P.I.A.M. PAINTERS LTD ν. ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΥΓΕΡΑΣΗ, Αρ. Αγωγής: 316/2011, 6/3/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A76 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 316/2011 Μεταξύ: P.I.A.M. PAINTERS LTD Ενάγοντες και ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΥΓΕΡΑΣΗ Εναγόμενου 6 Μαρτίου, 2015 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κα Θ. Χριστοφόρου δια Γεωργίου & Τσαρδελλής Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενο: κ. Γ. Φούλιας δια Δρ. Ανδρέας Π. Ποιητής & Σια ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή, οι Ενάγοντες διεκδικούν από τον Εναγόμενο ποσό ύψους €6.119,50 ως συμφωνηθείσα και/ή εύλογη αμοιβή για εργασίες που ισχυρίζονται ότι εκτέλεσαν στην οικία του, πλέον τόκο και έξοδα. Σύμφωνα με τη δικογραφημένη τους θέση, είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και ασχολούνται, μεταξύ άλλων, με ελαιοχρωματισμούς και συντήρηση κατοικιών. Περί τον Σεπτέμβριο 2010, ισχυρίζονται ότι, μέσω του κ. Κούλλη Κυριάκου που ήταν υπάλληλος και αντιπρόσωπος τους, συμφώνησαν με τον Εναγόμενο να αναλάβουν το βαψίματος της κατοικίας του και άλλες εργασίες επισκευής και συντήρησης της κατοικίας έναντι μερικώς συμφωνηθείσας και/ή εύλογης αμοιβής. Ειδικότερα, είναι η δικογραφημένη θέση των Εναγόντων ότι είχε αρχικά συμφωνηθεί με τον Εναγόμενο το βάψιμο των εξωτερικών τοίχων της κατοικίας με μπογιά κυπριακής προέλευσης και τοποθέτηση 3ο χέρι σουβά έναντι ποσού €10/μ
- Ακολούθως, ισχυρίζονται ότι ο Εναγόμενος τροποποίησε την αρχική συμφωνία και ζήτησε από τους Ενάγοντες όπως κάνουν 2 χέρια σπάτουλα και τοποθετήσουν stabilizer, επιπρόσθετα από το 3ο χέρι σοβάτισμα και το βάψιμο. Μεταγενέστερα δε, ο Εναγόμενος ζήτησε όπως χρησιμοποιηθεί μπογιά εξωτερικής προέλευσης αντί κυπριακής για το βάψιμο της κατοικίας. Οι αλλαγές αυτές, όπως ισχυρίζονται οι Ενάγοντες, είχαν ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση στην τιμή των €10/μ2 που είχε συμφωνηθεί αρχικά. Διαφοροποίηση στην αρχικώς συμφωνηθείσα τιμή προκάλεσε επίσης το γεγονός ότι το εμβαδό των επιφανειών της κατοικίας ήταν 370μ2 αντί 250μ2 όπως είχε αρχικώς εκτιμηθεί. Επιπρόσθετα, ο Εναγόμενος είχε αναθέσει στους Ενάγοντες και την εκτέλεση άλλων επιπρόσθετων εργασιών για τις οποίες δεν είχε συμφωνηθεί συγκεκριμένη τιμή. Οι Ενάγοντες ισχυρίζονται ότι για τις εργασίες που διεκπεραίωσαν στην κατοικία του Εναγόμενου δικαιούνται σε αμοιβή €11.189,50, για την οποία εξέδωσαν σχετικό τιμολόγιο. Αναφέρουν ότι ο Εναγόμενος πλήρωσε το ποσό των €5.070 έναντι της οφειλής του και διεκδικούν το υπόλοιπο με την παρούσα αγωγή. Σημειώνω παρενθετικά ότι η συνήγορος των Εναγόντων, κατά την τελική της αγόρευση, περιόρισε την αρχική απαίτηση των Εναγόντων από €6.911,50 σε €4.659,00 όπως εξηγείται κατωτέρω. Ο Εναγόμενος αρνείται ότι συμφώνησε με ή ανάθεσε οποιαδήποτε εργασία στους Ενάγοντες και ισχυρίζεται ότι η όποια συμφωνία έγινε προσωπικά με τον κ. Κούλλη Κυριάκου. Ισχυρίζεται επίσης ότι περί τα τέλη Σεπτεμβρίου 2010 συμφώνησε προφορικά μαζί του για εκτέλεση εργασιών βαψίματος της κατοικίας του, το συνολικό εμβαδό της οποίας μετρήθηκε από κοινού και καθορίστηκε σε 250μ
- Ο Εναγόμενος ισχυρίζεται περαιτέρω ότι μετά την έναρξη των εργασιών, ο κ. Κούλλης Κυριάκου του παρουσίασε 2 κόλλες με χειρόγραφες σημειώσεις στις οποίες αναγράφονταν διάφορες εργασίες καθώς και το κόστος κάθε επιμέρους εργασίας. Η θέση της Υπεράσπισης είναι ότι το κόστος που είχε καταγραφεί από τον κ. Κούλλη Κυριάκου δεν ήταν το συμφωνημένο και ο Εναγόμενος, «του υπέδειξε την ασυμφωνία που υπήρχε στα όσα προφορικά είχαν συμφωνήσει και στα όσα ο Κούλλης Κυριάκου έγραψε στις εν λόγω κόλλες και ο Κούλλης Κυριάκου αποδέχτηκε να εκτελέσει τις εν λόγω εργασίες όπως συμφωνήθηκαν προφορικά και ιδίως καθορίστηκε ως τιμή μονάδας για μέτρο βαψίματος το ποσό των €10,00 και ότι τα μέτρα για την εργασία που θα εκτελούσε ο Κούλλης Κυριάκου ήταν 250 και όχι 350». Η θέση της Υπεράσπισης είναι ότι πληρώθηκε έναντι της οφειλής το ποσό των €5.070,00 ενώ υπάρχει παραδοχή ότι ο Εναγόμενος «οφείλει προς τον Κούλλη Κυριάκου προσωπικά για την εκτελεσθείσα εργασία το ποσό των €60 το οποίο του προσέφερε και αυτός αρνήθηκε ισχυριζόμενος πως 'υπάρχει διαφορά στα μέτρα'». Κατά την ακρόαση της αγωγής και προς απόδειξη της απαίτησης των Εναγόντων έδωσαν μαρτυρία οι κ. Κυριάκος Κυριάκου υπάλληλος των Εναγόντων (ΜΕ1), κα Στέλλα Κυριάκου διευθύντρια των Εναγόντων (ΜΕ2) και κ. Μαρίνος Δημοσθένους επιμετρητής ποσοτήτων (ΜΕ3). Για την Υπεράσπιση έδωσαν μαρτυρία οι κ. Χριστάκης Μονογιός επιμετρητής ποσοτήτων (ΜΥ1) και ο ίδιος ο Εναγόμενος (ΜΥ2). Σημειώνω ότι έχουν παρουσιαστεί από τους μάρτυρες και κατατεθεί ως τεκμήρια, διάφορα έγγραφα το περιεχόμενο των οποίων έχω μελετήσει με τη δέουσα προσοχή. Ειδική αναφορά σε κάποια από τα τεκμήρια που κατατέθηκαν γίνεται κατωτέρω. Το σύνολο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της διαδικασίας και δεν κρίνω ωφέλιμο να παραθέσω με λεπτομέρεια όλα όσα ανέφερε ο κάθε μάρτυρας. Όμως για σκοπούς πληρότητας της απόφασης μου, παραθέτω κατωτέρω μια σύνοψη των κυρίων σημείων της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε και που αφορά άμεσα τα επίδικα θέματα ή που κρίθηκε σημαντική για σκοπούς αξιολόγησης. Πρώτος μάρτυρας των Εναγόντων ήταν ο κ. Κυριάκος Κυριάκου (ΜΕ1). Ανέφερε ότι από τη σύσταση της Ενάγουσας εταιρείας μέχρι και τις 5.11.2008 ήταν ένας εκ των διευθυντών της. Είπε επίσης ότι στις 5.11.2008 εκδόθηκε διάταγμα παραλαβής εναντίον του και από τότε έπαψε να είναι διευθυντής όμως παρέμεινε ως υπάλληλος και αντιπρόσωπος της εταιρείας. Αυτό, είπε, το γνώριζε ο Εναγόμενος λόγω της μακροχρόνιας γνωριμίας τους και λόγω του ότι ήταν συμπέθεροι. Περί τον Σεπτέμβριο 2010, είπε ότι ο Εναγόμενος του ζήτησε προσφορά για το βάψιμο της κατοικίας του την οποία ανακαίνιζε, ο ΜΕ1 επιθεώρησε την κατοικία και συμφώνησαν για βάψιμο με μπογιά κυπριακής προέλευσης και 3ο χέρι σοβάτισμα για το ποσό των €10/μ
- Ο ΜΕ1, είπε ότι κατά τη σύναψη της συμφωνίας ο ίδιος ενεργούσε ως υπάλληλος και αντιπρόσωπος των Εναγόντων. Ακολούθως, είπε, ο Εναγόμενος ζήτησε και την εκτέλεση άλλων εργασιών για τις οποίες δεν προσυμφωνήθηκε τιμή χρέωσης. Για τη διεκπεραίωση των εργασιών ανέφερε ότι απασχολούνταν στην κατοικία του Εναγόμενου καθημερινά 4-5 εργάτες. Σύμφωνα με τον ΜΕ1, όταν ολοκληρώθηκε το 3ο χέρι σοβάτισμα, ο Εναγόμενος του ανέφερε ότι η επιφάνεια των τοίχων δεν ήταν λεία και ο ΜΕ1 του είπε ότι για να γίνει λεία η επιφάνεια έπρεπε να γίνουν 2 χέρια σπάτουλα. Ο Εναγόμενος τότε, κατά την εκδοχή του ΜΕ1, του ζήτησε να γίνουν 2 χέρια σπάτουλα και 1 χέρι stabilizer. Ο ΜΕ1 κατέθεσε ότι για τις επιπλέον αυτές εργασίες αλλά και για άλλες που ανατέθηκαν στους Ενάγοντες κατά την εξέλιξη των εργασιών, δεν συμφωνήθηκε εκ των προτέρων τιμή χρέωσης. Ο ΜΕ1 κατέθεσε ότι κατά τη διάρκεια των εργασιών αυτός ετοίμασε εκ μέρους των Εναγόντων μια χειρόγραφη λίστα (Τεκμήριο 1) με όλες τις εργασίες που είχαν εκτελεστεί μέχρι εκείνη τη στιγμή την οποία έδωσε στον Εναγόμενο. Ο δε Εναγόμενος την παρέλαβε χωρίς να πει οτιδήποτε. Σημειώνω ότι στο Τεκμήριο 1 φαίνεται χειρόγραφη καταγραφή που αφορά το βάψιμο και - όπως ο ΜΕ1 εξήγησε - καταγράφει, μεταξύ άλλων, ότι το εμβαδό των επιφανειών της κατοικίας ήταν 350μ
- Ο ΜΕ1 είπε ότι μετά από μερικές μέρες ο Εναγόμενος του ανέφερε ότι θα μετρούσε ο πατέρας του, ο οποίος πριν την αφυπηρέτηση του ήταν ελαιοχρωματιστής, τις εξωτερικές διαστάσεις της κατοικίας. Μετά την μέτρηση, ο Εναγόμενος ανέφερε στον ΜΕ1 ότι το εμβαδό της επιφάνειας της κατοικίας ήταν 250μ2 και όχι 350μ
- Προς το τέλος όλων των εργασιών, ο ΜΕ1 παρέδωσε στον Εναγόμενο μια δεύτερη χειρόγραφη λίστα (Τεκμήριο 2). Στη λίστα αυτή, εξήγησε ο ΜΕ1, ότι είχε καταγράψει και απαριθμήσει όλες τις επιπλέον εργασίες που ανατέθηκαν στους Ενάγοντες, πλην του βαψίματος. Σε μια δε στήλη στα δεξιά της κάθε εργασίας, ο ΜΕ1 είχε καταγράψει τη χρέωση που την αφορά. Σύμφωνα με τον ΜΕ1, όταν είδε τη λίστα ο Εναγόμενος διαμαρτυρήθηκε για τις χρεώσεις ενώ διαφώνησαν ξανά και για το εμβαδό των επιφανειών της κατοικίας. Επεξηγώντας περαιτέρω το περιεχόμενο της χειρόγραφης λίστας, Τεκμήριο 2, ο ΜΕ1 είπε ότι ο Εναγόμενος, κατά τη διάρκεια της συζήτησης τους, έγραψε στα αριστερά των ποσών που είχε σημειώσει ο ΜΕ1, άλλο ποσό που κατ' εκείνον ήταν η τιμή που ήθελε να πληρώσει για την κάθε εργασία ενώ για κάποιες εργασίες διέγραψε τελείως τη τιμή που είχε γράψει ο ΜΕ
- Τα ποσά που κατέγραψε ο Εναγόμενος συμποσούνταν σε €2.
- Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο ΜΕ1 ανέφερε ότι ο Εναγόμενος του είπε ότι θα πληρώσει ότι θέλει εκείνος και όχι ότι του ζητούν, καταλήγοντας ότι οφείλει μόνο €
- Τελικά ο ΜΕ1 έφυγε, είπε, χωρίς η συζήτηση να καταλήξει πουθενά. Ο ΜΕ1 συνέχισε λέγοντας ότι μετά από μερικές μέρες, ετοιμάστηκε μια δακτυλογραφημένη λίστα (Τεκμήριο 3) στην οποία οι Ενάγοντες κατέγραψαν όλες τις εργασίες που είχαν εκτελεστεί στην κατοικία του Εναγόμενου και τη χρέωση που τις αφορούσε. Την λίστα αυτή, Τεκμήριο 3, ο ΜΕ1 είπε ότι την άφησε στο σπίτι του Εναγόμενου στην απουσία του ιδίου αλλά στην παρουσία άλλων εργατών. Ερωτώμενος αναφορικά με το περιεχόμενο της λίστας διευκρίνισε ότι αφορά τις εργασίες του Τεκμηρίου 2 και ότι εκ τυπογραφικού λάθους καταγράφεται σε αυτήν ότι οι εργασίες διεκπεραιώθηκαν στις 6.10.2010 και ότι η σωστή ημερομηνία αποπεράτωσης είναι η 6.11.
- Του ζητήθηκε επίσης να εξηγήσει γιατί στη λίστα, Τεκμήριο 1 αναφέρεται σε εμβαδό 350μ2 επιφάνειας των τοίχων της κατοικίας ενώ στη λίστα, Τεκμήριο 3 καταγράφεται εμβαδό 370μ
- Ο ΜΕ1 είπε ότι η διαφορά οφείλεται στο ότι το Τεκμήριο 1 δεν περιλαμβάνει το εμβαδό επιφάνειας εξωτερικού τοίχου στη δυτική όψη της κατοικίας εμβαδού 20μ2 που τους είχε αναθέσει ο Εναγόμενος να βάψουν μεταγενέστερα. Αναφορικά με τη χρέωση των €16/μ2 που παρουσιάζει το Τεκμήριο 3 είπε ότι η χρέωση είναι μεγαλύτερη από την αρχικώς συμφωνηθείσα των €10/μ2 εξαιτίας των μεταγενέστερων αλλαγών στην αρχική συμφωνία. Συγκεκριμένα, επανέλαβε ότι ενώ η αρχική συμφωνία αφορούσε 3ο χέρι σοβάτισμα και βάψιμο της κατοικίας με μπογιά κυπριακής προέλευσης, μεταγενέστερα -και αφού έγινε το 3ο χέρι - έγιναν επιπρόσθετα 2 χέρια σπάτουλα, τοποθετήθηκε stabilizer και το βάψιμο έγινε με μπογιά εξωτερικής προέλευσης, κατόπιν σχετικών οδηγιών του Εναγόμενου. Του ζητήθηκε περαιτέρω να εξηγήσει γιατί κάποιες εργασίες που περιλαμβάνονται στη λίστα του Τεκμηρίου 2 δεν περιλαμβάνονται στη λίστα του Τεκμηρίου 3, ενώ το Τεκμήριο 3 παρουσιάζει και χαμηλότερες χρεώσεις σε κάποια σημεία. Είπε ότι αυτό έγινε γιατί οι Ενάγοντες προσπάθησαν να μειώσουν τη τιμή όσο ήταν δυνατό με την ελπίδα να γίνει δεκτή η χρέωση από τον Εναγόμενο. Εξηγώντας γιατί κάποιες από τις εργασίες που κατέγραψε στη λίστα, Τεκμήριο 2, δεν παρουσιάζονται στη λίστα, Τεκμήριο 3, ανέφερε ότι αυτό είναι γιατί τελικά αυτές δεν εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες. Αναφέρθηκε στη συνέχεια και εξήγησε τι αφορούσε η κάθε μια από τις 15 εργασίες που καταγράφονται στη λίστα του Τεκμηρίου 3 καθώς και την τιμή που χρεώθηκε για έκαστη εξ αυτών. Κατέληξε λέγοντας ότι για τις εργασίες που εκτέλεσαν οι Ενάγοντες εξέδωσαν σχετικό τιμολόγιο υπ' αριθμό 0058 ημερομηνίας 6.11.2010 (Τεκμήριο 4), ότι ο Εναγόμενος έχει πληρώσει €5.070 έναντι της οφειλής του και εκδόθηκε σχετική απόδειξη πληρωμής (Τεκμήριο 5) και ανέφερε ότι ο Εναγόμενος αρνείται να καταβάλει το υπόλοιπο παρά το ότι του ζητήθηκε γραπτώς (Τεκμήριο 6). Κατά την αντεξέταση και όταν ερωτήθηκε σχετικά, είπε ότι δεν είχε πει στον Εναγόμενο ότι δούλευε για και εκπροσωπούσε την εταιρεία των Εναγόντων. Δεύτερη μάρτυρας των Εναγόντων ήταν η κα Στέλλα Κυριάκου, διευθύντρια της εταιρείας (ΜΕ2). Κατέθεσε ότι η εταιρεία των Εναγόντων συστάθηκε στις 8.5.2008 (Τεκμήριο 9) και κατά την σύσταση διευθυντές ήταν η ίδια και ο σύζυγος της Κυριάκος Κυριάκου (ΜΕ1) (Τεκμήριο 10). Στις 5.11.2008 εκδόθηκε διάταγμα παραλαβής εναντίον του συζύγου της και έκτοτε, είπε, είναι η μοναδική διευθύντρια της εταιρείας. Ο σύζυγος της όμως, ανέφερε, συνέχισε να εργάζεται ως υπάλληλος και αντιπρόσωπος των Εναγόντων. Η ΜΕ2 είπε ότι οι Ενάγοντες ασχολούνται με ελαιοχρωματισμούς και ανακαινίσεις και επισκευές οικοδομών (Τεκμήριο 13) και ότι ήσαν και συνεχίζουν να είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώου του φόρου προστιθέμενης αξίας. Είπε επίσης ότι για την περίοδο από 1.11.2010 μέχρι 31.1.2011 οι Ενάγοντες είχαν υποβάλει φορολογική δήλωση στον Έφορο Φ.Π.Α., αντίγραφο της οποίας παρουσίασε (Τεκμήριο 14). Εξηγώντας το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 14, είπε ότι αυτό περιλαμβάνει το ποσό του Φ.Π.Α. που χρεώθηκε στο τιμολόγιο που είχαν εκδώσει προς τον Εναγόμενο, Τεκμήριο
- Σημειώνω ότι από τη σφραγίδα της Υπηρεσίας Φ.Π.Α. που έχει τεθεί στο Τεκμήριο 14 φαίνεται ότι αυτό λήφθηκε από το γραφείο του Εφόρου Φ.Π.Α. στις 22.2.2011 και ότι σε αυτό οι Ενάγοντες δηλώνουν ως «Φ.Π.Α. οφειλόμενος αυτή την περίοδο επί των εκροών» ποσό €1.459,50 που είναι και το ποσό του Φ.Π.Α. που είχε χρεωθεί με το τιμολόγιο, Τεκμήριο
- Η ΜΕ2 συνέχισε λέγοντας ότι ο σύζυγος της (ΜΕ1) εργάζεται ως υπάλληλος της εταιρείας και «βρίσκει δουλειές» για την εταιρεία ενώ η ίδια ασχολείται με γραφειακή εργασία, ετοιμασία προσφορών, έκδοση τιμολογίων, ετοιμασία σχετικών δηλώσεων και πληρωμή Φ.Π.Α. και κοινωνικών ασφαλίσεων κ.α. Ανέφερε ότι ο σύζυγος της (ΜΕ1) είναι δηλωμένος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ως υπάλληλος της εταιρείας των Εναγόντων και παρουσίασε σχετικό πιστοποιητικό αποδοχών από την Υπηρεσία Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Τεκμήριο
- Σημειώνω ότι το Τεκμήριο 12 είναι Αναλυτική Κατάσταση Αποδοχών Ασφαλισμένου για το έτος 2011, αναφορικά με τον κ. Κυριάκο Κυριάκου (Με1) και εργοδότης του οποίου φαίνεται να είναι η εταιρεία των Εναγόντων. Σε σχέση με τα γεγονότα που αφορούν την απαίτηση στην παρούσα αγωγή, η ΜΕ2 είπε ότι η ίδια, ως διευθύντρια, με τη βοήθεια του συζύγου της (ΜΕ1), ως υπαλλήλου και αντιπροσώπου των Εναγόντων, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών στην κατοικία του Εναγόμενου, ετοίμασε τη δακτυλογραφημένη λίστα με όλες τις εργασίες που έχουν εκτελεστεί, Τεκμήριο
- Είπε ότι εξέδωσε η ίδια το τιμολόγιο, Τεκμήριο 4 το οποίο βασίστηκε και περιλαμβάνει όλες τις εργασίες και αντίστοιχες χρεώσεις του Τεκμηρίου
- Είπε επίσης ότι ο Εναγόμενος πλήρωσε έναντι της αξίας των εργασιών ποσό €5.070 για το οποίο εξέδωσε επίσης η ίδια την απόδειξη, Τεκμήριο
