνονται από το τεκμήριο
  9. Το τεκμήριο 6 δεν είναι απόκομμα μισθοδοσίας (pay slip). Είναι μια απόδειξη πληρωμής, η οποία μάλιστα δείχνει ότι ο ενάγοντας πλήρωσε στην εναγόμενη 1 το εν λόγω ποσό και όχι το αντίστροφο. Είναι άγνωστο με ποιο τρόπο γίνονταν οι δοσοληψίες μεταξύ ενάγοντος και εναγόμενης
  10. Με δεδομένη όμως την πιο πάνω ανακολουθία και συναρτώντας την με το ότι η εν λόγω απόδειξη είναι μια και μοναδική και δεν καταδεικνύει μια σταθερή εβδομαδιαία ροή πληρωμής του αναφερθέντος ποσού προς τον ενάγοντα και προσθέτοντας και το γεγονός ότι αντιστρατεύεται της δήλωσης (τεκμήριο 7) - η οποία λογίζεται ως επίσημη δήλωση απολαβών, η εν λόγω αναφορά δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να γίνει δεκτή. Για τους λόγους αυτούς, θεωρώ ότι οι μηνιαίες απολαβές του ενάγοντα ήταν €1,417 (ως το τεκμήριο 7). Ένα άλλο σημείο, στο οποίο δεν με έπεισε ο ενάγοντας αφορά στις προσπάθειες που κατέβαλε και γενικά στο ενδεχόμενο ανάληψης άλλης εργασίας - έστω και ελαφρότερης με χαμηλότερες απολαβές. Σχετικές είναι οι παράγραφοι 19 και 20 της γραπτής του δήλωσης (έγγραφο 1) και τα όσα συναφώς ανέφερε στην αντεξέταση. Την εργασία στο Τμήμα Αρχαιοτήτων, την απέρριψε συλλήβδην χωρίς καν να επισκεφθεί το χώρο ή να μάθει από τους υπευθύνους περισσότερες λεπτομέρειες - με μια υποτιθέμενη διαβεβαίωση κάποιας άγνωστης και προφανώς αναρμόδιας κοπέλας του Γραφείου Εργασίας ότι επρόκειτο για σκληρή εργασία. Ομοίως ανάφερε ότι του ειπώθηκε στο Γραφείο Εργασίας ότι υπήρχε εργασία ως συντηρητής γηπέδου, κάτι που απαιτούσε απλά να ανοιγοκλείνει το νερό για το πότισμα. Δεν εξήγησε γιατί δεν θα μπορούσε να αναλάβει έστω μια τέτοια εργασία. Περαιτέρω, γενικά και αόριστα υποστήριξε ότι θα ήταν διατεθειμένος να δουλέψει ως υπεύθυνος σε χώρο στάθμευσης, χωρίς όμως και πάλι να πείσει ότι κατέβαλε πράγματι μια συνειδητή προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή. Παράλληλα μίλησε και για την ανεργία που υπάρχει γενικά στην Κύπρο (παράγραφος 20), αφήνοντας σαφώς να νοηθεί πως και να ήθελε να δουλέψει, δεν θα μπορούσε. Στην πραγματικότητα - χωρίς ποσώς να υποτιμώ τα ιατρικά προβλήματα του ενάγοντος και τα σοβαρά κατάλοιπα που του άφησε το ατύχημα - φρονώ πως εφησυχάστηκε κάπως από τα επιδόματα που λάμβανε και από την προοπτική της παρούσας υπόθεσης και δεν εξάντλησε πραγματικά, τα περιθώρια εξεύρεσης εναλλακτικής, ελαφρότερης έστω εργασίας. Το γεγονός τούτο δεν επηρεάζει βεβαίως την εν γένει αξιοπιστία του, αλλά θα έχει κάποιο αντίκτυπο στον καθορισμό των αποζημιώσεων. Με αυτές μόνο τις επιφυλάξεις, ο μάρτυρας κρίνεται αξιόπιστος και οι τοποθετήσεις του αληθινές. Καλή εντύπωση μου προξένησε και ο ψυχίατρος Μ.Ε.
  11. Ήταν σταθερός και πειστικός στις τοποθετήσεις του. Δεν ήταν ο θεράπων ψυχίατρος αρχικά, αλλά κατάθεσε την ιατρική έκθεση που ο θεράπων ψυχίατρος είχε ετοιμάσει (τεκμήριο 13), εξηγώντας ότι ο εν λόγω ψυχίατρος αδυνατούσε πλέον να δώσει μαρτυρία ως εκ των σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει. Είναι γεγονός ότι η εν λόγω έκθεση - σε σχέση με το μάρτυρα - αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία και η κατάθεση της έγινε συμφώνως των προνοιών του άρθρου 26
(1)του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9. Μια εξ ακοής μαρτυρία δεν απορρίπτεται για τον λόγο και μόνο ότι είναι εξ ακοής, ούτε όμως και γίνεται αυτομάτως δεκτή για το αληθές του περιεχομένου της. Η βαρύτητα που θα της προσδοθεί εξαρτάται από τους παράγοντες που προσδιορίζονται στο άρθρο 27
(1)και
(2)του Κεφ 9. Στην προκειμένη περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη μου ότι η θέση τόσο του Μ.Ε.2 όσο και του Μ.Ε.3, ότι, ο εν λόγω ψυχίατρος αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, δεν αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση, ούτε και υποβλήθηκε αίτημα για αντεξέταση του εν λόγω ψυχίατρου (βλ. άρθρο 26
(1)) οδηγούμαι στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει να προσδεθεί βαρύτητα στο εν λόγω τεκμήριο. Εξάλλου όταν δεν υποβάλλεται αίτημα για αντεξέταση, ο διάδικος δεν μπορεί ευλόγως στη συνέχεια να διαμαρτύρεται ότι δεν του δόθηκε η ευκαιρία αντεξέτασης (βλ. το πρόσφατο σύγγραμμα «Το Δίκαιο της Απόδειξης» των Τάκη Ηλιάδη και Νικόλα Σάντη, σελ.319 και των αποφάσεων στις οποίες γίνεται παραπομπή). Έτσι και αλλιώς - ως σωστά επισήμανε και ο ευπαίδευτος συνήγορος κ. Ιωαννίδης με σχετική υποβολή του προς τον μάρτυρα - τα συμπτώματα αυτής της ψυχικής πάθησης είναι κατ' ουσία υποκειμενικά και όχι αντικειμενικά. Στον υποκειμενικό τομέα λοιπόν, υπάρχει η αξιόπιστη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντος, την οποία και επί του προκειμένου, δέχομαι και πιστεύω. Περαιτέρω τα αναφερόμενα στο τεκμήριο 13 συνάδουν και με τα όσα διαπίστωσε προσωπικά ο μάρτυρας στις 17.4.2014 και 9.5.2014 όταν εξέτασε και ο ίδιος τον ενάγοντα. Συνεπώς αποδέχομαι τόσο τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 όσο και το τεκμήριο 13 - το περιεχόμενο του οποίου παραθέτω πιο κάτω αυτούσιο. "Ο πιο πάνω εξετάστηκε στις 08-07-08 κατά την διάρκεια της νοσηλείας του στο νοσοκομείο Λάρνακας, μετά από εργατικό ατύχημα που συνέβηκε ενώ ήταν στον δεύτερο όροφο υπό ανέγερση οικοδομής, όπου κτυπήθηκε από τηλεσκοπικό μηχάνημα και έπεσε στον πρώτο όροφο. Κατά την εξέταση διαπιστώθηκε: 1ον) Εγκεφαλική διάσειση απότοκη του ατυχήματος. Τεκμηριώνεται από το γεγονός ότι υπήρχε προτραυματική αμνησία διάρκειας μερικών δευτερολέπτων και μετατραυματική αμνησία τουλάχιστον μιας ώρας. Θυμάται μόνο, ότι κρατούσε δύο στύλους για να τους τοποθετήσει και μετά θυμάται να βρίσκεται στις Α΄ Βοήθειες του Νοσοκομείου και να τον ράβουν. 2ον) Μεταδιασεισικό σύνδρομο με πονοκεφάλους, ζαλάδες και εύκολη πνευματική κόπωση. 3ον) Μετατραυματική αγχώδης καταθλιπτική διαταραχή με ανησυχία, άγχος, αϋπνία, φόβο θανάτου. Στο νοσοκομείο ένιωθε έντονη ανασφάλεια αν δεν ήταν δίπλα του η σύζυγος, ήταν απογοητευμένος και εξέφραζε τον φόβο του ότι δε θα ξαναπερπατήσει. Τους πόνους στην πλάτη και στο πόδι τους περιέγραφε σαν «αφόρητους». Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης τέθηκαν υπ΄ όψιν μου τα ιατρικά πιστοποιητικά των Δρ. Ελ. Σταματάκη και Δρ. Γ. Λάμπρου. Ο ασθενής εξετάστηκε στις 30-7-08, 15-10-08, 08-01-09 και στις 26-05-
  1. Δόθηκε θεραπευτική αγωγή με Paroxetine, Noctamid, Dogmatil. Ήδη από τις 30-07-08 παρουσίασε ελαφρά βελτίωση όσον αφορά την βαρύτητα των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και του άγχους. Στη συνέχεια, η κατάσταση της Ψυχικής του Υγείας παρουσίαζε διακυμάνσεις, αφού επηρεαζόταν κι από την πορεία της ανάρρωσης. Οι πόνοι στην περιοχή των καταγμάτων εξακολουθούσαν και φοβόταν να πατήσει το πόδι του. Επιπλέον, τον κρατούσε η αγωνία επειδή εξακολουθούσε να μην εργάζεται. Στις 26-05-09 μου ανάφερε ότι έχασε τα προηγούμενα ραντεβού διότι στις 26-01-09 έσπασε η πλατίνα ψηλά στο αριστερό μηριαίο και στις 02-02-09 έγινε διορθωτική επέμβαση και νέα νοσηλεία στο Νοσοκομείο μέχρι τις 13-02-
  2. Έκτοτε δεν πατά το αριστερό πόδι και κινείται μόνο με πατερίτσες. Στις 26-05-09 μου ανάφερε τα εξής: «Που το εξανάπαθα έπιασε με πάλι άγχος και ένταση, όχι όμως όπως την πρώτη φορά και ίσως βοήθησαν τα φάρμακα που παίρνω. Το δέχτηκα πιο εύκολα.» Το συναίσθημα του όμως κατά την συνέντευξη ήταν καταθλιπτικό. Εξέφραζε ιδέες αναξιότητας και απαισιοδοξίας για το μέλλον. «Τι θα γίνω, που θα πάω, τι δουλειά θα κάνω;» Συχνά σκέφτεται ότι ίσως να αναγκαστεί να σταματήσει το αγαπημένο του σπορ που είναι το κυνήγι και ότι δε θα επανέλθει στην προηγούμενη φυσιολογική ζωή. Να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της τελευταίας συνέντευξης η σύζυγος του, που ήταν παρούσα, έκλαιγε με λυγμούς ενώ στο τέλος της συνάντησης μου ανάφερε ότι και εκείνη είχε το τελευταίο διάστημα προβλήματα άγχους και αϋπνίας και ότι στεναχωριέται και αγχώνεται, που βλέπει τον σύζυγο της σ΄ αυτή την ανήμπορη κατάσταση. Συμπεράσματα: Εξακολουθούν σήμερα να υπάρχουν: 1ον) Μεταδιασεισικό σύνδρομο που οφείλεται στην εγκεφαλική διάσειση από το εργατικό ατύχημα. 2ον) Η μετατραυματική αγχώδης καταθλιπτική διαταραχή, που ενώ αρχικά είχε δείξει σημεία ύφεσης, σήμερα οδηγείται σε μια πιο χρόνια πορεία λόγω των επιπλοκών από την εγχείρηση, το σπάσιμο της πλατίνας, τις νέες επεμβάσεις, που ήταν για τον Σωτήρη ένα σοβαρό νέο τραυματικό συμβάν. Το γεγονός ότι το στήριγμα του, που είναι η γυναίκα του, παρουσιάζει και η ίδια σημεία κάμψης, ευσυγκινησίας και κατάθλιψης περιπλέκει τα πράγματα όσον αφορά την πρόγνωση. Πάντως, η πρόγνωση εξακολουθεί να είναι σχετικά καλή εφόσον η ανάρρωση από τον τραυματισμό του γίνει σύντομα και είναι πλήρης, χωρίς οποιαδήποτε κατάλοιπα (χωλότητα, πόνους κλπ). Όμως πρέπει από την άλλη να τονιστεί ότι ο Σωτήρης, ο οποίος δεν έχει προηγούμενο ιστορικό συναισθηματικής διαταραχής, έχει ήδη ευαισθητοποιηθεί και θα είναι πλέον πολύ πιθανόν να παρουσιάζει υποτροπή του άγχους και της κατάθλιψης, ακόμα και με πολύ μικρότερης σοβαρότητας τραυματικά γεγονότα». Ο ορθοπεδικός του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας - Μ.Ε.4 μου προξένησε εξαιρετική εντύπωση. Με σαφείς και τεκμηριωμένες τοποθετήσεις, εξήγησε με κάθε λεπτομέρεια τη φύση και έκταση των σωματικών τραυμάτων του ενάγοντος, τη θεραπευτική αγωγή που ακολούθησε και τα κατάλοιπα που του άφησε το ατύχημα. Στο πλαίσιο της μαρτυρίας του, κατάθεσε και τα ιατρικά πιστοποιητικά (τεκμήρια 12Α -Δ), το περιεχόμενο των οποίων έχω ήδη παραθέσει αυτούσιο πιο πάνω και το οποίο, μαζί και με την προφορική του μαρτυρία, αποδέχομαι πλήρως. Το μοναδικό ίσως σημείο της μαρτυρίας του που αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση - ιδίως τον ευπαίδευτο συνήγορο της εναγόμενης 1 - ήταν η τοποθέτηση του μάρτυρα ότι ο ενάγοντας αδυνατεί πλέον να ασκήσει το επάγγελμα του οικοδόμου και εν πάση περιπτώσει οποιοδήποτε επάγγελμα που απαιτεί την άρση βάρους και ορθοστασία. Τη θέση αυτή του μάρτυρα - ως ιατρικά τεκμηριωμένη - την αποδέχομαι πλήρως. Συνάδει και με τα όσα περίγραψε ο ίδιος ο ενάγοντας αλλά και με το τεκμήριο
  3. Από το τεκμήριο αυτό προκύπτει ότι ο ενάγοντας κρίθηκε από δευτεροβάθμιο Ιατρικό Συμβούλιο ως "ικανός για εκτέλεση ελαφράς εργασίας σε ποσοστό ανικανότητας 75%". Ενόψει των πιο πάνω αποδέχομαι πλήρως τη μαρτυρία του Μ.Ε.
  4. Ο τελευταίος μάρτυρας της υπόθεσης και μοναδικός από πλευράς εναγομένων, ήτοι ο διευθυντής της εναγόμενης 1 -Μ.Υ.1, δεν μου προξένησε καλή εντύπωση. Χωρίς να υποστηρίζω ότι το σύνολο των λεγομένων του είναι αναληθές, διέγνωσα μια προφανή προσπάθεια να αποποιηθεί ευθύνης και να ρίξει όλο το βάρος στους ώμους του ενάγοντα. Στο πλαίσιο αυτό αμφιταλαντευόταν, αποκρύβοντας την αλήθεια, όπως για παράδειγμα σε σχέση με το κατά πόσο ο ενάγοντας είχε και στο παρελθόν καθοδηγήσει χειριστή τηλεσκοπικού στο ανέβασμα πλακάζ. Στην αρχή ήταν κάθετος ότι κάτι τέτοιο δεν είχε συμβεί και ότι, ο ίδιος, αναλάμβανε αυτό το έργο. Υποστήριξε μάλιστα ότι ήταν πάντοτε παρών, όταν έφτανε σε οικοδομή του, τηλεσκοπικό. Ύστερα ανέφερε ότι πιθανώς ο ενάγοντας να τον βοήθησε στο παρελθόν με τέτοια εργασία - για να παραδεχτεί τελικώς ότι ο ενάγοντας δεν έλεγε ψέματα, όταν ανέφερε πως είχε όντως ασχοληθεί πολλές φορές στο παρελθόν με κάτι τέτοιο. Άλλο παράδειγμα αμφιταλάντευσης, αποτέλεσε η πληρωμή του τηλεσκοπικού. Στην αρχή παρουσιάστηκε βέβαιος ότι η πληρωμή έγινε από τον άλλο υπεργολάβο καλουπιών (τον Ανδρέα), με προφανή στόχο να καταδείξει ότι το ζήτημα αφορούσε αποκλειστικά εκείνο. Έπειτα η βεβαιότητα, μετατράπηκε σε ισχυρή πεποίθηση για να καταλήξει τελικά σε αβεβαιότητα, αφού σε σχετική υποβολή που του έγινε αποκρίθηκε "δεν θυμάμαι". Ένα τρίτο παράδειγμα της σπουδής του να αποποιηθεί ευθύνης ήταν η έκφραση γνώμης σε σχέση με την παρουσία ή μη του άλλου συνεργείου καλουπιών - που υποτίθεται είχε την ευθύνη να εποπτεύσει το ανέβασμα των πλακάζ - τη στιγμή άφιξης του τηλεσκοπικού. Σε σχετική ερώτηση απάντησε "λογικά πρέπει να ήταν εκεί". Σε άλλη ερώτηση απάντησε "εγώ πιστεύω ότι θα υπήρχε και άλλος κόσμος εκεί. Λέω υποθετικά, δεν ξέρω". Έξι χρόνια μετά το ατύχημα δηλαδή, δεν φρόντισε να μάθει με βεβαιότητα αν ήταν ή όχι παρών το άλλο συνεργείο και αρκέστηκε στο να δώσει τις απαντήσεις που έδωσε. Στην πραγματικότητα βέβαια, το εν λόγω συνεργείο αποχώρησε ήδη και ο μόνος κατάλληλος στην οικοδομή για να βοηθήσει ήταν ο ενάγοντας. Το γεγονός τούτο το ήξερε ο μάρτυρας αλλά επιχείρησε με τις απαντήσεις του - εμμέσως - να το αποσιωπήσει. Για τους πιο πάνω λόγους απορρίπτω τη μαρτυρία του Μ.Υ.1, με εξαίρεση αφενός τα όσα συνάδουν με τη μαρτυρία των Μ.Ε.1 και 2 και αφετέρου με τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα της υπόθεσης. Συμπεράσματα Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και τα κοινώς παραδεκτά ή αδιαμφισβήτητα γεγονότα, τα συμπεράσματα μου σε σχέση με τα ουσιώδη γεγονότα αυτής της υπόθεσης, είναι τα ακόλουθα: Ο ενάγοντας ηλικίας 48 ετών, καλουψιής στο επάγγελμα και με πείρα 30 χρόνων, ήταν υπάλληλος της εναγόμενης 1 εταιρείας, η οποία ασχολείται με οικοδομικές εργασίες. Στις 12.6.2008 στα πλαίσια του επαγγέλματος και εργοδότησης του, ο ενάγοντας εργαζόταν σε υπό ανέγερση πολυκατοικία στην οδό Λούθερ Κιγκ στη Λάρνακα. Πέραν του ενάγοντος και του βοηθού του, στην οικοδομή εργαζόταν και δεύτερο συνεργείο καλουπιών, στο οποίο η εναγόμενη 1 είχε αναθέσει συγκεκριμένα καθήκοντα για σκοπούς ταχύτερης ολοκλήρωσης του όλου έργο. Κατά τον ίδιο χρόνο, η εναγόμενη 2 εταιρεία, η οποία ασχολείτο με την εκτέλεση ανυψωτικών εργασιών με τη χρήση τηλεσκοπικών μηχανημάτων, εργοδοτούσε ως χειριστή τηλεσκοπικού, τον εναγόμενο
  5. Για σκοπούς των εργασιών της, η εναγόμενη 1, ανέθεσε στην εναγόμενη 2, να αποστείλει στην υπό ανέγερση οικοδομή ένα τηλεσκοπικό μηχάνημα για να ανυψώσει και να εναποθέσει στην πλάκα του πρώτου ορόφου, δέσμες ξύλινων φύλλων πλακάζ διαστάσεων 61 χ 244 χ
  6. Περί ώρα 15:45 της εν λόγω ημέρας έφτασε στην οικοδομή για τον πιο πάνω σκοπό ο εναγόμενος 3 οδηγώντας το τηλεσκοπικό όχημα με αριθμό εγγραφής ΚΝΧ
  7. Κατά την άφιξη του στο μέρος, παρόντες ήταν ο ενάγοντας και ο βοηθός του. Το άλλο συνεργείο καλουπιών είχε ήδη αποχωρήσει. Ο εναγόμενος 3 φώναξε ονομαστικά στον ενάγοντα, τον οποίον γνώριζε από προηγουμένως, για να τον καθοδηγήσει στη διαδικασία ανύψωσης και εναπόθεσης των δεσμίδων πλακάζ. Ο ενάγοντας, ως το μόνο κατάλληλο άτομο στο μέρος και υποκινούμενος από ευσυνειδησία - θεωρώντας συνάμα ότι τούτο ενέπιπτε ουσιαστικά στο ευρύτερο καθήκον του έναντι του εργοδότη του και τυχόν άρνηση ενδεχομένως να είχε συνέπειες - προθυμοποιήθηκε να βοηθήσει έτσι ώστε ο σκοπός άφιξης του τηλεσκοπικού στην οικοδομή, να τελεσφορήσει. Επισημαίνεται ότι ο ενάγοντας, είχε σε αρκετές περιπτώσεις στο παρελθόν, αναλάβει ανάλογη εργασία. Κατά την όλη διαδικασία, ο ενάγοντας στεκόταν πάνω σε δοκίδες ξυλότυπου. Αρχικά καθοδήγησε με επιτυχία τον εναγόμενο 3, στην ανύψωση και εναπόθεση μιας δεσμίδας πλακάζ στην πλάκα του πρώτου ορόφου της οικοδομής. Ακολούθως ο ενάγοντας θα καθοδηγούσε τον εναγόμενο 3 στην ανύψωση και εναπόθεση και δεύτερης δεσμίδας, σε παραπλήσιο σημείο της πλάκας, όπου υπήρχε χώρος. Προς επίτευξη τούτου, ο ενάγοντας θα έπρεπε να ετοιμάσει το κατάλληλο δάπεδο για εναπόθεση της δεσμίδας. Έτσι είπε στον εναγόμενο 3 να περιμένει. Τη στιγμή εκείνη το τηλεσκοπικό ήταν σε απόσταση 3-4 μέτρων με ανυψωμένες τις περόνες σε ευθεία γραμμή και επ' αυτών, ήταν η δεσμίδα των πλακάζ - η οποία δεν ήταν δεμένη με τις περόνες του τηλεσκοπικού. Ενώ ο ενάγοντας ήταν σκυφτός, ετοιμάζοντας το αναγκαίο δάπεδο, κάποια πλακάζ ξέφυγαν από τις περόνες, κτύπησαν και θρυμμάτισαν τις δοκίδες ξυλότυπου επί των οποίων στεκόταν ο ενάγοντας, με αποτέλεσμα αυτός να πέσει από ύψος περίπου τριών μέτρων στην πλάκα οροφής του ισογείου και να τραυματιστεί σοβαρά. Διακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας όπου έτυχε των πρώτων βοηθειών και εισήχθη ως εσωτερικός ασθενής. Η φύση και έκταση των σωματικών τραυμάτων και γενικά η πορεία της υγείας του ενάγοντος περιγράφονται στα ιατρικά πιστοποιητικά του θεράποντος ιατρού - Μ.Ε. 4 (τεκμήρια 12Α-Δ), το περιεχόμενο των οποίων αναγάγεται σε εύρημα του Δικαστηρίου. Πέραν των σωματικών του βλαβών, ο ενάγοντας υπέστη και ψυχική βλάβη και για τον σκοπό αυτό παρακολουθείτο από τον Ψυχίατρο Νεόφυτο Παπανεοφύτου ο οποίος ετοίμασε σχετικό πιστοποιητικό (τεκμήριο 13) το περιεχόμενο του οποίου επίσης αναγάγεται σε εύρημα του Δικαστηρίου. Συνεπεία των τραυμάτων του, ο ενάγοντας έλαβε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 28.2.2010 (σχετικό είναι το τεκμήριο 8) και μολονότι ελάμβανε επίδομα ασθενείας, απώλεσε εισοδήματα. Επισημαίνεται ότι συγκεκριμένα ευρήματα σε σχέση με το θέμα αυτό θα εξαχθούν κατά την εξέταση της ενότητας των ειδικών αποζημιώσεων. Στο ίδιο πλαίσιο θα εξαχθούν συμπεράσματα σε σχέση και με άλλες εκκαθαρισμένες χρηματικές απώλειες του ενάγοντα. Μετά το πέρας της αναρρωτικής του άδειας, ο ενάγοντας δεν επέστρεψε στην εργασία του καθ' ότι αδυνατούσε πλέον να ασκήσει το επάγγελμα του καλουψιή και ή οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα το οποίο απαιτούσε την ανύψωση βάρους και ορθοστασία. Την 1.3.2010, γράφτηκε ως άνεργος και ελάμβανε επίδομα σωματικών βλαβών και/ή αναπηρίας και/ή ανικανότητας (σχετικό είναι το τεκμήριο 9). Στο πλαίσιο αυτό και για σκοπούς λήψης επιδομάτων κρίθηκε από δευτεροβάθμιο Ιατρικό Συμβούλιο ως ικανός "για εκτέλεση ελαφράς εργασίας σε ποσοστό ανικανότητας 75%" (σχετική είναι η επιστολή ημερ. 8.9.2011 - τεκμήριο 10). Επισημαίνεται ότι μέχρι το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας, ο ενάγοντας δεν είχε αναλάβει εργασία οπουδήποτε αλλού αν και του προτάθηκε από το Γραφείο Εργασίας - σε μία τουλάχιστον περίπτωση - να αναλάβει συγκεκριμένη εργασία. Την εργασία αυτή τη θεώρησε ο ίδιος, επίπονη και ακατάλληλη για την περίπτωση του. Ομοίως του ειπώθηκε σε άλλη περίπτωση ότι υπήρχε εργασία ως συντηρητής γηπέδων, αλλά και πάλι ο ενάγοντας δεν την ανέλαβε. Και σε σχέση με το ζήτημα αυτό θα εξαχθούν συγκεκριμένα συμπεράσματα κατά την εξέταση της ενότητας των γενικών αποζημιώσεων. Καταμερισμός Ευθύνης Η αγωγή έχει ως προεξάρχουσα νομική βάση το αστικό αδίκημα της αμέλειας. Η αμέλεια διέπεται από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο κωδικοποιεί, όχι όμως εξαντλητικά το Αγγλικό κοινοδίκαιο που τυγχάνει εφαρμογής στην Κύπρο βάσει του Άρθρου 29
(1)(γ) του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, (βλ. Πάϊκος ν. Κοντεμενιώτης
(1989)1(Α) Α.Α.Δ. 50 και Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 453). Στην υπόθεση Σοφοκλέους ν. Καλογήρου
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 369, 374, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: "Σε αγωγή για αμέλεια το βάρος απόδειξης το φέρει ο ενάγοντας. Στο σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση, παρ. 5-22, το ζήτημα του βάρους απόδειξης τίθεται ως πιο κάτω: «Σε αγωγή για αμέλεια το βάρος απόδειξης το φέρει ο ενάγοντας, ο οποίος ισχυρίζεται αμέλεια, να αποδείξει το κάθε ένα από τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος. Εναπόκειται επομένως στον ενάγοντα να δώσει μαρτυρία περί των γεγονότων επί των οποίων βασίζει την αξίωσή του για αποζημιώσεις. Η μαρτυρία του πρέπει να αποτελείται από γεγονότα είτε αποδειχθέντα ή αποδεκτά, και μετά την συμπλήρωση της εγείρονται δύο ζητήματα:
(1)Κατά πόσο με βάση εκείνη τη μαρτυρία μπορεί εύλογα να συναχθεί αμέλεια, και
(2)Κατά πόσο, υποθέτοντας ότι μπορεί εύλογα να συναχθεί, πράγματι συνάγεται αμέλεια». Στον τομέα των εργατικών ατυχημάτων, η Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι ιδιαιτέρως πλούσια. Έχει νομολογηθεί ότι η υποχρέωση των εργοδοτών για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργαζομένων στον τόπο και κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, επιβάλλει τη λήψη κάθε προφύλαξης που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να εκθέσει την ασφάλεια τους σε κίνδυνο. Στα πλαίσια του ευρύτερου αυτού καθήκοντος, ο κάθε εργοδότης έχει ειδική υποχρέωση έναντι των εργαζομένων του να παράσχει ένα ασφαλές σύστημα διεξαγωγής της εργασίας. Ομοίως μέρος του γενικότερου καθήκοντος του εργοδότη είναι η υποχρέωση να παράσχει και διατηρεί τον χώρο εργασίας ασφαλή (βλ. Μανθόπουλος Πλάστικς Λτδ ν. Χατζηϊωσήφ
(1983)1 C.L.R 291 και Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. 423). Η ευθύνη αυτή βαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να μετατεθεί στους ώμους του εργαζόμενου (βλ. Αγγελή v. Κάρκα κ.α
(2006)1 Α.Α.Δ. 1118). Στην υπόθεση United Brickworks Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ.123, 127 αναφέρονται τα εξής: "Η υποχρέωση του εργοδότη για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοδοτουμένων του στον τόπο και κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, επιβάλλει τη λήψη κάθε προφύλαξης που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να εκθέσει την ασφάλεια του εργοδοτούμενου σε κίνδυνο. Με την πρόοδο της τεχνολογίας και τη διεύρυνση των μηχανισμών αποτροπής κινδύνων κατά την εργασία, καθίσταται ευχερέστερη η πρόβλεψη των κινδύνων καθώς και η αποτροπή τους (βλ. μεταξύ άλλων Vassiliko Cement Works v. Stavrou
(1978)1 C.L.R. 389 και McCafferty v. Metropolitan Police Receiver
(1977)2 All E.R. 756 (C.A.)...". Στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. The Cyprus Phasouri Plantations
(1992)1 Α.Α.Δ. 720 λέχθηκε ότι δεν υπάρχει υποχρέωση του εργοδότη να επινοήσει σύστημα εργασίας απόλυτα απαλλαγμένο από κινδύνους. Πρέπει να αποδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της τυχόν αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Το ίδιο επαναλήφθηκε και στην υπόθεση Μιχαήλ v. Ττουνιά κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ. 19. Στην υπόθεση Al Dandan v. C & A Toumazis Company Ltd
(2004)1 Α.Α.Δ.1346 εργάτης που χρησιμοποίησε εξωτερικό κιγκλίδωμα ικριώματος ως σκάλα για να ανέβει σε όροφο της υπό ανέγερση οικοδομής, το οποίο υποχώρησε με αποτέλεσμα την πτώση του, κρίθηκε αποκλειστικά υπεύθυνος για το ατύχημα, καθ' ότι δεν ήταν η έλλειψη ή η ανεπάρκεια προστατευτικών μέτρων που οδήγησαν στο ατύχημα αλλά η αμελής πράξη του ιδίου. Στην προκειμένη περίπτωση, εφαρμόζοντας τα κριτήρια που τέθηκαν στην υπόθεση Χαριλάου v. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460,1471, φρονώ ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φέρουν μερίδιο ευθύνης για το ατύχημα, με τη μεγαλύτερη να βαραίνει τον εναγόμενο 3 και εκ προστήσεως την εναγόμενη 2 και τη μικρότερη τον ενάγοντα. Πιο συγκεκριμένα, κρίνω, ότι, γενεσιουργός και προεξάρχουσα αιτία του ατυχήματος ήταν το γεγονός ότι η δεσμίδα των πλακάζ δεν ήταν δεμένη (με άλυσο ή σιαμπτάνη όπως ανέφερε ο Μ.Ε.1) πάνω στις περόνες του τηλεσκοπικού. Αν ήταν επαρκώς δεμένη, αυτό το ατύχημα δεν θα συνέβαινε ποτέ. Την ευθύνη για την πρόσδεση, την είχε ο χειριστής του τηλεσκοπικού και όχι ο ενάγοντας ή οποιοσδήποτε άλλος. Ο χειριστής είχε την απόλυτη υποχρέωση να φέρει σε πέρας με ασφάλεια, την επικίνδυνη εργασία που κλήθηκε να εκτελέσει. Δεν έχει καμία απολύτως σημασία ότι είχε ακολουθεί η ίδια διαδικασία και προηγουμένως χωρίς να προκληθεί ατύχημα. Τούτο οφείλεται σε συγκυρία και μόνο και δεν εξαλείφει την εστία αμέλειας που επιδείχθηκε. Μια συναρτώμενη αιτία και συνάμα επίδειξη αμέλειας από μέρους του εναγομένου 3, ήταν το γεγονός ότι οι περόνες του τηλεσκοπικού ήταν σε οριζόντια γραμμή, αντί με ανυψωμένη κλίση, κάτι το οποίο επέτρεψε ή τουλάχιστον διευκόλυνε το γλίστρημα των πλακάζ από τις περόνες, με αποτέλεσμα να καταπέσουν και να θρυμματίσουν τις ξύλινες δοκίδες επί των οποίων στεκόταν ο άτυχος ενάγοντας. Συναφώς προς τούτο ήταν και το γεγονός ότι ο εναγόμενος 3 ακινητοποίησε το τηλεσκοπικό σε τέτοια μικρή - και εκ των πραγμάτων ανασφαλή απόσταση - από το σημείο όπου βρισκόταν ο ενάγοντας, με αποτέλεσμα όταν ξέφυγαν τα πλακάζ να έρθουν σε άμεση επαφή με τις ξύλινες δοκίδες. Οι προαναφερθείσες αμελείς πράξεις και παραλείψεις του εναγομένου 3 μεταφράζονται, κατά την κρίση μου, σε ποσοστό ευθύνης 60% για το ατύχημα. Την ευθύνη αυτή - ως εργοδότης - την επωμίζεται εκ προστήσεως και η εναγόμενη 2 (κάτι το οποίο είναι παραδεκτό με την παράγραφο 3 της Υπεράσπισης τους και δεν χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση). Ποσοστό ευθύνης όμως έχει και η εναγόμενη 1, η οποία δεν παρείχε ασφαλές σύστημα εργασίας στον ενάγοντα, εκθέτοντας τον έτσι σε αχρείαστο κίνδυνο. Συγκεκριμένα η εναγόμενη 1, γνωρίζοντας ότι η εν λόγω εργασία με την ανύψωση των πλακάζ θα λάμβανε χώρα, όφειλε να οργανώσει την εργασία κατάλληλα. Δηλαδή θα έπρεπε να παράσχει στον ενάγοντα ή σε οποιοδήποτε θα καλείτο να καθοδηγήσει τον χειριστή του τηλεσκοπικού ασφαλές δάπεδα για να πατήσει, όπως π.χ. κάποια πλατφόρμα με κιγκλίδωμα και όχι να αναγκαστεί ο ενάγοντας να στέκεται πάνω σε μικρές ξύλινες δοκίδες, οι οποίες απείχαν 50-60εκ μεταξύ τους. Ως σωστά ειπώθηκε κατά την ακρόαση, ο ενάγοντας σχεδόν αιωρείτο, κάτι το οποίο, συνέβαλε στο ατύχημα. Μια δεύτερη σχετική παράλειψη της εναγόμενης 1 ήταν η παντελής απουσία οποιασδήποτε επόπτευσης της συγκεκριμένης εργασίας, υποχρέωση που απορρέει και από το άρθρο 13
(2)(στ)(ιι) του Περί Ασφάλειας και Υγείας Νόμου 89
(1)/96 (βλ. L.P Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.α.
(2009)1 Α.Α.Δ 304). Η εν γένει εμπειρία του ενάγοντος και η ενασχόληση του και στο παρελθόν με ανάλογη εργασία, δεν εξάλειψε αυτή την υποχρέωση (βλ. Αλεξάνδρου v. Θεοδώρου Κυριάκος & Υιός Λτδ
(1997)1 Α.Α.Δ. 510). Ούτε ήταν αρκετό, ο Μ.Υ.1 να δίδει το πρωί πρόχειρες και στο πόδι οδηγίες προς τους εργαζόμενους και να αναχωρεί προς άλλα εργοτάξια που διεύθυνε. Ο ίδιος, θεωρούσε τόσο σημαντική την συγκεκριμένη εργασία, ώστε - όπως ισχυρίστηκε - να την αναλάμβανε πάντοτε προσωπικά. Παρόλα ταύτα, στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα άφησε όλα στην τύχη, μη γνωρίζοντας καν, αν το συνεργείο - που υποτίθεται θα αναλάμβανε την καθοδήγηση του χειριστή του τηλεσκοπικού - ήταν παρών, κατά τη στιγμή της άφιξης του. Οι πιο πάνω αμελείς πράξεις και παραλείψεις της εναγομένης 1 που συνέβαλαν στο ζημιογόνο γεγονός, μεταφράζονται, κατά την κρίση μου, σε ποσοστό ευθύνης 30% για το ατύχημα. Δεν διαλανθάνει της προσοχής μου, ότι υπήρχαν και άλλες, σημαντικές παραλείψεις στο εργοτάξιο για τις οποίες η εναγόμενη 1 τυχόν να φέρει ποινική ή άλλη ευθύνη. Οι παραλείψεις αυτές όμως δεν σχετίζονται με το ατύχημα και επομένως δεν προσέθεσαν στο ποσοστό ευθύνης της (βλ Al Dandan v. C & A Toumazis Company Ltd (ανωτέρω)). Έρχομαι τώρα στον ενάγοντα. Όλοι οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι βαρύνεται με συντρέχουσα αμέλεια. Το βάρος απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας το φέρει ο εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (βλ. ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΑΤΟΩΝΙΑ ΛΤΔ v. MOHAMMAD AL SHARIF, Πολ.Εφεση 358/2008, ημερ. 17.1.2012). Αυτού λεχθέντος, το Δικαστήριο μπορεί να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν, όπως διαπιστώνονται από το Δικαστήριο (βλ. Μιχαήλ v. Ιωάννου & Παρασκευαϊδης Λτδ κ.α
(1998)1 Α.Α.Δ. 1494 και Clerk & Lindsell on Torts 16th Ed. par. 1-156). Στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορεί να αποδοθεί ευθύνη στον ενάγοντα για το λόγο ότι γνώριζε για τη δυνητικά επικίνδυνη εργασία (βλ. Fysko Constructions Co Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 CLR 1094). Ο ενάγοντας δούλεψε με τα εφόδια του (ανεπαρκούς) συστήματος εργασίας που είχε στη διάθεση του. Ωστόσο, παρά το δικαιολογημένο υπό τις περιστάσεις, της απόφασης του να προθυμοποιηθεί και να καθοδηγήσει τον χειριστή του τηλεσκοπικού, ο ενάγοντας - όπως ο ίδιος δέχτηκε - δεν έλαβε ρητές οδηγίες από τον εργοδότη του να το πράξει ούτε και είχε να αντιμετωπίσει (άμεσα τουλάχιστον) το ψυχοφθόρο δίλημμα "ή εκτελείς την εργασία ή απολύεσαι". Συνεπώς, κάποια μικρή έστω επιλογή, υπήρχε. Τούτο μεταφράζεται σε συντρέχουσα αμέλεια σε ποσοστό ευθύνης 10% για το ατύχημα (βλ. κατ' αναλογία Εταιρεία Αναψυκτικών ΚΕΑΝ Λτδ ν. Ανδρέου
(1994)1 Α.Α.Δ. 553). Εν κατακλείδι, βρίσκω ότι το ποσοστό ευθύνης της εναγόμενης 1 για το ατύχημα είναι 30%, των εναγομένων 2 και 3 60% και του ενάγοντα 10%. Αποζημιώσεις (Ειδικές Αποζημιώσεις) Στην Έκθεση Απαίτησης του, ο ενάγοντας παραθέτει τις εξής ειδικές ζημιές: € "α. Έκδοση ιατρικών πιστοποιητικών 143,52 β. Έξοδα φυσιοθεραπείας 440,00 γ. Έξοδα ψυχιάτρου 1.000,00 (επισκέψεις και ιατρικό πιστοποιητικό) δ. Έξοδα Ποδίατρου 120,00 ε. Έξοδα ακτινογραφιών 100,00 στ. Διάφορα ιατρικά έξοδα 50,00 ζ. Διάφορα ορθοπαιδικά βοηθήματα 492,00 η. Μεταφορικά έξοδα 240,00 θ. Έξοδα νοσηλευτικής φροντίδας 5.100,00 ι. Απώλεια εισοδημάτων και 43.416,00 φιλοδωρημάτων από 12/06/08 μέχρι (121 χ €358.81) κ. Απώλεια φιλοδωρήματος από 12/6/08-6/10/10 (5Χ€170) 850.00 Σύνολο: € 51.951,52". Τελικώς οι ειδικές ζημιές υπό στοιχεία (α) (β) (γ) (δ) (ε) και (ζ) με συνολική δαπάνη €2.295,52 έγιναν παραδεκτές, ενώ οι ειδικές ζημιές υπό στοιχείο (στ) (η) και (θ) εγκαταλείφθηκαν. Έτσι υπό αμφισβήτηση παρέμειναν μόνο οι ειδικές ζημιές υπό στοιχεία (ι) και (κ). Για τους λόγους που ήδη εξήγησα κατά την αξιολόγηση του ενάγοντος, η αξίωση για απώλεια φιλοδωρήματος δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Ομοίως για υπολογισμό της απώλειας εισοδημάτων, θα χρησιμοποιηθεί το ποσό των €1.417 - το οποίο συμφώνως του τεκμηρίου 7 ήταν το μηνιαίο εισόδημα του ενάγοντος - ενώ η περίοδος για την οποία είχε την απώλεια είναι 20 μήνες, δηλαδή από τον 7/2008 μέχρι 2/2010. Η άδεια ασθενείας του ενάγοντος συμφώνως των τεκμηρίων 7 και 8 και της δοθείσας μαρτυρίας, κάλυπτε την περίοδο από 12.6.2008 μέχρι 28.2.2010. Την 1.3.2010 - όπως ο ίδιος ο ενάγοντας ανέφερε - ενεγράφη πλέον ως άνεργος. Τον Ιούνιο του 2008, ως προκύπτει από το τεκμήριο 7, φαίνεται να τον πληρώθηκε, άρα απομένουν οι 20 μήνες που ανέφερα. Ως εκ τούτου, η απώλεια για 20 μήνες χ €1.417 κάθε μήνα=€28.340. Οι απολαβές αυτές ως προκύπτει ήταν οι ακαθάριστες απολαβές του ενάγοντα. Στην υπόθεση Αριστοδήμου v. Πέτρου
(1995)1 Α.Α.Δ. 980, τονίστηκε ότι θα πρέπει να αφαιρείται από το απωλεσθέν εισόδημα κατά την ανάρρωση, ο φόρος εισοδήματος, η έκτακτη εισφορά για την άμυνα και η εισφορά κοινωνικών ασφαλίσεων (βλ. επίσης Γεωργίου v. Αντωνίου
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 967 και Χαραλάμπους v. Χριστοφόρου, Πολιτική Έφεση 177/09, ημερ. 21.12.2012). Στην προκειμένη περίπτωση δεν τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, οποιαδήποτε σαφή δεδομένα σε σχέση με τα θέματα αυτά. Ακόμα όμως και σε τέτοια περίπτωση, το Δικαστήριο οφείλει, με βάση τους σχετικούς Νόμους, να προβεί το ίδιο σε κάποιο υπολογισμό, όχι κατ' ανάγκη ακριβή (βλ. Αριστοδήμου (ανωτέρω)). Εδώ τα ετήσια εισοδήματα του ενάγοντος φαίνεται να είναι χαμηλότερα από το ελάχιστο για σκοπούς επιβολής φόρου εισοδήματος. Η κύρια επομένως αφαίρεση στην οποία και θα περιοριστώ θα είναι η εισφορά για κοινωνικές ασφαλίσεις - η οποία σε ποσοστό 6% επί του συνόλου των €28.340 για ολόκληρη την 20μηνη περίοδο ισούται σε €1.700,40. Η συνολική απώλεια απολαβών επομένως, αφαιρουμένης της εισφοράς για κοινωνικές ασφαλίσεις, ανέρχεται σε €26.639,60. Είναι η εισήγηση των δικηγόρων των εναγομένων, με αναφορά στις υποθέσεις Mitheo Ltd v Koudounas
(1988)1 CLR 796 και Λαζάρου v Νέμεσης Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ
(2012)1(Β) Α.Α.Δ.1325, ότι, από το ποσό αυτό θα πρέπει επιπλέον να αφαιρεθούν τα ωφελήματα που έλαβε ο ενάγοντας από το Κράτος. Η εισήγηση αυτή, με κάθε εκτίμηση, δεν με βρίσκει σύμφωνο. Σχετικό είναι το άρθρο 65 (β) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.149 (προστέθηκε με την τροποποίηση 41/89) το οποίο διαλαμβάνει ως ακολούθως: «Κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης που πρέπει να πληρωθεί εξαιτίας αστικού αδικήματος δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό- (β) το οποίο καταβλήθηκε ή το οποίο πρέπει να καταβληθεί από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως παροχή ή επίδομα σε ασφαλισμένο πρόσωπο συνεπεία των ιδίων περιστάσεων οι οποίες δημιουργούν τη νομική υποχρέωση για αποζημίωση σε σχέση με το αστικό αυτό αδίκημα». Η εφαρμογή της νομοθετικής αυτής διάταξης εμφαίνεται και στις υποθέσεις Ιακώβου v. Παπαδάκη κ.α
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 2079 και Γιαννακού v. LOIS BUILDERS LTD κ.α
(2007)1(Α) Α.Α.Δ.
  1. Στην Παπαδάκης, αφαιρέθηκαν μεν τα ποσά που είχαν προηγουμένως καταβληθεί από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, αλλά εκεί ο αδικοπραγήσαντας ήταν το ίδιο το Κράτος και επομένως αν δεν αφαιρούνταν, θα καταβάλλονταν εις διπλούν από το ίδιο πρόσωπο. Η απόφαση στην Mitheo Ltd (ανωτέρω) στην οποία παρέπεμψε ο κ. Ιωαννίδης, εκδόθηκε (30.12.1988), πριν δηλαδή την προσθήκη του προαναφερθέντος άρθρου 65(β) και επομένως δεν τυγχάνει πλέον εφαρμογής. Στη δε Λαζάρου, γίνεται ανασκόπηση της νομολογίας και των συγγραμμάτων που επιβεβαιώνουν την ευρύτερη αρχή, ότι, η αφαίρεση ή μη ωφελημάτων που εκφεύγουν της ρητής νομοθετικής πρόνοιας, εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Ως εκ των ανωτέρω, νομοθετικά αλλά και στον όποιο βαθμό ενυπάρχει διακριτική ευχέρεια, θεωρώ ότι δεν θα πρέπει να αφαιρεθεί οποιοδήποτε ποσό έλαβε ο ενάγοντας από το ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Τις εισφορές στο ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, πέραν του εργοδότη, τις κάμνει ο ίδιος ο εργαζόμενος και συνεπώς είναι άδικο να επωφεληθούν τρίτοι - αδικοπραγήσαντος σε βάρος του - από ωφελήματα που έλαβε ως εκ της διαχρονικής του εισφοράς προς το εν λόγω ταμείο. Στη βάση των πιο πάνω, οι συνολικά αποδειχθείσες ειδικές ζημιές του ενάγοντα ανέρχονται σε (€2.295,52 συν €26.639,60) €28.935,
  2. (Γενικές Αποζημιώσεις) Έρχομαι τώρα στον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο ενάγοντας, στη βάση πλέον των δεδομένων που διαμορφώνονται από τα ευρήματα του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Lankutis v. Νικόλα,
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128, 1134 αναφέρονται σχετικά τα ακόλουθα: «Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα, αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι΄ αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση της ζημιάς». Πιο πρόσφατα στην υπόθεση Αζοφ v. Προδρόμου κ.α.
(2006)1 Α.Α.Δ. 331, 340 αναφέρονται τα εξής: "Έχει νομολογηθεί ότι οι αποζημιώσεις είναι το μέσο, με το οποίο εκτιμάται ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος, χωρίς να αποσκοπούν στην τιμωρία του αδικοπραγήσαντος. Το ύψος των αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά στη φύση και την έκταση των τραυμάτων, καθώς και στον πόνο του θύματος. Τα δικαστήρια, κατά την επιδίκαση των αποζημιώσεων για τραύματα, παρά την ανοδική πορεία που ακολουθείται, ώστε ο ανθρώπινος πόνος και η ταλαιπωρία να αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία, δεν πρέπει να εκφεύγουν από τα λογικά πλαίσια - (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66)." Στα "λογικά πλαίσια", για τα οποία γίνεται λόγος στη Νομολογία, δεν μπορεί παρά να εντάσσονται και οι εκάστοτε κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της χώρας. Ο ανθρώπινος πόνος βεβαίως δεν αλλάζει αναλόγως των οικονομικών συνθηκών και πρώτιστο μέλημα του Δικαστηρίου ήταν και παραμένει πάντοτε η χρηματική (έστω) αποκατάσταση αυτού του πόνου. Εξάλλου, τα Δικαστήρια, είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητα στον ανθρώπινο πόνο και οδύνη. Αυτού λεχθέντος, η ταχεία επαύξηση των αποζημιώσεων φαντάζει ευχερέστερη σε μια οικονομικά ευημερούσα και ανθούσα οικονομία, όπου ανεβαίνουν μεν οι τιμές, αλλά παράλληλα ανεβαίνουν οι ρυθμοί ανάπτυξης και το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Σε μια δυσπραγούσα χώρα, η οποία μαστίζεται από οικονομική κρίση, όπως δυστυχώς είναι αυτή την περίοδο η Κύπρος - γεγονός που έχει επηρεάσει τα μέγιστα, ιδιώτες, επιχειρήσεις και βεβαίως το ίδιο το Κράτος - θα πρέπει να υπάρχει μια κάποια αυτοσυγκράτηση και να επικρατεί ορθολογισμός στην επιδίκαση αποζημιώσεων. Αυτό ως γενικό σχόλιο. Στο σημείο αυτό και χωρίς ποσώς να επιχειρώ να παραλληλίσω την παρούσα υπόθεση με οποιαδήποτε άλλη, μια σύντομη ανασκόπηση σχετικής νομολογίας πιστεύω θα ήταν χρήσιμη. Ξεκινώ από την υπόθεση Χριστοφόρου v Χαραλάμπους κ.α.
(1993)1 Α.Α.Δ., 560, στην οποία παρέπεμψε ο ευπαίδευτος συνήγορος κ. Πλουτάρχου. Η υπόθεση αυτή χρονολογείται, αλλά πράγματι υπάρχουν κάποιες ομοιότητες με την παρούσα. Εκεί ο ενάγοντας, λογιστής, ηλικίας 41 ετών υπέστη σοβαρό κάταγμα της άρθρωσης του δεξιού ισχίου και ελαφρό τραύμα στη δεξιά παρειά. Χρειάσθηκε χειρουργική επέμβαση και τοποθέτηση οστιακών ενώσεων. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για έξι εβδομάδες. Ακολούθησε φυσιοθεραπεία και για πεντέμισι μήνες ήταν ανίκανος για εργασία. Ως μόνιμα κατάλοιπα, υπέστη βράχυνση του δεξιού ποδιού κατά ενάμιση εκατοστό, χωλότητα, οστεοαρθρίτιδα, σοβαρό περιορισμό των κινήσεων του δεξιού ποδιού και περιοδικούς πόνους ιδιαίτερα κατά την μεταβολή των καιρικών συνθηκών. Υπήρχε ανάγκη για υποβολή σε ορθοπλαστική εγχείρηση στο μέλλον. Το επιδικασθέν ποσό των £8.000 ως γενικές αποζημιώσεις κρίθηκε έκδηλα ανεπαρκές και αυξήθηκε σε £12.000. Στην Σοφοκλέους v Χαριλάου
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ.1645 στην οποία επίσης παρέπεμψε ο κ. Πλουτάρχου, ο ενάγοντας μαθητής ηλικίας 16 ετών κατά το ατύχημα υπέστη επιλεγμένο συντριπτικό κάταγμα της αριστερής κνήμης και περόνης. Υποβλήθηκε σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις. Τα μόνιμα κατάλοιπα του ήταν, μεταξύ άλλων, ο περιορισμός των κινήσεων της αριστεράς ποδοκνημικής άρθρωσης και βράχυνση 1 εκ. του αριστερού κάτω άκρου. Πρωτόδικα επιδικάσθηκε το ποσό των £10.000 ως γενικές αποζημιώσεις και κατ΄ έφεση αυξήθηκαν σε £15.000. Στην Αζοφ (ανωτέρω) ο ενάγοντας, μαθητής ηλικίας 17½ περίπου ετών υπέστη επιπλεγμένο συντριπτικό κάταγμα του κάτω τριτημορίου του αριστερού μηριαίου οστού, μεγάλο τραύμα στο αριστερό γόνατο και κάταγμα της γνάθου και του δεξιού οφθαλμικού κόγχου. Υποβλήθηκε σε δύο εγχειρήσεις όσον αφορά το κάταγμα στο μηρό και θα έπρεπε να υποβληθεί και σε νέα εγχείρηση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης σε σχέση με το δεξιό οφθαλμικό κόγχο. Βάδιζε για 5 -6 μήνες με τη χρήση βακτηριών. Υπήρξε αρνητική επίδραση της φοίτησής του στο σχολείο και δυσκολία στη λήψη τροφής και στην ομιλία του. Τα μόνιμα κατάλοιπα του ήταν η δυσκολία κατά την βάδιση μετά από κοπιώδη προσπάθεια και έντονη φόρτιση του αριστερού σκέλους και ουλές ειδικά αυτές που του άφησαν οι εγχειρήσεις. Του επιδικάστηκαν γενικές αποζημιώσεις £30.000, οι οποίες επικυρώθηκαν κατ' έφεση. Τέλος στην υπόθεση Σολομωνίδης v. Ζεβλού κ.α
(2000)1 (Α) Α.Α.Δ. 228, ο ενάγοντας ήταν επιπλοποιός, ηλικίας 12 ετών κατά το ατύχημα και υπέστη ανοικτό κάταγμα και επιφυσιόλυση κάτω επίφυσης δεξιού μηριαίου με εκτεταμένη κάκωση μαλακών μορίων, ανοικτό συντριπτικό κάταγμα έσω σφυρού και πρόσθιας αρθρικής επιφάνειας της κνήμης δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης και ρακοποίηση δέρματος και μαλακών μορίων της περιοχής του έξω σφυρού δεξιάς ποδοκνημικής αρθρώσεως. Τα μόνιμα κατάλοιπα του ήταν η βράχυνση, βλαισιογονία και εκφυλιστικές αλλοιώσεις και ουλές από τις πολλαπλές εγχειρήσεις. Βάδιζε με χωλότητα και είχε μείωση της κάμψης του δεξιού γόνατος. Επιμήκης ουλή 25 εκ. στην πρόσθια επιφάνεια του μηρού και του γόνατος, μετατραυματική υπερτροφία των μαλακών μορίων πέριξ της αρθρώσεως στη δεξιά ποδοκνημική άρθρωση, χειρουργικά τραύματα στο έσω και έξω σφυρόν, συνολική βράχυνση κατά 3 εκ. του δεξιού σκέλους. Ήταν βέβαιο ότι θα υποβαλλόταν και σε άλλες χειρουργικές επεμβάσεις. Πρωτόδικα του επιδικάστηκαν ως γενικές αποζημιώσεις £20.000 πλέον £1.000 για έξοδα μελλοντικής εγχείρησης. Αυτό κρίθηκε έκδηλα ανεπαρκές και αυξήθηκε σε £30.000 πλέον £1.
  1. Στην προκειμένη περίπτωση - ως περιγράφεται και στα τεκμήρια 12Α-12Δ - ο ενάγοντας πράγματι υπέστη σοβαρά τραύματα. Ταλαιπωρήθηκε και θα ταλαιπωρείται και στο μέλλον ένεκα των τραυμάτων αυτών. Πέραν του κατάγματος του Ο5 σπονδύλου οσφυϊκής μοίρας που αντιμετωπίστηκε συντηρητικά, υπέστη συντριπτικό υποδιατροχαντήριο κάταγμα του αριστερού μηριαίου. Το κάταγμα αυτό - ως χαρακτηριστικά το έθεσε ο ιατρός Μ.Ε.4 - είναι από τις μεγαλύτερες κακώσεις που μπορεί να υποστεί ένας άνθρωπος. Ο ενάγοντας παρέμεινε στο νοσοκομείο για σχεδόν ένα μήνα και υποβλήθηκε σε ουσιαστικά τρείς εγχειρήσεις. Η πρώτη στις 15.6.2008 όπου έγινε ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση του κατάγματος. Η δεύτερη στις 2.2.2009 όπου αφαιρέθηκε το υλικό οστεοσύνθεσης που υπέστη θραύση και αναθεωρήθηκε το κάταγμα με ενδομυελική ύλωση και λογόνια μοσχεύματα και η τρίτη στις 3.9.2009 όπου έγινε δυναμοποίηση της ήλωσης με αφαίρεση των περιφερικών βιδών. Το κάταγμα τελικώς πορώθηκε αλλά ο ενάγοντας βαδίζει με μικρό βαθμό χωλότητας λόγω ατροφίας τετρακεφάλου. Το χειρουργημένο κάτω άκρο φέρει βράχυνση κατά 1.5εκ περίπου και ο ενάγοντας αναγκάζεται να χρησιμοποιεί υπόδημα ανύψωσης. Η χωλότητα αυτή είναι μόνιμη. Δεν μπορεί να εργαστεί ως καλουψιής και ή να ασκήσει οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα το οποίο απαιτεί την ανύψωση βάρους και ορθοστασία. Κρίθηκε από δευτροβάθμιο Ιατροσυμβούλιο ως ικανός "για εκτέλεση ελαφράς εργασίας σε ποσοστό ανικανότητας 75%". Δεν είναι αμελητέα και τα ψυχολογικά προβλήματα που ανέπτυξε ο ενάγοντας ως περιγράφονται στο τεκμήριο 13 και εξηγήθηκε περαιτέρω από τον ψυχίατρο -Μ.Ε.
  2. Μετά το ατύχημα ανέπτυξε μετατραυματική αγχώδη διαταραχή (Post Traumatic Stress Disorder), με ανησυχία, άγχος, αϋπνία και φόβο θανάτου. Για αντιμετώπιση του προβλήματος, του χορηγήθηκε αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη όλα τα πιο πάνω, κρίνω ότι επί πλήρους ευθύνης, ο ενάγοντας δικαιούται για τον πόνο και την οδύνη του, ποσό €50.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Στο πλαίσιο των γενικών αποζημιώσεων, ο ενάγοντας διεκδικεί και αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικών απολαβών με τη δικηγόρο του να εισηγείται ότι οι αποζημιώσεις αυτές θα πρέπει να υπολογισθούν με τη μέθοδο συντελεστή/πολλαπλασιαστέου. Ο δικηγόρος της εναγόμενης εισηγείται ότι η μέθοδος αυτή δεν προσφέρεται στην προκειμένη περίπτωση και ότι θα πρέπει να επιδικαστεί στον ενάγοντα για την απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας ένα κατ' αποκοπή ποσό. Ο δε δικηγόρος των εναγομένων 2 και 3 εισηγείται ότι δεν θα πρέπει να επιδικαστεί κανένα ποσό στο πλαίσιο αυτό. Η τελευταία αυτή εισήγηση δεν με βρίσκει σύμφωνο. Ήδη στα συμπεράσματα μου, αποφάσισα ότι ο ενάγοντας απώλεσε μόνιμα και δεν μπορεί να επιστρέψει στην προ του ατυχήματος εργασία του. Συνεπώς το ερώτημα που απομένει είναι ποια μέθοδος είναι η καταλληλότερη υπό τις περιστάσεις. Στην υπόθεση Θεοδόλου v. A.Panayides Contracting Ltd
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ 2134, 2144, αναφέρονται σχετικά τα εξής: "Το Δικαστήριο ήταν επιφορτισμένο με το καθήκον του υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων, μέρος των οποίων είναι και η απώλεια των μελλοντικών εισοδημάτων ή η μείωση της εισοδηματικής ικανότητας του εφεσείοντα. Λόγω της παράλειψης του να προσάξει πιστευτή μαρτυρία το Δικαστήριο αδυνατούσε να χρησιμοποιήσει τη μέθοδο του συντελεστή και του πολλαπλασιαστέου. Η απόδειξη, των ουσιωδών ισχυρισμών ήταν καθήκον του εφεσείοντα. Απέτυχε να το εκπληρώσει. Προτίμησε να μην πει την αλήθεια και έτσι το Δικαστήριο παρέμεινε αβοήθητο. Το Δικαστήριο στην προσπάθεια του να καταλήξει σε ένα δίκαιο υπολογισμό κατέληξε στο συγκεκριμένο ποσό. Είναι φανερό ότι το ποσό αυτό που άλλως είναι ατεκμηρίωτο, υπολογίστηκε ως μέρος των γενικών αποζημιώσεων.....". Ομοίως στην υπόθεση Κολάνη v. Ταμπούρα
(2010)1Β Α.Α.Δ 1108,1117, υποδεικνύεται τα ακόλουθα: "Διαφορετική όμως είναι η προσέγγιση ως προς το θέμα του επιδικασμού γενικών αποζημιώσεων για απώλεια μελλοντικών απολαβών, απολαβών δηλαδή από την έκδοση της απόφασης και για κάποιο μελλοντικό χρονικό διάστημα. Σ' αυτή την περίπτωση η νομολογία υποδεικνύει ότι, εάν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τα εισοδήματα του ενάγοντα, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου. Νοείται ότι αυτή η μέθοδος δεν μπορεί να επιστρατεύεται εκεί όπου ελλείπει μαρτυρία, είτε ως προς την προκείμενη του πολλαπλασιαστή, είτε κυρίως του πολλαπλασιαστέου, οπότε το Δικαστήριο δικαιολογείται σε μια τέτοια περίπτωση να αποζημιώσει τον ενάγοντα γι' αυτή του την απώλεια με ένα λογικό, κατ' αποκοπήν ποσό. (Θεοδούλου v. A. Panayides Contracting Ltd)
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2134)." Τέλος στην υπόθεση ISMAIL v. Αντωνίου κ.α, ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολ. Έφεση 333/09, ημερ. 12.2.2014 λέχθηκαν τα εξής: "Σύμφωνα με την πάγια νομολογία όπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου, η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και μπορεί ν' αποτιμηθεί, σε κατάλληλες περιπτώσεις, κάτω από πλατιά σκοπιά υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Κομιάτη ν. Πολίτσου κ.α.
(2001)1 Α.Α.Δ. 226, Παναγή ν. Κακόψητου κ.α.
(2001)1 Α.Α.Δ. 839, Τιτώνη ν. Χρ. Πηλακούτα Λτδ.
(2001)1 Α.Α.Δ. 479). Το ποσό δε που επιδικάζεται συναρτάται με όλους εκείνους τους παράγοντες που τείνουν να διαφωτίσουν για την πιθανότητα απώλειας εισοδήματος στο μέλλον. Μεταξύ των παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όπως επισημαίνεται είναι η ηλικία του ενάγοντα, η επαγγελματική του κατάσταση και κατάρτιση καθώς και η φύση της ανικανότητας του (για εργασία)." Σχετικές επίσης είναι οι υποθέσεις Νικολάου v. Στυλιανού κ.α
(2011)1(Γ) Α.Α.Δ 1727, DARIA v. ΒΛΑΒΗ, Πολ. Έφεση 83/2009, ημερ. 31 Μαΐου 2012). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προανέφερα, δεν έχω πεισθεί ότι ο ενάγοντας, έπραξε ότι θα μπορούσε να πράξει για να εξεύρει εναλλακτική εργασία, έστω ελαφρότερη με μειωμένα εισοδήματα και να μετριάσει έτσι τη χρηματική του απώλεια. Η εγγραφή του στο Γραφείο Εξευρέσεως Εργασίας την 1.3.2010, ήταν μεν μια κίνηση προς την σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν ήταν αρκετή. Χρειαζόταν η προσκόμιση μαρτυρίας που να καταδείκνυε εμπράκτως, ότι, εξάντλησε όλα τα περιθώρια για εξεύρεση εργασίας. Εδώ η μαρτυρία, είναι μάλλον επανάπαυση και εφησυχασμό που καταδεικνύει. Ο ενάγοντας, δεν ασχολήθηκε καν να επισκεφθεί τον χώρο και να μάθει από πρώτο χέρι τι συνεπαγόταν η εργασία στο Τμήμα Αρχαιοτήτων. Δεν εξήγησε γιατί δεν μπορούσε να αναλάβει ως συντηρητής γηπέδων, ούτε και προσκόμισε μαρτυρία που να καταδεικνύει ότι προσπάθησε πράγματι να αναλάβει εργασία ως υπεύθυνος κάποιου χώρου στάθμευσης και δεν τα κατάφερε. Αν προσθέσουμε στην εξίσωση και το γεγονός ότι τα εισοδήματα που προέβαλε ως αποδοχές δεν έγιναν δεκτά από το Δικαστήριο και το ότι ο ίδιος - σε αντίθεση με τα όσα ανέφερε η συνήγορος του στην αγόρευση της - μίλησε και για την ανεργία που μαστίζει εσχάτως την Κύπρο (παράγραφος 20 της γραπτής του δήλωσης) - ανεργία που υφίσταται και στα οικοδομικά επαγγέλματα λόγω της κρίσης στην οικοδομική βιομηχανία - καταλήγω στο συμπέρασμα, ότι, δεν υπάρχουν τα αναγκαία δεδομένα για επιδίκαση ενός ποσού για απώλεια μελλοντικών απολαβών, με τη χρήση συντελεστή/πολλαπλασιαστέου. Αντίθετα, ενδείκνυται υπό τις περιστάσεις η επιδίκαση ενός κατ' αποκοπή ποσού για την απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας. Εδώ, υπάρχει και μια επιπλέον ιδιαιτερότητα. Πρόκειται για το γεγονός ότι η απώλεια αυτή δεν είναι μόνο μέλλουσα, αλλά αντανακλά και στο παρελθόν, ήτοι από την 1.3.2010 - ημερομηνία από την οποία ο ενάγοντας είναι χωρίς εργασία. Αυστηρά ομιλούντες, αξίωση για την επιδίκαση αποζημίωσης από την ημερομηνία αυτή και μέχρι τη δίκη, θα έπρεπε να δικογραφηθεί και να συμπεριληφθεί στις ειδικές αποζημιώσεις. Ωστόσο για πρακτικούς σκοπούς και αφού η συγκεκριμένη απώλεια, παρελθούσα και μέλλουσα συμπλέκονται, θα τη συνυπολογίσω σε αυτό το πλαίσιο. Για τη συνολική απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας λοιπόν, κρίνω, ότι, ο ενάγοντας, επί πλήρους ευθύνης, δικαιούται το ποσό των €40.000, ανεβάζοντας έτσι το σύνολο των γενικών αποζημιώσεων επί πλήρους ευθύνης σε €90.000. Τόκος Παραμένει το θέμα του τόκου. Το Δικαστήριο, ως γνωστό, έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια σε σχέση με το θέμα αυτό (βλ. Άρθρο 58Α του Κεφ.148 σε συνάρτηση με το Άρθρο 33 του Νόμου 14/60 ως έχουν τροποποιηθεί από τους Ν.81
(1)/2008 και 82
(1)/2008 αντίστοιχα, Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1847 και Ανθή Θεοφάνους ν. Γιάννη Κουρούκλα και αντίστροφα
(2006)1 Α.Α.Δ 528). Στην δοσμένη περίπτωση, το ατύχημα επισυνέβη στις 12.6.2008, το Γενικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα καταχωρήθηκε με ενάμιση σχεδόν χρόνο καθυστέρηση στις 4.11.2009 και η Έκθεση Απαίτησης μετά από άλλο ένα χρόνο στις 6.10.2010. Αν αναλογιστούμε ότι στις 3.9.2009, ο ενάγοντας υποβλήθηκε στην τρίτη και τελευταία εγχείριση και στις 21.10.2009 παρατηρήθηκε πλήρης πόρωση του κατάγματος (βλ. τεκμήριο 12Β), θα μπορούσε στις 4.11.2009, αντί για Γενικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα να καταχωρείτο τουλάχιστον Ειδικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα και να μην χανόταν άλλος ένας χρόνος μέχρι να καταχωρηθεί η Έκθεση Απαίτησης. Τουλάχιστον αυτόν τον ένα χρόνο, το θεωρώ άδικο να τον επιβαρυνθούν οι εναγόμενοι καταβάλλοντας επιπλέον τόκους. Έτσι, αντί από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος (12.6.2008), θα επιδικάσω νόμιμο τόκο από την καταχώρηση της αγωγής, ήτοι από 3.9.2009 για να αντικατοπρισθεί η επιδειχθείσα ολιγωρία του ενάγοντος. Ο ενάγοντας, εξάλλου, είχε το βάρος να δικαιολογήσει και να δώσει εξηγήσεις για την καθυστέρηση και δεν το έπραξε (βλ. Γιαπατός v. Σάββα κ.α.
(2010)1 Α.Α.Δ. 1324,1331). Το επιτόκιο όμως επί του μέρους των γενικών αποζημιώσεων που αφορά την απώλεια της εισοδηματικής ικανότητας, με αφετηρία την 1.3.2010, όποτε και προέκυψε αυτή η απώλεια, θα είναι μειωμένο κατά το ήμισυ, αφού μέρος μόνο αυτής της απώλειας αφορά παρελθόντα χρόνο. Κατάληξη Στη βάση όλων των πιο πάνω το ποσοστό ευθύνης για το ατύχημα επιμερίζεται ως εξής: εναγόμενη 1 - 30%, εναγόμενοι 2 και 3 - 60% και ενάγοντας - 10%. Με βάση το ποσοστό ευθύνης του καθενός, εκδίδεται απόφαση,
(1)υπέρ του ενάγοντος και εναντίον της εναγόμενης 1 για ποσό €8.680,53 ειδικές αποζημιώσεις (30% χ €28.935,12) πλέον νόμιμο τόκο από 4.11.2009 συν €27.000 γενικές αποζημιώσεις (30% χ €90.000) πλέον νόμιμο τόκο επί ποσού €15.000 (30% χ €50.000) από 4.11.2009 μέχρι εξοφλήσεως συν τόκο προς 2.75% (το ήμισυ του νόμιμου τόκου) επί ποσού €12.000 (30% χ €40.000) από 1.3.2010 μέχρι εξόφλησης.
(2)υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων 2 και 3 αλληλέγγυα και ξεχωριστά για ποσό €17.361,72 ειδικές αποζημιώσεις (60% χ €28.935,12) πλέον νόμιμο τόκο από 4.11.2009 συν €54.000 γενικές αποζημιώσεις (60% χ €90.000) πλέον νόμιμο τόκο επί ποσού €30.000 (60% χ €50.000) από 4.11.2009 μέχρι εξοφλήσεως συν τόκο προς 2.75% (το ήμισυ του νόμιμου τόκου) επί ποσού €24.000 (60% χ €40.000) από 1.3.2010 μέχρι εξόφλησης. Τέλος, τα έξοδα του ενάγοντα, στην κλίμακα της αγωγής (€100.000 - €500.000), όπως θα υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο είναι πληρωτέα σε ποσοστό 30% από την εναγόμενη 1 και σε ποσοστό 60% από τους εναγομένους 2 και 3. (Υπ) .............................. Στ. N. Σταύρου, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.