← Κύπρος

Ιεροδιακόνου Χρυστάλλας ν. Δήμου Αθηαίνου, Αρ. Αγωγής 1265/2010, 13/3/2015

Ιεροδιακόνου Χρυστάλλας ν. Δήμου Αθηαίνου, Αρ. Αγωγής 1265/2010, 13/3/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A84 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον:- Ε. Γεωργίου- Αντωνίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 1265/2010 Μεταξύ: Ιεροδιακόνου Χρυστάλλας Ενάγουσας -και- Δήμου Αθηαίνου Εναγόμενου --------- Ημερομηνία: 13 Μαρτίου,

  1. ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Eνάγουσα: Ο κ. Τσαγγαρός για Α. Ανδρέου & Σία Δ.Ε.Π.Ε. (για ν' ακούσει απόφαση κα Μιχαήλ). Για Eναγόμενο : Η κα Καραμαλλή για Χ. Κυριακίδη Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Ενάγουσα με την αγωγή της αξιώνει διατάγματα με τα οποία να διατάσσεται ο Εναγόμενος Δήμος να παύσει να επεμβαίνει στο ακίνητο της Ενάγουσας, να άρει την επέμβαση στο ακίνητο της Ενάγουσας καθώς επίσης και διάταγμα με το οποίο να διατάσσεται όπως το επαναφέρει στην πρωτέρα κατάστασή του, ήτοι πριν την επέμβαση. Επιπρόσθετα, ζητούνται αποζημιώσεις ύψους €30.000- για τις ζημιές που προκλήθηκαν από την παράνομη επέμβαση και €600-μηνιαίως για απώλειες και ζημιές που υπέστη καθώς και παραδειγματικές και τιμωρητικές αποζημιώσεις. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης της Ενάγουσας, ήταν η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια και κάτοχος του ακινήτου με αριθμό εγγραφής 0/24119, τεμ. 1067, Φ/ΣΧ.31/4202Ω01, τμήμα 1, στην Αθηαίνου. Ο Εναγόμενος είναι Δήμος, ο οποίος συνιστά νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου. Τον Ιούνιο του 2009 ο Εναγόμενος Δήμος, μέσω αντιπροσώπων ή και υπαλλήλων του ή και εργολάβων του, είχε αρχίσει να επεμβαίνει αυθαίρετα ή και παράνομα ή και χωρίς να νομιμοποιείται σε μέρος του ακινήτου της Ενάγουσας, δηλαδή είχε αρχίσει εργασίες οδοποιίας ή και εκτελούσε εκσκαφές ή και μετακινήσεις χώματος ή και κατασκευές πεζοδρομίων. Λόγω των ενεργειών του Δήμου η Ενάγουσα υπέστη ζημιές και ταλαιπωρία, τις οποίες καθόρισε στο ποσό των €30.000- για την αποκατάσταση ή και επαναφορά ή και επιχωμάτωση του ακινήτου της έτσι ώστε να έρθει στην πρωτέρα κατάσταση και €600- μηνιαίως από 01/06/2009 για την απώλεια χρήσης ή και κυριότητας του κτήματος. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό της Ενάγουσας η παράνομη επέμβαση επηρεάζει μέρος ή και όλο το εμβαδόν του ακινήτου και επηρεάζεται κατ' επέκταση η αξιοποίηση του ακινήτου και το μέρος που επηρεάζεται έχει αξία περί τα €70.000-. Υποστηρίζει, η Ενάγουσα, ότι ο Εναγόμενος Δήμος καταχρηστικά και καθ' υπέρβαση των εξουσιών του αλλά και αυθαίρετα και αντινομικά είχε προβεί στη συγκεκριμένη επέμβαση επί του ακινήτου της. Η ίδια είχε διαμαρτυρηθεί στον Εναγόμενο Δήμο σε διάφορες ημερομηνίες και είχε ζητήσει επανειλημμένα να άρουν κάθε επέμβαση στο συγκεκριμένο ακίνητο, πλην όμως ο Εναγόμενος Δήμος αρνήθηκε. Ο Εναγόμενος Δήμος στην Υπεράσπισή του ισχυρίζεται ότι δεν προέβη σε οποιαδήποτε ενέργεια που να συνιστά επέμβαση στο ακίνητο της Ενάγουσας. Προβάλλει τον ισχυρισμό ότι η συγκεκριμένη διαφορά θα έπρεπε να εγερθεί ενώπιον του Διευθυντή Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, έτσι ώστε να διεξαχθεί επίλυση συνοριακής διαφοράς η οποία προαπαιτείται πριν την έγερση της αγωγής. Περαιτέρω ισχυρίζεται, ο Εναγόμενος Δήμος, ότι οι λεπτομέρειες των ζημιών της Ενάγουσας είναι ανυπόστατες και έκδηλα υπερβολικές, ενώ το επίδικο ακίνητο δεν έχει την αξία που η Ενάγουσα ισχυρίζεται. Παράλληλα αρνείται την επέμβαση. Ενώπιον του Δικαστηρίου προς απόδειξη της αξίωσης της Ενάγουσας κλήθηκαν τέσσερις μάρτυρες. Πρώτη έδωσε μαρτυρία η κυρία Βασιλική Πάλμα, Μ.Ε.1, Υπεύθυνη του Κλάδου Εγγραφής Αναγκαστικών Πωλήσεων και Επιβαρύνσεων στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λάρνακας. Κατέθεσε, ως Τεκμήριο 1, Έκθεση λεπτομερειών του ακινήτου, στην οποία Έκθεση αναγράφονται όλες οι λεπτομέρειες που αφορούν το συγκεκριμένο ακίνητο. Εξήγησε ότι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του ακινήτου είναι η Χρυστάλλα Ιεροδιακόνου, η οποία είχε αποκτήσει τη συγκεκριμένη περιουσία δυνάμει δωρεάς με την Δ/1581/
  2. Αντεξεταζόμενη ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε ποιος ήταν ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης πριν την δωρεά του ακινήτου στην Ενάγουσα. Παραδέχθηκε ότι είχε κατατεθεί αίτηση οριοθέτησης του ακινήτου, η αίτηση ΑΧ2358/2008, ημερομηνίας 18/12/2008, η οποία αίτηση αφορούσε την τοποθέτηση του εγγεγραμμένου ορίου του εν λόγω τεμαχίου. Δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο έχει εξεταστεί η συγκεκριμένη αίτηση ή αν είχε γίνει οριοθέτηση των συνόρων του ακινήτου. Εξήγησε ότι συνήθως χρειάζεται χρόνος τριών μέχρι πέντε χρόνων για να διεκπεραιωθεί η εξέταση τέτοιου είδους αιτήσεων. Υποστήριξε ότι δεν είχε υποβληθεί οποιαδήποτε αίτηση επίλυσης συνοριακής διαφοράς, αλλά ούτε και είχε μετατραπεί η αίτηση οριοθέτησης σε αίτηση συνοριακής διαφοράς. Ερωτηθείσα ισχυρίστηκε ότι ακόμα και στην περίπτωση που υπάρχει επέμβαση δεν αποκλείεται το γεγονός να εκδοθεί πιστοποιητικό οριοθέτησης και να διατηρήσει ο αιτητής το δικαίωμα να προωθήσει συνοριακή διαφορά για οποιανδήποτε επέμβαση. Δεύτερος έδωσε μαρτυρία ο κύριος Φίλιππος Ιεροδιακόνου, Μ.Ε.2, του οποίου η γραπτή δήλωση σημειώθηκε ως Τεκμήριο
  3. Στη γραπτή του δήλωση καταγράφει ότι είναι ο σύζυγος της Ενάγουσας και ότι έχει εξουσιοδοτηθεί από αυτήν να δώσει μαρτυρία προς υποστήριξη της απαίτησής της. Σύμφωνα με τους γραπτούς του ισχυρισμούς, η Ενάγουσα διατελεί εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια και κάτοχος του επίδικου ακινήτου από τις 16/10/
  4. Πριν τον Ιούνιο του 2009 ο Εναγόμενος Δήμος, μέσω των αντιπροσώπων ή και των υπαλλήλων του, είχε αρχίσει να επεμβαίνει στο ακίνητο της Ενάγουσας προβαίνοντας σε διάφορες εργασίες που αφορούσαν την κατασκευή δρόμου, με την τοποθέτηση ασφάλτου και την κατασκευή πεζοδρομίων εντός του ακινήτου. Σύμφωνα με την Έκθεση του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού κύριου Μενοίκου, ημερομηνίας 17/09/2009, ενώ το αρχικό εμβαδόν του τεμαχίου ανερχόταν στα 225 τ.μ., μετά την επέμβαση παρέμειναν διαθέσιμα μόνο 80 τ.μ.. Μετά την μετατροπή του ακινήτου σε δημόσιο δρόμο, το ακίνητο ήταν αδύνατον να αξιοποιηθεί και δεν μπορούσε να γίνει οποιαδήποτε εκμετάλλευση. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό του, ο ίδιος είχε επισκεφθεί το Δημαρχείο Αθηαίνου επανειλημμένα και είχε εκφράσει την αντίδρασή του για την επέμβαση χωρίς όμως αποτέλεσμα. Αντίθετα, ο Εναγόμενος Δήμος συνέχισε να επεμβαίνει στο ακίνητο της Ενάγουσας. Τον Μάιο του 2011, μετά την καταχώρηση της υπό κρίση αγωγής, ο Εναγόμενος Δήμος είχε αφαιρέσει μέρος του πεζοδρομίου και της ασφάλτου που είχε κατασκευάσει, ενώ παράλληλα είχε τοποθετήσει μεταλλικούς στύλους για να σταματήσει τη διέλευση των αυτοκινήτων. Όμως, παρά τη συγκεκριμένη προσπάθεια, ο Εναγόμενος Δήμος μέχρι και σήμερα συνεχίζει να επεμβαίνει στο ακίνητο της Ενάγουσας γιατί έχει παραμείνει μέρος του πεζοδρομίου και της ασφάλτου. Οι συγκεκριμένες εργασίες επιβεβαιώνονται και από επιστολή του Επαρχιακού Μηχανικού Δημοσίων Έργων Λάρνακας, κύριου Θάσου Χριστοφίδη, ο οποίος καταγράφει ότι οι εργασίες πλακόστρωσης πεζοδρομίων είχαν γίνει από εργολάβο στα πλαίσια συμβολαίου που του είχε ανατεθεί από τους Εναγόμενους και ότι τα δημόσια έργα είχαν εμπλακεί μόνο στον ποιοτικό έλεγχο των εργασιών. Καταλήγει, ότι η συγκεκριμένη επέμβαση έχει προκαλέσει στην Ενάγουσα οικονομική ζημιά γιατί έχει επηρεαστεί αρνητικά το ακίνητο και θα χρειαστούν έξοδα για την επαναφορά του στην πρωτέρα κατάσταση. Ο κύριος Ιεροδιακόνου κατέθεσε, ως Τεκμήριο 3, την εξουσιοδότηση που του είχε παραχωρήσει η Ενάγουσα. Κατέθεσε, ως Τεκμήρια 4 και 5, δύο Εκθέσεις του Αγρονόμου κύριου Μενοίκου και, ως Τεκμήριο 6, την επιστολή ημερομηνίας 02/05/
  5. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι είχε υπολογίσει ότι θα φύτευε ελιές στο συγκεκριμένο ακίνητο και ότι θα το εκμεταλλευόταν για γεωργικούς σκοπούς. Αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι προηγούμενος ιδιοκτήτης του τεμαχίου ήταν η αδελφή της γυναίκας του και είχε δωρίσει το συγκεκριμένο ακίνητο στη σύζυγό του. Όταν το ακίνητο είχε περιέλθει στην κατοχή τους, ήταν η θέση του, δεν υπήρχε πέρασμα. Ισχυρίστηκε ότι οι εργασίες του Δήμου είχαν ξεκινήσει το 2009 και είχαν τελειώσει το
  6. Ερωτηθείς υποστήριξε ότι ο επιστάτης των Δημοσίων Έργων, ο οποίος ήταν γνωστός του, τον είχε ενημερώσει ότι οι εργασίες είχαν διεκπεραιωθεί από τον Δήμο Αθηαίνου. Μόλις ο ίδιος είχε δει τις εργασίες που είχαν γίνει, ήτοι τον δρόμο τελειωμένο, είχε επισκεφθεί το Δημαρχείο για να εκφράσει το παράπονό του και για να τους προσφέρει προς αγορά το συγκεκριμένο ακίνητο. Σε ερώτηση που του τέθηκε, ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος δεν γνώριζε κατά πόσο εμπλεκόταν το Τμήμα Δημοσίων Έργων στις συγκεκριμένες εργασίες. Εξήγησε ότι αυτό που είχε γίνει ήταν ένας δρόμος ο οποίος συνδέετο με τους άλλους δρόμους μέσα στην Αθηαίνου. Ήταν η θέση του ότι είχαν κατασκευάσει πλακόστρωτα με κόκκινο τούβλο και είχαν αφήσει στον ίδιο, από τη γη του, μόνο 80 τ.μ.. Επέμενε στη θέση του ότι ο ίδιος είχε διαπιστώσει την επέμβαση, γιατί ήξερε πόσο ήταν το χωράφι του από τον τίτλο ιδιοκτησίας, γι' αυτό και ακολούθως ο Δήμος είχε αφαιρέσει μέρος της ασφάλτου και του πεζοδρομίου. Όταν είδε ότι ο Δήμος είχε αφαιρέσει μέρος της ασφάλτου και του πεζοδρομίου είχε καταγγείλει το γεγονός στην Αστυνομία. Κατέληξε, ότι ο ίδιος βασιζόμενος στα όσα του είχαν αναφερθεί από το Κτηματολόγιο, είχε καταλήξει ότι είχε γίνει επέμβαση στην ακίνητη ιδιοκτησία της γυναίκας του, η οποία επέμβαση θα πρέπει να αρθεί για να μπορέσει ο ίδιος να εκμεταλλευθεί το συγκεκριμένο ακίνητο. Μαρτυρία δόθηκε και από τον κύριο Παναγιώτη Μενοίκου, Μ.Ε.3, ο οποίος είναι διπλωματούχος Αγρονόμος και Τοπογράφος Μηχανικός και ασκεί το επάγγελμα του ιδιώτη Τοπογράφου Μηχανικού. Είναι κάτοχος άδειας του ΕΤΕΚ και εγγεγραμμένος στο Μητρώο Χωρομετρών. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του είχε κληθεί τον Ιούνιο του 2009 από την ιδιοκτήτρια του επίδικου τεμαχίου, μέσω δικηγορικού γραφείου, να διενεργήσει έρευνα και να συντάξει έκθεση αναφορικά με ενδεχόμενη επέμβαση στο υπό αναφορά τεμάχιο. Αναγνώρισε, στο Τεκμήριο 4, την Έκθεση που είχε συντάξει τον Σεπτέμβριο του 2009, την οποία και είχε παραδώσει στους δικηγόρους της Ενάγουσας. Εξήγησε ότι για να καταλήξει σε πόρισμα είχε επισκεφθεί το επίδικο τεμάχιο και είχε προβεί σε μετρήσεις και αποτύπωση της επί τόπου καταστάσεως. Είχε καταλήξει ότι το συγκεκριμένο τεμάχιο τύγχανε σοβαρού επηρεασμού από κατασκευαστικά έργα που είχαν γίνει παράνομα και χωρίς την συγκατάθεση του ιδιοκτήτη με αποτέλεσμα να στερούν από το τεμάχιο ένα σοβαρό μέρος του εμβαδού του αφού από τα 225 τ.μ. είχαν παραμείνει διαθέσιμα μόνο 80 τ.μ.. Στην Έκθεσή του είχε επισυνάψει τέσσερα σχέδια, στα οποία παρουσίαζε την επί τόπου κατάσταση. Εξήγησε ότι στο σχέδιο που αριθμείται με τον αριθμό 1, το κίτρινο χρώμα παρουσιάζει το εγγεγραμμένο σύνορο με βάση το επίσημο κτηματολογικό σχέδιο. Η μαύρη διαγράμμιση, δικτύωση, υποδήλωνε το υφιστάμενο πλακόστρωτο, πεζοδρόμιο, όπως ήταν κατασκευασμένο την ημέρα που ο ίδιος είχε επισκεφθεί το τεμάχιο. Με το κόκκινο χρώμα είχε σημειωθεί το προτεινόμενο σύνορο, το οποίο συνιστά το όριο του δρόμου και ταυτίζεται με τη ρυμοτομική γραμμή. Ο χώρος που εναπομένει και χωρίζεται από την κόκκινη γραμμή και το νότιο σύνορο εκτείνεται στα 80 μέτρα. Το σχέδιο με αριθμό 3 και το σχέδιο με αριθμό 2 συνιστούσαν τη δορυφορική εικόνα της κατάστασης. Το σχέδιο 4 είναι αντίγραφο του επίσημου κτηματικού σχεδίου πάνω στο οποίο σχεδιάστηκε ο επηρεασμός του συγκεκριμένου τεμαχίου. Με κίτρινο χρώμα φαίνεται η γη την οποία κατέλαβε ο κατασκευασμένος δρόμος και περιλαμβάνονται ασφαλτικά οδοστρώματα και πεζοδρόμια. Αναγνώρισε στο Τεκμήριο 5 τη νέα Έκθεση που είχε ετοιμάσει στις 15/01/
  7. Ισχυρίστηκε ότι είχε προκύψει ανάγκη για ετοιμασία δεύτερης Έκθεσης, λόγω του ότι είχε κληθεί να δώσει μαρτυρία στο Δικαστήριο. Οι υποψίες που είχε ότι πιθανόν να υπήρχε διαφοροποίηση της επί τόπου κατάστασης είχαν επαληθευθεί. Με αναφορά στο σχέδιο 2 της συγκεκριμένης Έκθεσης εξήγησε ότι η μπλε αξονική γραμμή δεικνύει το σύνορο, όπως είχε καταχωριστεί στο Μητρώο του Κτηματολογίου μετά την αίτηση ΑΧ23/
  8. Η διχτυωτή διαγράμμιση που δεικνύεται με μαύρο χρώμα σημειώνει τα υφιστάμενα πεζοδρόμια και η διαγράμμιση με ήπιες γραμμές καταδεικνύει την υφιστάμενη άσφαλτο, ενώ η πράσινη διαγράμμιση καταδεικνύει το πεζοδρόμιο το οποίο είχε αφαιρεθεί. Υποστήριξε ότι στην πρώτη επίσκεψη υπήρχε χώρος μεταξύ του πεζοδρομίου και του ασφαλτοστρώματος. Σήμερα έχει εναπομείνει μόνο μια στενή λωρίδα ασφάλτου, η οποία συνεχίζει να επεμβαίνει στο επίδικο τεμάχιο. Όσον αφορά το πεζοδρόμιο επί της κυρίας οδού, στα βόρεια του τεμαχίου, δεν υπήρχε οποιαδήποτε αλλοίωση και η επέμβαση συνεχίζει να υπάρχει. Κατέληξε, ότι δεν έχουν αρθεί ολοκληρωτικά οι επεμβάσεις. Ήταν η θέση του ότι για να δώσει ολοκληρωμένη εικόνα είχε βγάλει και φωτογραφίες στις 15/01/2014 αλλά και δορυφορικός εικόνες. Υπέδειξε ότι στη φωτογραφία την τελευταία, ημερομηνίας 15/11/2003, διαπιστώνεται ότι δεν υπήρχε πλακόστρωτο ή πεζοδρόμιο. Στη φωτογραφία ημερομηνίας 07/07/2007 είχε διανοιχθεί σύνδεση, χωρίς οποιαδήποτε κατασκευαστικά έργα, από νότια προς βόρεια, ενώ στη φωτογραφία 21/06/2008 είχε γίνει επάλειψη του δρόμου με πρέμιξ, στη φωτογραφία 19/05/2009 φαίνονται να είχαν γίνει κατασκευαστικά έργα σε όλη την πρόσοψη, βόρεια και ανατολικά του τεμαχίου επηρεάζοντάς το, ενώ στη φωτογραφία 07/05/2012 φαίνεται αφαιρεμένο μέρος του ασφαλτικού οδοστρώματος και του πεζοδρομίου. Υποστήριξε ότι με την αφαίρεση του πλακόστρωτου πεζοδρομίου και του ασφαλτικού οδοστρώματος ο Δήμος είχε τοποθετήσει μικρούς πασσάλους, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει πιθανότητα διακίνησης οχημάτων από βόρεια προς νότια. Κατέθεσε, ως Τεκμήριο 7, το τιμολόγιο και την απόδειξη που είχε εκδώσει σε σχέση με τη χρέωσή του για την πρώτη Έκθεση και ως Τεκμήριο 8 τιμολόγιο που αφορά τη χρέωση για την κατάρτιση της δεύτερης Έκθεσης. Αντεξεταζόμενος υποστήριξε ότι ασκεί το επάγγελμα από το 1990 και έχει χειριστεί αρκετές υποθέσεις που αφορούν παράνομες επεμβάσεις. Εξήγησε ότι η συγκεκριμένη εργασία είχε διενεργηθεί με την αξιοποίηση των δεολυτικών δεκτών, ήτοι GPS- Global Positioning System, έτσι ώστε να αποτυπωθεί η επί τόπου κατάσταση και να γίνουν οι μετρήσεις με ακρίβεια. Ερωτηθείς ανέφερε ότι είχε ετοιμάσει τόσο τα σχέδια καθώς και τις Εκθέσεις ο ίδιος, πλην όμως επί του πεδίου είχε χρησιμοποιήσει τη βοήθεια προσωπικού του γραφείου του. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι και οι δύο εργασίες αφορούσαν το ίδιο αντικείμενο, πλην όμως κατά τη δεύτερη επίσκεψη είχε προβεί σε μια πολύ πιο τεκμηριωμένη και ολοκληρωμένη εργασία. Ερωτηθείς ανέφερε ότι δεν ήταν γνώστης του γεγονότος ποιος είχε διενεργήσει τις συγκεκριμένες εργασίες. Όσον αφορά την επίσημη οριοθέτηση του κτήματος, ήταν ο ισχυρισμός του ότι δεν είχε στα χέρια του την επίσημη οριοθέτηση του Κτηματολογίου. Ήταν η θέση του ότι οι διαφορές που είχαν εντοπιστεί στο εμβαδόν του συγκεκριμένου ακινήτου ήταν ουσιώδεις και δεν ήταν αμελητέες. Παραδέχθηκε ότι στο Τεκμήριο 4 το εμβαδό καταγράφεται στα 225τ.μ. ενώ στο Τεκμήριο 5 στα 242τ.μ.. Επίσης παραδέχθηκε ότι δεν είχε στα χέρια του την επίσημη οριοθέτηση του Κτηματολογίου και εξήγησε ότι το εμβαδό που καταγράφεται από το Κτηματολόγιο δεν είναι δεσμευτικό και επιδέχεται τροποποιήσεις γι' αυτό και το Τμήμα Κτηματολογίου αποδέχεται αιτήσεις για εμβαδομέτρηση. Όσον αφορά την εργασία που είχε διεκπεραιώσει το 2009, εξήγησε ότι είχε στηριχθεί στο Επίσημο Κτηματικό Σχέδιο και είχε δει με τα μάτια του την επέμβαση που υπήρχε στο κτήμα, η οποία επέμβαση υπάρχει και σήμερα, όπως διαφαίνεται και από τις φωτογραφίες που είχε λάβει στις 15/01/
  9. Ερωτηθείς υποστήριξε ότι εάν υπήρχε οποιαδήποτε συγκατάθεση από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη, ήτοι αν υπήρχε δικαίωμα διόδου, τότε αυτό θα δέσμευε τον νέο ιδιοκτήτη. Πλην όμως, δεν γνώριζε κατά πόσο υπήρχε μια τέτοια δέσμευση. Παραδέχθηκε ότι στην περιοχή υφίσταται οδικό δίκτυο το οποίο για να συμπληρωθεί, σε κάποια φάση, θα χρειαστεί να γίνει επέμβαση στο υπό εξέταση τεμάχιο. Επίσης παραδέχθηκε ότι αφού έχει γίνει μερική άρση της επέμβασης το διαθέσιμο μέρος του τεμαχίου θα αυξηθεί. Κατά τη δική του άποψη είχε γίνει προσωρινή άρση της επέμβασης, η οποία θα επαναληφθεί και επίσης ισχυρίστηκε ότι η άρση όλων των επεμβάσεων είναι ανεδαφική. Υποστήριξε ότι το σημαντικό ήταν κατά πόσο υπήρχε επέμβαση στο ακίνητο και όχι η έκτασή της γιατί το μέγεθος μπορεί να αλλοιωθεί. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό του, ο ίδιος είχε αποταθεί στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, πλην όμως δεν είχε διασφαλίσει οποιαδήποτε άδεια που να νομιμοποιεί τα έργα που είχαν γίνει. Ερωτηθείς ανέφερε ότι σύμφωνα με τον περί Οδών και Οικοδομών Νόμο, ο οποίος προβλέπει τη διαδικασία κατασκευής δρόμων, αρμόδια αρχή για την κατασκευή τέτοιου είδους εργασιών είναι ο Δήμος Αθηαίνου, ο οποίος όφειλε να γνωρίζει ότι οι συγκεκριμένες εργασίες είχαν διεξαχθεί παράνομα και χωρίς άδεια. Δεν γνώριζε, όμως, ποιος είχε κατασκευάσει τα έργα. Τελευταίος έδωσε μαρτυρία ο κύριος Γεώργιος Καρεκλάς, Μ.Ε.4, ο οποίος είναι Ανώτερος Εκτελεστικός Μηχανικός στο Τμήμα Δημοσίων Έργων με έδρα τα Κεντρικά Γραφεία Λευκωσίας. Κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν στο Επαρχιακό Γραφείο Δημοσίων Έργων στη Λάρνακα. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό του, ο ίδιος είχε εργαστεί στα έργα που είχαν εκτελεστεί στη Λεωφόρο Γρίβα Διγενή στην Αθηαίνου, που είναι ο δρόμος μπροστά από το επίμαχο τεμάχιο. Ήταν ο επιβλέπον μηχανικός της όλης εργασίας, η οποία εργασία είχε εκτελεστεί εργολαβικά από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο του
  10. Οι εργασίες που είχαν εκτελεστεί αφορούσαν την κατασκευή πεζοδρομίων στη Λεωφόρο Γρίβα Διγενή στην Αθηαίνου, ο οποίος δρόμος εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Τμήματος Δημοσίων Έργων. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό του, εξετάζοντας το πρόβλημα που προέκυψε με το επίμαχο τεμάχιο, το οποίο είναι γωνιακό και έχει πρόσοψη σε δύο δρόμους, είχε διαπιστώσει ότι ο ένας δρόμος που εφάπτεται του τεμαχίου, ήτοι η Λεωφόρος Γρίβα Διγενή, εμπίπτει στην αρμοδιότητα των Δημοσίων ΄Εργων, ενώ ο κάθετος δρόμος, που είναι η οδός Ζαννέτου Κούλλουρου, εμπίπτει στις αρμοδιότητες του Δήμου Αθηαίνου. Κατέθεσε, ως Τεκμήριο 9, τοπογραφικό σχέδιο το οποίο υποστήριζε τους ισχυρισμούς του. Ανέφερε ότι το 2007 ο Δήμος Αθηαίνου είχε προκηρύξει μια προσφορά για την ασφαλτόστρωση αρκετών δρόμων εντός της κοινότητας. Λόγω του ότι ο Δήμος Αθηαίνου δεν ήταν επανδρωμένος με έμπειρο προσωπικό, είχε ζητήσει από το Τμήμα Δημοσίων Έργων να επιβλέψει την ορθή και ποιοτική εκτέλεση των ασφαλτοστρώσεων. Ο ίδιος προσωπικά είχε αναλάβει την ευθύνη και την επίβλεψη των συγκεκριμένων εργασιών. Η ασφαλτόστρωση και η διαπλάτυνση της οδού Ζαννέτου Κούλλουρου κατέληγε στο σημείο ένωσής της με τη Λεωφόρο Γρίβα Διγενή, όπου βρίσκεται το επίδικο ακίνητο. Ο συγκεκριμένος δρόμος για χρόνια ήταν χωματόδρομος και ο Δήμος Αθηαίνου είχε αποφασίσει την ασφαλτόστρωσή του για διευκόλυνση της διακίνησης των κατοίκων της κοινότητας. Με τη διεκπεραίωση της συγκεκριμένης εργασίας, το Τμήμα Δημοσίων Έργων είχε προχωρήσει στην προκήρυξη προσφοράς για την κατασκευή πεζοδρομίων, τα οποία και κατασκευάστηκαν στις δύο πλευρές του εν λόγω τεμαχίου. Ερωτηθείς κατά πόσο υπήρξε συγκατάθεση της ιδιοκτήτριας για τις συγκεκριμένες εργασίες, ήταν ο ισχυρισμός του ότι δεν είχε ληφθεί η συγκατάθεσή της πρώτον, γιατί ο δρόμος λειτουργούσε εν πάση περιπτώσει ως χωματόδρομος, δεύτερον, ιδιοκτήτρια του εν λόγω τεμαχίου κατά τη συγκεκριμένη περίοδο ήταν η αδελφή της σημερινής ιδιοκτήτριας και κατοικούσε στην Αυστραλία και τρίτον, ο Δήμος Αθηαίνου είχε λάβει απόφαση να ασφαλτοστρώσει τον εν λόγω δρόμο προσβλέποντας στην κατασκευή ενός βελτιωτικού έργου για την κοινότητα. Υποστήριξε ότι η οποιαδήποτε αναγκαία συγκατάθεση από τον ιδιοκτήτη θα έπρεπε να είχε ληφθεί από τον Δήμο Αθηαίνου. Εξήγησε ότι τα συγκεκριμένα έργα αφορούσαν κατασκευή πεζοδρομίων σε δρόμο που ενέπιπτε στην αρμοδιότητα του Τμήματος Δημοσίων Έργων και είθισται, εκεί όπου οι δρόμοι στην αρμοδιότητα του Τμήματος Δημοσίων Έργων συμπίπτουν με τους δρόμους στην αρμοδιότητα άλλων υπηρεσιών, το Τμήμα Δημοσίων Έργων προχωρά στην κατασκευή των έργων δέκα με δεκαπέντε μέτρα εντός της παρόδου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Τμήμα Δημοσίων Έργων είχε βρει τη συμβολή των δύο δρόμων στο επίμαχο τεμάχιο ασφαλτοστρωμένη και γι' αυτό είχε προχωρήσει με την κατασκευή των πεζοδρομίων στον κύριο δρόμο και στην πάροδο σε μήκος δέκα με δεκαπέντε μέτρα. Τα πεζοδρόμια στην οδό Ζανέττου Κούλλουρου είχαν κατασκευαστεί από τον Δήμο Αθηαίνου μετά από πάροδο χρόνου. Όσον αφορά τις κατεδαφίσεις των ασφαλτοστρώσεων και των πεζοδρομίων που επέβαιναν εντός του συγκεκριμένου τεμαχίου, ήταν ο ισχυρισμός του ότι είχαν κατεδαφιστεί από συνεργεία του Δήμου Αθηαίνου. Αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι ο ιδιοκτήτης του εν λόγω τεμαχίου κατά τον χρόνο κατασκευής της ασφάλτου και των πεζοδρομίων βρισκόταν στην Αυστραλία. Εξήγησε ότι σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να γίνει έρευνα μέσω Κτηματολογίου για τη διερεύνηση και τη διαπίστωση του ιδιοκτήτη. Επειδή, όμως, η κοινότητα Αθηαίνου είναι μια μικρή κοινότητα, ήταν γνωστή η ιδιοκτήτρια και ότι αυτή βρισκόταν στο εξωτερικό. Προφανώς, ο Δήμος δεν είχε φροντίσει για την εξασφάλιση της οποιασδήποτε συγκατάθεσης. Ερωτηθείς για το τοπικό σχέδιο ήταν η θέση του ότι ο συγκεκριμένος δρόμος λειτουργούσε ως χωματόδρομος και σε αυτήν την περίπτωση ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου δεν έχανε τα δικαιώματά του. Υποστήριξε, ότι θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι στην πρόσοψη του τεμαχίου είχαν γίνει δύο εργασίες, η μια ήταν η ασφαλτόστρωση που διαπέρασε από την οδό Ζαννέτου Κούλλουρου και είχε φθάσει μέχρι την Λεωφόρο Γρίβα Διγενή, η οποία εργασία είχε εκτελεστεί από το Δήμο Αθηαίνου και στη συνέχεια είχαν γίνει τα πεζοδρόμια από το Τμήμα Δημοσίων Έργων τόσο στην πρόσοψη επί της οδού Γρίβα Διγενή όσο και στην παράπλευρη πλευρά προς την Ζαννέτου Κούλλουρου. Η κατεδάφιση των πεζοδρομίων και της ασφάλτου, η οποία είχε γίνει από το Δήμο Αθηαίνου, αφορούσε τις κατασκευές στην οδό Ζαννέτου Κούλλουρου. Για τα πεζοδρόμια στην πρόσοψη του τεμαχίου, επί της Γρίβα Διγενή, δεν υπήρχε οποιαδήποτε απαίτηση εκ μέρους του ιδιοκτήτη για κατεδάφισή τους. Ερωτηθείς επέμενε ότι η κύρια επέμβαση εντός του συγκεκριμένου τεμαχίου μέχρι τη Λεωφόρο Γρίβα Διγενή είχε γίνει πρώτιστα από το Δήμο Αθηαίνου με την κατασκευή των ασφαλτοστρώσεων, οι οποίες είχαν διασχίσει το τεμάχιο και είχαν ενώσει την οδό Ζαννέτου Κούλλουρου με τη Λεωφόρο Γρίβα Διγενή. Το Τμήμα Δημοσίων Έργων στη συνέχεια είχε προχωρήσει στην κατασκευή των πεζοδρομίων σε μια λωρίδα γης εντός του τεμαχίου. Ήταν η θέση του ότι από τη στιγμή που είχε γίνει η πρώτη επέμβαση εντός του τεμαχίου με τις ασφαλτοστρώσεις το Τμήμα Δημοσίων Έργων είχε θεωρήσει ότι θα έπρεπε πλέον να κατασκευαστούν τα πεζοδρόμια στη συγκεκριμένη λωρίδα γης. Ερωτηθείς ανέφερε ότι είχαν αφαιρεθεί οι κατασκευές που αφορούσαν το μέρος του πεζοδρομίου και της ασφάλτου επί της οδού Ζαννέτου Κούλλουρου, όχι όμως τα πεζοδρόμια στην Λεωφόρο Γρίβα Διγενή, για τα οποία η Ενάγουσα δεν απαίτησε την κατεδάφισή τους. Το μέρος που έχει απομείνει αφορά την πρόσοψη του συγκεκριμένου ακινήτου. Μαρτυρία για τον Εναγόμενο Δήμο δόθηκε από την κυρία Νατάσα Καρούσιου, Μ.Υ.1, Δημοτική Γραμματέα στο Δήμο Αθηαίνου, της οποίας η γραπτή δήλωση σημειώθηκε ως Τεκμήριο
  11. Σύμφωνα με τη γραπτή της δήλωση, το επίδικο ακίνητο έχει τριγωνικό σχήμα και πρόσοψη στο δρόμο γύρω στα 33 μέτρα. Χαρακτηριστικό του είναι το μικρό εμβαδόν του, το στενόμακρο σχήμα του, αλλά και η ζώνη στην οποία εμπίπτει, ήτοι η οικιστική, τα οποία χαρακτηριστικά του δίδουν ελάχιστες έως μηδαμινές δυνατότητες αξιοποίησης. Το Τοπικό Σχέδιο καθώς και ο υφιστάμενος πολεοδομικός σχεδιασμός στερούν από το συγκεκριμένο τεμάχιο οποιαδήποτε μορφή ανάπτυξης. Μόνο οι ιδιοκτήτες γειτονικών τεμαχίων θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν το συγκεκριμένο τεμάχιο με σκοπό την επέκταση της δικής τους ιδιοκτησίας. Υποστήριξε ότι η τοποθεσία του εν λόγω ακινήτου είναι μειονεκτική, λόγω του ότι στο συγκεκριμένο σημείο το προτεινόμενο οδικό δίκτυο αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά σε μεγάλο βαθμό το εμβαδόν του υπό εξέταση ακινήτου. Σύμφωνα με το Τοπογραφικό Σχέδιο του Δήμου Αθηαίνου, η Λεωφόρος Γρίβα Διγενή χαρακτηρίζεται ως βασικός συλλεκτήριος δρόμος, δηλαδή συλλέγει και κατανέμει την κυκλοφορία από το υπόλοιπο οδικό δίκτυο σε δρόμους πρωταρχικής σημασίας. Η οδός Ζαννέτου Κούλλουρου χαρακτηρίζεται ως δευτερεύον συλλεκτήριος δρόμος, δηλαδή συλλέγει και κατανέμει την κυκλοφορία σε συλλεκτήριους δρόμους ή δρόμους πρωταρχικής σημασίας. Οπόταν, όπως προκύπτει από το Τοπικό Σχέδιο, το συγκεκριμένο ακίνητο πρόκειται να επηρεαστεί σημαντικά από την υλοποίηση του προτεινόμενου οδικού δικτύου που θα πρέπει να εφαρμοστεί. Όσον αφορά τα γεγονότα, ήταν η θέση της ότι ο Δήμος τον Απρίλιο του 2006 είχε διενεργήσει διαγωνισμό για λήψη προσφορών σε σχέση με ασφαλτοστρώσεις δρόμων στην οικιστική περιοχή του Δήμου Αθηαίνου. Τον Μάιο του 2006 ο Δημοτικός Μηχανικός είχε παρουσιάσει προτεινόμενο κατάλογο των οδών οδικού δικτύου της οικιστικής περιοχής που έχρηζαν ασφαλτόστρωσης. Στα πλαίσια του συγκεκριμένου έργου είχε αποφασιστεί όπως διενεργηθούν και άλλα έργα, μεταξύ αυτών και η ασφαλτόστρωση δρόμου παρά το Καλλινίκιο Δημοτικό Μέγαρο στην οδό Ζαννέτου Κούλλουρου. Στα πλαίσια της σύμβασης για την ασφαλτόστρωση είχαν ανατεθεί εργασίες σε σχέση με την ασφαλτόστρωση και όχι με την πεζοδρομιοποίηση. Η Λεωφόρος Γρίβα Διγενή δεν συμπεριλαμβανόταν στις οδούς όπου θα γινόταν η ασφαλτόστρωση. Κατά το διάστημα 2006 με 2008 δεν είχαν γίνει από τον Δήμο οποιεσδήποτε άλλες συναφείς εργασίες. Το 2008 το Τμήμα Δημοσίων Έργων είχε προβεί σε εργασίες ασφαλτόστρωσης και πεζοδρόμησης επί της Λεωφόρου Γρίβα Διγενή, η οποία εφάπτεται του επίδικου ακινήτου. Ο Δήμος δεν είχε οποιαδήποτε ανάμειξη στις συγκεκριμένες εργασίες ούτε και είχε τον έλεγχο ή την ευθύνη των εργασιών. Η ασφαλτόστρωση μέρους της οδού Ζαννέτου Κούλλουρου καθώς και η πεζοδρομιοποίηση της συγκεκριμένης οδού είχε διενεργηθεί από το Τμήμα Δημοσίων Έργων. Ο Δήμος είχε ενημερωθεί για το παράπονο της ύπαρξης επέμβασης επί του ακινήτου και είχε αποφασίσει να προχωρήσει στην αφαίρεση του τμήματος ασφάλτου και του πεζοδρομίου που είχε τοποθετηθεί από το Τμήμα Δημοσίων Έργων επί της Ζαννέτου Κούλλουρου εντός του ακινήτου. Η συγκεκριμένη εργασία είχε διενεργηθεί με τη συναντίληψη ότι η Ενάγουσα δεν θα είχε άλλη απαίτηση εναντίον του Δήμου. Από το αρχείο του Δήμου είχε διαπιστωθεί ότι η αρχική ιδιοκτήτρια είχε παράσχει συγκατάθεση για να χρησιμοποιείται ο χωμάτινος δρόμος από το ευρύ κοινό για την εξυπηρέτησή του. Αντεξεταζόμενη παραδέχθηκε ότι κάποιοι δρόμοι εμπίπτουν στην ευθύνη του κράτους και κάποιοι άλλοι στην ευθύνη του Δήμου. Αρνήθηκε την υποβολή ότι είχε γίνει προσπάθεια να συνδεθεί η Λεωφόρος Γρίβα Διγενή με την οδό Ζαννέτου Κούλλουρου. Εξήγησε ότι η οδός Γρίβα Διγενή είναι δρόμος υπό την ευθύνη των Δημοσίων Έργων γιατί συνιστά κύριο οδικό δίκτυο, ενώ η Ζαννέτου Κούλλουρου είναι υπό την ευθύνη του Δήμου, εξ ου και το 2006 η ασφαλτόστρωσή της είχε γίνει από το Δήμο Αθηαίνου. Ερωτηθείσα ανέφερε ότι προς διευθέτηση του συγκεκριμένου παραπόνου, ο Δήμος Αθηαίνου είχε αφαιρέσει μέρος του πεζοδρομίου. Το Δημοτικό Συμβούλιο, παρόλο που δεν ήταν υπεύθυνο για τις εργασίες που είχαν οδηγήσει στην εν λόγω επέμβαση, είχε αφαιρέσει τμήμα της ασφάλτου επί του ακινήτου με δικά του έξοδα και με σκοπό την επαναφορά του στην πρωτέρα κατάσταση χωρίς να ελέγξει κατά πόσο στην πραγματικότητα υπήρχε επέμβαση. Απ' ότι η ίδια γνώριζε είχε αρθεί ολοκληρωτικά η οποιαδήποτε επέμβαση. Ερωτηθείσα ανέφερε ότι πράγματι είχαν τοποθετηθεί μικροί πάσσαλοι από τον Δήμο για να αρθεί η χρήση του ακινήτου από διενερχόμενα οχήματα. Λόγω της θέσης της γνώριζε ότι η Ενάγουσα είχε προβεί σε παραστάσεις και προτάσεις προς τον Δήμο για την πώληση του συγκεκριμένου ακινήτου στον Δήμο σε μια προσπάθεια εξώδικης ρύθμισης. Ο Δήμος, όμως, ποτέ δεν είχε συμφωνήσει για την αγορά του ακινήτου ενόψει του ότι η υπόθεση βρισκόταν ενώπιον Δικαστηρίου. Επέμενε στη θέση της ότι με βάση τα δεδομένα του ακινήτου το συγκεκριμένο ακίνητο δεν μπορεί να αξιοποιηθεί αφού θα επιβληθούν όροι ρυμοτομίας σύμφωνα και με την νομοθεσία. Παραδέχθηκε, παράλληλα, ότι μπορεί να παραμείνει το ακίνητο ως χωράφι. Επέμενε στη θέση της ότι η όποια επέμβαση είχε αρθεί από τις 17/06/2010 μετά από απόφαση του Δήμου να προβεί σε εργασίες προς ικανοποίηση του παραπόνου. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας είχαν προβεί και οι δύο πλευρές στα ακόλουθα παραδεκτά γεγονότα: Ότι δεν είχε γίνει αίτηση για επίλυση συνοριακής διαφοράς και ότι το αποτέλεσμα της οριοθέτησης της χωρομετρίας είχε προκύψει μετά την καταχώρηση της υπό κρίση αγωγής. Προς υποστήριξη των εκατέρωθεν θέσεων καταχωρίστηκαν εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις και από τους δυο συνηγόρους. Το περιεχόμενο και των δυο γραπτών αγορεύσεων είναι υπόψη του Δικαστηρίου και θα κάνει αναφορά σε αυτό όπου το κρίνει απαραίτητο. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ Η υπό κρίση υπόθεση θα αποφασιστεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων και σύμφωνα με την κρατούσα νομολογία, ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v. Μανώλη

(1995)1 Α.Α.Δ. 207 και Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506), η δε επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (βλ. Χάρης Χρίστου v. Ευγενία Khoreva
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 455 και Mossa Mohamed Mustafa v. Ανδρέα Κακουρή κ.α.
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Demil Imports Exports v. Ζήνων Κωνσταντινίδης
(2011)1 (Α) Α.Α.Δ. 462: «Στις αστικές υποθέσεις όπως η παρούσα, η απόδειξη κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ενώ το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των εναγόντων, να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους για την αξίωση τους. Η απόσειση του βάρους αυτού, συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη. Στην υπόθεση Μαρσέλ (πιο πάνω) λέχθηκε ότι «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη, εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και εάν η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη, εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Phipson on Evidence, 14th Edition, par.4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614.)». Στην πρόσφατη απόφαση Χρυσάνθη Χρυσάνθου από το Πελένδρι και Σταύρος Φραντζή από τη Λεμεσό υπό την ιδιότητά τους ως διαχειριστές της περιουσίας του αποβιώσαντος Μάριου Χρίστου Φραντζή ν. Ανδρέα Φραντζή από τη Λεμεσό ανήλικου δια της μητρός και πλησιέστερης συγγενούς και φίλης του Δέσπως Χρυσάνθου,
(2010)1(Β) Α.Α.Δ. 1295, στη σελ. 1305 καταγράφηκαν τα ακόλουθα: «Το βάρος του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, όπως έχει διαχρονικά αποφασιστεί, το φέρει στην πολιτική δίκη κατά κανόνα ο ενάγων και αποσείεται όταν ικανοποιήσει το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του είναι πιο πιθανή παρά όχι. (δέστε Μπούλος Μαρσέλ κ.ά. ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, Αθανασίου ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614, Baloise Insurance Co. Ltd v. Κατωμονιάτη
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275 και Κυριάκος Σοφοκλέους ν. Γιώτας Κυριάκου, Έφεση αρ. 7/08, ημερ. 18.5.2010). Αρχίζοντας από την κα Πάλμα, Μ.Ε.1, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η μαρτυρία της είχε προκύψει από την εκτέλεση των καθηκόντων της. Δεν είχε κανένα λόγο να πει ψέματα στο Δικαστήριο και απλά είχε ενημερώσει το Δικαστήριο αναφορικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς του επίδικου ακινήτου. Ο σύζυγος της Ενάγουσας, ο κύριος Ιεροδιακόνου, Μ.Ε.2, προσπάθησε να μεταφέρει το ιστορικό της διαφοράς χωρίς όμως μεγάλη επιτυχία αφού στην πραγματικότητα δεν γνώριζε τί γινόταν γιατί δεν περνούσε τακτικά από το συγκεκριμένο τεμάχιο και για την κατ' ισχυρισμό επέμβαση είχε ενημερωθεί από κάποιο φίλο του πολιτικό μηχανικό της Κυβέρνησης. Ακολούθως, είχε αναφέρει ότι είχε πληροφορηθεί για την επέμβαση από το Κτηματολόγιο. Όμως, δεν μπορούσε να διαφωτίσει το Δικαστήριο σε μεγάλο βαθμό αφού η γνώση του προερχόταν από τα όσα είχαν αποκαλυφθεί από τον τοπογράφο, κύριο Μενοίκου, τον οποίο δεν είχε γνωρίσει. Άξιο απορίας είναι και το γεγονός της καταγγελίας του στην Αστυνομία όταν διαπίστωσε την αφαίρεση της ασφαλτόστρωσης. Προφανώς θεώρησε ότι λιγόστευαν με αυτό τον τρόπο οι πιθανότητές του για αποκόμιση κέρδους αφού στο τέλος της αντεξέτασής του είχε παραδεχθεί ότι ήθελε αποζημίωση. Εν πάση περιπτώσει, λόγο και της ηλικίας του, ήταν ηλικιωμένος, η σκέψη του κυριαρχείτο από την επιθυμία του για αποζημίωση. Καθοριστική για τα επίδικα θέματα ήταν η μαρτυρία του κύριου Μενοίκου, Μ.Ε.3, τοπογράφου στο επάγγελμα. Η μαρτυρία του συγκεκριμένου μάρτυρα θα πρέπει να θεωρηθεί και να κριθεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα. Οι αρχές με βάση τις οποίες ένα Δικαστήριο προσεγγίζει τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων είναι καλά γνωστές. Αναφορικά με τον τρόπο προσέγγισης της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων και γενικά τον τρόπο χειρισμού της μαρτυρίας τους, σχετικές είναι, μεταξύ άλλων, οι υποθέσεις Θεοσκέπαστη Φάρμ ν. Δημοκρατίας
(1990)1 Α.Α.Δ. 984, σελ.988, Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746, σελ.750-751, Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 298, σελ.290, Ψάλτης ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 113, Νικολάου ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 841 και Will's Principles of Circumstantial Evidence, 7η έκδοση, σελ.216. Υπενθυμίζω ότι το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υιοθετήσει τις απόψεις ενός εμπειρογνώμονα, ακόμη και αν αυτές παραμείνουν χωρίς αντεξέταση. Η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων προσφέρεται στο Δικαστήριο με σκοπό την παρουσίαση της επιστημονικής βάσης πάνω στην οποία οι επιστήμονες εργάστηκαν, ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα. Τα συμπεράσματα αυτά είναι που θα αποτελέσουν την ανεξάρτητη κρίση του Δικαστηρίου με βάση τα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί μέσα από τη μαρτυρία αφενός, βοηθούμενο όμως από την επιστημονική άποψη των εμπειρογνωμόνων αφετέρου. Το Δικαστήριο μπορεί να υιοθετήσει τη θέση ενός εμπειρογνώμονα είτε στο σύνολό της, είτε εν μέρει, είτε καθόλου, ανάλογα με τα ευρήματά του και την αξιολόγηση της μαρτυρίας του, έχοντας υπόψη ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν κανένα προβάδισμα έναντι άλλων μαρτύρων και η μαρτυρία τους υπόκειται στους ίδιους ακριβώς κανόνες αξιολόγησης, όπως και οι συνήθεις μάρτυρες επί των γεγονότων. Στην Anastassiades v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 97, διευκρινίστηκε ότι οι εμπειρογνώμονες μπορούν να δώσουν μαρτυρία γνώμης, δηλαδή να εκφράσουν τη γνώμη τους πάνω σε υποθετικές καταστάσεις πραγμάτων ή καταστάσεις πραγμάτων που εκλαμβάνονται σαν δεδομένες. Κατά κανόνα η μαρτυρία εμπειρογνώμονα θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα (βλ. R v. Lanfear
(1968)1 All E.R. 683, Anastassiades v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 97, Kouppis v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 361). Ο συγκεκριμένος μάρτυρας είχε διενεργήσει δυο επιτόπιες επισκέψεις. Η πρώτη ήταν το 2009, κατά την οποία και είχε συντάξει την προκαταρτική, όπως την χαρακτήρισε, Έκθεση, Τεκμήριο 4 και η δεύτερη το 2014, κατά την οποία είχε συντάξει την Έκθεση Τεκμήριο
  1. Αποκάλυψε ότι κατά την δεύτερη επίσκεψή του είχε απομείνει μόνο μια στενή λωρίδα ασφάλτου, οπόταν σε κάποιο βαθμό η επέμβαση έχει αρθεί όμως κατά την άποψή του στα βόρεια του τεμαχίου η επέμβαση συνεχίζει να υφίσταται και δεν μπορούσε να θεωρηθεί ως επουσιώδης. Προφανώς δεν είχε ενημερωθεί ότι η Ενάγουσα δεν είχε παράπονο για τα πεζοδρόμια και τις λοιπές εργασίες που είχαν γίνει επί της Λεωφόρου Γρίβα Διγενή. Όμως, δεν μπορούσε να αναφέρει ποιος είχε διενεργήσει τις συγκεκριμένες εργασίες. Επίσης οι εκφρασθείσες θέσεις του, ότι θα χρειαστεί να γίνει στο μέλλον επέμβαση, ότι η άρση της επέμβασης είναι παροδική καθώς και ότι το σημαντικό θέμα ήταν κατά πόσο υπήρχε επέμβαση στο ακίνητο και όχι η έκτασή της γιατί το μέγεθος μπορεί να αλλοιωθεί άφησε το Δικαστήριο με κάποιες αμφιβολίες σε σχέση με την αμεροληψία του. Τις συγκεκριμένες απόψεις δεν μπορώ να τις αποδεχθώ ιδιαίτερα ενόψει του ότι, πρώτον, γιατί είχε διεξαγάγει την εργασία του χωρίς να έχει λάβει την επίσημη οριοθέτηση του Κτηματολογίου, δεύτερον, γιατί δεν γνώριζε ποιος είχε διεξάγει τις εργασίες και, τρίτον, δεν γνώριζε αναφορικά με ποια επέμβαση ήταν το παράπονο της Ενάγουσας. Ο κύριος Καρεκλάς, Μ.Ε.4, Ανώτερος Εκτελεστικός Μηχανικός στο Τμήμα Δημοσίων Έργων προκάλεσε σύγχυση στη θέση της Ενάγουσας, πρώτον, ήταν αντίθετη η θέση του με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 6, που ο Μ.Ε.2 είχε καταθέσει για να υποστηρίξει τη θέση του για επέμβαση και, δεύτερον, λόγω του ότι υποστήριξε ότι δεν υπήρχε απαίτηση εκ μέρους της Ενάγουσας σε σχέση με την εναπομείνασα επέμβαση και ότι η απαίτησή της αφορούσε μέρος του πεζοδρομίου και της ασφάλτου επί της οδού Ζαννέτου Κούλουρου, τα οποία, εν πάση περιπτώσει, είχαν κατεδαφιστεί. Ουσιαστικά ήταν η θέση του ότι το Τμήμα Δημοσίων Έργων ήταν αυτό που είχε κατασκευάσει το πεζοδρόμιο και είχε εκτελέσει τις εργασίες σε έκταση δέκα με δεκαπέντε μέτρα εντός της παρόδου της οδού Ζαννέτου Κούλουρου ως είθισται. Χαρακτηριστική ήταν η απάντησή του σε ερώτηση που του τέθηκε κατά την κυρίως εξέτασή του: «Όλες οι κατεδαφίσεις που επέβαιναν εντός του επίμαχου τεμαχίου είχαν κατεδαφιστεί από το Δήμο Αθηαίνου.». Την ίδια θέση είχε εκφράσει και κατά την αντεξέταση, ότι είχε αφαιρεθεί όλο το μέρος της ασφάλτου και του πεζοδρομίου επί της Ζαννέτου Κούλουρου. Αυτή του όμως η θέση ήταν αντίθετη με την μαρτυρία του Μ.Ε.3, κύριου Μενοίκου, με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να έχει θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου εντελώς αντιφατικές θέσεις με το θέμα του κατά πόσο υπάρχει στο ακίνητο επέμβαση. Ουσιαστικά η μαρτυρία της Μ.Υ.1, κυρίας Καρούσιου, ήταν σε μεγάλο βαθμό σε αρμονία με την μαρτυρία του κύριου Καρεκλά, Μ.Ε.4, ο ποίος είχε αναφέρει ότι η ασφαλτόστρωση από την Ζαννέττου Κούλουρου μέχρι και την Γρηγόρη Αυξεντίου είχε διενεργηθεί από τον Δήμο Αθηαίνου και στη συνέχεια είχε επίσης κατεδαφιστεί από τον Δήμο Αθηαίνου. Οι συγκεκριμένες θέσεις ενισχύονται και από τις φωτογραφίες που συνοδεύουν την Έκθεση του κύριου Μενοίκου, Μ.Ε.3, Τεκμήριο
  2. Η θέση της ότι ο Δήμος είχε αποφασίσει, τον Ιούνιο 2010, να ικανοποιήσει την Ενάγουσα και να αφαιρέσει τις οποιεσδήποτε τυχόν προσθήκες στο τεμάχιό της επίσης ενισχύεται από την μαρτυρία του Μ.Ε.
  3. Καταλήγω, λοιπόν, ότι τα γεγονότα είχαν εξελιχθεί ως ακολούθως: Το επίδικο ακίνητο είχε χαριστεί στην Ενάγουσα από την αδελφή της τον Οκτώβριο
  4. Το 2006 ο Δήμος Αθηαίνου είχε προβεί στην ασφαλτόστρωση της οδού Ζαννέτου Κούλλουρου, η οποία εφάπτεται του επίδικου ακινήτου, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί το επίδικο ακίνητο αφού είχε διασχιστεί για να ενωθεί η οδός Κούλλουρου με την Λεωφόρο Γρίβα Διγενή. Οπόταν, τότε ο Εναγόμενος Δήμος είχε επέμβει στο επίδικο ακίνητο, το οποίο όμως, πρώτον, δεν ανήκε στην Ενάγουσα και, δεύτερον, η διενεργηθείσα επέμβαση ήταν σε συνδυασμό με επέμβαση από το Τμήμα Δημοσίων Έργων λόγω του ότι το ακίνητο βρισκόταν σε γωνία και για τον βασικό πρωτεύων δρόμο ευθύνη έφερε το Τμήμα Δημοσίων Έργων και, κατά συνέπεια, δεν μπορούσε να καθοριστεί ποιος ήταν ο επεμβασίας. Όμως, το 2008 το Τμήμα Δημοσίων Έργων, το οποίο είναι υπεύθυνο για τις κύριες οδούς και στου οποίου την αρμοδιότητα εμπίπτει η Λεωφόρος Γρίβα Διγενή στην Αθηαίνου, είχε προχωρήσει στην κατασκευή πεζοδρομίων και στις δυο πλευρές του συγκεκριμένου τεμαχίου, ήτοι δέκα με δεκαπέντε μέτρα εντός της οδού Ζαννέττου Κούλλουρου. Ο σύζυγος της Ενάγουσας, τότε, όταν του είχε λεχθεί ότι είχαν γίνει τα πεζοδρόμια και η ασφαλτόστρωση, είχε προβεί σε παραστάσεις μόνο προς τον Δήμο Αθηαίνου, ο οποίος είχε προβεί σε ασφαλτοστρώσεις επί της οδού Ζαννέτου Κούλουρου και λόγω αυτών των παραστάσεων ο Δήμος Αθηαίνου είχε αφαιρέσει τις κατασκευές που αφορούσαν το μέρος της ασφάλτου και του πεζοδρομίου για το οποίο ήταν υπεύθυνος, τον Ιούνιο
  5. Όσον αφορά τα πεζοδρόμια που είχαν κατασκευαστεί από το Τμήμα Δημοσίων Έργων δεν είχε προβεί, η Ενάγουσα, σε οποιεσδήποτε παραστάσεις. Προκύπτει από την Έκθεση, Τεκμήριο 5, ότι η επέμβαση που υφίσταται μέχρι σήμερα συνίσταται στο πλακόστρωτο πεζοδρόμιο επί της Λεωφόρου Γρίβα Διγενή και όχι επί της οδού Κούλουρου για την οποία έφεραν ευθύνη οι Εναγόμενοι. Οπόταν, δεν υπάρχει οποιαδήποτε επέμβαση από τον Εναγόμενο Δήμο σήμερα, σύμφωνα και με την μαρτυρία που προσκόμισε η ίδια η Ενάγουσα, για την οποία να εκδοθεί οποιοδήποτε διάταγμα τερματισμού με βάση τα γεγονότα. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η βάση της αγωγής είναι η παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία. Το άρθρο 43 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, αναφέρεται στο τί συνίσταται η παράνομη επέμβαση. Προνοεί τα ακόλουθα: «43
(1)Παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία συνίσταται σε παράνομη είσοδο ή σε παράνομη πρόκληση ζημιάς ή σε παράνομη παρέμβαση στην ιδιοκτησία αυτή από οποιοιδήποτε πρόσωπο». Το αδίκημα της παράνομης επέμβασης είναι αγώγιμο per se και δεν χρειάζεται απόδειξη ζημιάς. Η απουσία όμως συγκεκριμένης ζημιάς, περιορίζει τον ενάγοντα στην επιδίκαση ονομαστικών αποζημιώσεων μόνο. Στην υπόθεση Andrian Holdings Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ. 1836 αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι αγώγιμο per se, όπου όμως δεν αποδεικνύεται η ύπαρξη ζημιάς, μπορεί να επιδικαστούν μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις και να μην δοθούν έξοδα ή ακόμα να διαταχθεί ο ενάγων να καταβάλει έξοδα στον εναγόμενο.». ( Βλ. επίσης Παπακόκκινου κ.ά. ν. Θεοδοσίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 379, Kakoullou and Another v. Kakoulli
(1985)1 CLR 355, Ttantis v. Hadjimichael and Another
(1982)1 CLR 301 και Ευθύβουλου κ.ά. ν. Συμβούλιο Βελτιώσεως Κισσόνεργας κ.ά.
(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 1059). Η παράνομη επέμβαση είναι αδίκημα εναντίον της κατοχής ακινήτου. Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την Λάμπρου κ.ά. v. Κεφάλα κ.ά.,
(2000)1 (Γ) Α.Α.Δ. σελ. 1516, στη σελ. 1527: «Η παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι ουσιαστικά αδίκημα εναντίον της κατοχής και όχι της κυριότητας του ακινήτου. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Adamou v. Christofi
(1974)1 C.L.R. 100, έστω και μικρός βαθμός κατοχής είναι αρκετός για να νομιμοποιεί τον ενάγοντα να εγείρει αγωγή εναντίον του εναγόμενου. Στην υπόθεση Liasidou and Another v. Papademetriou
(1975)1 C.L.R. 122, λέχθηκε ότι η κατοχή (possession) σημαίνει πραγματική κατοχή (occupation) ή φυσικό έλεγχο της περιουσίας. Ο ιδιοκτήτης που δεν έχει κατοχή δεν μπορεί να ενάγει σε σχέση με παράνομη επέμβαση στην ιδιοκτησία του, με εξαίρεση την περίπτωση όπου υπάρχει πρόκληση ζημιάς στην περιουσία ή όπου η επέμβαση έχει μόνιμο χαρακτήρα (Δέστε Γεωργίου v. Ανδρέα,
(1998)1 (Δ) Α.Α.Δ. 2311, όπου η φύτευση δένδρων θεωρήθηκε ως επέμβαση μόνιμου χαρακτήρα που νομιμοποιούσε την ιδιοκτήτρια που ενοικίαζε το κτήμα σε άλλους να εγείρει αγωγή). Στην παρούσα περίπτωση, οι εφεσίβλητοι - ενάγοντες 3 και 4 ήταν εγγεγραμμένοι συνιδιοκτήτες και, παρόλο ότι δεν είχαν κατοχή, αφού η επέμβαση στο κτήμα είχε μόνιμο χαρακτήρα, κατά την κρίση μας εδικαιολογείτο η νομιμοποίηση τους για να εγείρουν την αγωγή.» Εφαρμόζοντας τις πιο πάνω αρχές δεν υπάρχει οποιαδήποτε επέμβαση μόνιμου χαρακτήρα επί του ακινήτου της Ενάγουσας. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνει αναφορά στον ισχυρισμό του Εναγόμενου Δήμου, όπως επεξηγήθηκε και στη γραπτή αγόρευση του, ότι είχε άδεια από την προηγούμενη ιδιοκτήτρια για την χρήση της συγκεκριμένης γης. Το θέμα αυτό απαντάται από την ακόλουθη περικοπή της απόφασης Άννα Δημητρίου κ.α. ν. Νίκου Θεωρή Ξανδρή
(2012)1(Γ) Α.Α.Δ. 2184: «Έστω όμως και αν η θέση της υπεράσπισης γινόταν δεκτή, ότι δηλαδή υπήρχε προγενέστερη συμφωνία μεταξύ των προηγούμενων ιδιοκτητών, οποιαδήποτε προγενέστερη συμφωνία θα συνιστούσε ενοχικό δικαίωμα (right in personam) και όχι εμπράγματο δικαίωμα (right in rem). Επομένως η οποιαδήποτε τυχόν συμφωνία θα δέσμευε προσωπικά τους προηγούμενους ιδιοκτήτες οι οποίοι προέβησαν σε τέτοια συμφωνία αλλά όχι τους εκάστοτε ιδιοκτήτες των τεμαχίων.» Ο ενάγοντας σε αγωγή για παράνομη επέμβαση έχει το βάρος της απόδειξης της ισχυριζόμενης επέμβασης. Με την απόδειξη αυτής, το βάρος μετατίθεται στους ώμους των εναγομένων να αποδείξουν ότι η επέμβαση δεν ήταν παράνομη, βλ. Παπακοκκίνου ν. Αγγελική Σμυρλή κ.ά.
(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. 813 και Γεώργιος Κώστα Μάρκου ν. Γεώργιου Π. Χρυσοστόμου κ.ά.
(2004)1(Β) Α.Α.Δ. 1653. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο των Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, «Κεφ. 148, Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις», σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα: «Το αδίκημα της επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι αδίκημα εναντίον κατοχής και ο ενάγων πρέπει να είναι κάτοχος, όπου όμως η επέμβαση έχει μόνιμο χαρακτήρα τότε νομιμοποιείται ο κύριος να εγείρει αγωγή». Η Ενάγουσα είχε το βάρος απόδειξης και την υποχρέωση να προσκομίσει σαφή και θετική μαρτυρία για τις πράξεις και ενέργειες που καταλογίζει στον Εναγόμενο Δήμο. Είναι η κατάληξή μου, με βάση την μαρτυρία που έχει προσκομιστεί από την Ενάγουσα, ότι απέτυχε να αποδείξει ότι ο Εναγόμενος Δήμος μέσω των αντιπροσώπων του παράνομα επενέβηκε με οποιοδήποτε τρόπο στο ακίνητό της. Η μαρτυρία που προσκόμισε η Ενάγουσα για να αποδείξει τους ισχυρισμούς της περί παράνομης επέμβασης, εκ μέρους των Εναγομένων, είναι ελλειπτική και υπολείπεται σε θετικότητα. Παραμένει το γεγονός ότι δεν υπάρχει σήμερα επέμβαση από τον Εναγόμενο Δήμο και η όποια επέμβαση είχε γίνει το 2006 δεν αφορούσε την Ενάγουσα, αλλά την τότε ιδιοκτήτρια του ακινήτου και, εν πάση περιπτώσει, είναι άγνωστο από ποιόν είχε γίνει, αλλά και η έκτασή της. Παρά την πιο πάνω κατάληξή μου θα προχωρήσω να εξετάσω κατά πόσο η Ενάγουσα, στην περίπτωση που φανεί κατ' έφεση ότι απέδειξε ότι είναι ο Εναγόμενος Δήμος που είχε παρέμβει στο ακίνητό της και όχι το Τμήμα Δημοσίων Έργων και της είχε προκαλέσει τη ζημιά που ισχυρίζεται έχει αποδείξει με την μαρτυρία της τις ζημιές αυτές. Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Adrian Holdings Ltd v. Δημοκρατίας
(1998)1Γ Α.Α.Δ. 1836 η ενοικιαστική αξία αποτελεί το μέτρο της συνήθους αποζημίωσης σε περιπτώσεις παράνομης επέμβασης και το βάρος απόδειξης παραμένει στους ώμους των εναγόντων, βλ. Παπακόκκινου ν. Σμυρλή (ανωτέρω). Στην απόφαση Πίτσα Είκοσι κ.ά. ν. Γενικού Εισαγγελέα κ.α.
(2007)1 Α.Α.Δ. 467, έχει αναφερθεί ότι από μόνο του το γεγονός ότι νομικά η παράνομη επέμβαση παρέχει από μόνη της δικαίωμα αγωγής δεν σημαίνει ότι απαλλάσσει τον ενάγοντα από το βάρος απόδειξης της έκτασης της ζημιάς του. Αν αποτύχει να το πράξει δικαιούται μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις. Στην απόφαση Adrian Holdings Ltd v. Δημοκρατίας (ανωτέρω), στη σελ. 1834, κατεγράφησαν οι αρχές που αφορούν το συγκεκριμένο θέμα και είναι οι ακόλουθες: «Όπου αποδεικνύεται παράνομη κατοχή ακινήτου το μέτρο αποζημιώσεων είναι η αγοραία ενοικιαστική αξία του ακινήτου και όχι το όφελος που προσπορίζεται ο παράνομος κάτοχος από τη χρήση της γης ή η ακριβής απώλεια του ιδιοκτήτη. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό, αλληλένδετο με την ενοικιαστική αξία της περιουσίας (Ναυτικός Όμιλος Πάφου ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου
(1992)1(Β) Α.Α.Δ. 882). Η καταβολή αποζημιώσεων με βάση τις πιο πάνω αρχές επιβάλλεται, έστω και αν ο ιδιοκτήτης δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο ίδιος την περιουσία ή να την ενοικιάσει (Γενικός Εισαγγελέας ν. Bahchecioglou και Άλλος
(1998)1 Α.Α.Δ. 426 όπου γίνεται αναφορά σχετικά με το θέμα στην Strand Electric and Engineering Co. Ltd v. Brisford Ltd
(1952)1 All E.R. 796).» Σύμφωνα με το σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 20η εκδ., παρα.19-73, σελ. 1260, ένας ενάγοντας παράλληλα με το διάταγμα για άρση της παράνομης επέμβασης μπορεί να αξιώσει και ενδιάμεσα οφέλη, mense profits, ήτοι αποζημίωση για αυτή τούτη την παράνομη κατοχή. Αναφέρονται τα ακόλουθα: «Under the head of mense profits are included compensation for the value for the use and occupation of the premises, whether occupied by the defendant himself or by a tenant holding under him, and also any damage which has been caused to the premises themselves, for the term mense profits is not confined to the profits that have accrued to the defendant, but extends to all loss that the claimant has sustained.» Η Ενάγουσα δεν έχει προσκομίσει ίχνος μαρτυρίας σε σχέση με την ενοικιαστική αξία ή την αγοραστική αξία του συγκεκριμένου ακινήτου. Οπόταν, ακόμα και αν πετύχαινε στην αγωγή της με δεδομένο ότι δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία δεν θα μπορούσαν να της αποδοθούν οποιεσδήποτε αποζημιώσεις. Στην αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Ενάγουσας αναγνωρίζεται εμμέσως το γεγονός αυτό, στη σελ. 12 και ορθώς παραπέμπει σε νομολογία, βάσει της οποίας δικαιούνται μόνο σε ονομαστικές αποζημιώσεις. Πράγματι οι μόνες αποζημιώσεις που θα δικαιούτο η Ενάγουσα στην υπό κρίση υπόθεση, εάν αποδεικνυόταν ότι αυτός που είχε επέμβει στη γη της ήταν ο Εναγόμενος Δήμος, δεν μπορούν παρά να επικεντρωθούν στις ονομαστικές αποζημιώσεις εφόσον δεν παρουσιάσθηκε μαρτυρία για την ενοικιαστική αξία της γης αυτής. Όπως αναφέρεται στην Χρίστου κ.α. ν. Γεωργίου
(1999)1 (Β) Α.Α.Δ. 940, στη σελ. 953: «Η ζημιά, σε περιπτώσεις στέρησης κατοχής του ακινήτου προσλαμβάνει τη μορφή διαφυγόντος κέρδους (mense profits), το οποίο εξισούται στην πράξη με την ενοικιαστική αξία του ακινήτου . ...». Στην προκειμένη περίπτωση, η πλευρά της Ενάγουσας δεν προσκόμισε καμιά μαρτυρία ούτε για την αγοραία αξία της επίδικης γης, αλλά ούτε για την ενοικιαστική της αξία. Αναφορά μπορεί να γίνει και στο σκεπτικό της απόφασης στην Θεοφάνης Θρασυβούλου ν. Άννας Βιολάρη, Πολ. Εφ. 314/09, ημερ. 15/10/13, στην οποία κατεγράφησαν τα ακόλουθα: «Είναι θεμελιωμένο ότι όταν υπάρχει παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία (που περιλαμβάνει και το δικαίωμα διάβασης), αλλά ο δικαιούχος δεν επιτύχει να αποδείξει ουσιαστική ζημιά εξαιτίας της παραβίασης του δικαιώματος του, το δικαστήριο επιδικάζει ονομαστικές αποζημιώσεις όπως στην προκείμενη περίπτωση έγινε, όπου το πρωτόδικο δικαστήριο επιδίκασε το ονομαστικό ποσό των €10.- (Δέστε: Παπακόκκινου κ.α., ανωτέρω). Ο ευπαίδευτος συνήγορος του εφεσείοντα αναφέρθηκε στην υπόθεση Μουρτζινός ν. Το πλοίο «Γαλαξίας»
(1997)1 ΑΑΔ 80 η οποία όμως αφορούσε στο ζήτημα του τι συνιστά ποινική ρήτρα και τι συνιστά εύλογη αποζημίωση σε περίπτωση αθέτησης συμφωνίας. Στην προκείμενη περίπτωση δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα και κατά την εκτίμηση μας το πρωτόδικο δικαστήριο είχε δικαίωμα και καθήκον να επιδικάσει ονομαστικές αποζημιώσεις (με νόμιμο τόκο), όπως έπραξε, δεδομένου ότι η εφεσίβλητη-ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει ουσιαστική ζημιά εξαιτίας της παραβίασης του δικαιώματος της.» Οπόταν, θα επιδίκαζα ονοματικές αποζημιώσεις ύψους €200- σε σχέση με την κατ' ισχυρισμό επέμβαση του Εναγόμενου Δήμου στο κτήμα της Εναγόμενης. Όμως, κανένα διάταγμα άρσης της επέμβασης δεν θα μπορούσε να εκδοθεί, στην περίπτωση που η Ενάγουσα πετύγχαινε στην αγωγή της, αφού σύμφωνα με την μαρτυρία δεν υπάρχει σήμερα οποιαδήποτε επέμβαση εκ μέρους του Δήμου. Η μαρτυρία του κύριου Μενοίκου δεν αποκαλύπτει ποιος επεμβαίνει σήμερα στο ακίνητο. Η αναφορά του όμως στη σημερινή κατάσταση πραγμάτων που επικρατεί στο ακίνητο καθώς και οι φωτογραφίες, οι οποίες υποστήριξαν τις θέσεις του κύριου Μενοίκου, αποκαλύπτουν ότι από την πλευρά της οδού Ζαννέτου Κούλουρου δεν υπάρχει πλέον οποιαδήποτε επέμβαση και για τις όποιες εργασίες επί της Λεωφόρου Γρίβα Διγενή δεν υπάρχει παράπονο. Συνεπακόλουθα, η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ του Εναγόμενου Δήμου ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................. Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.