- Ανέφερε ότι ο Εναγόμενος αρνείται να εξοφλήσει το υπόλοιπο της οφειλής του. Κατέθεσε ότι είχε τηλεφωνήσει την επίδικη περίοδο στον Εναγόμενο για να του ζητήσει τα λεφτά που, κατά την ίδια, τους όφειλε αλλά αυτός αρνήθηκε να συζητήσει μαζί της. Ο δε δικηγόρος της απέστειλε στον Εναγόμενο και την επιστολή Τεκμήριο
- Επίσης ανέφερε ότι στις 27.3.2014 ανέθεσε στην εταιρεία DKM Consultants Ltd και ειδικότερα στον επιμετρητή ποσοτήτων κ. Μαρίνο Δημοσθένους (ΜΕ3) να εκπονήσει έκθεση εμπειρογνωμοσύνης για την εκτίμηση του κόστους των εργασιών που εκτέλεσαν οι Ενάγοντες στην κατοικία του Εναγόμενου. Αντίγραφο της σχετικής έκθεσης κατατέθηκε ως Τεκμήριο 15, προς αναγνώριση. Κατά την αντεξέταση ερωτήθηκε γιατί το τιμολόγιο, Τεκμήριο 4, και η απόδειξη, Τεκμήριο 5, εκδόθηκαν μεταγενέστερα της εκτέλεσης της εργασίας και απάντησε ότι λόγω της φύσης της δουλείας και επειδή συνήθως γίνονται πληρωμές κατά τη διάρκεια ενός έργου, μέρος των οποίων δαπανείται και για αγορά υλικών, η πρακτική τους είναι να εκδίδεται τιμολόγιο και απόδειξη στο τέλος, με το πέρας των εργασιών. Στην παρούσα περίπτωση είπε, ο Εναγόμενος πλήρωσε τις €5.070 σταδιακά και έκδωσε την απόδειξη για την είσπραξη του ποσού αυτού στο τέλος, αφού είχαν εκτελεστεί όλες οι εργασίες που τους ανατέθηκαν. Τέθηκε στη ΜΕ2 κατά την αντεξέταση ότι η ετοιμασία και κατάθεση της δήλωσης Φ.Π.Α., Τεκμήριο 14, ήταν εφεύρημα εκ των υστέρων. Αρνήθηκε αναφέροντας συγκεκριμένα ότι κάθε τριμηνία ετοιμάζει και καταχωρεί δηλώσεις στον Έφορο Φ.Π.Α. Ακόμα, είπε, και αν δεν είχε καθόλου εργασίες η εταιρεία για κάποιο τρίμηνο και πάλιν καταχωρείτο φορολογική δήλωση στον Έφορο Φ.Π.Α. Τρίτος μάρτυρας των Εναγόντων ήταν ο κ. Μαρίνος Δημοσθένους, επιμετρητής ποσοτήτων (ΜΕ3). Κατέθεσε ότι είναι εγγεγραμμένο μέλος του ΕΤΕΚ, μέλος της ακαδημίας Επιμετρητών Ποσοτήτων Κύπρου, πτυχιούχος Επιμετρητής Ποσοτήτων του πανεπιστημίου Reading του Ηνωμένου Βασιλείου, μέλος του Royal Institute of Chartered Surveyors και εγγεγραμμένος διαμεσολαβητής για εμπορικά θέματα στο Κ.Ε.Β.Ε. Αντίγραφα των σχετικών πιστοποιητικών κατατέθηκαν ως Τεκμήριο
- Είπε επίσης ότι ασκεί το επάγγελμα από το 1992, αρχικά ως υπάλληλος σε άλλη εταιρεία και ότι το 1999 ίδρυσε τη δική του εταιρεία DKM Consultants Ltd. Συνέχισε λέγοντας ότι για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης ετοίμασε σχετική έκθεση την οποία αναγνώρισε ως το Τεκμήριο 15 (προς αναγνώριση), και η οποία κατέστη Τεκμήριο 15(α). Για την ετοιμασία της έκθεσης, Τεκμήριο 15(α), είπε ότι βασίστηκε στο περιεχόμενο της λίστας εργασιών, Τεκμήριο 3, σε επιτόπια έρευνα και μετρήσεις που διενήργησε στην κατοικία του Εναγόμενου στις 8.4.2014 καθώς και σε μελέτη και μετρήσεις που διενήργησε από φωτογραφίες της κατοικίας που έβγαλε ο ίδιος. Εξηγώντας το περιεχόμενο της έκθεσης Τεκμήριο 15(α), ο ΜΕ3 κατέθεσε ότι για κάθε μια από τις 15 εργασίες που κατέγραψε, διαίρεσε το ποσό το οποίο οι Ενάγοντες διεκδικούν, ως καταγράφεται από αυτούς στο Τεκμήριο 3, με την ποσότητα της κάθε εργασίας όπως την επιμέτρησε ο ίδιος, για να καταλήξει στην τιμή μονάδας την οποία διεκδικούν οι Ενάγοντες. Ακολούθως, πολλαπλασίασε την επιμετρηθείσα από αυτόν ποσότητα για την κάθε εργασία με το ποσό που ο ίδιος ως ειδικός θεωρεί ότι είναι η λογική τιμή αγοράς για την κάθε ποσότητα. Αντιπαράβαλε το γινόμενο αυτό για την κάθε εργασία με το αντίστοιχο ποσό το οποίο οι Ενάγοντες διεκδικούν. Αν το γινόμενο ήταν μεγαλύτερο από το ποσό που οι Ενάγοντες διεκδικούν, ως το Τεκμήριο 3, τότε καθόριζε το γινόμενο αυτό ως το «λογικό ποσό απαίτησης» στο οποίο οι Ενάγοντες δικαιούνται. Αν το ποσό που οι Ενάγοντες διεκδικούν ήταν χαμηλότερο τότε υιοθετούσε το χαμηλότερο ποσό θεωρώντας ότι είχε γίνει αποδεκτή από τους Ενάγοντες η χαμηλότερη χρέωση για τη συγκεκριμένη εργασία. Ο ΜΕ3 εξήγησε περαιτέρω ότι για κάποιες εργασίες δεν ήταν σε θέση να προβεί σε δική του επιμέτρηση ή εκτίμηση. Ο λόγος ήταν διότι οι εργασίες αυτές αφορούσαν υφιστάμενα προβλήματα της οικοδομής τα οποία, μετά την επισκευή τους επικαλύφθηκαν με άλλο υλικό και επομένως δεν μπορούσε να τις επιμετρήσει. Οι εργασίες αυτές αφορούσαν συγκεκριμένα «σπάσιμο μπετόν και κεραμιδιών πάνω από εξώπορτα στον όροφο και στο ισόγειο και σοβάτισμα τους», «σχίσιμο ρωγμών και τοποθέτηση εποξικών υλικών σε εξωτερικούς τοίχους», «αφαίρεση παλαιού σουβά και απομάκρυνση από χώρο εργασίας» και «αφαίρεση σαγρέ βεράντας και πρόσοψης με φωτιά». Πρόκειται για τις εργασίες υπό σημεία 2, 5, 9 και 12 του Τεκμηρίου 15(α). Αναφορικά με τις εργασίες αυτές και τις αντίστοιχες χρεώσεις, σημειώνω ότι στην τελική της αγόρευση η συνήγορος των Εναγόντων περιόρισε σχετικά την αξίωση των Εναγόντων. Οι αντίστοιχες χρεώσεις οι οποίες πλέον δεν διεκδικούνται είναι €300, €350, €200 και €300, πλέον Φ.Π.Α. προς 15%, αντίστοιχα. Τόσο κατά την κυρίως εξέταση αλλά και κατά την αντεξέταση του, ο ΜΕ3 κλήθηκε και επεξήγησε με λεπτομέρεια αναφορικά με την κάθε εργασία που κατέγραψε στο Τεκμήριο 15(α), τον τρόπο και μέθοδο που χρησιμοποίησε για σκοπούς επιμέτρησης της. Ιδιαίτερα αναφορικά με το πώς κατέληξε στις επιμετρηθείσες ποσότητες, εξήγησε ενδελεχώς και με λεπτομέρεια τη μεθοδολογία του η οποία, όπως είπε, συνάδει με τον ενδεδειγμένο τρόπο επιμέτρησης ποσοτήτων. Ειδικότερα σε σχέση με τις μετρήσεις των εμβαδών των επιφανειών των τοίχων της κατοικίας, είπε ότι αφαίρεσε πόρτες και παράθυρα και άλλα μέρη που καλύπτονταν από άλλο υλικό π.χ. διακοσμητικά κεραμίδια, έλαβε υπόψη ότι υπήρχαν προεξοχές, εσοχές, παράθυρα με μάγουλα, σκάλες που προεξείχαν από το σπίτι, τσεκολαδούρες, γκαράζ κ.α. Επέμενε και υποστήριξε τη θέση ότι η οικοδομή δεν ήταν ένα ορθογώνιο κατασκεύασμα ώστε η επιφάνεια του να μπορεί να μετρηθεί με απλό υπολογισμό ύψους επί πλάτους της κάθε πλευράς. Κατά τον ΜΕ3, και σύμφωνα με την έκθεση του Τεκμήριο 15(α), η συνολική λογική χρέωση για όλες τις εργασίες ήταν €11.051,
- Σημειώνω ότι μετά την αφαίρεση του ποσού των €5.070 που έχει πληρωθεί από τον Εναγόμενο καθώς και των ποσών €300, €350, €200 και €300, πλέον Φ.Π.Α. προς 15%, αναφορικά με τα οποία οι Ενάγοντες έχουν περιορίσει την απαίτηση τους, παραμένει υπόλοιπο ποσό €4.
- Αυτό είναι και το ποσό που η συνήγορος των Εναγόντων διευκρίνισε ότι διεκδικούν οι Ενάγοντες μετά τον περιορισμό της απαίτησης τους. Με την κατάθεση του ΜΕ3, ολοκληρώθηκε η παρουσίας της υπόθεσης των Εναγόντων. Πρώτος μάρτυρας για την πλευρά της Υπεράσπισης ήταν ο κ. Χριστάκης Μονογιός, επιμετρητής ποσοτήτων εξ επαγγέλματος (ΜΥ1). Αναφορικά με την παρούσα υπόθεση είπε ότι μετέβη στην κατοικία του Εναγόμενου 2 φορές για διενέργεια μετρήσεων. Μετά την 1η του επίσκεψη είπε ότι ετοίμασε σχετική έκθεση, Τεκμήριο
- Σε σχέση με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 17 εξήγησε ότι περιλαμβάνει μετρήσεις των εμβαδών των επιφανειών της κατοικίας του Εναγόμενου. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα σε κάποιες επιφάνειες που αναγράφονται με έντονα μαύρα γράμματα (bold face) στο Τεκμήριο
- Σε σχέση με αυτές είπε ότι στα συγκεκριμένα σημεία της κατοικίας υπήρχε ήδη 3ο χέρι σουβάς και δεν χρειαζόταν να γίνει ξανά 3ο χέρι σοβάτισμα από τον ελαιοχρωματιστή πριν να βαφτούν. Σύμφωνα με τις μετρήσεις του όπως καταγράφονται στο Τεκμήριο 17, το συνολικό εμβαδό των επιφανειών της κατοικίας ήταν 267,40μ
- Ανέφερε ότι κατά τη 2η επίσκεψη του στην κατοικία επανέλαβε τις μετρήσεις του και ετοίμασε την έκθεση, Τεκμήριο 18 στην οποία καταγράφει και τις διάφορες εργασίες που έκανε ο ελαιοχρωματιστής στην κατοικία και τη δική του αποτίμηση των εργασιών αυτών. Αυτό έγινε κατόπιν οδηγιών που έλαβε από τον Εναγόμενο να μελετήσει τις εργασίες και χρεώσεις που περιλαμβάνει το τιμολόγιο, Τεκμήριο 4, και να τον συμβουλεύσει σχετικά. Είπε ότι μετά την επιθεώρηση της κατοικίας, «η πρώτη ένδειξη που δώσαμε στον Εναγόμενο ήταν ότι ο ελαιοχρωματιστής είχε υπερπληρωθεί». Είπε όμως ότι επειδή ο Εναγόμενος δεν είχε απαίτηση «να πάρει λεφτά πίσω» από τον ελαιοχρωματιστή, έτσι ετοίμασε την κατάσταση, Τεκμήριο 18 ώστε «να συνάδει στα λεφτά που επήρε ο ελαιοχρωματιστής». Εξήγησε ότι ενημερώθηκε από τον Εναγόμενο ότι ο ελαιοχρωματιστής είχε συμφωνήσει να βάψει την κατοικία με €10/μ
- Ο ίδιος ερμήνευσε τη συμφωνία αυτή λέγοντας ότι «κατά τη δική μου άποψη αν ήταν spitz ή 1 χέρι σπάτουλα ή 2 χέρια δεν έχει σημασία γιατί η συμφωνία ήταν να του δώσει τελική επιφάνεια κατάλληλη για χρωματισμό. Συμφώνησε να δοθεί το σπίτι μπογιατισμένο». Κατά την αντεξέταση του, όταν ερωτήθηκε για συγκεκριμένες ποσότητες στις οποίες αναφέρεται στο Τεκμήριο 18, είπε ότι οι πληροφορίες σε σχέση με τις ποσότητες προήλθαν από τον Εναγόμενο και ότι δεν είναι δικό του καθήκον να μετρήσει π.χ. τα κάγκελα. Όταν δε ερωτήθηκε ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα αν ο Εναγόμενος, του είχε μεταφέρει λάθος μετρήσεις απάντησε ότι «αν μου έδωσε λάθος πληροφορίες τότε είναι λάθος και το αποτέλεσμα». Συγκεκριμένα, αναφορικά με τα κάγκελα, του τέθηκε ότι η ορθή μέτρηση είναι 48μ2 και όχι 10μ2 όπως αναφέρει εκείνος στο Τεκμήριο
- Απάντησε ότι είναι θέμα των δύο μερών να αποδείξει ο καθένας ότι η δική του μέτρηση είναι ορθή. Εξηγώντας και αλληλοσυναρτώντας το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 17 και 18, ο ΜΥ1 είπε ότι όλες οι μετρήσεις που καταγράφονται στο Τεκμήριο 17 περιλαμβάνονται και στο Τεκμήριο
- Κατά την αντεξέταση αμφισβητήθηκε έντονα η εγκυρότητα, ορθότητα και ακρίβεια των συμπερασμάτων του. Ενδεικτικά, είχε αναφέρει ερωτώμενος, ότι οι μετρήσεις υπ' αριθμούς 101 και 102 του Τεκμηρίου 17 που αφορούν αντίστοιχα «τοιχαράκι περίφραξης» και «τοιχαράκι περίφραξης Νότια πλευρά», αντιστοιχούν στην καταχώρηση με διακριτικό αριθμό 116 στο Τεκμήριο 18 που αφορά «διακοσμητικό κόψιμο περιμετρικά πορτοπαραθύρων». Όταν του τέθηκε από τη συνήγορο των Εναγόντων κατά την αντεξέταση ότι το άθροισμα των μετρήσεων για τα σημεία 101 και 102 του Τεκμηρίου 17 είναι 14,70μ2 ενώ στο σημείο 116 του Τεκμηρίου 18 η αντίστοιχη μέτρηση είναι σε 60μ2 και του ζητήθηκε να εξηγήσει τη διαφορά, απάντησε ότι είχε δώσει «χατιρικά στον πελάτη σας τα extra μέτρα». Του τέθηκε κατά την αντεξέταση ότι στο Τεκμήριο 17 το συνολικό εμβαδό επιφανειών της κατοικίας είναι 267μ2 ενώ στο Τεκμήριο 18 η αντίστοιχη αναφορά είναι 270μ2 (σημεία 101 και 102 του Τεκμηρίου 18). Παρά το ότι του ζητήθηκε, δεν προσέφερε καμία εξήγηση για την διαφορά αυτή. Κατά την αντεξέταση, του επισημάνθηκε ότι είχε αναφέρει ότι τα σημεία που είναι με έντονη γραφή (bold face) στο Τεκμήριο 17 είναι σημεία όπου δεν χρειαζόταν να γίνει 3ο χέρι σοβάτισμα και του ζητήθηκε να υποδείξει τα αντίστοιχα σημεία στο Τεκμήριο
- Είπε ότι οι επιφάνειες αυτές περιλαμβάνονται στο σημείο 102 του Τεκμηρίου 18 υπό την περιγραφή «προετοιμασία, τρίτο χέρι σουβά, stabilizer και τρία χέρια εμαλσιον». Ρωτήθηκε στη συνέχεια γιατί στην περιγραφή αυτή γίνεται αναφορά σε 3ο χέρι σοβάτισμα, που κατά τον ίδιο και κατά το Τεκμήριο 17 δεν έγινε. Απαντώντας είπε ότι «το έκαμα χατιρικά για να μην του κάμω αφαίρεση [του ελαιοχρωματιστή]» και ότι εφόσον δεν έγινε 3ο χέρι σοβάτισμα η τιμή για την συγκεκριμένη εργασία θα έπρεπε να ήταν €4 χαμηλότερη. Επί αυτού, η συνήγορος των Εναγόντων επέμενε και του έθεσε ότι το άθροισμα των εμβαδών των σημείων με έντονη γραφή (bold face) στο Τεκμήριο 17 είναι 63,9μ2 και όχι 70μ2 όπως αναφέρει το σημείο 102 του Τεκμηρίου
- Είπε ότι το Τεκμήριο 18 ήταν αποτέλεσμα της 2ης επίσκεψης και μέτρησης που έκανε και ότι κατά την επαλήθευση των μετρήσεων του προέκυψε αυτή η διαφορά. Είπε χαρακτηριστικά «αν το ξαναμετρήσω μπορεί να έχει διαφορά. Δεν σημαίνει ότι κάθε φορά η μέτρηση είναι ίδια». Όταν ερωτήθηκε αναφορικά με τις πληροφορίες που του έδωσε ο Εναγόμενος σε σχέση με την αρχική συμφωνία που είχε κάνει με τους Ενάγοντες, είπε ότι η ενημέρωση που είχε ήταν €10/μ2 και ότι η τιμή αυτή περιελάμβανε 3ο χέρι σοβάτισμα, σπάτουλα, stabilizer και ελαιοχρωματισμό. Επί αυτού ερωτήθηκε ποια ήταν η τρέχουσα τιμή της αγοράς κατά το 2010 για 3ο χέρι σοβάτισμα και είπε ότι ήταν €5/μ
- Κοστολόγησε ακολούθως με τιμές αγοράς της επίδικης περιόδου για το 1ο χέρι σπάτουλα στα €3/μ2 και για το 2ο χέρι σπάτουλα στα €2/μ2 ή €2,5/μ
- Είπε ότι το stabilizer κόστιζε €0,10/μ2 και ότι η μπογιά εξωτερικής προέλευσης σε επιφάνεια με stabilizer κοστολογείται μεταξύ €3/μ2 και €4/μ
- Του τέθηκε τότε από τη συνήγορο των Εναγόντων ότι το άθροισμα των ποσών αυτών υπερβαίνει το ποσό των €11/μ2 που καθόρισε ως τιμή για τις εργασίες αυτές στο Τεκμήριο
- Απάντησε ότι «έκαμα χατίρι [στον ελαιοχρωματιστή] γιατί έκανε συμφωνία για €10». Του τέθηκε ότι η αρχική συμφωνία μεταξύ των μερών για €10/μ2 περιελάμβανε μόνο 3ο χέρι σοβάτισμα και βάψιμο με μπογιά κυπριακής προέλευσης. Απάντησε ότι αν το 3ο χέρι σοβάτισμα γινόταν σωστά τότε δεν χρειαζόταν να γίνει και σπάτουλα. Επέμενε ότι κάποιες από τις εργασίες που κατά τους Ενάγοντες έγιναν στην κατοικία δεν χρειάζονταν να γίνουν λέγοντας συγκεκριμένα ότι «αν ο ελαιοχρωματιστής βάλει τον πελάτη μου να κάμει δουλειά που δεν χρειάζεται φταίει ο ειδικός», υπονοώντας ενδεχομένως ότι ο Εναγόμενος δεν δικαιούτο να διεκδικεί πληρωμή για εργασίες που δεν χρειαζόταν να γίνουν, ασχέτως εάν αυτές εκτελέστηκαν ή όχι. Τελευταίος μάρτυρας για την Υπεράσπιση ήταν ο ίδιος ο Εναγόμενος (ΜΥ2), σύμφωνα με τον οποίο τον Σεπτέμβριο 2010 ζήτησε από τον κ. Κούλλη (ΜΕ1) να του μπογιατίσει το σπίτι. Είπε ότι ακολούθησε επίσκεψη του ΜΕ1 στην κατοικία του. Ο ΜΥ2 του είπε ότι σκεφτόταν να μπογιατίσει μόνο τα μέρη της κατοικίας που ήταν καλυμμένα με σπριτς και ο ΜΕ1 του είπε ότι το αποτέλεσμα θα είναι άσχημο και εισηγήθηκε να γίνει 3ο χέρι σοβάτισμα. Ο ΜΥ2, είπε ότι δέχτηκε αλλά με την προϋπόθεση να είναι γυαλιστερή η μπογιά και όχι «άγρια». Ανέφερε ακολούθως ότι ο ΜΕ1 του είπε ότι για να είναι λείο το αποτέλεσμα πρέπει να γίνει 3ο χέρι, σπάτουλα και μετά μπογιάτισμα. Ο ΜΥ2 δέχτηκε και ρώτησε την τιμή. Ο ΜΕ1 απάντησε ότι σε άλλους χρεώνει την εργασία αυτή €10/μ2 αλλά σε αυτόν θα έκανε καλύτερη τιμή γιατί ήταν συγγενείς και συμφώνησαν. Είπε ότι ο ΜΕ1 ήρθε στην κατοικία και μέτρησε τα εμβαδά των επιφανειών με τον πατέρα του ΜΥ2, που ήταν ελαιοχρωματιστής κατ' επάγγελμα και ο πατέρας του ΜΥ2 τον ενημέρωσε αργότερα ότι το εμβαδό των επιφανειών της κατοικίας ήταν 250μ
- Είπε ότι δεν είχε δοθεί γραπτή προσφορά από τον ΜΕ1 και ότι στο τέλος των εργασιών ο ΜΕ1 του έφερε 2 κόλλες χειρόγραφες. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 2 ως την πρώτη κόλλα που του έδωσε ο ΜΕ1 και παρουσίασε το πρωτότυπο αυτής το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2(α). Είπε ότι οι αριθμοί που παρουσιάζονται στην δεξιά στήλη της κόλλας είχαν γραφτεί από τον ΜΕ1 ενώ ο ίδιος έγραψε τα νούμερα στην αριστερή στήλη. Κάποιες από τις εργασίες που είχε καταγράψει ο ΜΕ1 στο Τεκμήριο 2, κατά τον ίδιο δεν είχαν γίνει, και γι' αυτό τις διέγραψε από τη λίστα. Τα νούμερα στην αριστερή στήλη, είπε, αντιπροσωπεύουν την τελική τιμή στην οποία συμφώνησαν με τον ΜΕ1 μετά από διαπραγμάτευση. Είπε ότι μετά τη διαπραγμάτευση τους συμφώνησαν ότι το συνολικό ποσό για τις εργασίες ήταν €2.
- Ερωτήθηκε επίμονα κατά την αντεξέταση αναφορικά με τα όσα έλαβαν χώρα κατά τη συνάντηση αυτή. Επέμενε ότι μετά από διαπραγμάτευση, συμφώνησε με τον ΜΕ1 τα ποσά τα οποία κατέγραψε στο Τεκμήριο
- Πέραν αυτού, ο ΜΥ2 είπε ότι την ίδια μέρα ο ΜΕ1 του παρουσίασε και δεύτερη χειρόγραφη κόλλα (Τεκμήριο 20) όπου ο ΜΕ1 είχε καταγράψει, κατά τον ΜΕ1 τα εμβαδά των διαφόρων επιφανειών όπως τα είχε μετρήσει εκείνος. Σημειώνω, ότι το Τεκμήριο 20 παρουσιάζει καταγραφή μετρήσεων που συμποσούνται από τον συγγραφέα σε 350μ
- Ο δε αριθμός 350 είναι διαγραμμένος και από κάτω γράφει τον αριθμό 250μ
- O MY2 είπε ότι ο ίδιος είχε διαγράψει τον αριθμό 350 και είχε γράψει τον αριθμό 250 γιατί σύμφωνα με τις μετρήσεις του πατέρα του το εμβαδό ήταν 250μ
- Ο ΜΥ2 συνέχισε λέγοντας ότι ο ίδιος έχει κάνει τις μαθηματικές πράξεις που φαίνονται στο κάτω μέρος του Τεκμηρίου
- Σύμφωνα με τις καταγραφές αυτές φαίνεται να πολλαπλασιάζεται ο αριθμός 250 που αντιπροσωπεύει τα τετραγωνικά μέτρα επί €10 ανά μέτρο και συνολικό ποσό €2,
- Στο ποσό αυτό προστίθεται το ποσό των €2.630 που είναι το άθροισμα των ποσών της αριστερής στήλης του Τεκμηρίου 2 και προκύπτει το συνολικό ποσό των €5.
- Από το ποσό αυτό φαίνεται να αφαιρείται το ποσό των €5.070 που είχε πληρωθεί από τον Εναγόμενο και παραμένει το ποσό των €60, αναφορικά με το οποίο υπάρχει παραδοχή στην Υπεράσπιση. Ο ΜΥ2 είπε επίσης ότι μετά που είχαν τη συζήτηση αυτή με τον ΜΕ1 και του είπε ότι του χρωστά μόνο €60, ο ΜΕ1 «Σηκώθηκε, μου είπε εν τα θέλει και έφυγε». Αναφορικά με τα τεκμήρια 3, 4 και 5 είπε ότι τα είδε για πρώτη φορά σε κάποιο κοινό φίλο δικηγόρο, διευκρινίζοντας κατά την αντεξέταση ότι αυτό έγινε πριν την έγερση της αγωγής. Επανέλαβε ότι είχαν συμφωνήσει με τον ΜΕ1 τιμή €10/μ2 που περιλάμβανε 3ο χέρι σοβάτισμα, σπάτουλα και βάψιμο. Δεν συζήτησαν, είπε, αν θα πρόκειτο για βάψιμο με μπογιά κυπριακής προέλευσης ή ξένης προέλευσης. Μόνο το χρώμα συζήτησαν, του έκανε είπε δείγματα ο ΜΕ1, και διάλεξε. Επέμενε δε ότι συμφώνησε προσωπικά με τον ΜΕ
- Οι συνήγοροι της κάθε πλευράς, προέβησαν σε σύνοψη της προσαχθείσας μαρτυρίας και ανέπτυξαν τα εκατέρωθεν επιχειρήματα τους σε γραπτές αγορεύσεις. Έχω μελετήσει το περιεχόμενο των γραπτών αγορεύσεων καθώς και τη νομολογία στην οποία παρέπεμψαν οι συνήγοροι. Όπως έχω ήδη αναφέρει, κατά την ακροαματική διαδικασία, παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Εξέτασα τη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα αλλά, κυρίως, εξέτασα το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους[1]. Προσεγγίζω το καθήκον αξιολόγησης της μαρτυρίας με γνώμονα το ότι δεν πρέπει να απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Όπως επιτάσσει η νομολογία, η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα είναι ατομική και γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητα της και την πειστικότητά της, όμως τα όσα αναφέρει κάθε μάρτυρας πρέπει να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των υπόλοιπων μαρτύρων και το περιεχόμενο των όποιων τεκμηρίων για να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών[2]. Όλα αυτά γίνονται πάντα σε συνάρτηση με τα επίδικα θέματα, όπως προκύπτουν από τη δικογραφία. Ο ΜΕ1 μου έκανε καλή εντύπωση. Απαντούσε με αμεσότητα και φυσικότητα όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν. Εξήγησε με σαφήνεια όλα τα έγγραφα που παρουσίασε και κατατέθηκαν ως Τεκμήρια καθώς και όλες τις εργασίες που περιλαμβάνονταν στα Τεκμήρια 1, 2 και
- Δεν κλονίστηκε η αξιοπιστία του κατά την αντεξέταση ενώ, αντίθετα, ανταποκρινόταν με φυσικότητα, αυθόρμητα και με συνοχή στις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν από το συνήγορο του Εναγόμενου. Δεν περιέπεσε σε αντιφάσεις και δεν διέκρινα πρόθεση παραποίησης των γεγονότων. Συνεπώς κρίνω ότι η μαρτυρία του ήταν ειλικρινής και αληθινή και την αποδέχομαι ως αξιόπιστη, στην ολότητα της. H ME2 μου δημιούργησε επίσης θετική εντύπωση. Απαντούσε με αμεσότητα κατά τη διάρκεια της κυρίως εξέτασης και της αντεξέτασης της. Δεν υπέπεσε σε αντιφάσεις, ήταν πειστική και αυθόρμητη στις απαντήσεις που έδινε. Κατά την αντεξέταση δεν κλονίστηκε και παρέμεινε σταθερή στις θέσεις της τις οποίες υποστήριξε με τρόπο που ενίσχυσε παρά έβλαψε την αξιοπιστία της. Η μαρτυρία της ΜΕ2, συνεπώς κρίνεται ως αληθινή και γίνεται αποδεκτή στην ολότητα της. Σημειώνω ότι έχω διαπιστώσει κάποιες μικρές ασυμφωνίες μεταξύ της μαρτυρίας των ΜΕ1 και ΜΕ2 επί επουσιωδών θεμάτων. Κρίνω όμως ότι δεν πλήττουν την αξιοπιστία οιουδήποτε εξ αυτών. Αντίθετα, κρίνω ότι οι ασυμφωνίες αυτές είναι λογικές μετά την πάροδο 4 και πλέον χρόνων από τα επίδικα γεγονότα και ενισχυτικές της αξιοπιστίας των δύο αυτών μαρτύρων αφού δείχνουν ότι δεν υπήρχε προ-συνεννόηση μεταξύ τους. Ο Εναγόμενος, κατά την διάρκεια της μαρτυρίας του, προσπάθησε να υποστηρίξει τη θέση ότι δεν οφείλει οποιοδήποτε ποσό πέραν των €60 για τα οποία υπάρχει παραδοχή στην Υπεράσπιση γιατί είχε συμφωνήσει τις χρεώσεις για όλες τις εργασίες που εκτελέστηκαν με τον ΜΕ1, όταν οι δύο τους συζήτησαν αναφορικά με το περιεχόμενο της λίστας, Τεκμήριο
- Επέμενε ότι οι τιμές που κατέγραψε ο ίδιος στο Τεκμήριο 2 ήταν αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης και συμφωνίας με τον ΜΕ
- Κατά την κρίση μου, η θέση του αυτή δεν είναι λογική. Τόσο κατά την κυρίως εξέταση αλλά και κατά την αντεξέταση ρωτήθηκε ποια ήταν η κατάληξη εκείνης της συνάντησης. Ο ίδιος ανέφερε ότι όταν κατέληξαν και είπε στον ΜΕ1 ότι χρωστά μόνο €60, ο ΜΕ1 «σηκώστηκε, είπε μου εν τα θέλει και έφυγε». Αυτή η αντίδραση καθόλου δεν συνάδει με τη θέση στην οποία επέμενε ο Εναγόμενος για διαπραγμάτευση και συμφωνία. Δεν θεωρώ ότι αυτή η αντίδραση του ΜΕ1 - όπως την περιέγραψε ο ίδιος ο Εναγόμενος - είναι η αντίδραση ατόμου που είχε καταλήξει σε συμφωνία για το ποσό που είχε να λαμβάνει. Δεν συνάδει ούτε και με τα όσα ανέφερε και πάλιν ο Εναγόμενος ότι ακολούθησαν. Δηλαδή ότι κλήθηκε σε συνάντηση με κοινό γνωστό δικηγόρου ο οποίος προσπάθησε να μεσολαβήσει για να λύσουν τη διαφορά τους. Συνεπώς, η εκδοχή του Εναγόμενου περί συμφωνίας με τον ΜΕ1 για τις χρεώσεις που κατέγραψε στο Τεκμήριο 2 δεν γίνεται αποδεκτή. Σημειώνω επιπρόσθετα ότι η εκδοχή αυτή δεν συνάδει ούτε με τη δικογραφημένη θέση του Εναγόμενου ότι όλες οι χρεώσεις είχαν συμφωνηθεί εκ των προτέρων και κατά τη συζήτηση του Τεκμηρίου 2 ο Εναγόμενος απλώς υπέδειξε στον ΜΕ1 την ασυμφωνία σε σχέση με την αρχική τους συνεννόηση και καταγραφή στο Τεκμήριο 2 των αρχικώς συμφωνηθέντων χρεώσεων. Δεκτή δεν δίνεται επίσης η θέση του Εναγόμενο ότι είναι σε θέση να γνωρίζει τις εύλογες χρεώσεις για της εκτελεσθείσες εργασίες γιατί «είναι του παζαρκού». Ως τεχνικός οικιακών συσκευών, δεν έχει το απαραίτητο γνωσιολογικό υπόβαθρο για να εκφέρει τέτοια άποψη. Επιπρόσθετα, η θέση του ότι το εμβαδό των επιφανειών της κατοικίας ήταν 250μ2 δεν έχει τεκμηριωθεί με οποιοδήποτε τρόπο αφού δεν συνάδει με τις μετρήσεις του ΜΥ1 ή του ΜΕ3, ενώ δεν έχει παρουσιαστεί η μαρτυρία του πατέρα του ο οποίος κατά τον Εναγόμενο ήταν εκείνος που είχε διενεργήσει τη μέτρηση. Για του πιο πάνω λόγους, θεωρώ ότι θα ήταν ακροσφαλές να βασιστώ στη μαρτυρία του Εναγόμενου για την εξαγωγή οποιωνδήποτε συμπερασμάτων αναφορικά με τα γεγονότα. Στρέφομαι στη μαρτυρία των ΜΕ3 και ΜΥ1 τους οποίους η κάθε πλευρά παρουσίασε στο Δικαστήριο ως εμπειρογνώμονες επιμετρητές ποσοτήτων. Η εμπειρογνωμοσύνη και ειδικές γνώσεις του ΜΕ3 δεν αμφισβητήθηκαν. Η πλευρά όμως των Εναγόντων, κατά την αντεξέταση του ΜΥ1, ήγειρε κάποιες επιφυλάξεις σε σχέση με την επάρκεια γνώσεων του ΜΥ1, ο οποίος δεν είναι πτυχιούχος επιμετρητής ποσοτήτων αλλά επιμετρητής εξ επαγγέλματος. Όμως, θεωρώ ότι η πολύχρονη επαγγελματική του πείρα αλλά και η εγγραφή του στο ΕΤΕΚ είναι αρκετά για να του αποδοθεί το απαραίτητο υπόβαθρο ειδικών γνώσεων του αντικειμένου[3]. Προχωρώ επομένως να εξετάσω τη μαρτυρία τους με βάση τις αρχές που έχει καθορίσει η νομολογία. Ο ρόλος και το καθήκον ενός εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[4]. Όπως επεξηγείται στην απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Cybarco Ltd v Silvia Kovascik
(2001)1 A.A.Δ. 2013: «Καθώς έχει νομολογηθεί οι εμπειρογνώμονες μάρτυρες υπέχουν υποχρέωση να δώσουν στο δικαστήριο τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της ακρίβειας των συμπερασμάτων τους έτσι ώστε το Δικαστήριο να μπορεί να σχηματίζει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία.» Σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο οφείλει να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα, έχοντας υπόψη τη μαρτυρία εμπειρογνωμοσύνης η οποία έγινε αποδεκτή και κρίθηκε αξιόπιστη, χωρίς όμως να είναι και αναγκαίο να την αποδεχθεί[5]. Παραπέμπω σχετικά στην ακόλουθη ανάλυση από την υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αλέξανδρου Κωστάκη, ανήλικου, μέσω των γονέων και φυσικών κηδεμόνων του, Χρήστου και Μαρίας Κωστάκη
(2008)1 Α.Α.Δ. 432: «Η μαρτυρία όμως που δίνεται από ένα εμπειρογνώμονα πρέπει να εξετάζεται πρωτόδικα με ιδιαίτερη προσοχή. Οφείλει ένα πρωτόδικο Δικαστήριο να προχωρεί σε ανάλυση και αντιπαραβολή της συγκρουόμενης επιστημονικής μαρτυρίας και να καταγράφει με επιμέλεια και με πειστικό τρόπο τη δική του ανεξάρτητη κρίση η οποία όμως πρέπει να αναδύεται και να παραπέμπει στα επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις όπως εξηγήθηκαν από τους ειδικούς». Κατά την αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, ισχύουν οι ίδιοι νομολογιακοί κανόνες όπως για κάθε άλλο μάρτυρα[6], με μόνη ίσως διαφορά ότι η συμπεριφορά εμπειρογνωμόνων στο εδώλιο του μάρτυρα, κατά γενικό κανόνα, δεν θεωρείται τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα[7]. Ο ΜΕ3 εξήγησε με πειστικό και επιστημονικό τρόπο τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε και τα οποία αποτυπώνονται στην έκθεση του Τεκμήριο 15(α). Σε σχέση με όλες τις εργασίες στις οποίες αναφέρεται εξήγησε με λογικό και πειστικό τρόπο πως διενήργησε στις μετρήσεις και πως διαμόρφωσε την κοστολόγηση του. Διέκρινα, κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας του, την ξεκάθαρη πρόθεση να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου τη μεθοδολογία που χρησιμοποίησε με τρόπο που να καταστεί δυνατό να ελεγχθεί η ορθότητα των συμπερασμάτων του αλλά και να παρέχει στο Δικαστήριο τις απαραίτητες πληροφορίες και ενημέρωση για να μπορεί να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης δεν κλονίστηκε η μαρτυρία του. Εξήγησε με περισσότερες λεπτομέρειες τα όσα ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση, ενισχύοντας έτσι την πειστικότητα τους και δεν αποκαλύφθηκαν οποιαδήποτε τρωτά σημεία στη μέθοδο που είχε ακολουθήσει και ενέργειες στις οποίες είχε προβεί. Η μαρτυρία του συνεπώς γίνεται αποδεκτή στην ολότητα της. Στο αντίθετο συμπέρασμα καταλήγω αναφορικά με τη μαρτυρία του ΜΥ
- Ιδιαίτερα κατά την αντεξέταση, διεφάνη ότι ο ΜΥ1 υποστήριζε και επέμενε σε θέσεις του δογματικά χωρίς όμως να είναι σε θέση να τις τεκμηριώσει και να τις υποστηρίξει με τρόπο ώστε να μπορώ να ελέγξω την ορθότητα, λογική ή πειστικότητα των συμπερασμάτων του. Στο σύνολο της, η μαρτυρία του ΜΥ1 κρίνω ότι δεν είχε τα απαραίτητα εχέγγυα επάρκειας ώστε να μπορέσω να την αποδεχτώ. Ειδικότερα διότι στα σημεία όπου η μαρτυρία του αμφισβητήθηκε από τη συνήγορο των Εναγόντων, ο ΜΥ1 δεν ήταν σε θέση να αντικρούσει τις αμφισβητήσεις κατά τρόπο τεκμηριωμένο. Για αυτούς του λόγους, καταλήγω ότι η μαρτυρία του ΜΥ1 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται[8]. Προς υποστήριξη της κατάληξης μου αυτής παραπέμπω στα ακόλουθα παραδείγματα από τη μαρτυρία του. Ερωτήθηκε γατί σε σχέση με την εργασία «προετοιμασία, τρίτο χέρι σουβά, σπάτουλα ztipilizer και τρία χέρια εμαλσιον σε επιφάνειες/σπριτς» ανέφερε το ποσό των €11/μ2 ως τη δέουσα χρέωση. Απάντησε ότι η συνολική επιφάνεια σύμφωνα με τις δικές του μετρήσεις που αφορούσε την εργασία αυτή ήταν 200/μ
- Έπρεπε, είπε, να έδινε τιμή €10/μ2 που ήταν η συμφωνηθείσα, όμως «δώσαμε €11 για να φτάσουμε στο ποσό που πήρε ο Ενάγοντας». Διαφαίνεται από το παράδειγμα αυτό ότι ο ΜΥ1 προσπάθησε να προσαρμόσει τη μαρτυρία του στα γεγονότα, όπως του τα έθεσε ο Εναγόμενος. Όμως, ο ρόλος ενός εμπειρογνώμονα δεν είναι αυτός. Ο ρόλος ενός εμπειρογνώμονα είναι να θέσει στο Δικαστήριο τη μεθοδολογία και επιστημονική του αντικειμενική άποψη ώστε να είναι το ίδιο το Δικαστήριο σε θέση να καταλήξει σε δικά του συμπεράσματα. Ο τρόπος με τον οποίο ενήργησε ο ΜΥ1 δεν κρίνεται βοηθητικός και σαφώς δεν μπορεί να γίνει δεκτός αφού η τιμή, τόσο στη προαναφερόμενη περίπτωση αλλά και σε άλλες περιπτώσεις, δεν καθορίστηκε με επιστημονικά κριτήρια. Επιπρόσθετα, με τον τρόπο που ενήργησε, ουσιαστικά αποστέρησε από το Δικαστήριο τα δικά του αντικειμενικά και επιστημονικά συμπεράσματα και αντ' αυτού έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου, ως δική του εμπειρογνωμοσύνη, τα όσα τον ενημέρωσε ο Εναγόμενος αναφορικά με τα τεκταινόμενα. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η θέση του ΜΥ1 όταν ερωτήθηκε πως κατέληξε στο ποσό των €3/μ2 αναφορικά με εργασίες σε «γωνιόκρανα εξωτερικά σε γωνιές οικίας» (Σημείο 106, Τεκμηρίου 18). Η θέση του ήταν ότι ο ελαιοχρωματιστής «δεν έπρεπε να πάρει τίποτε» για την εργασία αυτή, κάτι που δεν συνάδει με το ότι την κοστολόγησε στο συνολικό ποσό των €
- Δικαιολόγησε τη χρέωση αυτή λέγοντας ότι η κοστολόγηση έγινε «χατιρικά» και ότι «τα πέρασαν» γιατί ο Εναγόμενος δεν ζητούσε την επιστροφή τους. Περαιτέρω, η αίσθηση που δημιούργησε το σύνολο της μαρτυρίας του ΜΥ1 ήταν ότι δεν είχε πρόθεση και σκοπό να βοηθήσει ως ανεξάρτητος και αντικειμενικός μάρτυρας το Δικαστήριο με τις ειδικές γνώσεις που διέθετε. Αντίθετα, το περιεχόμενο και η ποιότητα της μαρτυρίας του δημιουργούσε την αίσθηση ότι είχε έρθει στο Δικαστήριο για να υποστηρίξει την εκδοχή του Εναγόμενου. Για τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του - όπως έχω ήδη αναφέρει - δεν γίνεται αποδεκτή. Στη βάση της προσκομισθείσας μαρτυρίας η οποία έχει κριθεί ως αξιόπιστη, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα γεγονότα από τα οποία προκύπτει ή που συνθέτουν τη βάση αγωγής: (α) Μεταξύ Σεπτεμβρίου και Νοεμβρίου 2010, διενεργήθηκαν στην κατοικία του Εναγόμενου, κατόπιν συμφωνίας και οδηγιών του, εργασίες βαψίματος των εξωτερικών τοίχων της κατοικίας καθώς και άλλες συναφείς εργασίες. (β) Συμφωνήθηκε ότι το κόστος για τις εργασίες 3ου χεριού σοβατίσματος και βάψιμο της κατοικίας με μπογιά κυπριακής προέλευσης θα είναι €10/μ
- Για τις υπόλοιπες εργασίες δεν έγινε οποιαδήποτε συμφωνία σε σχέση με την χρέωση τους. (γ) Αναφορικά με τις εκτελεσθείσες εργασίες ετοιμάστηκε από τους Ενάγοντες η λίστα, Τεκμήριο
- Στη βάση του Τεκμηρίου 3, εκδόθηκε από τη ΜΕ2 το τιμολόγιο των Εναγόντων, Τεκμήριο
- (δ) Ο Εναγόμενος έχει πληρώσει αναφορικά με τις εκτελεσθείσες εργασίες ποσό €5.070, αναφορικά με το οποίο η ΜΕ2 εξέδωσε την απόδειξη των Εναγόντων, Τεκμήριο
- Έχοντας καταλήξει στα πιο πάνω ευρήματα σε σχέση με τα γεγονότα, προχωρώ να εξετάσω κατά πόσο, με την προσκομισθείσα μαρτυρία η οποία κρίθηκε ως αξιόπιστη, η πλευρά των Εναγόντων έχει καταφέρει να αποδείξει τη βάση αγωγής της στον απαιτούμενο βαθμό. Το πρώτο προς απόφαση ζήτημα είναι κατά πόσο οι Ενάγοντες νομιμοποιούνται να εγείρουν την παρούσα αγωγή. Η δική τους θέση είναι ότι ο ΜΕ1 συμφώνησε με τον Εναγόμενο την εκτέλεση των διαφόρων εργασιών αλλά ο ΜΕ1 ενεργούσε ως αντιπρόσωπος και εκ μέρους των Εναγόντων. Είναι επίσης η θέση τους ότι οι εργασίες εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες και, συνεπώς, οι Ενάγοντες δικαιούνται σε πληρωμή. Αντίθετα, ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι συμφώνησε προσωπικά με τον ΜΕ1 και, για το λόγο αυτό, οι Ενάγοντες δεν νομιμοποιούνται να εγείρουν οποιεσδήποτε αξιώσεις εναντίον του. Το γεγονός ότι ο ΜΕ1 ενεργούσε ως αντιπρόσωπος των Εναγόντων τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τόσο από τον ΜΕ1 όσο και από τη ΜΕ2, των οποίων η μαρτυρία κρίθηκε αξιόπιστη. Θεωρώ όμως ότι ενισχύεται και από τα Τεκμήρια τα οποία έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Αναφέρομαι συγκεκριμένα στο Τεκμήριο 10 που δείχνει ότι κατά την σύσταση της εταιρείας ο ΜΕ1 ήταν ένας εκ των διευθυντών, ιδιότητα που έχασε μετά την έκδοση διατάγματος παραλαβής εναντίον του. Αναφέρομαι επίσης στο Τεκμήριο 12 που δείχνει ότι κατά τον επίδικο χρόνο ο ΜΕ1 εργοδοτείτο από την εταιρεία των Εναγόντων. Περαιτέρω ενισχυτική της θέσης των Εναγόντων είναι και η Φορολογική Δήλωση Φ.Π.Α., Τεκμήριο 11, η οποία κατατέθηκε από τους Ενάγοντες στον Έφορο φόρου προστιθέμενης αξίας στις 22.2.2011 και στην οποία περιλαμβάνεται το επίδικο τιμολόγιο, Τεκμήριο
- Παραπέμπω στη συνέχεια στο άρθρο 186 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149, το οποίο προνοεί ότι: «Οι συμβάσεις που συνάπτονται με αντιπρόσωπο και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από πράξεις του αντιπροσώπου είναι εκτελεστές κατά τον ίδιο τρόπο και επιφέρουν τις ίδιες έννομες συνέπειες, ωσάν να συνάπτοντο ή εκτελούντο από τον ίδιο τον αντιπροσωπευόμενο.» Στην προκειμένη περίπτωση, όπως κατέθεσε ο ίδιος ο ΜΕ1, δεν είχε ενημερώσει τον Εναγόμενο ότι ενεργούσε ως αντιπρόσωπος της εταιρείας των Εναγόντων. Αυτό όμως δεν επηρεάζει το δικαίωμα των Εναγόντων να επιμένουν στην εκτέλεση από τον Εναγόμενο της υποχρέωσης που ανέλαβε δυνάμει της μεταξύ των μερών συμφωνίας, ήτοι να πληρώσει για τις εργασίες που εκτελέστηκαν δυνάμει των οδηγιών του. Παραπέμπω στο άρθρο 191
(1)του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149 που προνοεί ότι: «Αν ο αντιπρόσωπος καταρτίσει σύμβαση με πρόσωπο που δεν γνωρίζει, ούτε έχει λόγο να υποπτεύεται ότι αυτό ενεργεί ως αντιπρόσωπος άλλου, ο αντιπροσωπευόμενος δύναται να απαιτήσει την εκπλήρωση της σύμβασης~ ο άλλος συμβαλλόμενος έχει έναντι του αντιπροσωπευόμενου τα ίδια δικαιώματα τα οποία θα είχε έναντι του αντιπροσώπου, αν αυτός ενεργούσε για δικό του λογαριασμό.» Οι αρχές που διέπουν τα δικαιώματα ενός μη αποκαλυφθέντος εντολοδόχου (undisclosed principal) έχουν επεξηγηθεί εκτενώς στη νομολογία. Παραθέτω πιο κάτω το σχετικό απόσπασμα από την απόφαση του Ανώτατο Δικαστικού Συμβουλίου της Βουλής των Λόρδων (Privy Council) στην υπόθεση Siu Yin Kwan v Eastern Insurance Co Ltd
(1994)2 AC 199, όπου οι αρχές συνοψίζονται ως εξής: «
(1)An undisclosed principal may sue and be sued on a contract made by an agent on his behalf, acting within the scope of this actual authority.
(2)In entering into the contract, the agent must intend to act on the principal's behalf.
(3)The agent of an undisclosed principal may also sue and be sued on the contract.
(4)Any defence which the third party may have against the agent is available against his principal.
(5)The terms of the contract may, expressly or by implication, exclude the principal's right to sue, and his ability to be sued. The contract itself, or the circumstances surrounding the contract, may show that the agent is the true and only principal.» Εφαρμόζοντας τις πιο πάνω αρχές στην παρούσα υπόθεση, από τη μαρτυρία η οποία κρίθηκε ως αξιόπιστη, προκύπτουν αβίαστα τα ακόλουθα: (α) Κατά τη σύναψη της συμφωνίας για τις αρχικές εργασίες αλλά και κατά τις επί μέρους διευθετήσεις και συμφωνίες που ακολούθησαν για την εκτέλεση άλλων εργασιών, ο ΜΕ1 ενεργούσε εκ προθέσεως, ως αντιπρόσωπος εκ μέρους των Εναγόντων. (β) Ο ΜΕ1, ενεργούσε εντός των πλαισίων της εξουσιοδότησης του από τους Ενάγοντες. (γ) Δεν συμφωνήθηκε ρητά, ούτε και προκύπτει εξυπακουόμενη συμφωνία, ότι οι Ενάγοντες δεν θα είχαν το δικαίωμα να εγείρουν αγωγή εναντίον του Εναγόμενου για παράβαση της συμφωνίας. (δ) Το γεγονός ότι ο Εναγόμενος δεν γνώριζε ή δεν μπορούσε λογικά να γνωρίζει ότι ο ΜΕ1 ενεργούσε για ή εκ μέρους των Εναγόντων, δεν διαφοροποιεί τα ανωτέρω. Καταλήγω επομένως ότι οι Ενάγοντες ήταν οι πραγματικοί μη αποκαλυφθέντες αντισυμβαλλόμενοι (undisclosed principals) του Εναγόμενου και ενεργούσαν μέσω και εκπροσωπούνταν από τον ΜΕ1 ως αντιπροσώπου τους (agent). Υπό την ιδιότητα τους αυτή, οι Ενάγοντες έχουν δικαίωμα να εγείρουν την παρούσα αγωγή και να διεκδικούν τις αξιούμενες θεραπείες. Προχωρώ να εξετάσω ποιες εργασίες έχουν εκτελεστεί από τους Ενάγοντες στην κατοικία του Εναγόμενου και ποια αμοιβή δικαιούνται για τις εργασίες αυτές. Σύμφωνα με τη μαρτυρία, η οποία έχει κριθεί ως αξιόπιστη, ο ΜΕ1 είχε ετοιμάσει τη χειρόγραφη λίστα, Τεκμήριο 2, στην οποία κατέγραψε όλες τις εργασίες που εκτελέσθηκαν στην κατοικία του Εναγόμενου. Στη βάση του Τεκμηρίου 2, ετοιμάστηκε η δακτυλογραφημένη λίστα Τεκμήριο 3 και εκδόθηκε το τιμολόγιο, Τεκμήριο 4, το οποίο αφορά τις ίδιες εργασίες. Οι εργασίες αυτές περιλαμβάνονται και στην έκθεση του επιμετρητή ποσοτήτων, ΜΕ3, Τεκμήριο 15(α). Σημειώνω παρενθετικά ότι και ο ίδιος ο Εναγόμενος ουσιαστικά παραδέχτηκε με τη μαρτυρία του την εκτέλεση αυτών των εργασιών αφού, με τις χειρόγραφες σημειώσεις του στο Τεκμήριο 2, αμφισβήτησε μόνο τη χρέωση των Εναγόντων και όχι την εκτέλεση τους. Έχοντας κατά νου ότι οι Ενάγοντες έχουν εγκαταλείψει τις αξιώσεις τους αναφορικά με τις εργασίες υπ΄ αριθμό 2, 5, 9 και 12 του Τεκμηρίου 15(α), καταλήγω ότι έχουν εκτελεστεί στην κατοικία του Εναγόμενου από τους Ενάγοντες οι εργασίες υπ' αριθμούς 1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 11, 13, 14 και 15 του Τεκμηρίου 15(α). Ειδική αναφορά γίνεται κατωτέρω. Παραμένει επομένως προς απόφαση, η αμοιβή στην οποία δικαιούνται οι Εναγόμενοι για τις εργασίες αυτές. Όπως προέκυψε και από την μαρτυρία, είχε γίνει μια αρχική συμφωνία για την τιμή κάποιων εργασιών. Στην πορεία, με οδηγίες και κατ' εντολή του Εναγόμενου, οι εργασίες που περιελάμβανε η αρχική αυτή συμφωνία τροποποιήθηκαν ενώ ανατέθηκαν στους Ενάγοντες και άλλες συναφείς εργασίες για τις οποίες δεν είχε συμφωνηθεί εκ των προτέρων οποιαδήποτε αμοιβή. Ελλείψει ειδικής συμφωνίας, οι Ενάγοντες διεκδικούν για τις εργασίες αυτές, εύλογη αμοιβή. Σε περιπτώσεις όπου παρέχονται υπηρεσίες ή εκτελούνται εργασίες χωρίς να έχει συμφωνηθεί συγκεκριμένο ύψος αμοιβής, τότε το μέρος που εκτέλεσε τις εργασίες ή παρείχε τις υπηρεσίες δικαιούνται στην πληρωμή εύλογου ποσού (quantum meruit)[9]. Οι αρχές που διέπουν αποζημίωση στη βάση της αρχής του quantum meruit αποτυπώνονται στο σύγγραμμα Pollock & Mulla, Indian Contract and Specific Relief Acts, 9η έκδοση, σελ 485. Συγκεκριμένα: «Where a person renders service to another in circumstances showing that it is to be paid for although no particular remuneration has been specified, the law will infer a promise to pay quantum meruit, i.e. a reasonable sum.» Σχετικό είναι και το ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Keating «On Building Contracts», 5η έκδοση, σελ 93 στην οποία καταγράφονται τα ακόλουθα: «Extra work outside the contract is not governed by the terms of the contract, and need not therefore be ordered in writing. The employer is liable to pay a reasonable price for such work carried out at his request.» Σε σχέση με τον τρόπο υπολογισμού της εύλογης αμοιβής παραπέμπω στο ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Χ'Παναγιώτου ν Cyprus Airways (Duty Free Shops) Ltd
(2009)1Α Α.Α.Δ 173: «Το δικαστήριο θα πρέπει να καθορίσει, σύμφωνα με τη μαρτυρία, λογική αμοιβή. Κατά τον καθορισμό της αμοιβής για υπηρεσίες μπορεί να ληφθούν υπ' όψιν οι προηγούμενες συνεννοήσεις των μερών (Way v Latilla [1937] 3 All E.R. 759). Το δικαστήριο θα πρέπει να κάμει ό,τι μπορεί για να καταλήξει σε ποσό το οποίο φαίνεται να είναι εύλογο και για τις δύο πλευρές, σύμφωνα με τις περιστάσεις της υπόθεσης». Αναφορικά με τον καθορισμό της εύλογης αξίας για τις εκτελεσθείσες εργασίες, η κάθε πλευρά παρουσίασε και βασίστηκε στη μαρτυρία του εμπειρογνώμονα που κάλεσε να καταθέσει. Για τους λόγους που έχω επεξηγήσει πιο πάνω, η μαρτυρία του ΜΥ1 δεν έγινε αποδεκτή, σε αντίθεση με τη μαρτυρία του ΜΕ3 του οποίου τα συμπεράσματα κρίθηκαν αξιόπιστα, εύλογα και αντικειμενικά. Καταλήγω επομένως ότι η εύλογη αξία για έκαστη εκτελεσθείσα εργασία είναι αυτή που έχει καθοριστεί από τον ΜΕ3, όπως αποτυπώνεται στην έκθεση του, Τεκμήριο 15(α) και όπως την παραθέτω πιο κάτω: Περιγραφή εργασίας Εύλογη αξία (€) 1 3ο χέρι σοβάτιμσα, 2 χέρια σπάτουλα, 1 χέρι stabilizer και 3 χέρια μπογιά εξωτερικής προέλευσης 5.920,00 2 1 χέρι λαδομπογιά (hamerite) στα κάγκελα, περιλαμβανομένων καγκέλων, καγκελόθυρων και μεταλλικής τζαμαρίας 200,00 3 Αγορά και τοποθέτηση μεταλλικών γωνιών σε όλες τις ακμές του σπιτιού εξωτερικά 520,00 4 Επιδιόρθωση ταβανιών βεράντας, περιλαμβανομένου καθαρίσματος ταβανιών από σαθρούς σουβάδες, τοποθέτηση εποξικών υλικών στα οξειδομένα σίδερα, μπετό και σοβάτισμα με πολυμερικό σουβά 200,00 5 Αγορά και τοποθέτηση μάστιχου περιμετρικά του σπιτιού στο ξύλινο καρκάνι 150,00 6 Βερνίκωμα περιμετρικά του σπιτιού στο ξύλινο καρκάνι 150,00 7 Μπογιάτισμα σε 2 χέρια κεραμιδιών πάνω από προεξοχές παραθύρων 200,00 8 Μπογιάτισμα παραστατών των παραθύρων 110,00 9 Επιδιόρθωση και βάψιμο σε 3 χέρια των ξύλινων μικρών και μεγάλων περσιάνων των παραθύρων 500,00 10 Διακοσμητική γραμμή σε όλα τα παράθυρα και πόρτες εξωτερικά του σπιτιού 400,00 11 Αγορά κεραμικών γόμας και μπογιάτισμα 110,00 Σύνολο 8.460,00 Φ.Π.Α. προς 15% 1.2069 Γενικό σύνολο 9.729,00 Όταν από το πιο πάνω γενικό σύνολο αφαιρεθεί το ποσό των €5.070,00 το οποίο ο Εναγόμενος έχει πληρώσει, παραμένει υπόλοιπο €4.659,00. Με έχει απασχολήσει κατά πόσο οι Ενάγοντες έχουν δικογραφήσει με την απαιτούμενη λεπτομέρεια της εργασίες που εκτέλεσαν και την αμοιβή που διεκδικούν σχετικά με αυτές. Καταλήγω όμως ότι, ακόμα και αν η δικογράφηση υστερεί ίσως την δέουσα σαφήνεια και λεπτομέρεια, αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο για την μη ικανοποίηση της απαίτησης, Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγω διότι, όπως κατέθεσε ο ίδιος ο Εναγόμενος και διαφαίνεται από τις χειρόγραφές σημειώσεις του στη χειρόγραφη λίστα, Τεκμήριο 2, δεν αμφισβητεί ότι οι επίδικες εργασίες έχουν εκτελεστεί. Το ζήτημα επί του οποίου υπήρξε διαφωνία είναι το ποια είναι η αμοιβή στην οποία οι Ενάγοντες δικαιούνται για τις εργασίες αυτές. Επιπρόσθετα, ούτε στην Υπεράσπιση ούτε και κατά τη διάρκεια της ακρόασης η πλευρά του Εναγόμενου ισχυρίστηκε ή εισηγήθηκε ότι έχει τεθεί σε μειονεκτική θέση λόγω του τρόπου με τον οποίο έχει δικογραφηθεί η απαίτηση, ούτε και έχει ζητήσει περαιτέρω λεπτομέρειες επικαλούμενη μη επαρκή σαφήνεια αναφορικά με αυτό το ζήτημα[10]. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον του Εναγόμενου για ποσό €4.659,00 πλέον νόμιμο τόκο, πλέον έξοδα όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.): ........... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] C&A Pelekanos Assoc. Ltd v Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ 1273 [2] Μουσταφά ν. Καυκαρή, Πολιτική Έφεση 10705 ημερ. 08.02.2002, Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68 και Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, Αντωνιάδου v. Αντωνιάδη
(2002)1 (Γ) Α.Α.Δ. 2009 [3] Σχετικές οι Vasillico Cement Work v Stavrou
(1978)1 C.L.R. 663 και Νικολάου ν Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746. [4] Σχετικές οι Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)S.C. 34, Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 C.L.R. 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 C.L.R. 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1. [5] Νικολάου ν Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 390, Ψάλτης ν Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 113, Τυμπιώτης ν Δημοκρατίας
(2004)2 Α.Α.Δ. 612 και Χριστοφίδης ν Αστυνομίας
(2007)2 Α.Α.Δ. 25 [6] Ψάλτης v. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 113) και Κίτση v. Γενικού Εισαγγελέα
(2001)1 Β Α.Α.Δ. 1077 [7] Joy v Yeoman
(1981)2 All E.R. 21, Αθηνής ν Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 47. [8] Αυγουστή κ.ά. v Ιωάννου
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1498 [9] Βασιλαράς κ.α. ν Α/φοι Θράσου &Συνεργάτες
(2003)1Γ Α.Α.Δ 1754, Kyriacou v Petrou
(1961)C.L.R. 300 και S.O.R.E.L. Ltd v Servos
(1968)1 C.L.R. 123 [10] Κουρσουμά ν Κοσμά
(1991)1 ΑΑΔ 973, Στέλιου Λερίου ν Ανδρέα Αλεξίου κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1195 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο