Ανδρέας Χαραλάμπους (Ηλεκτροσυσκευές) Λτδ ν. Electrolux Appliances S.P.A. κ.α., Αρ.αγωγής: 6/2009, 27/3/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A100 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Χ.Μαλαχτού, Π.Ε.Δ. Αρ.αγωγής: 6/2009 Μεταξύ: Ανδρέας Χαραλάμπους (Ηλεκτροσυσκευές) Λτδ Ενάγουσας και
- Electrolux International S.P.A.
- Χατζηκυριάκος & Yιοί Λτδ Εναγόμενων και όπως τροποποιήθηκε δυνάμει διατάγματος του Δικαστηρίου ημερ. 30.11.2011 Μεταξύ: Ανδρέας Χαραλάμπους (Ηλεκτροσυσκευές) Λτδ Ενάγουσας και
- Electrolux Appliances S.P.A.
- Χατζηκυριάκος & Yιοί Λτδ Εναγόμενων Hμερ.: 27.3.2015 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κ.Α.Ζαχαρίου για Ανδρέας Β. Ζαχαρίου & Σία ΔΕΠΕ Για Εναγόμενους 1 και 2: κ.Ν.Παπαγεωργίου για Ν.Παπαγεωργίου ΔΕΠΕ Α Π Ο Φ Α Σ Η Η θεμελιακή θέση της Ενάγουσας είναι ότι περί τον Αύγουστο του 2002 στη βάση προφορικής συμφωνίας με την Ιταλική εταιρεία Electrolux International S.P.A., η Ιnternational, διορίστηκε από την τελευταία ως αποκλειστικός αντιπρόσωπος της στην Κύπρο για τα προϊόντα Electrolux που η Ιnternational κατασκεύαζε. Σύμφωνα με την αξίωση ο διορισμός ήταν για αόριστο χρόνο με την προϋπόθεση ότι η Ενάγουσα θα πληρούσε τους όρους αναφορικά με τις κατώτατες πωλήσεις που καθορίστηκαν. Η συνεργασία είχε αρχίσει από το 2001 με όρους που επιβεβαιώθηκαν με επιστολή ημερ. 12.4.2001 της Ιnternational προς την Ενάγουσα, η δε συμφωνία διορισμού της Ενάγουσας ως αποκλειστικού αντιπροσώπου, η Συμφωνία, επιβεβαιώθηκε με επιστολή ημερ. 23.9.2002 της Ιnternational προς την Ενάγουσα Η Ενάγουσα, βασισμένη στις παραστάσεις και διαβεβαιώσεις της Ιnternational ότι ο διορισμός θα ίσχυε εφόσον πληρούνταν οι καθορισθείσες κατώτατες πωλήσεις και εφόσον αυτές επιτυγχάνονταν στην πράξη, άρχισε από το 2002 να επενδύει «δισφημιστικά» (προδήλως εννοείται «διαφημιστικά») προωθώντας τα προϊόντα Electrolux στην Κύπρο. Μέχρι και το 2008 ξόδεψε €3.000.000 για διαφημίσεις, ειδικές προσφορές, επενδύσεις σε νέα καταστήματα και νέα περίπτερα προώθησης και αποκλειστικής διάθεσης και τοποθέτησης των προϊόντων Electrolux. Δικογραφείται πως τα ποσά καταβλήθηκαν δυνάμει συμφωνίας, κατ΄ εντολή, προς όφελος, νόμιμα και για λογαριασμό της Ιnternational η οποία έχει επωφεληθεί σε βάρος της Ενάγουσας και κατέστηκε πλουσιότερη. Eίναι η θέση της Ενάγουσας πως περί την 12.5.2008 με ηλεκτρονικό μήνυμα η Ιnternational την πληροφόρησε ότι αποφάσισε τον τερματισμό της Συμφωνίας. Εμπλέκει στο στάδιο αυτό την Εναγόμενη 2 κυπριακή εταιρεία, την Χατζηκυριάκος, που ασχολείται και αυτή με το εμπόριο ηλεκτρικών ειδών. Ότι η Χατζηκυριάκος εκβίασε, πίεσε και παρότρυνε την Ιnternational και προκάλεσε τον παράνομο τερματισμό της Συμφωνίας για να ωφεληθεί η ίδια. Ως αποτέλεσμα η Ενάγουσα καταχώρησε την παρούσα αγωγή αξιώνοντας απόφαση του Δικαστηρίου που να αναγνωρίζει ότι αυτή είχε διοριστεί περί το 2001 ή 2002 αποκλειστικός αντιπρόσωπος ή και διανομέας όλων των προϊόντων της Ιnternational στην Κύπρο και ότι ο τερματισμός της Συμφωνίας είναι άκυρος, στερείται οιουδήποτε αποτελέσματος και να ακυρωθεί. Εναντίον της Χατζηκυριάκος αξιώνει απόφαση με την οποία να αναγνωρίζεται ότι, ενώ εγνώριζε για την ύπαρξη της Συμφωνίας, προκάλεσε παράβαση της με σκοπό να καταστεί η ίδια αποκλειστική αντιπρόσωπος της Ιnternational σε βάρος και προς ζημιά της Ενάγουσας. Εναντίον αμφοτέρων των Εναγομένων αξιώνονται γενικές αποζημιώσεις για δόλο, απάτη ή και ψευδείς παραστάσεις και το ποσό των €3.000.000 που η Ενάγουσα ξόδεψε για διαφημιστικούς σκοπούς. Οι Εναγόμενες καταχώρησαν κοινή Εκθεση Υπεράσπισης. Η Ιnternational παραδέχεται την επιστολή της 12.4.2001 με την οποία επιβεβαίωσε, κατά τη θέση της, το διορισμό της Ενάγουσας ως μη αποκλειστικό διανομέα των προϊόντων της στην Κύπρο. Στην επιστολή επισυναπτόταν σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» η οποία όμως ουδέποτε υπογράφηκε. Αρνείται η Ιnternational ότι δεσμεύτηκε να διορίσει την Ενάγουσα ως αποκλειστικό της αντιπρόσωπο ή διανομέα. Η Ιnternational ουδέποτε ζήτησε από την Ενάγουσα να ξοδέψει για διαφήμιση ή ειδικές προσφορές ή επενδύσεις για νέα καταστήματα. Υποστηρίζει η Ιnternational ότι ο τερματισμός ή ειδοποίηση τερματισμού της συνεργασίας με την επιστολή ημερ. 12.5.2008 ήταν νόμιμος. Η Χατζηκυριάκος αρνείται ό,τι της καταλογίζεται σε σχέση με τον τερματισμό της όποιας συμφωνίας της Ενάγουσας με την International. Ο τίτλος της αγωγής τροποποιήθηκε με αίτηση της Ενάγουσας στη βάση ότι η Electrolux International S.P.A είχε μετονομαστεί σε Electrolux Appliances S.P.A.. Η αίτηση είχε εγκριθεί εκ συμφώνου. Κατά την ακρόαση υποβλήθηκε από το δικηγόρο υπεράσπισης ότι η Electrolux International S.P.A. είχε συγχωνευθεί στην Electrolux Appliances S.P.A. και παρουσιάστηκε έγγραφο (Τεκμ.23) το οποίο αναφέρει ότι τούτο έγινε στις 17.7.
- Δεν αμφισβητήθηκε ότι η Electrolux Appliances S.P.A. είναι υπόλογη για τις όποιες υποχρεώσεις της Electrolux International S.P.A.. Προκύπτει από το περιεχόμενο της επιστολής της International προς την Ενάγουσα ημερ. 12.4.2001 (Τεκμ.2), πως με αυτή η International διόρισε την Ενάγουσα από 12.4.2001 ως τον μη αποκλειστικό διανομέα στην Κύπρο των συσκευών με την εμπορική επωνυμία Electrolux. Στην επιστολή επισυναπτόταν για σκοπούς μελέτης από την Ενάγουσα σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» («Exclusive Distribution Agreement») (Τεκμ.14). Αναφερόταν ακόμη στην επιστολή της 12.4.2001 ότι στους μήνες που θα ακολουθούσαν η International θα εξέταζε το ενδεχόμενο (consider) να διορίσει την Ενάγουσα ως αποκλειστικό διανομέα στην Κύπρο των συσκευών με την εμπορική επωνυμία Electrolux, νοουμένου ότι θα έβλεπε αποδείξεις της δραστηριότητας της ως διανομέα στη μορφή παραγγελιών υποστηριζομένων από πιστώσεις και νοουμένου ότι η International θα εξεύρισκε γρήγορους και ικανοποιητικούς τρόπους ώστε να σταματήσει τις συνεργασίες της με τους άλλους μη αποκλειστικούς διανομείς της. Ο Αντρέας Χαραλάμπους (Μ.Ε.1) (γραπτή δήλωση - Τεκμ.1), διευθυντής της Ενάγουσας, παρουσίασε την επιστολή ημερ. 11.4.2001 παραλείποντας να παρουσιάσει το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» που επισυναπτόταν σε αυτή. Του υποδείχθηκε κατά την αντεξέταση του και παρουσιάστηκε τότε. Ο Χαραλάμπους αποδεχόμενος ότι με την επιστολή της 12.4.2001 η Ενάγουσα διορίστηκε ως μη αποκλειστικός διανομέας, ανάφερε πως τούτο έγινε με την προοπτική ότι η Ενάγουσα θα διοριζόταν ως αποκλειστικός αντιπρόσωπος εφόσον η International ικανοποιείτο από την αρχική συνεργασία. Το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» ή άλλο ανάλογο έγγραφο δεν υπογράφηκε ποτέ. Ερωτούμενος ο Χαραλάμπους κατά πόσο επεδίωξε την υπογραφή γραπτής συμφωνίας ανάφερε ότι «στην ουσία» δεν του ζητήθηκε. Το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» του είχε δοθεί, το μελέτησε και η συνεργασία συνεχίστηκε. Συγκεκριμένα ανάφερε: «Δόθηκε το προσχέδιο μαζί με την επιστολή 12.4.2001, δόθηκε και το draft, το προσχέδιο που θα ίσχυε μετά από συνεργασία έξι μηνών, ενός χρόνου, το draft το οποίο θα ίσχυε με την αποκλειστική αντιπροσώπευση». Η επιστολή ημερ. 23.9.2002 της International προς την Ενάγουσα (Τεκμ.3), την οποία η τελευταία προβάλλει ως επιβεβαίωση της προφορικής συμφωνίας για διορισμό της Ενάγουσας ως αποκλειστικού διανομέα, αναφέρεται, κατ΄ αρχάς, στις θετικότατες εντυπώσεις που οι εκπρόσωποι της International απεκόμισαν για την επιχείρηση και δραστηριότητες της Ενάγουσας κατά την επίσκεψη τους στην Κύπρο στις αρχές Σεπτεμβρίου του
- Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στις επιχειρηματικές και οικονομικές συνομιλίες που είχαν γίνει και αναφέρεται ότι η International έλαβε υπόψη της την παράκληση για πιστωτικές διευκολύνσεις που είχε γίνει σε συνάντηση που έγινε την 5.9.2002 και πληροφορούσε την Εναγόμενη ότι είχε αποφασίσει να της χορηγήσει συγκεκριμένες πιστωτικές διευκολύνσεις όπως αναλυτικά καταγράφονταν στην επιστολή. Η επιστολή δεν εμπεριέχει οποιοδήποτε στοιχείο το οποίο, τουλάχιστο άμεσα, να υποδεικνύει ότι είχε συμφωνηθεί ο διορισμός της Ενάγουσας ως αποκλειστικού διανομέα. Αντίθετα, η ρητή αναφορά στις επιχειρηματικές και οικονομικές συνομιλίες που είχαν γίνει και στην κατ΄ ακολουθία χορήγηση των πιστωτικών διευκολύνσεων χωρίς αναφορά σε άλλη διευθέτηση, συνεννόηση ή διαφοροποίηση σε σχέση με την υφιστάμενη συνεργασία, συνηγορεί υπέρ του ότι, πέραν της διαφοροποίησης αναφορικά με τις πιστωτικές διευκολύνσεις, κατά τα λοιπά η συνεργασία των μερών δεν άλλαξε παραμένοντας στην ίδια βάση, αυτή της μη αποκλειστικής αντιπροσώπευσης. Οι πιστωτικές διευκολύνσεις προς την Ενάγουσα επεκτάθηκαν σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται σε επιστολή της International ημερ. 20.9.2006 (Τεκμ.9). Ούτε στην επιστολή αυτή υπάρχει οτιδήποτε που να υποστηρίζει ότι η Ενάγουσα ήταν αποκλειστικός αντιπρόσωπος στην Κύπρο των προϊόντων Electrolux της International. Ανάφερε ο Χαραλάμπους: «...εγώ ήμουν 100% μέσα στους όρους της συμφωνίας με τα ποσά, διότι η συμφωνία όριζε €300.000 μίνιμουμ ποσό για το 2003 με αυξανόμενο το ποσό 10% για κάθε χρόνο και εγώ μέχρι το 2007 είχα αγορές €1.352.000 που υπερκάλυπταν το 10% της αύξησης του κάθε χρόνου. Γι΄ αυτό δεν υπήρχε λόγος να το ζητήσω εγώ υπήρχε αγαστή συνεργασία...». Ερωτούμενος πόσο θα ήταν το χρονικό εύρος της συμφωνίας που είχε στο μυαλό του απάντησε: «Α. Μα αφού η συμφωνία λέει καθαρά νοουμένου ότι ο αγοραστής συνεχίζει να αγοράζει με αυξητική τάση 10% κάθε χρόνο, συνεχίζει να έχει και αντιπροσωπεία. Ε. Τούτη η συμφωνία που λέτε, είναι τούτη που έχετε στο μυαλό σας; Α. Η συμφωνία που υπάρχει μέσα στο draft, η πρόνοια της συμφωνίας που μου έδωσαν, την μελέτησα και εγώ συνέχισα. Ε. Είναι αυτό το draft συμφωνίας που ήταν επισυναπτόμενο στην επιστολή; Α. Ναι. Ε. Παρακαλώ να κατατεθεί.» Μετά την κατάθεση του Τεκμ.14 ερωτήθηκε ο Χαραλάμπους: «Ε. Υπήρχε όρος τερματισμού με τρεις μήνες γραπτή ειδοποίηση, άρα ή εσείς ή η άλλη πλευρά θα μπορούσε να στέλνει ένα γράμμα και να λέει σε τρεις μήνες σταματούμε να συνεργαζόμαστε. Α. Η συμφωνία προηγουμένως λέει συνεχίζεις και ανανεώνεις κάθε χρόνο, δεδομένου ότι αγοράζεις 10% περισσότερα. Εάν δεν αγοράζεις, με τρεις μήνες προειδοποίηση.» Το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» προνοούσε αναφορικά με τις ποσότητες ότι Ενάγουσα αναλάμβανε όπως, κατά την περίοδο ισχύος της Συμφωνίας να αγοράζει από την International και να πωλεί τις ποσότητες που θα καθορίζονταν ετήσια κατόπιν από κοινού συνεννόησης. Για το 2001 η ελάχιστη υποχρέωση αγοράς θα ήταν €187.500 και για το 2002 €500.
- Σε περίπτωση που τα μέρη δεν κατέληγαν σε συνεννόηση για το επόμενο έτος ή έτη θα εφαρμοζόταν προσωρινά η ελάχιστη υποχρέωση αγοράς του προηγούμενου έτους. Ο Χαραλάμπους επικαλείτο το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής», επέμενε όμως και αναφερόταν σε «όρους» που δεν εμπεριέχονται σε αυτό. Ερωτήθηκε λοιπόν: «Ε. Αρα εσείς λέτε ότι τούτη η συμφωνία, η οποία δεν υπογράφτηκε, ισχύει ως προφορική ή δεν ισχύει; Δεν κατάλαβα ποια είναι η θέση σας. Α. Βάσει αυτής της πρότασης συνέχισα να δουλεύω και προσπαθώ για το καλύτερο για τη μάρκα και για τη δική μου εταιρεία μετά το 2001 που μου δόθηκε αυτή η επιστολή.» Προκύπτει από τις αναφορές του Χαραλάμπους ότι δεν αναφερόταν στο σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» αλλά στο περιεχόμενο της επιστολής της 23.9.
- Όμως, ούτε και η επιστολή αναφερόταν σε κατ΄ ελάχιστο αγορές για το έτος 2003 αλλά για πιστωτικές διευκολύνσεις με όριο τις €300.
- Όταν τούτο επισημάνθηκε στον Χαραλάμπους ανάφερε ότι το κατώτατο όριο των €300.000 με 10% ετήσια αύξηση υπάρχει μέσα στο «draft» που του δόθηκε, όμως αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Κατά τον Χαραλάμπους εφόσον η International συνέχιζε την προμήθεια των εμπορευμάτων και συνεχίστηκε η συνεργασία, αυτό εξυπακούει ότι δέχτηκε, εννοώντας προφανώς ότι δέχτηκε να καταστήσει την Ενάγουσα αποκλειστικό διανομέα της. Ο Harald Sjoeblom (Μ.Υ.1) (γραπτή δήλωση - κατάθεση και πιστή μετάφραση στα ελληνικά - Τεκμ. 20 και 21 αντίστοιχα) είναι σήμερα ο περιφερειακός διευθυντής πωλήσεων της Electrolux Appliances S.P.A. και κατά τους ουσιώδεις χρόνους υπεύθυνος στην International για τις πωλήσεις στην Κύπρο. Ανάφερε πως η συνεργασία με την Ενάγουσα ξεκίνησε το 2001 και είχε δοθεί προς συζήτηση το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» το οποίο όμως ποτέ δεν υπογράφηκε. Η συνεργασία με την Ενάγουσα ήταν πολύ καλή και το 2002 η International άρχισε να παρέχει σε αυτή πιστωτικές διευκολύνσεις, με τη συνεργασία να συνεχίζεται χωρίς ουσιαστικά προβλήματα μέχρι το
- Ο μάρτυρας ήταν κατηγορηματικός ότι ουδέποτε δόθηκε οποιαδήποτε διαβεβαίωση ότι θα συνεχίζετο η συνεργασία εφόσον υπήρχε αύξηση των πωλήσεων κατά 10% ετησίως αφού άλλωστε ουδέποτε είχε συμφωνηθεί κατώτατο όριο ετήσιων πωλήσεων. Ο Sjoeblom μου έκαμε άριστη εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας. Δεν είχε κανένα ενδοιασμό στο να παραδεχτεί την πολύ καλή συνεργασία μεταξύ της Ενάγουσας και της International και πως ο τερματισμός της δεν έγινε για λόγους που αφορούσαν την Ενάγουσα με την οποία η International ήταν ευχαριστημένη. Ο Χαραλάμπους στη γραπτή του δήλωση αναφέρει ότι: «Περί τον Αύγουστο 2002 μετά από επισκέψεις και ελέγχους των καταστημάτων της υποδομής και λαμβανομένης υπόψη της μέχρι τότε συνεργασίας τους οι εναγόμενοι 1 κατόπιν προφορικής συμφωνίας με τους ενάγοντες διόρισαν αυτούς ως αποκλειστικούς αντιπροσώπους για τα προϊόντα Electrolux των εναγομένων 1 στην Κύπρο». Καμιά περαιτέρω λεπτομέρεια δεν δόθηκε, κατά πόσο η επικαλούμενη συμφωνία επιτεύχθηκε σε συγκεκριμένη συνάντηση, ποιοι ήταν παρόντες, ποιος εκπροσωπούσε και δέσμευε την International και τι ειπώθηκε αναφορικά με τους όρους. Eίμαι πεπεισμένος ότι δεν έγινε αναφορά σε γεγονότα που περιβάλλουν τη σύναψη μιας συμφωνίας γιατί τέτοια δεν διαδραματίστηκαν. Η σαφής εντύπωση που απεκόμισα είναι ότι ο Χαραλάμπους, γνωρίζοντας ότι η Ενάγουσα έπραξε ότι μπορούσε και πέτυχε την αύξηση των πωλήσεων των προϊόντων Electrolux στην Κύπρο, αισθανόμενος πικρία και απογοήτευση από την απόφαση της International να τερματίσει τη συνεργασία της με την Ενάγουσα, προσπάθησε να φτιάξει σενάρια που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα στην προσπάθεια του να καταδείξει ότι υπήρχε μια συμφωνία που η επιστολή της 12.5.2008 αδικαιολόγητα και παράνομα επιχείρησε να τερματίσει, ανεπιτυχώς. Είναι εύρημα μου ότι η Ενάγουσα και η International ουδέποτε συμφώνησαν ρητά στο διορισμό της πρώτης ως αποκλειστικού διανομέα των συσκευών Electrolux. Αυτό δεν έχει την τόσο μεγάλη σημασία που τα μέρη φάνηκε να αποδίδουν κατά τη δίκη. Παρόλο ότι δεν υπήρξε συμφωνία αποκλειστικής διανομής η International δεν προμήθευε με προϊόντα Electrolux άλλους εμπόρους στην Κύπρο, θεωρώντας ότι το μέγεθος της αγοράς ήταν τόσο μικρό που ήταν επιχειρηματικά σωστό να έχουν ένα μόνο διανομέα. Είναι περαιτέρω εύρημα μου πως η όποια συμφωνία στη βάση της οποίας τα μέρη συνέχισαν τη συνεργασία τους, δεν είχε όρο ότι εφόσον η Ενάγουσα επετύγχανε συγκεκριμένες πωλήσεις ανά έτος, 10% περισσότερα από το προηγούμενο έτος, όπως ισχυρίστηκε ο Χαραλάμπους, η συμφωνία θα ανανεωνόταν αυτόματα ή η International θα ήταν υποχρεωμένη να την ανανεώνει ή δεν είχε δικαίωμα να την τερματίσει. Τέτοιος όρος δεν συμφωνήθηκε ρητά, αλλά ούτε και εξυπακουόμενος μπορεί να ήταν αφού κάτι τέτοιο δεν υποστηρίζεται από τα αντικειμενικά δεδομένα της υπόθεσης αλλά και έχει απορριφθεί από τον Sjoeblom τη μαρτυρία του οποίου έχω αποδεχτεί. Προκύπτει πως αρχές του Σεπτέμβρη του 2002 πραγματοποιήθηκε επίσκεψη αντιπροσώπων της International στην Κύπρο οι οποίοι έμειναν πλήρως ικανοποιημένοι από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της Ενάγουσας σε σχέση με τα προϊόντα Electrolux. Εγκρίθηκαν, κατ΄ ακολουθία, πιστωτικές διευκολύνσεις προς την Ενάγουσα και η συνεργασία συνεχίστηκε χωρίς άλλες συγκεκριμένες αποφάσεις, ρητούς όρους ή προϋποθέσεις. Το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» που είχε δοθεί από την International για μελέτη και πρόδηλα ως βάση για τον ενδεχόμενο διορισμό της Ενάγουσας ως αποκλειστικού αντιπροσώπου δεν υπογράφηκε ποτέ. Ο,τι απαιτείται είναι η ιχνηλάτηση των όρων της συμφωνίας των μερών. Εξυπακουόμενων οπωσδήποτε αφού ρητοί όροι δεν υπήρξαν. Ο ουσιαστικότερος όρος για σκοπούς της επίλυσης της επίδικης διαφοράς είναι η χρονική διάρκεια της συμφωνίας και ποια η κατάλληλη προειδοποίηση για τον τερματισμό της. Εφόσον υφίστατο σχέδιο συμφωνίας που ήταν υπόψη αμφοτέρων των μερών και είχε παρουσιαστεί ως η συμφωνία που θα μπορούσε να υπογραφεί ώστε να συνεχιστεί η συνεργασία των μερών μετά την αρχική, δοκιμαστική περίοδο, έστω και αν δεν υπογράφηκε, ενδεχομένως να μαρτυρά τους όρους ή έστω κάποιους από τους όρους της συμφωνίας των μερών. Το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» προνοούσε ότι η διάρκεια της Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής θα ήταν από 15.8.2001 μέχρι 31.12.
- Κατά καιρούς ανανεώσεις θα χορηγούνταν αυτόματα για περίοδο 12 μηνών για κάθε ανανέωση εκτός εάν γραπτή ειδοποίηση τερματισμού με συστημένη επιστολή διδόταν από οποιοδήποτε μέρος στο άλλο, τουλάχιστον τρεις μήνες πριν την ημερομηνία εκπνοής. Ο τερματισμός της συμφωνίας έγινε με επιστολή ημερ. 12.5.2008 της International προς την Ενάγουσα (Τεκμ.10). Ο Χαραλάμπους μαρτύρησε ότι έλαβε την επιστολή την ίδια ημέρα ηλεκτρονικά. Προδήλως, αυτό που έλαβε ηλεκτρονικά ήταν την ηλεκτρονική μορφή της επιστολής (Τεκμ.25). Εγινε ακόμη παραδεκτό γεγονός ότι η επιστολή είχε αποσταλεί με συστημένο ταχυδρομείο και παραλήφθηκε από την Ενάγουσα στις 22.5.2008 (βλ. Τεκμ.26). Ο λόγος τερματισμού δεν έχει σημασία αφού η International δεν επικαλείται παράβαση της συμφωνίας ή συνεργασίας από την Ενάγουσα. Σημειώνεται για σκοπούς πληρότητας ότι η International ήταν πλήρως ευχαριστημένη από την Ενάγουσα και ο τερματισμός έγινε για λόγους που αφορούσαν τον τρόπο που αυτή ήθελε να εμπορεύεται τα προϊόντα της στην Κύπρο σε σχέση και με άλλες φίρμες που κατασκεύαζε. Κάτω από αυτές τις περιστάσεις μια από δύο οδούς μπορεί να έχει ακολουθηθεί. Είτε ήταν εξυπακουόμενος όρος της σιωπηρής συμφωνίας των μερών ο συναφής όρος του σχεδίου «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής», στην έννοια ότι αν τα μέρη είχαν κατευθύνει το μυαλό τους στη ρητή ρύθμιση του ζητήματος θα έλεγαν ότι αυτό ισχύει και συνεπώς η συμφωνία θα εξέπνεε στο τέλος κάθε ημερολογιακού έτους, ανανεώσιμη, με εκατέρωθεν το δικαίωμα τερματισμού με τρεις μήνες προειδοποίηση, ή η συμφωνία ήταν ακαθόριστου χρόνου. Το άρθρο 165 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149, προβλεπει ότι όπου υπάρχει ρητός ή σιωπηρός όρος για ορισμένη χρονική διάρκεια της αντιπροσωπείας, ο αντιπροσωπευόμενος ή ο αντιπρόσωπος οφείλει να αποζημιώσει τον άλλο για την άκαιρη ή χωρίς λόγο ανάκληση της αντιπροσώπευσης. Το άρθρο 166 προσδιορίζει ότι σε περίπτωση ανάκλησης ή καταγγελίας πρέπει να δίνεται εύλογη προειδοποίηση. Κατά συνέπεια, σε τέτοια περίπτωση η σύμβαση θα μπορούσε να τερματιστεί με εύλογη προειδοποίηση. Στη γραπτή αγόρευση των δικηγόρων της Ενάγουσας προβάλλεται επιχειρηματολογία ότι ο τρόπος με τον οποίο η International επιχείρησε να τερματίσει τη Συμφωνία εμπεριέχει στοιχεία των όρων που μαρτυρούνται στο σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» και συνεπώς δεν μπορεί η International να ισχυρίζεται ότι δεν υπήρξε συμφωνία αποκλειστικής διανομής. Δέχθηκε ο Sjoeblom ότι η επιστολή τερματισμού αποστάληκε με συστημένο ταχυδρομείο γιατί έτσι προβλεπόταν στον όρο 10 του σχεδίου «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής», χωρίς όμως να αποδεχθεί ότι είναι με τους όρους αυτού που συνεχίστηκε η συνεργασία με την Ενάγουσα μετά την πρώτη περίοδο, όπως του υποβλήθηκε από το δικηγόρο της Ενάγουσας. Η επιστολή, ανάφερε, θα αποστελλόταν με συστημένο ταχυδρομείο σε κάθε περίπτωση. Εισηγούνται οι δικηγόροι της Ενάγουσας ότι ο ισχυριζόμενος τερματισμός της Συμφωνίας έγινε με τον τρόπο που προνοείται στον σχετικό όρο του σχεδίου «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής». Παρά ταύτα, συνεχίζει η εισήγηση, ο τερματισμός ήταν αναποτελεσματικός καθότι δεν δόθηκε η προβλεπόμενη προθεσμία. Η επιχειρηματολογία εδράζεται στη θέση ότι η ετήσια λήξη της Συμφωνίας ήταν η 12η Απριλίου κάθε έτους και ως εκ τούτου η προειδοποίηση έπρεπε να διδόταν τρεις μήνες πριν από την 12.4.2008 και όχι την 12.5.2008 που δόθηκε. Η επιχειρηματολογία είναι ανεδαφική. Το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» προνοούσε ότι η πρώτη περίοδος κατά την οποία η Ενάγουσα θα ήταν αποκλειστικός διανομέας εξέπνεε την 31.12.
- Προνοούσε ακόμα για αυτόματες ανανεώσεις για περίοδο 12 μηνών κάθε φορά. Επομένως, εάν τα μέρη είχαν ουσιαστικά ακολουθήσει τις πρόνοιες του σχεδίου «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής», η εκπνοή της τρέχουσας συμφωνίας ήταν την 31.12.
- Η προειδοποίηση που είχε δοθεί ξεπερνούσε τους έξι μήνες. Η θέση ότι η Συμφωνία εξέπνεε την 12.4.2008 (και εφόσον δεν τερματίστηκε νόμιμα θα πρέπει να ανανεώθηκε αυτόματα μέχρι 12.4.2009) είναι ασυμβίβαστη με τον ισχυρισμό που προβάλλεται στην παραγρ.5 της Εκθεσης Απαίτησης, ότι δηλαδή ο διορισμός της Ενάγουσας ως αποκλειστικού αντιπροσώπου έγινε περί τον Αύγουστο του
- Δεν θα μπορούσε η πρώτη περίοδος να ήταν για μόνο επτά μήνες και να εξέπνεε την 12.4.
- Εάν ο Σεπτέμβριος του 2002, που οι εκπρόσωποι της International επισκέφθηκαν την Κύπρο, ήταν η αρχή της Συμφωνίας και η πρώτη περίοδος ήταν για ένα έτος και ανανεωνόταν σε ετήσια βάση, θα εξέπνεε την 31.8.2008 και επομένως θα είχε δοθεί η ειδοποίηση των τριών μηνών. Είναι εύρημα μου πως σε ό,τι τα μέρη κατέληξαν ήταν σε συμφωνία μη αποκλειστικής αντιπροσώπευσης για ακαθόριστο χρόνο. Οι πρόνοιες του σχεδίου «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» δεν είχαν καταστεί όροι της συμφωνίας τους. Το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» ουδέποτε αποτέλεσε τη συμφωνία των μερών (βλ. σε αντιδιαστολή την Illva Saronno SPA v. Othon Ghalanos Ltd κ.α.
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 2024). Ούτε ο όρος αναφορικά με τη διαφήμιση ακολουθήθηκε όπως θα δούμε πιο κάτω. Καθ΄ όσον αφορά τη διαφήμιση το σχέδιο «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής» διελάμβανε ότι η Ενάγουσα θα προνοούσε με δικά της έξοδα για τη διαφήμιση που θα έπρεπε να γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να κτιστεί η εικόνα του εμπορικού ονόματος Electrolux και σύμφωνα με τους αντικειμενικούς σκοπούς της Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής. Αντίγραφα του διαφημιστικού και προς δημοσίευση υλικού θα έπρεπε να αποστέλλονται στην International για έγκριση πριν αυτά τεθούν σε κυκλοφορία. Ο Χαραλάμπους παρουσίασε ηλεκτρονικό μήνυμα της Ενάγουσας προς την International (Τεκμ.13) στο οποίο αναφερόταν ότι με δυνατή διαφήμιση και σωστή προώθηση η Ενάγουσα ήταν βέβαια ότι θα τοποθετούσε την Electrolux ανάμεσα στα πρώτα ονόματα στην αγορά σε πολύ σύντομο χρόνο και θα διατηρούσε τις πωλήσεις σε σταθερό και ικανοποιητικό επίπεδο. Το ηλεκτρονικό μήνυμα φέρει ημερομηνία 15.5.2001 δηλαδή πριν το χρόνο κατά τον οποίο η Ενάγουσα διατείνεται ότι καταρτίστηκε η συμφωνία των μερών και η ίδια κατέστηκε αποκλειστικός διανομέας. Αποδέχτηκε ωστόσο ο Χαραλάμπους ότι η International ουδέποτε απαίτησε συγκεκριμένες δαπάνες για διαφήμιση και ουδέποτε συνέβαλε χρηματικά για διαφήμιση. Υπήρχαν εντούτοις παροτρύνσεις για την προώθηση των προϊόντων. Ο Sjoeblom μαρτύρησε ότι δεν υπήρξαν σχετικές παραστάσεις ή διαβεβαιώσεις εκ μέρους της International που ουδέποτε συνείσφερε γι΄ αυτές. ΄Ολη δε η διαφήμιση και προώθηση γινόταν από την Ενάγουσα που ουδέποτε ζήτησε την έγκριση της International για τις διαφημίσεις ή το περιεχόμενο τους. Σε αυτές αναφέρονταν και άλλες φίρμες που εμπορευόταν η Ενάγουσα και η ίδια η εταιρεία. Καθίσταται πρόδηλο πως δεν εφαρμόστηκαν πρόνοιες για τη διαφήμιση όπως τις προβλεπόμενες στο σχετικό όρο του σχεδίου «Συμφωνίας Αποκλειστικής Διανομής», ωστόσο η International γνώριζε ότι γίνονταν διαφημίσεις και αναμφίβολα θα εξέφραζε παράπονα εάν διαπίστωνε το αντίθετο. Υποστήριξε ο Χαραλάμπους ότι από το σύνολο των εξόδων διαφήμισης της Ενάγουσας τα έτη 2001 μέχρι το 2008 €3.000.000 αφορούσαν τα προϊόντα Electrolux. Διαφάνηκε ότι σε απροσδιόριστο ποσοστό των διαφημίσεων που αφορούσαν τα προϊόντα Electrolux προβαλλόταν και το όνομα της Ενάγουσας, οπόταν, ακόμα και από διαφημίσεις που κύριο στόχο είχαν την προώθηση των προϊόντων Electrolux εμπορικό όφελος αποκόμιζε και η Ενάγουσα, όπως παραδέχτηκε και ο Χαραλάμπους. Διαφάνηκε ακόμα πως, όπως συμβαίνει γενικά στη διαφήμιση, υπάρχει όφελος που αποκομίζεται την περίοδο της διαφήμισης αλλά και όφελος που παραμένει και εισπράττεται σταδιακά και στο μέλλον, όπως δε ανάφερε ο Χαραλάμπους η Ενάγουσα συνέχισε και μετά τη λήξη της συνεργασίας να διαθέτει προϊόντα Electrolux. Είχε η Ενάγουσα εξασφαλίσει δάνεια και γέμισε τις αποθήκες της με εμπορεύματα Electrolux ώστε να απεξαρτηκοποιηθεί σιγά-σιγά από αυτή τη φίρμα. Ο Ανδρέας Νόλας (Μ.Ε.2) εργάζεται στην Ενάγουσα ως λογιστής. Παρουσίασε καταστάσεις αναφορικά με τον κύκλο εργασιών της Ενάγουσας γενικά και σε ότι αφορά τα προϊόντα Electrolux και τις δαπάνες για σκοπούς διαφήμισης. Τα αντικειμενικά δεδομένα δεν με πείθουν, ούτε κατ΄ ελάχιστον ότι ποσό της τάξεως των €3.000.000 δαπανήθηκε από το 2002 για τη διαφήμιση των προϊόντων Electrolux. Οι συνολικές δαπάνες για διαφημίσεις της Ενάγουσας τα έτη 2002 - 2008 ήταν περίπου €4.202.000 (βλ. Τεκμ.17). Η μεγάλη δέσμη τιμολογίων και αποδείξεων που παρουσιάστηκαν αναφορικά με τις διαφημίσεις (Τεκμ.18) δεν υποβοηθά στο να διαπιστωθεί το κόστος των διαφημίσεων που αφορούσαν τα προϊόντα Electrolux είτε αποκλειστικά είτε σε συνδυασμό με την Ενάγουσα Εταιρεία. Τα τιμολόγια και οι αποδείξεις είναι, όπως θα αναμένετο, στο όνομα της Ενάγουσας και μόνο σε μερικές περιπτώσεις γίνεται αναφορά στο όνομα Electrolux στο κείμενο του τιμολογίου ή της απόδειξης. Ακόμα και εκεί που πρόκειται για διαφημίσεις στον τύπο ή αλλού σε έντυπη μορφή δεν υπάρχει το κείμενο ή απεικόνιση της διαφήμισης ώστε να καθίσταται γνωστό το περιεχόμενο της. Παρά τις αναφορές ότι επειδή υπήρχε πρόθεση επένδυσης στα προϊόντα Electrolux εγίνονταν περισσότερες δαπάνες ειδικά για την προώθηση αυτών, δεν αποδέχομαι ότι ενώ οι πωλήσεις των προϊόντων Electrolux ήσαν το 10% του κύκλου εργασιών της Ενάγουσας, φτάνοντας μέχρι και το 23%, η διαφήμιση που δαπανείτο σε σχέση με αυτές ήταν το 71% των συνολικών δαπανών διαφήμισης. Ακόμα πιο ανυπόστατη φαίνεται η θέση της Ενάγουσας εάν ληφθεί υπόψη ότι σε όλη τη διάρκεια της συνεργασίας από το 2001 μέχρι το 2008, οι συνολικές αγορές προϊόντων Electrolux πλησίασαν τα €8.000.000 και η Ενάγουσα πωλούσε τα προϊόντα αυτά με κέρδος 40% - 45%. Αυτό σημαίνει ότι τα κέρδη της Ενάγουσας ήταν περί τα €3.200.000 - €3.600.
- Από αυτό το ποσό αφαιρούνται, όπως εξήγησε ο λογιστής, πέραν από τις δαπάνες για τη διαφήμιση και άλλα έξοδα όπως ενοίκια, μισθοί, ηλεκτρισμός και τηλέφωνα και τα λεγόμενα «overhead expenses» που φτάνουν το 30% - 35%. Με τα δεδομένα αυτά εάν ήταν αληθές ότι η διαφήμιση των προϊόντων Electrolux είχε κοστίσει €3.000.000, θα σήμαινε ότι στα χρόνια της συνεργασίας η Ενάγουσα ζήμιωνε από το εμπόριο των προϊόντων Electrolux. Eίναι πρόδηλο ότι η Ενάγουσα δεν δαπάνησε €3.000.000 για την προώθηση των προϊόντων Electrolux αλλά ασφαλώς πολύ λιγότερα. Οι μάρτυρες της έχουν υπερβάλει τα μέγιστα στην προσπάθεια τους να προκαλέσουν εντυπώσεις ή και να εξασφαλίσουν οικονομικό όφελος για την Ενάγουσα. Είναι αδύνατο να προσδιοριστεί ενόψει της ανειλικρίνειας που επιδείχθηκε, η πραγματική δαπάνη για την προώθηση των προϊόντων Electrolux. Aκόμη πιο δύσκολο, ουσιαστικά αδύνατο, να εκτιμηθεί το όφελος της φίρμας και της Ενάγουσας ως εταιρεία μέσα από τις διαφημίσεις που αφορούσαν είτε μόνο τα προϊόντα Electrolux είτε και την Ενάγουσα. Ενας τρίτος παράγοντας αβεβαιότητας προκύπτει από το γεγονός ότι το όφελος από τις διαφημίσεις έχει, σε βαθμό που δεν μπορεί να καθοριστεί, αλλά αναμφίβολα το μεγαλύτερο ήδη εισπραχθεί από την Ενάγουσα. Ότι η διαφήμιση αφορούσε κατά κύριο λόγο τη χρονική περίοδο κατά την οποία γινόταν προκύπτει και από την αναφορά του Χαραλάμπους στην περίοδο μετά την 31.12.
- Ερωτήθηκε: «Ε. Αρα και την περίοδο μετά που έληξε η συνεργασία 31.12.2008, εσείς συνεχίζατε να έχετε προϊόντα Electrolux και να διαφημίζετε, συμφωνείτε; Α. Ημουν υποχρεωμένος μετά από τόσα εκατομμύρια έξοδα στη διαφήμιση και ταυτίστηκε η εταιρεία μου 100% με την εταιρεία Electrolux, γι΄ αυτό έπρεπε να απεξαρτηκοποιηθεί η εταιρεία μου αλώβητη χωρίς σοβαρό κόστος, για να μπορέσει να απεξαρτηκοποιηθεί χωρίς κόστος από το όνομα Electrolux έπρεπε να φύγω σιγά σιγά. Αν σταματούσα απότομα να διαφημίζω, αν σταματούσα απότομα να πουλώ Electrolux, θα είχα σοβαρό πρόβλημα. Συνέχισα μέχρι σιγά σιγά εγκατέλειψα τη μάρκα.» Προκύπτει λοιπόν πως ακόμα και για την περίοδο μετά την 31.12.2008 που η Ενάγουσα ήταν στη διαδικασία εγκατάλειψης των πωλήσεων των προϊόντων Electrolux ήταν αναγκαίο γι΄ αυτή να τα διαφημίζει. Δεν ήταν δηλαδή αρκετό να επαναπαυθεί στην προγενέστερη διαφήμιση των επτά ετών για να συνεχίσει, στο έδαφος που είχε δημιουργηθεί, να πωλεί προϊόντα Electrolux. Μπορεί με ασφάλεια να ειπωθεί ότι το όφελος από τη διαφήμιση που έλαβε χώρα στα πρώτα χρόνια της συνεργασίας εισπράχθηκε στα χρόνια αυτά και στα επόμενα λιγότερο και λιγότερο μέχρι που το όφελος αποκομίστηκε πλήρως. Παραστατικά μπορεί να ειπωθεί ότι για τη διαφήμιση που έγινε τους πρώτους 4½ μήνες του 2008 είχε απομείνει κάποιο όφελος για να εισπραχθεί, λιγότερο από τη διαφήμιση που έγινε το 2007, ακόμα λιγότερο από αυτή που είχε γίνει το 2006 κ.ο.κ.. Το ζήτημα της διαφήμισης έχει δύο πτυχές. Η πρώτη αφορά στην αξίωση γι΄ αποζημίωση στο ύψος του ποσού που κατ΄ ισχυρισμό δαπανήθηκε. Καταλήγω πως ουδέν ποσό θα μπορούσε να επιδικαστεί υπέρ της Ενάγουσας γιατί κανένα συγκεκριμένο δεν έχει καταφανεί ότι ξοδεύτηκε άδικα ή απωλέσθηκε ενόψει του τερματισμού της συνεργασίας των μερών. Η δεύτερη αφορά στο βαθμό που το γεγονός της διαφήμισης, το κόστος και είδος της και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες η διαφήμιση γινόταν, επηρεάζει το εύρος του λογικού χρόνου για τερματισμό της συμφωνίας των μερών. Στην Κ.Χρ.Καρατζής Λτδ ν. Doritis Mark. Fact. Ltd
(2001)1 (Α) Α.Α.Δ. 251, 255 - 9, με αναφορά σε αγγλική νομολογία δίνονται κατευθύνσεις ως προς τους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό της εύλογης προειδοποίησης για τον τερματισμό σύμβασης αντιπροσωπείας όταν η σύμβαση δεν προνοεί για τον τερματισμό. Αναφέρεται ότι: «Το ζήτημα της περιόδου της προειδοποίησης πρέπει να αποφασίζεται λαμβανομένου υπόψη των γεγονότων όπως αυτά υφίσταντο κατά το χρόνο που δίδεται η προειδοποίηση και όχι κατά το χρόνο σύναψης της συμφωνίας αντιπροσώπευσης (Βλ. Martin Baker Ltd v. Canadian Flight Ltd [1955] 2 All E.R. 722, 735). Στην Decro-Wall v. Practitioners in Marketing [1971] 2 All E.R. 216 ο αντιπρόσωπος (εναγόμενος), δυνάμει συμφωνίας που συνάφθηκε τον Μάρτιο του 1967, ανέλαβε την αντιπροσώπευση των προϊόντων μιας Γαλλικής βιομηχανικής εταιρείας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Κατέβαλε επίμονες και επιτυχείς προσπάθειες να δημιουργήσει και αναπτύξει αγορά για τα προϊόντα του ενάγοντα. Η συμφωνία αντιπροσώπευσης συνάφθηκε το 1967 και μέχρι την Άνοιξη του 1970, χωρίς οποιαδήποτε υποχρέωση, δαπάνησε γύρω στις £30,000 για διαφήμιση των προϊόντων του ενάγοντα. Είχε εργοδοτήσει τουλάχιστο 6 επιπλέον πωλητές και αποκτήσει νέα υποστατικά. Είχε επιδείξει αξιοσημείωτη ικανότητα, ενθουσιασμό και επαγγελματικότητα στην προώθηση των πωλήσεων. Σαν αποτέλεσμα των προσπαθειών του αντιπροσώπου σημειώθηκαν σημαντικές ετήσιες αυξήσεις στις πωλήσεις των προϊόντων των εναγόντων. Μέχρι τον Απρίλιο του 1970 είχαν δημιουργηθεί πέραν των 700 παραρτημάτων πώλησης των προϊόντων των εναγόντων στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι πωλήσεις αυξάνοντο τόσο ραγδαία που αντιπροσώπευαν γύρω στα 83% της όλης επιχείρησης των αντιπροσώπων. Υπήρχαν εύλογες ελπίδες ότι ο όγκος των πωλήσεων θα έφθανε εκείνο των εναγόντων στη Γαλλία. Δεν υπήρχε κριτική εκ μέρους των εναγόντων για την επιχειρηματική ικανότητα του αντιπροσώπου ή των αποτελεσμάτων που είχε επιτύχει. Τον Απρίλιο του 1970 οι ενάγοντες ανέθεσαν την αντιπροσώπευση των προϊόντων τους στο Ηνωμένο Βασίλειο σε άλλη εταιρεία. Κρίθηκε ότι εν όψει της δαπάνης και της εργασίας που είχε διεκπεραιώσει ο αντιπρόσωπος για την εκτέλεση της συμφωνίας το πρωτόδικο δικαστήριο εδικαιούτο να διαπιστώσει ότι προειδοποίηση 12 μηνών ήταν εύλογη για τον τερματισμό της συμφωνίας. Ουδείς αντιπρόσωπος θα προχωρούσε στη σύναψη τέτοιας συμφωνίας εκτός αν γνώριζε ότι δεν μπορούσε να τερματισθεί με βραχύτερη προειδοποίηση. Ο Λόρδος Δικαστής Salmon έθεσε το θέμα ως εξής στη σελ. 224: "Counsel for the plaintiffs has argued that the learned judge was wrong in holding that reasonable notice is a 12 months' notice. He says it cannot be more than three months' notice. I am afraid that I cannot agree. I think that on the facts the learned judge was fully entitled to reach the conclusion at which he has arrived. After all, the defendants had put in a lot of expensive spade-work to which I have already referred. When a new product is being launched, no one can expect the real benefit of his efforts to accrue in the first year or two. These come later. In these circumstances I do not think that the learned judge can be faulted in holding that 12 months' notice was reasonable." Σε μετάφραση: "Ο συνήγορος των εναγόντων έχει επιχειρηματολογήσει ότι ο ευπαίδευτος δικαστής έσφαλλε αποφασίζοντας ότι η εύλογη προειδοποίηση είναι προειδοποίηση 12 μηνών. Λέγει ότι δεν μπορεί να υπερβεί την προειδοποίηση των 3 μηνών. Φοβούμαι ότι δεν μπορώ να συμφωνήσω. Νομίζω ότι με βάση τα γεγονότα ο ευπαίδευτος δικαστής εδικαιούτο πλήρως να καταλήξει στο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε. Μετά από όλα οι εναγόμενοι έχουν προβεί σε μια πολύ δαπανηρή προκαταρκτική εργασία στην οποία έχω ήδη αναφερθεί. Οσάκις ρίχνεται στην αγορά ένα νέο προϊόν κανείς δεν μπορεί να αναμένει ότι το πραγματικό όφελος των προσπαθειών του θα προκύψει στο πρώτο ή δεύτερο έτος. Αυτά έρχονται αργότερα. Κάτω από αυτές τις περιστάσεις δεν νομίζω ότι μπορεί να αποδοθεί σφάλμα στον ευπαίδευτο δικαστή όταν αποφάσισε ότι η προειδοποίηση 12 μηνών ήταν εύλογη." Αξιοσημείωτα είναι τα όσα ανέφερε ο Λόρδος Δικαστής Sachs στη σελ. 230: "Looking at it from the point of view of two reasonable business men deciding as between themselves what would be the appropriate length of notice required for determining a relationship of the natute already described and involving the work and expenditure just mentioned, it seems to me that no concessionaire would proceed unless he knew the concession could not be terminated by notice of less than 12 months; he might reasonably have stipulated for even longer notice. Similarly no reasonable producer of the product would have expected his concessionaire to carry on the business in this way except on the safeguard that he would not receive notice of less than 12 months." Σε μετάφραση: "Εξετάζοντας το θέμα από την άποψη δύο λογικών επιχειρηματιών που αποφασίζουν μεταξύ τους ως προς το ποιά είναι η κατάλληλη διάρκεια της προειδοποίησης που απαιτείται για τον τερματισμό μια σχέσης της φύσεως που έχει ήδη περιγραφεί και που συνεπάγεται την εργασία και δαπάνη που έχει μόλις αναφερθεί μου φαίνεται ότι κανένας αντιπρόσωπος δεν θα προχωρούσε εκτός αν γνώριζε ότι η παραχώρηση δεν μπορούσε να τερματισθεί με προειδοποίηση λιγότερη των 12 μηνών· εύλογα θα μπορούσε να περιλάβει πρόνοια στη συμφωνία για προειδοποίηση ακόμη μακρύτερης διάρκειας. Ομοίως κανένας λογικός παραγωγός του προϊόντος θα ανέμενε από τον αντιπρόσωπο του να διεξάγει την εργασία με αυτό τον τρόπο εκτός με τη διασφάλιση ότι δεν θα ελάμβανε προειδοποίηση μικρότερη των 12 μηνών." Τέλος ο Λόρδος Δικαστής Buckley έθεσε το θέμα ως εξής στη σελ. 234: "... what is reasonable notice for the termination of any contract is largely a matter of personal opinion. The question must be answered in the light of all the relevant surroundings circumstances. In the present case the defendants were undertaking to launch on the market in this country a new product. They were unlikely to obtain substantial profit from the venture for a considerable time; and they were bound to devote much expenditure and trouble to the business. The defendant devoted a very large part of their time and attention to the promotion of the sales of the product in question. In fact, when matters came to a head, the business which the defandants were doing in pursuance of the contract amounted to 83 per cent of their whole activity. In these circumstances I see no reason to differ from the learned judge in his conclusion that 12 months was a reasonabe period of notice to require in such a case." Σε μετάφραση: ".... τί αποτελεί εύλογη προειδοποίηση για τον τερματισμό μιας σύμβασης είναι κατά μεγάλο βαθμό θέμα προσωπικής γνώμης. Το ερώτημα πρέπει να απαντάται υπό το φως των σχετικών περιστάσεων που περιβάλλουν το θέμα. Στην παρούσα υπόθεση οι εναγόμενοι αναλάμβαναν να ρίξουν στην αγορά αυτής της χώρας ένα νέο προϊόν. Ήταν απίθανο να αποκομίσουν σημαντικό κέρδος από την επιχείρηση και είχαν υποχρέωση να καταβάλουν μεγάλη δαπάνη και να μπούν σε μεγάλο κόπο για την επιχείρηση. Οι εναγόμενοι αφιέρωσαν μεγάλο μέρος του χρόνου τους και της φροντίδας τους για την προώθηση των πωλήσεων του εν λόγω προϊόντος. Ως γεγονός όταν το θέμα έφθασε σε αποφασιστικό σημείο η εργασία την οποίαν διεκπεραίωναν οι εναγόμενοι δυνάμει της σύμβασης ισοδυναμούσε με το 83% της όλης δραστηριότητας τους. Κάτω από αυτές τις περιστάσεις δεν βλέπω λόγο να διαφωνήσω με το συμπέρασμα του ευπαίδευτου δικαστή ότι οι 12 μήνες ήταν η εύλογη περίοδος προειδοποίησης που απαιτείται σε τέτοια περίπτωση." Προκύπτει από την πιο πάνω αυθεντία πως ο καθορισμός της περιόδου της προειδοποίησης για τον τερματισμό μιας σύμβασης αντιπροσώπευσης εξαρτάται από τα περιστατικά που περιβάλλουν την υπόθεση. Τα περιστατικά που διαδραματίζουν δεσπόζοντα ρόλο είναι η δαπάνη στην οποία έχει υποβληθεί ο αντιπρόσωπος, η εργασία την οποία έχει διεκπεραιώσει για προώθηση των προϊόντων του αντιπροσωπευόμενου, ο χρόνος που έχει αφιερώσει και η φροντίδα για τον ίδιο σκοπό. Αντίθετα με τα όσα έχουν προτείνει οι εφεσείοντες προκύπτει, επίσης, ότι η μικρή διάρκεια της αντιπροσώπευσης μπορεί να δικαιολογήσει μεγαλύτερη απ' ότι σε άλλες περιπτώσεις διάρκεια της προειδοποίησης. Ένας άλλος παράγοντας που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο είναι τα οικονομικά αποτελέσματα της συνεργασίας για τα δύο μέρη. ......................................................................................... Αναφορικά με τη μεγάλη διάρκεια της αντιπροσώπευσης, στην οποία οι εφεσείοντες έδωσαν ιδιαίτερη βαρύτητα, έχουμε ήδη υποδείξει ότι αυτή δεν λειτουργεί αφ' εαυτής υπέρ της παροχής μεγαλύτερης προειδοποίησης. Ο λόγος είναι προφανής. Εφόσον η αντιπροσώπευση είχε διαρκέσει επί μακρόν κατά κανόνα ο αντιπρόσωπος είχε την ευκαιρία να αποκομίσει κέρδος για μεγάλο χρονικό διάστημα και είχε αποζημιωθεί για τις δαπάνες που είχε υποστεί για προώθηση της αντιπροσώπευσης.» Οι περιστάσεις στην παρούσα υπόθεση που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη έχουν ήδη εκτεθεί ανωτέρω, είτε διά της καταγραφής κοινών θέσεων είτε διά μέσου των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Καταγράφω συνοπτικά τις σημαντικότερες: - Τα προϊόντα Electrolux υπήρχαν στην κυπριακή αγορά από πολλά χρόνια. - Όταν η Ενάγουσα ανέλαβε τη διάθεση τους η εμπορία τους συνιστούσε το 10% περίπου του κύκλου εργασιών της. - Οι δραστηριότητες της Ενάγουσας είχαν επιφέρει σημαντικές αυξήσεις στη διάθεση των προϊόντων Electrolux στην Κύπρο. - Κατά το χρόνο τερματισμού της συμφωνίας, η εμπορία των προϊόντων Electrolux συνιστούσε το 23% περίπου του κύκλου εργασιών της Ενάγουσας. - Η Ενάγουσα εμπορευόταν τα προϊόντα Electrolux από τα καταστήματα που διατηρούσε και από τα οποία διεξήγαγε το σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων της. - Τα καταστήματα πρόβαλλαν κατά κύριο λόγο τα προϊόντα Electrolux, διατηρούσαν όμως την ταυτότητα τους ως καταστήματα της Ενάγουσας. - Τα προϊόντα Electrolux διαφημίζονταν με δαπάνη της Ενάγουσας, είτε με αποκλειστικές διαφημίσεις, είτε διαφημίσεις στις οποίες προβαλλόταν και το όνομα της Ενάγουσας και άλλα προϊόντα που αυτή εμπορευόταν. - Το όφελος από τις διαφημίσεις ανταπέδιδε οφέλη στην Ενάγουσα κατά κύριο λόγο κατά τους χρόνους της διαφήμισης ενώ μικρότερο όφελος αποκομίζετο σε μελλοντική περίοδο, όπως εξηγήθηκε πιο πάνω. - Δεν αναφέρθηκε να δημιουργήθηκαν νέα καταστήματα, ούτε να εργοδοτήθηκαν επιπλέον υπάλληλοι ειδικά για τους σκοπούς της εμπορίας των προϊόντων Electrolux. - Τα κέρδη της Ενάγουσας από την εμπορία των προϊόντων Electrolux δεν είναι δυνατόν να καθοριστούν αφού οι μάρτυρες της επέλεξαν να μην πουν την αλήθεια ως προς το πραγματικό κόστος της αποκλειστικής τους διαφήμισης. - Η συνεργασία, μέχρι και την επιστολή τερματισμού, είχε διαρκέσει επτά χρόνια. - Η Ενάγουσα δεν ήταν αποκλειστικός αντιπρόσωπος των προϊόντων Electrolux στην Κύπρο, όμως η International δεν προμήθευε με τέτοια άλλο έμπορο στην Κύπρο. Ωστόσο, προϊόντα Electrolux μπορούσαν να εισαχθούν στην Κύπρο μέσω άλλων οδών. - Η International ήταν ευχαριστημένη από τη συνεργασία της με την Ενάγουσα. - Η Ενάγουσα δεν είχε υπαιτιότητα για τον τερματισμό της συνεργασίας, που οφείλετο σε επιχειρηματική επιλογή της International. Είναι η κατάληξη μου ότι περίοδος προειδοποίησης έξι μηνών θα ήταν υπό τις περιστάσεις εύλογη. Η περίοδος των έξι μηνών και 19 ημερών που είχε δοθεί για τον τερματισμό της συμφωνίας ικανοποιεί το κριτήριο της εύλογης προειδοποίησης. Καταλήγω ότι η International έδωσε εύλογη προειδοποίηση στην Ενάγουσα για τον τερματισμό της μεταξύ τους συμφωνίας, που ως εκ τούτου νόμιμα έλαβε τέλος την 31.12.2008. Δεν υπήρξε διάρρηξη της συμφωνίας από την International και συνεπώς η Ενάγουσα εις ουδεμία αποζημίωση ή άλλη θεραπεία δικαιούται. Η Χατζηκυριάκος δεν είχε συμβατική σχέση με την Ενάγουσα και η τυχόν ευθύνη της θα μπορούσε να τεκμηριωθεί μόνο στη βάση του αστικού αδικήματος της παράνομης πρόκλησης διάρρηξης συμφωνίας κατά παράβαση του άρθρου 34
(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Η Χατζηκυριάκος θα διέπραττε αστικό αδίκημα εναντίον της Ενάγουσας εάν γνωρίζοντας και χωρίς ικανοποιητική δικαιολογία προκαλούσε την International να διαρρήξει τη συμφωνία της με την Ενάγουσα. Η οποιαδήποτε ευθύνη της Χατζηκυριάκος θα μπορούσε να αναζητηθεί αφού πρώτα καταδεικνύετο ότι υπήρξε διάρρηξη της συμφωνίας μεταξύ της Ενάγουσας και της International από την τελευταία. Με δεδομένη την κατάληξη ότι δεν υπήρξε διάρρηξη αλλά νόμιμος τερματισμός της συμφωνίας μεταξύ της International και της Ενάγουσας, η Χατζηκυριάκος δεν θα μπορούσε σε καμιά περίπτωση να έχει την όποια ευθύνη. Προχωρώ για σκοπούς πληρότητας στη διαπίστωση του πραγματικού ρόλου της Χατζηκυριάκος. Ο Κωνσταντίνος Χατζηκυριάκου (Μ.Υ.2) (γραπτή δήλωση - Τεκμ.27) μαρτύρησε πως η Χατζηκυριάκος ανέλαβε από 1.1.2009 τη διανομή των συσκευών Electrolux στην Κύπρο χωρίς να είναι προς τούτο θετική και ότι ουσιαστικά υποχρεώθηκε να δεχθεί την πρόταση της International λόγω της συνεργασίας που είχαν. Η πρόταση έγινε περί τον Απρίλιο με Μάϊο του
- Η Χατζηκυριάκος γνώριζε ότι η Ενάγουσα ήταν διανομέας των συσκευών Electrolux, δεν γνώριζε όμως την ακριβή συμφωνία της με την International. Ερωτηθείσα η International είχε αναφέρει ότι δεν υπήρχε υπογραμμένη συμφωνία με την Ενάγουσα και σε κάθε περίπτωση η Ενάγουσα δεν ήταν αποκλειστικός διανομέας. Ο Χατζηκυριάκος μαρτύρησε ότι οι συσκευές Electrolux είχαν τη φήμη ότι ήταν φτηνές και δεν είχαν καλή εικόνα. Δεν ήταν υποδεέστερες των συσκευών με άλλες επωνυμίες που το εργοστάσιο Electrolux παρήγαγε, αλλά δεν ήταν αναγνωρισμένη ως φίρμα. Η προσέγγιση του μπορεί να επηρεάζεται και από το γεγονός ότι η συμφωνία της Χατζηκυριάκος για τη διανομή των συσκευών Electrolux τερματίστηκε το
- Τον Ιανουάριο του 2009 άλλος διευθυντής της Χατζηκυριάκος σε συνέντευξη του στον τύπο (Τεκμ.12) είχε διαφορετική προσέγγιση. Δεν έχω πεισθεί ότι η Χατζηκυριάκος ανέλαβε τη διανομή των συσκευών Electrolux χωρίς να το θέλει και λόγω υποχρέωσης όμως τούτο καμιά σημασία δεν θα μπορούσε να έχει ενόψει της παντελούς απουσίας μαρτυρίας ότι η Χατζηκυριάκος εξώθησε ή προκάλεσε την International να τερματίσει τη συμφωνία της με την Ενάγουσα. Ερωτηθείς ο Χαραλάμπους κατά πόσο η Ενάγουσα έχει κάποιο αποδεικτικό στοιχείο για την εμπλοκή που αποδίδει στην Χατζηκυριάκος ή κατά πόσο είναι υποψία και δική του εκτίμηση, ανάφερε: «Ηταν εκτίμηση και υποψία...». Δόθηκε μεγάλη σημασία κατά τη δίκη σε διαφήμιση της Χατζηκυριάκος στον τύπο την 21.12.2008, στην οποία αναφέρεται ότι η Χατζηκυριάκος είναι ο επίσημος διανομέας των προϊόντων Electrolux από 1.1.2009 (Τεκμ.11). Ο Χατζηκυριάκος έδωσε κάποιες εξηγήσεις για τη διαφήμιση. Δεν διαφάνηκε κατά πόσο η διαφήμιση καταχωρίστηκε την 21.12.2008 εκ λάθους ή σκόπιμα. Όμως, δεν έχει ιδιαίτερη σπουδαιότητα στα περιστατικά της υπόθεσης. Ο επίδικος χρόνος είναι ο χρόνος που προηγήθηκε της επιστολής τερματισμού ημερ. 12.5.
- Η καταχώρηση της διαφήμισης επτά μήνες μετά δεν υποδηλώνει οτιδήποτε σε σχέση με τυχόν ενέργειες της Χατζηκυριάκος στους χρόνους που προηγήθηκαν της επιστολής τερματισμού. Αλλωστε, κατά την 21.12.2008 επίκειτο η ανάληψη της διανομής από την Χατζηκυριάκος, δέκα ημέρες μετά, όπως σημειώνεται και στην ίδια τη διαφήμιση. Ως εκ των ανωτέρω η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των Εναγομένων 1 και 2 και εναντίον της Ενάγουσας, όπως τούτα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα της αγωγής και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 που καταχώρησαν κοινή Εκθεση Υπεράσπισης και είχαν κοινή εκπροσώπηση θα δικαιούνται σε ένα σετ εξόδων. Δεν θα δικαιούνται στα έξοδα της δικασίμου ημερ. 23.1.2015 αφού δεν παρουσίασαν γραπτή αγόρευση ούτε ζήτησαν να αγορεύσουν διά ζώσης. (Υπ.).................... Χ.Μαλαχτός Π.Ε.Δ. /ΚΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο