ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΣΠΑΡΣΗ κ.α. ν. Ε. Χ. ΑΛΕΥΡΑΣ & ΥΙΟΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 2180/2011, 30/9/2015

ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΣΠΑΡΣΗ κ.α. ν. Ε. Χ. ΑΛΕΥΡΑΣ & ΥΙΟΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 2180/2011, 30/9/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A206 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2180/2011 Μεταξύ:

1. ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΣΠΑΡΣΗ
2. ΤΙΧΟΜΙΡ ΠΙΣΑΡΟΒΣΚΙ Ενάγοντες και Ε. Χ. ΑΛΕΥΡΑΣ & ΥΙΟΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΛΤΔ Εναγόμενοι 30 Σεπτεμβρίου, 2015 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κ. Β. θεοδώρου με κα Θεοδώρου Για Εναγόμενους: κ. Α. Παπαγεωργίου ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή οι Ενάγοντες αξιώνουν από τους Εναγόμενους αποζημιώσεις ύψους €6.908 πλέον μόνιμο τόκο και έξοδα. Σύμφωνα με τη δικογραφημένη τους θέση, κατά τον ουσιώδη χρόνο ασχολούνταν με φυτείες αγγουριάς σε θερμοκήπια. Περί τον Δεκέμβριο 2010 ζήτησαν από τους Εναγόμενους που ασχολούνται με την εισαγωγή και εμπορία γεωργικών φαρμάκων, φάρμακα για συγκεκριμένες ασθένειες της φυτείας τους, ήτοι περονόσπορο, τετράνυχο και λιριόμυζα. Ισχυρίζονται ότι οι Εναγόμενοι τους προμήθευσαν με τα φάρμακα Alto, Dictator, Chlorcyrin και Bravo και ότι «ήταν ρητός και/ή εξυπακουόμενος όρος της μεταξύ των διαδίκων συμφωνίας ότι οι Εναγόμενοι θα προμήθευαν τους Ενάγοντες με τα κατάλληλα δια την χρήση που τα ήθελαν γεωργικά φάρμακα». Οι Ενάγοντες ισχυρίζονται επίσης ότι μετά τον ψεκασμό της φυτείας τους με τα προαναφερόμενα φάρμακα και σύμφωνα με τις οδηγίες που τους δόθηκαν από τους Εναγόμενους, η φυτεία καταστράφηκε καθώς και ότι πειραματικός ψεκασμός σε άλλη φυτεία με τα ίδια φάρμακα και την ίδια δοσολογία είχε τα ίδια αποτελέσματα. Παραπονούνται δε ότι οι Εναγόμενοι «κατά παράβαση της μεταξύ των διαδίκων συμφωνίας προμήθευσαν σ' αυτούς φάρμακα ακατάλληλα δια τη χρήση που οι ενάγοντες τα αγόρασαν και/ή φάρμακα που δεν χρησιμοποιούνται δια ψεκασμό φυτών αγγουριάς αλλά μόνο δια ριζοπότισμα». Υποστηρίζουν ότι ως αποτέλεσμα υπέστησαν ειδικές ζημιές για την αποκατάσταση των οποίων διεκδικούν αποζημιώσεις. Οι Εναγόμενοι, στην Υπεράσπιση τους, εγείρουν προδικαστική ένσταση υποστηρίζοντας ότι ο Ενάγοντας 1 δεν «έχει δικαίωμα και/ή θέση δικονομικής παράστασης στην παρούσα αγωγή και/ή κωλύεται από το να είναι ενάγοντας στην αγωγή αφού αυτός δεν είχε ποτέ καμία συμβατική ή άλλη σχέση μαζί τους ούτε είχε οποιαδήποτε ανάμειξη στην διαφορά τους με τον ενάγοντα αρ. 2 αλλά και ούτε και έχει συναντήσει ποτέ τους ενάγοντες ή/και τους αντιπροσώπους αυτών». Επιπρόσθετα, αρνούνται την αξίωση των Εναγόντων, υποστηρίζοντας ότι περί τις 2.12.2010 ο Ενάγοντας αρ. 2 «τους ζήτησε να εξετάσουν την φυτεία του και όχι φάρμακα για τις αναφερόμενες ασθένειες τις οποίες είναι αδύνατο να είναι σε θέση να διαγνώσει ο ενάγοντας αρ. 2». Ισχυρίζονται περαιτέρω ότι γεωπόνος τους που επισκέφθηκε τη φυτεία διαπίστωσε ότι ήταν «σε πολύ κακή κατάσταση» και διέγνωσε τις ασθένειες περονόσπορο, αλευρώδη, λιριόμυζα, στάκτη και τετράνυχο. Προμήθευσε δε την ίδια μέρα τον Ενάγοντα αρ. 2 με τα φάρμακα Alto, Dictator και Chlorcyrin και λίγες μέρες αργότερα με το φάρμακο Bravo. Σύμφωνα με την Υπεράσπιση, οι Εναγόμενοι «είχαν δώσει σαφείς οδηγίες στον ενάγοντα αρ. 2 για έγκαιρο ψεκασμό χωρίς καθυστέρηση.». Υποστηρίζουν ότι σε μεταγενέστερη επίσκεψη τους στο θερμοκήπιο διαπίστωσαν ότι «δεν είχαν ακολουθηθεί οι οδηγίες ψεκασμού των φυτών ως είχαν δοθεί από τους ίδιους και/ή αντιπροσώπους τους προς τον ενάγοντα αρ. 1 και ειδικότερα ως προς το χρόνο ψεκασμού». Επιφυλάσσονται δε να αναφέρουν κατά την ακρόαση «λεπτομέρειες για τις οδηγίες χρήσης των φυτοφαρμάκων που αυτοί χορήγησαν στον εναγόμενο αρ. 2». Αναφέρουν επίσης ότι τα αποτελέσματα του δοκιμαστικού ψεκασμού ήταν «σαφώς διαφορετικά». Τέλος αρνούνται ότι τα φυτοφάρμακα που προμήθευσαν ήταν ακατάλληλα και υποστηρίζουν ότι «ήταν κατάλληλα και περαιτέρω ότι έδωσαν τις κατάλληλες και/ή δέουσες οδηγίες χρήσης τους προς τον ενάγοντα αρ. 2, περαιτέρω του επισήμαναν και την αναγραφή των οδηγιών χρήσης επί των φυτοφαρμακευτικών σκευών τις οποίες ο ενάγοντας αρ. 2 δεν ακολούθησε ή/και δεν μελέτησε ή/και εκτέλεσε πλημμελώς ή/και δεν έλαβεν καθόλου υπόψη του». Προς απόδειξη της απαίτησης των Εναγόντων έδωσε μαρτυρία στο Δικαστήριο ο Ενάγοντας αρ. 2 κ. Τιχομίρ Πισαρόβσκι (ΜΕ1), ο γεωπόνος κ. Νικόλας Παπαγεωργίου (ΜΕ2), ο Ενάγοντας αρ. 1 κ. Κυριάκος Σπαρσής (ΜΕ3) και ο γεωπόνος κ. Γιώργος Παρασκευά (ΜΕ4). Για την Υπεράσπιση κατέθεσαν οι κ. Φίλιππος Αλευράς, διευθυντής των Εναγομένων (ΜΥ1) και κ. Βλάσης Αναστασόπουλος, γεωπόνος (ΜΥ2). Σημειώνω ότι κατά την ακρόαση παρουσιάστηκαν από τους μάρτυρες διάφορα έγγραφα τα οποία κατατέθηκαν ως τεκμήρια. Ειδική αναφορά σε κάποια από τα κατατεθέντα τεκμήρια γίνεται κατωτέρω. Το σύνολο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της διαδικασίας και δεν κρίνω σκόπιμο να αναφερθώ με λεπτομέρεια στα όσα ανέφερε ο κάθε μάρτυρας. Όμως για σκοπούς πληρότητας της απόφασης μου, παραθέτω μια σύνοψη των κύριων σημείων της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε σε σχέση με τα επίδικα θέματα και τα οποία έλαβα υπόψη για την κατάληξη μου ή που κρίθηκαν ως σημαντικά για σκοπούς αξιολόγησης. Πρώτος μάρτυρας των Εναγόντων ήταν ο Ενάγοντας αρ. 2, κ. Τοχιμίρ Πισαρόβσκι (ΜΕ1). Ανέφερε ότι ασχολείται με την καλλιέργια αγγουριών σε συνεργασία με τον Ενάγοντα αρ. 1 και ότι διαθέτουν για το σκοπό αυτό δύο θερμοκήπια. Ανέφερε ότι στις 9.12.2010 παρατήρησε ότι υπήρχε πρόβλημα στην φυτεία και τηλεφώνησε στους Εναγόμενους να έρθουν να δουν το πρόβλημα και να τον προμηθεύσουν με τα κατάλληλα φάρμακα. Συνέχισε λέγοντας ότι ήρθε την ίδια μέρα κάποιος κ. Βλάσης Αναστασόπουλος (ΜΥ2) και διέγνωσε τις ασθένειες στάχτη, περονόσπορο και τετράνυχο. Ανέφερε ότι στις 14.12.2010 «μας έφεραν 3 φάρμακα και μας εξήγησαν πόσα να βάλουμε από το κάθε ένα και έφυγαν». Τους ανέφεραν επίσης ότι θα επέστρεφαν με φάρμακο και για την ασθένεια αλευρώτης, κάτι που έγινε στις 17.12.
3. Σύμφωνα με τον ΜΕ1, ψέκασε τα θερμοκήπια στις 19.12.2010, γύρω στο μεσημέρι χρησιμοποιώντας ακριβώς τη δοσολογία και εφαρμόζοντας τις οδηγίες του ΜΥ2 Είπε ότι στις 22.12.2010, όταν πήγε για να μαζέψει τα αγγουράκια διαπίστωσε ότι τα φύλλα των αγγουριών «είχαν κρούσει» και ότι τα αγγουράκια «έσπαζαν». Ακολούθως τηλεφώνησε στον ΜΥ2, τον ενημέρωσε για το πρόβλημα και του ζήτησε να τον προμηθεύσει με φάρμακα για να το αντιμετωπίσει. Ο ΜΥ2 ήρθε στα θερμοκήπια στις 23.12.2010 μαζί με άλλο γεωπόνο και αφού επιθεώρησαν τη φυτεία εισηγήθηκαν ότι με λίπασμα μπορεί να διορθωνόταν το πρόβλημα. Τους έδωσαν δε το λίπασμα δωρεάν. Είπε ότι ακολούθησε πειραματικός ψεκασμός σε φυτά που άνηκαν σε άλλο γεωργό, τον κ. Θεόδωρο Ξενοφώντος, σε θερμοκήπια στην Αναφωτία. Έγινε, ανέφερε, πειραματικός ψεκασμός στις 27.12.2010 τόσο με υπολείμματα από το διάλυμα με το οποίο είχε ψεκάσει ο ΜΕ1 αλλά και με νέο διάλυμα, με την ίδια δοσολογία, που έφτιαξε ο ΜΥ
4. Είπε ότι σε επιθεώρηση που έγινε στις 29.12.2010, τόσο τα φυτά που είχαν ψεκαστεί με τα υπολείμματα του αρχικού ψεκασμού όσο και τα φυτά που είχαν ψεκαστεί με το νέο μείγμα του ΜΥ2, παρουσίαζαν το ίδιο πρόβλημα ως και η φυτεία των Εναγόντων. Συνέχισε λέγοντας ότι στις 29.12.2010 η επιθεώρηση έγινε στην παρουσία άλλου γεωπόνου, του κ. Νικόλα Παπαγεωργίου (ΜΕ2), αφού οι Εναγόμενοι δεν επικοινώνησαν μαζί του από την ημερομηνία του πειραματικού ψεκασμού. Τέλος ανέφερε ότι εξαιτίας της ζημιάς που είχε πάθει η φυτεία αναγκάστηκε να εκριζώσει και να πετάξει όλα τα φυτά και τον καρπό και ότι αυτό έγινε στην περίοδο των εορτών των Χριστουγέννων και Πρωτοχρονίας οπόταν υπάρχει μεγάλη ζήτηση από τους καταναλωτές. Κατά την αντεξέταση, ο ΜΕ1 επέμενε ότι όταν διαπίστωσε ότι η φυτεία είχε πρόβλημα επικοινώνησε με τους Εναγόμενους για να δουν τη φυτεία, να διαγνώσουν τις ασθένειες και να τον προμηθεύσουν με τα κατάλληλα φάρμακα. Επέμενε ότι ο ΜΥ2 ήρθε στο θερμοκήπιο στις 9.12.2010 και διέγνωσε τις ασθένειες. Επέμενε επίσης ότι του έφερε τα πρώτα τρία φάρμακα στις 14.12.2010 και το τέταρτο φάρμακα στις 17.12.
5. Του τέθηκε ότι η πρώτη επίσκεψη του κ. Βλάση έγινε στις 3.12.2010 και η δεύτερη στις 7.12.2010 αλλά αρνήθηκε. Του τέθηκε περαιτέρω ότι οι φυτείες του ήταν παραμελημένες, κάτι που επίσης αρνήθηκε. Δεν δέχτηκε ότι είναι αμελής γεωργός στον τρόπο που διενεργεί τους ψεκασμούς του αναφέροντας ότι πριν από κάθε ψεκασμό καθαρίζει τον ψεκαστήρα του από τα υπολείμματα του προηγούμενου. Σε σχέση με τον πειραματικό ψεκασμό, είπε ότι όταν κάλεσε τον ΜΥ2 για να του δείξει τη ζημιά που έπαθαν τα φυτά, αυτός ήρθε στα θερμοκήπια στις 23.12.2010 μαζί με ακόμα ένα γεωπόνο. Ανέφερε ότι συμφώνησαν να διενεργηθεί ο πειραματικός ψεκασμός σε φυτεία άλλου γεωργού, τόσο με υπόλειμμα από τον ψεκαστήρα του ιδίου όσο και με νέο διάλυμα, με την ίδια δοσολογία, που θα έφτιαχνε ο ΜΥ
6. Επανέλαβε ότι ο ψεκασμός διενεργήθηκε στις 27.12.2010 αλλά όταν έγινε η επιθεώρηση των φυτών στις 29.12.2010, ο ΜΥ2 δεν παρέστη. Κατά την επιθεώρηση, εξήγησε, ήταν παρών ο ΜΕ
7. Του τέθηκε ότι επέδειξε αμέλεια διότι καθυστέρησε να ψεκάσει τα φυτά με τα πρώτα τρία φάρμακα αλλά επέλεξε να περιμένει και το τέταρτο φάρμακο. Αρνήθηκε ότι ενήργησε με οποιαδήποτε καθυστέρηση. Επανέλαβε ότι ο κ. Βλάσης, από τις 9.12.2010 που επιθεώρησε τις φυτείες, έφερε τα πρώτα τρία φάρμακα στις 14.12.2010 και το τέταρτο στις 17.12.2010 και ότι ο ίδιος ψέκασε στις 19.12.2010, ημέρα Κυριακή όπως ήταν και η συνήθης πρακτική του. Εξήγησε ότι στις 14.12.2010 ήταν ο ίδιος παρών κατά την παράδοση των φαρμάκων και ότι στις 17.12.2010 ο ίδιος απουσίαζε και το φάρμακο παρέλαβε η σύζυγος του. Ο ΜΕ1 ανέφερε επίσης κατά την αντεξέταση του ότι καλλιεργεί τα θερμοκήπια σε συνεργασία με τον Ενάγοντα αρ. 1 με τον οποίο είναι συνέταιροι και ότι η συνεργασία τους με τους Εναγόμενους είχε ξεκινήσει πρόσφατα αφού προηγουμένως συνεργάζονταν με άλλη φαρμακευτική εταιρεία. Υποστήριξε ότι η συνεργασία ξεκίνησε μετά που τους σύστησε τους Εναγόμενους άλλος γεωργός, ο κ. Θεόδωρος Ξενοφώντος, ο οποίος ήταν ευχαριστημένος με τα φάρμακα που του προμήθευαν. Παρά το ότι αυτό αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση, ο ΜΕ1 ήταν απόλυτος και επέμενε ότι κατά τον ψεκασμό εφάρμοσε επακριβώς τις οδηγίες και δοσολογίες που του έδωσε ο ΜΥ
8. Εξήγησε ότι ο ίδιος είναι αλλοδαπός και παρά το ότι μιλά την Ελληνική γλώσσα, δεν μπορεί να διαβάζει Ελληνικά. Επομένως, είπε, δεν ήταν σε θέση να κατανοήσει τις ετικέτες των φαρμάκων. Όμως, ανέφερε ότι ο ΜΥ2 του είπε «πόσο και ποιο φάρμακο να βάλω», ότι αυτός κατάλαβε τις οδηγίες που του δόθηκαν και τις ακολούθησε. Του τέθηκε τότε ότι το φάρμακο Chlorcyrin είναι κατάλληλο μόνο για ριζοπότισμα και όχι για ψεκασμό. Απάντησε ότι ο ίδιος έπραξε ότι του είχε πει ο ΜΥ
9. Του τέθηκε ακολούθως ότι όφειλε να διαβάσει την ετικέτα του φαρμάκου στην οποία αναγράφονται οδηγίες για ριζοπότισμα αλλά επέμενε ότι ακολούθησε τις οδηγίες που του είχε δώσει ο ΜΥ2 και ότι ο ΜΥ2 δεν του είχε αναφέρει οτιδήποτε για ριζοπότισμα. Δεύτερος μάρτυρας για τους Ενάγοντες ήταν ο κ. Νικόλας Παπαγεωργίου, συνταξιούχος γεωπόνος (ΜΕ2). Κατά την αρχή της κυρίως εξέτασης του, ανέφερε ότι σπούδασε στη Θεσσαλονίκη και έτυχε μετεκπαίδευσης στην Ολλανδία κα Ιταλία και ότι εξασκεί το επάγγελμα από το
10. Σημειώνω παρενθετικά ότι η εμπειρογνωμοσύνη του δεν αμφισβητήθηκε ευθέως. Ο ΜΕ2 ανέφερε ότι γνώριζε και τους δύο Ενάγοντες από προηγουμένως και ότι σε σχέση με τα επίδικα γεγονότα, τον κάλεσε ο Ενάγοντας αρ. 2 στις 29.12.2010 για να εξετάσει το πρόβλημα με τις φυτείες του. Είπε ότι ετοίμασε σχετική έκθεση την οποία παρουσίασε (Τεκμήριο 1) και ότι κατά την έρευνα που διενήργησε έλαβε αριθμό φωτογραφιών τις οποίες επίσης παρουσίασε ως δέσμη (Τεκμήριο 1(α)). Παρενθετικά αναφέρω ότι, σύμφωνα με την έκθεση Τεκμήριο 1, του ζητήθηκε στις 29.12.2010 να γνωματεύσει για τα αίτια της ζημιάς στη φυτεία των Εναγόντων και την εκτίμηση της. Είπε ότι επιθεώρησε όλα τα θερμοκήπια την ίδια μέρα και διαπίστωσε «τα καψίματα και τις νεκρωτικές κηλίδες στα φύλλα, τους νεαρούς καρπούς, τους έλικες, τις νεαρές κορυφές, τα αγγούρια που δέχτηκαν ψεκαστικό υγρό και μεγάλωσαν με τα εγκαύματα στην επιδερμίδα τους, στην πλευρά που δέχτηκαν το ψέκασμα όταν ήταν μικρά και γενικά την όψη των φυτών και τη χαρακτηριστική μυρωδιά από τα νεκρωμένα μέρη των φυτών». Καταλήγει ότι «το αίτιο που προκάλεσε τη ζημιά ήταν το ψέκασμα με τον συνδυασμό των 4 φαρμάκων που υπέδειξαν και προμήθευσαν τον γεωργό οι υπάλληλοι της εταιρείας Αλευράς». Σύμφωνα με την έκθεση, Τεκμήριο 1, διενήργησε και ο ίδιος πειραματικό ψεκασμό σε δύο άλλα φυτά ίδιας ποικιλίας με τα ίδια αποτελέσματα. Σε σχέση με την αποτίμηση της ζημιάς, κατέληξε ότι η απώλεια εισοδήματος από την εσοδεία που δεν μπορούσε να πωληθεί ή είχε αποβληθεί από τα φυτά ανερχόταν σε €5.343, ότι η απώλεια από την πρόωρη διακοπή της παραγωγής των φυτών ανερχόταν σε €1.365 και τα εκτιμητικά έξοδα σε €200, ήτοι σύνολο €6.
11. Σε σχέση με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε, ανέφερε ότι δύο από τα τέσσερα φάρμακα με τα οποία ψεκάστηκε η φυτεία ήταν ακατάλληλα. Ειδικά το φάρμακο Chlorcyrin δεν είναι κατάλληλο για ψεκασμό αλλά μόνο για ριζοπότισμα ενώ το φάρμακο Dictator δεν είναι κατάλληλο για καλλιέργεια αγγουριάς. Για δε το δεύτερο ανέφερε ότι ούτε στην ετικέτα του αναγράφεται ότι είναι κατάλληλο για χρήση σε φυτεία αγγουριάς. Εξήγησε ότι επιθεώρησε τα θερμοκήπια των Εναγόντων ενώ μετά επιθεώρησε τα φυτά στα οποία έγινε ο πειραματικός ψεκασμός τόσο από το διάλυμα που είχε περισσέψει από τον ψεκαστήρα του Ενάγοντα αρ. 2 όσο και από το διάλυμα που ετοίμασε ο ΜΥ
12. Είπε ότι τα αποτελέσματα των ψεκασμών ήταν τα ίδια. Πρόσθεσε ότι διενήργησε και αυτός ψεκασμό σε φυτά αγγουριάς με διάλυμα που ετοίμασε ο ίδιος, με τα τέσσερα φάρμακα και με τις ίδιες δοσολογίες που είχε χρησιμοποιήσει ο ΜΕ1, με το ίδιο επίσης αποτέλεσμα. Εξήγησε ότι τα φυτά δεν ήταν δυνατό να επανέλθουν και να παράξουν ξανά καρπό μετά τη ζημιά που υπέστησαν. Κατά την αντεξέταση του ΜΕ2, του τέθηκε ότι διατηρεί φιλικές σχέσεις με τους Ενάγοντες και ότι δεν είναι ανεξάρτητος μάρτυρας αλλά προσήλθε στο Δικαστήριο με πρόθεση να τους βοηθήσει με τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ2 επανέλαβε ότι γνωρίζει και τους δύο όμως επέμενε ότι ο σκοπός της μαρτυρίας του ήταν να βοηθήσει το Δικαστήριο να αποφασίσει την επίδικη διαφορά. Είπε ότι για σκοπούς της έρευνας του επιθεώρησε φυτά που ψεκάστηκαν με υπολείμματα από τον ψεκαστήρα του Ενάγοντα αρ. 2 αλλά και με διάλυμα που ετοιμάστηκε από τον ΜΥ2 με την ίδια δοσολογία. Εξήγησε ότι ο ίδιος δεν ήταν παρών όταν διενεργήθηκαν οι πειραματικοί αυτοί ψεκασμοί αυτοί αλλά είδε τα αποτελέσματα. Διενήργησε και ο ίδιος όμως, είπε, πειραματικό ψεκασμό χρησιμοποιώντας τις δοσολογίες που είχε δώσει ο ΜΥ2 στον Ενάγοντα αρ.
13. Δέχτηκε ότι τον είχαν καλέσει οι Εναγόμενοι για διενέργεια άλλου πειραματικού ψεκασμού σε φυτεία στη Λεμεσό. Εξήγησε ότι αρνήθηκε διότι δεν ήταν σίγουρος αν η φυτεία αυτή ήταν της ίδιας ποικιλίας με τα επίδικα αγγουράκια. Για το λόγο αυτό διενήργησε ο ίδιος πειραματικό ψεκασμό σε φυτεία της οποίας γνώριζε την ποικιλία, κάλεσε τους Εναγόμενους να παραστούν αλλά αυτοί αρνήθηκαν. Εξήγησε ότι ο λόγος που είχε αρνηθεί να γίνει πειραματικός ψεκασμός στη Λεμεσό σε φυτεία που δεν γνώριζε ήταν διότι είναι πολύ δύσκολο να διακριβωθούν οι ποικιλίες των διαφόρων φυτών αγγουριάς και υπάρχουν ποικιλίες οι οποίες είναι πιο ανθεκτικές από άλλες. Επομένως, θεώρησε σημαντικό να διενεργήσει τον πειραματικό ψεκασμό σε φυτά των οποίων ήταν σίγουρος για την ποικιλία. Αναφορικά με τον πειραματικό ψεκασμό που διενήργησε είπε ότι ακολούθησε τη δοσολογία που είχε δοθεί στον Εναγοντα αρ. 2 από τον ΜΥ
14. Είπε ότι πρόκειτο για δύο χειρόγραφες κόλλες στις οποίες αναγραφόταν το όνομα του κάθε φαρμάκου και η δόση που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί. Αναφορικά με το φάρμακο Dictator ανέφερε ερωτώμενος ότι δεν υπερέβη την προβλεπόμενη δοσολογία αφού στην ετικέτα του φαρμάκου δεν αναγράφεται συγκεκριμένος χρόνος ασφαλείας για χρήση σε αγγουριές. Για το λόγο αυτό, είπε, χρησιμοποίησε τη γενική δοσολογία που αναγράφεται. Για το φάρμακο Alto του τέθηκε ότι σε ένα από τα φυτά στα οποία διενήργησε ο ίδιος δοκιμαστικό ψεκασμό χρησιμοποίησε 20 κ. εκ. ανά 100 λίτρα ενώ η προβλεπόμενη δόση είναι 10-15 κ. εκ. ανά 100 λίτρα. Αρνήθηκε ότι υπήρχε οποιαδήποτε σκοπιμότητα και ανέφερε ότι κατά την κρίση δεν αλλοίωνε αυτό το αποτέλεσμα. Σημείωσε ότι το άλλο φυτό που είχε ψεκαστεί με 15 κ. εκ. ανά 100 λίτρα τα αποτελέσματα ήταν τα ίδια. Αναφορικά με τα φάρμακα Bravo και Chlorcyrin, του τέθηκε ότι η δοσολογία που χρησιμοποίησε ήταν το ανώτατο όριο της επιτρεπόμενης. Απάντησε ότι η δοσολογία ήταν εντός των προβλεπόμενων ορίων. Του τέθηκε ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 ήταν αμελής γεωργός αφού δεν τηρούσε κατά τους ψεκασμούς τους κανόνες ασφαλείας ενώ ψέκαζε κατά τις μεσημβρινές ώρες. Δέχτηκε ότι είναι λάθος να γίνεται ψεκασμός το μεσημέρι όταν οι θερμοκρασίες είναι ψηλές αλλά διευκρίνισε αργότερα ότι στην παρούσα περίπτωση ο ψεκασμός έγινε Δεκέμβριο, οι θερμοκρασίες ήταν χαμηλές και επομένως μπορούσε να γίνει ψεκασμός ακόμα και το μεσημέρι. Αμφισβητήθηκε η εκτίμηση του για την αξία των αγγουριών και την αντίστοιχη ζημιά που υπέστησαν οι Ενάγοντες. Απάντησε ότι τα γεγονότα συνέβησαν την περίοδο των εορτών οπόταν υπάρχει μεγάλη ζήτηση και επομένως οι τιμές είναι ψηλές. Είπε ότι έλαβε τις τιμές που χρησιμοποίησε από την οργάνωση παραγωγών ΣΕΔΙΓΕΠ Λύσης, από τη χονδρική αγορά της Λευκωσίας και ότι οι τιμές ήταν ο μέσος όρος των ημερήσιων τιμών της αγοράς για την επίδικη περίοδο. Αμφισβητήθηκε επίσης η ορθότητα των τιμών αυτών διότι αφορούν τις τιμές διάθεσης του προϊόντος χωρίς να λαμβάνουν επαρκώς υπόψη το κόστος παραγωγής μέχρι και την πώληση. Αρνήθηκε εξηγώντας ότι επειδή πρόκειται για τις τιμές πώλησης του προϊόντος, για τον καθορισμό της τιμής πώλησης συνυπολογίζονται και όλα τα έξοδα του παραγωγού μέχρι την πώληση. Τέλος, κατά την επανεξέταση του διευκρίνισε ότι το φάρμακο Dictator δεν συστήνεται για χρήση σε φυτά αγγουριάς και προπαντός, όπως είπε, σε συνδυασμό με τα άλλα τρία φάρμακα. Ήταν κατηγορηματικός ότι η ζημιά στις επίδικες αγγουριές οφειλόταν στα φάρμακα που είχαν χρησιμοποιηθεί για ψεκασμό τους. Τρίτος μάρτυρας των Εναγόντων ήταν ο Ενάγοντας αρ. 1, κ. Κυριάκος Σπαρσής (ΜΕ3). Κατά τη μαρτυρία του, και ειδικότερα κατά την αντεξέταση του, ανέφερε ότι είναι συνεταίροι με τον Ενάγοντα αρ. 2 (ΜΕ1) και εξήγησε πως λειτουργεί η συνεργασία τους. Ανέφερε ειδικότερα ότι ο ίδιος είναι ο ιδιοκτήτης της γης στην οποία βρίσκονται τα θερμοκήπια και παρέχει ύδρευση ενώ ο Ενάγοντας αρ. 2 (ΜΕ1) καλλιεργεί και φροντίζει τα φυτά. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έχει γνώσεις για καλλιέργεια σε θερμοκήπια, ούτε και για ψεκασμούς. Σύμφωνα με τον ΜΕ3, δεν ήταν παρών κατά την πρώτη επίσκεψη του MY2, ούτε και όταν έγινε η προμήθεια των φαρμάκων, επέμενε όμως ότι στις 19.12.2010 το πρωί τα φυτά δεν είχαν ακόμα ψεκαστεί διότι εκείνο το πρωινό ο ίδιος είχε μαζέψει καρπό για δική του κατανάλωση. Επέμενε ότι ο ψεκασμός έγινε αργότερα στις 19.12.
15. Ήταν επίσης παρών, είπε, στις 22.12.210 όταν ο υπάλληλος των Εναγομένων ήρθε να δει τη ζημιά στη φυτεία και έφερε και άλλα φάρμακα. Ανέφερε επίσης ότι ο ΜΥ2 είχε δώσει στον Ενάγοντα αρ. 2 τη δοσολογία των φαρμάκων και ότι μετά τη διαπίστωση του προβλήματος αυτός απευθύνθηκε στον κ. Γεώργιο Παρασκευά, γεωπόνο του Τμήματος Γεωργίας στη Λάρνακα (ΜΕ4), ο οποίος του ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «έβαλες στο θερμοκήπιο σου ένα δυναμίτη». Ανέφερε ότι όταν είδε ο ίδιος τη ζημιά στη φυτεία και τον καρπό στις 22.12.2010, έδωσε οδηγίες να μην πωληθούν τα αγγουράκια. Τελευταίος μάρτυρας για τους Ενάγοντες ήταν ο κ. Γιώργος Παρασκευάς, λειτουργός στο Επαρχιακό Γραφείο Λάρνακας, στον Κλάδο Προστασίας Φυτών και Μελισσοκομίας του Υπουργείου Γεωργίας (ΜΕ4). Σύμφωνα με τον ΜΕ4, σπούδασε γεωπόνος στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ο ΜΕ4, κατά την κυρίως εξέταση του, ανέφερε ότι εκείνος έγραψε στο Τεκμήριο 2 τις δραστικές ουσίες των φαρμάκων Dictator και Clorcyrin όταν του έφερε το έγγραφο ο Ενάγοντας αρ. 1 κ. Κυριάκος Σπαρσής (ΜΕ3). Εξήγησε ότι κατά την κρίση του, ο συνδυασμός των τεσσάρων αυτών φαρμάκων είναι «επικίνδυνος» για τα αγγουράκια γιατί πρόκειται για ευαίσθητη καλλιέργεια. Αναφέρθηκε ειδικά στο φάρμακα Dictator για το οποίο εξήγησε ότι η δραστική του ουσία είναι το Propalgite το οποίο, σαν σκεύασμα σε υγρή μορφή είναι γαλακτοποιήσιμο και πολύ τοξικό για φυτείες αγγουριών. Είπε ότι εξαιτίας των προβλημάτων φυτοτοξικότητας που προκαλεί, αποφεύγεται για χρήση στα αγγουράκια. Ανέφερε επίσης ότι το γεγονός ότι συνδιάστηκε με τα τρία άλλα φάρμακα επέτεινε τη φυτοτοξικότητα του. Σε σχέση με το φάρμακο Chlorcyrin, ανέφερε ότι πρέπει να εφαρμόζεται στο έδαφος και όχι να ψεκάζεται. Είπε ότι ο συνδυασμός των τεσσάρων φαρμάκων ήταν «δυναμίτης» για τα φυτά. Κατά την αντεξέταση ερωτήθηκε πως πρέπει να ενεργεί ένας γεωργός που αντιμετωπίζει όλες τις επίδικες ασθένειες στην φυτεία του. Απάντησε ότι πρέπει να γίνει ιεράρχηση των προβλημάτων και να αποφεύγεται ο ταυτόχρονος ψεκασμός για όλες τις ασθένειες. Είπε δε ότι εάν παρά την παρουσία των ασθενειών υπάρξει καθυστέρηση στον ψεκασμό των φυτών τότε θα μειωθεί η παραγωγικότητα τους. Ανέφερε επίσης ότι κάθε ασθένεια έχει το δικό της ρυθμό εκδήλωσης και ότι το πόσο γρήγορα θα εξελιχθεί εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Τέλος ανέφερε ότι έχει δει τις φωτογραφίες, Τεκμήριο 1(α), και ότι από τις φωτογραφίες είναι ξεκάθαρο για τον ίδιο ότι το πρόβλημα που παρουσίασαν τα φυτά είναι αποτέλεσμα φυτοτοξικότητας. Πρόσθεσε ότι μετά τον ψεκασμό με τα τέσσερα σκευάσματα, το πρόβλημα θα παρουσιαζόταν στα φυτά σε 2-3 μέρες. Πρώτος μάρτυρας για τους Εναγόμενους ήταν ο κ. Φίλιππος Αλευράς, ένας εκ των διευθυντών της εταιρείας που κατέχει τη θέση του διευθυντή πωλήσεων (ΜΥ1). Ο ΜΥ1 εξήγησε ότι η εταιρεία ασχολείται με την εισαγωγή και πώληση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, λιπασμάτων και αγροτικών εφοδίων. Ο ΜΥ1 αναγνώρισε τις ετικέττες των τεσσάρων επίδικων σκευασμάτων και υποστήριξε δε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα ακαταλληλότητας των φαρμάκων σε φυτείες αγγουριάς. Σύμφωνα με την ετικέτα του φαρμάκου Chlorcyrin, Τεκμήριο 3, αυτή δεν αναγράφει δοσολογία για φυτά αγγουριάς αλλά αναφέρει ότι σε περίπτωση αγγουριάς η εφαρμογή γίνεται στο έδαφος και ο χρόνος ασφαλείας του προϊόντος είναι 20 μέρες. Σε σχέση με το Dictator, σύμφωνα με την ετικέτα Τεκμήριο 4, πρόκειται για γαλακτοποιήσιμο υγρό ακαρεοκτόνο, είναι πιο αποτελεματικό σε θερμοκρασίες άνω των 20C και στην περίπτωση της αγγουρίας η δοσολογία είναι 60-70 κ.εκ ανά 100 λίτρα νερό. Το φάρμακα Bravo, σύμφωνα με την ετικέτα τεκμήριο 5, πρέπει να εφαρμόζεται σε δοσολογία 200-300 κ. εκ. ανά 100 λίτρα νερό και ο χρόνος ασφαλείας του είναι 3 ημέρες. Όταν χρησιμοποιείται με γαλακτοποιήσιμα σκευάσματα απαιτείται προηγουμένως να γίνει δοκιμή. Τέλος το φάρμακο Alto, Τεκμήριο 6, εφαρμόζεται στην αγγουριά σε δοσολογία 10-15 κ.εκ. ανά 100 λίτρα νερό και έχει χρόνο ασφαλείας 3 μέρες. Αναφέρθηκε επίσης σε διάφορα ενημερωτικά φυλλάδια του Υπουργείου Γεωργίας και του Συνδέσμου Φυτοπροστασίας, Τεκμήρια 7, 8 και 9, που αφορούν μεταξύ άλλων την ασφαλή χρήση φυτοφαρμάκων. Παρουσίασε περαιτέρω υλικό και αλληλογραφία με το Υπουργείο Γεωργίας, Τεκμήρια 9-12, που αφορούσαν μεταξύ άλλων τροποποιήσεις στις ετικέτες φαρμάκων άλλων από τα επίδικα. Παρά το ότι ο ΜΥ1 αναφέρθηκε εκτεταμένα στα επίδικα γεγονότα, είπε ότι δεν είχε άμεση γνώση των γεγονότων αυτών αλλά τα όσα κατέθεσε βασίζονταν σε πληροφορίες που έλαβε από τον ΜΥ
16. Κατά την αντεξέταση του, ο ΜΥ1 εξήγησε τα καθήκοντα του και διευκρίνισε ότι δεν έχει σπουδές ή άλλα ακαδημαϊκά προσόντα στον τομέα της γεωπονικής. Ανέφερε επίσης ότι ο ίδιος δεν είχε καμία άμεση γνώση για τα γεγονότα, δεν συνάντησε ποτέ τους Ενάγοντες, δεν παρευρέθηκε σε κανένα ψεκασμό και δεν είδε ο ίδιος τις φυτείες. Όλες του οι σχετικές πληροφορίες, εξήγησε, προέρχονται από τα όσα του ανέφερε ο ΜΥ
17. Τελευταίος μάρτυρας ήταν ο κ. Βλάσης Αναστασόπουλος, γεωπόνος, υπάλληλος των Εναγομένων (ΜΥ2), ο οποίος ανέφερε ότι σπούδασε γεωπονία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ο ΜΥ2 ανέφερε ότι η συνεργασία των Εναγόντων με τους Εναγόμενους ξεκίνησε όταν κάποιος άλλος παραγωγός σύστησε τους Εναγόμενους διότι είχαν το προϊόν Dictator που είναι ακαρεοκτόνο και το οποίο είχε βρει «εξαιρετικό». Είπε ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 επικοινώνησε μαζί του ζητώντας φάρμακα στις 29.11.2010 και παρέπεμψε προς τούτο στο ημερολόγιο του όπου αναφέρει ότι κατέγραψε την παραγγελία (Τεκμήριο 16). Είπε ότι παρέδωσε για πρώτη φορά φάρμακα στον Ενάγοντα αρ. 2 στις 2.12.2010 και ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 τον είχε ενημερώσει ότι δεν μπορούσε να είναι παρών κατά την παράδοση και του έδωσε οδηγίες να αφήσει τα φάρμακα με τη σύζυγο του. Συνέχισε λέγοντας ότι παρέδωσε τα φάρμακα στη σύζυγο του και της είπε να σημειώσει σε κάθε φάρμακο ποια ασθένεια καταπολεμά, τη δοσολογία και τον τρόπο χρήσης του, όμως αυτή του ανέφερε ότι ξέρουν να διαβάζουν και να μιλούν Ελληνικά γιατί βρίσκονται στην Κύπρο εδώ και χρόνια. Είπε ότι ο ίδιος εισηγήθηκε να μιλήσει τηλεφωνικώς με τον Ενάγοντα αρ. 2 και να του εξηγήσει τον τρόπο χρήσης των φαρμάκων, Alto, Dictator και Chlrcyrin αλλά η σύζυγος του Ενάγοντα αρ. 2 του είπε ότι αν υπήρχε πρόβλημα θα το έκανε. Σύμφωνα με τον ΜΥ2, την ίδια μέρα είδε τα φυτά στα θερμοκήπια και «ταράχτηκε» γιατί διαπίστωσε ότι ήταν προσβεβλημένα από περονόσπορο, στάχτυ, λιριομιζα, σκουλίκι, τετράνυχο και αλευρώτη. Τότε μίλησε, είπε, τηλεφωνικώς με τον Ενάγοντα αρ. 2 και του είπε να ριζοποτίσει το Chlorcyrin και να ψεκάσει τα επιπλέον φάρμακα όσο πιο σύντομα μπορεί. Επέμενε ότι στις 2.12.2010, όταν μίλησε τηλεφωνικώς με τον Ενάγοντα αρ. 2, του είπε ότι έπρεπε να ριζοποτίσει τα φυτά την ίδια μέρα. Μετά την πρώτη αυτή επίσκεψη, ανέφερε ότι επισκέφτηκε για 2η φορά τα θερμοκήπια στις 5.12.2010 για να φέρει επιπλέον φάρμακα. Κατά την ημερομηνία εκείνη, σύμφωνα με τον ΜΥ2, είπε και πάλιν να στον Ενάγοντα αρ. 2 να ριζοποτίσει το φάρμακο Chlorcyrin. Στη συνέχεια, είπε ότι είχε ξανά τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ενάγοντα αρ. 2 στις 15.12.2010 όταν ο τελευταίος του παρήγγειλε λιπάσματα. Παρέπεμψε στο προσωπικό του ημερολόγιο στο οποίο κατέγραψε τις ημερομηνίες αυτές και τις σχετικές παραγγελίες. Σύμφωνα με τον ΜΥ2, η επόμενη τους τηλεφωνική επικοινωνία ήταν στις 22.12.2010 όταν ο Ενάγοντας αρ. 2 του ανέφερε ότι υπήρχε πρόβλημα με τα φυτά και ο ίδιος πήγε για να τα επιθεωρήσει. Εντόπισε είπε μεγάλα προβλήματα με εγκαύματα στα φυτά και άρχισε να ρωτά τον Ενάγοντα αρ. 2 για να διαπιστώσει πως προκλήθηκε το πρόβλημα. Παραξενεύτηκε, είπε, όταν έμαθε ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 είχε ψεκάσει μεσημβρινές ώρες υποστηρίζοντας ότι «πολύ πιθανόν» το πρόβλημα να προκλήθηκε από το γεγονός αυτό. Συνέχισε λέγοντας ότι ρώτησε τον Ενάγοντα αρ. 2 αν ο ψεκαστήρας που χρησιμοποίησε ήταν καλά πλυμένος και ο Ενάγοντας αρ. 2 του ανέφερε ότι ήταν άδειος. Ανέφερε ότι είδε στα φυτά εγκαύματα που προκλήθηκαν από τοξικότητα και προσπαθούσε να καταλάβει πως προκλήθηκαν. Πρόσθεσε ότι είδε στο θερμοκήπιο και άλλα φάρμακα και «υποπτεύθηκε» ότι «μπορεί να τα είχε βάλει και αυτά στον ψεκαστήρα και να ψέκασε». Διαπίστωσε, είπε, στην πορεία ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 είχε βάλει και τα τέσσερα φάρμακα που του έφερε στον ψεκαστήρα και ψέκασε τα φυτά αντί να ριζοποτίσει το Chlorcyrin όπως του είχε υποδείξει. Επανέλαβε ότι είχε υποδείξει στον Ενάγοντα αρ. 2 στο τηλέφωνο ότι έπρεπε να γίνει ριζοπότισμα και αυτό αφού η σύζυγος του Ενάγοντα αρ. 2 του είπε ότι ήξερε να διαβάζει τις ετικέτες. Μετά από επιμονή του Ενάγοντα αρ. 2, συμφώνησαν να γίνει δοκιμαστικός ψεκασμός στις 23.12.2010, για τον οποίο χρησιμοποιήθηκε υπόλειμμα από τον ψεκαστήρα του Ενάγοντα αρ.
18. Ο ΜΥ1 ανέφερε ότι αυτός και ο συνάδελφος του που τον συνόδευε «τα έχασαν» όταν διαπίστωσαν ότι υπήρχαν υπολείμματα από τα φάρμακα γιατί «δεν είναι δυνατό να αφήνει τα φάρμακα τόσες μέρες στον ψεκαστήρα». Έκανε, είπε, και δικό του διάλυμα με την ίδια δοσολογία και τα φυτά που είχαν ψεκαστεί με αυτό παρουσίασαν λίγες κηλίδες στα φύλλα και όχι σοβαρή ζημιά. Τέλος, ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση του ότι εάν έχει οποιαδήποτε ευθύνη η εταιρεία αυτή αφορά μόνο το προϊόν και δεν φέρει οποιαδήποτε ευθύνη για ζημιά στα προϊόντα του παραγωγού. Κατά την αντεξέταση του, αμφισβητήθηκε η σημασία που πρέπει να αποδοθεί σε καταχωρήσεις στο ημερολόγιο του, Τεκμήριο
19. Του τέθηκε ειδικότερα ότι παρέδωσε φάρμακα στον Ενάγοντα αρ. 2 τον Αύγουστο 2010 και του ζητήθηκε να υποδείξει την σχετική καταγραφή της παράδοσης αυτής στο ημερολόγιο του. Απάντησε ότι δεν καταγράφει πάντα τις παραγγελίες αλλά μόνο εκείνες που λαμβάνει απευθείας ο ίδιος από τους πελάτες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Εάν, είπε, κάποιος πελάτης μιλήσει απευθείας με την εταιρεία αντί με τον ίδιο δεν θα το καταγράψει. Πέραν αυτού, στην αντεξέταση του επέμενε σε όσα ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση σε σχέση με τις ημερομηνίες κατά τις οποίες παρέδωσε τα φάρμακα στον Εναγόντα αρ. 2, αναφέροντας ότι στις 2.12.2010 και 3.12.2010 είχε τονίσει στον Ενάγοντα αρ. 2 να ριζοποτίσει το Chlorcyrin χωρίς καθυστέρηση. Ανέφερε περαιτέρω ότι στις 22.12.2010, όταν είδε τη ζημιά στη φυτεία και από σχετικές ερωτήσεις που υπέβαλε στον Ενάγοντα αρ. 2 κατάλαβε ότι είχε χρησιμοποιήσει το Chlorcyrin με λάθος τρόπο. Σε σχέση με τα αποτελέσματα του πειραματικού ψεκασμού, επέμενε ότι τα φυτά που ψεκάστηκαν με το διάλυμμα που είχε φτιάξει ο ίδιος δεν παρουσίαζαν πρόβλημα στην ίδια έκταση όπως αυτά που ψεκάστηκαν με το υπόλειμμα του ψεκαστήρα του Ενάγοντα αρ.
20. Όπως χαρακτηριστικά είπε «ότι υπήρχε πρόβλημα λόγω λάθους χρήσης, υπήρχε. Όμως όχι στην ίδια έκταση και στα δύο φυτά». Μετά το πέρας της μαρτυρίας, οι συνήγοροι της κάθε πλευράς είχαν την ευκαιρία να επιχειρηματολογήσουν υπέρ των εκατέρωθεν θέσεων τους στις τελικές τους αγορεύσεις. Έχω μελετήσει το περιεχόμενο των αγορεύσεων και κάποιες αναφορές στα εκατέρωθεν επιχειρήματα γίνεται κατωτέρω. Όπως έχω ήδη αναφέρει, κατά την ακροαματική διαδικασία, παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Εξέτασα τη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα αλλά, κυρίως, εξέτασα το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους[1]. Όπως έχει καθοριστεί από τη νομολογία κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν πρέπει να απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα είναι ατομική και γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητά της και την πειστικότητά της, όμως τα όσα αναφέρει κάθε μάρτυρας πρέπει να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των υπόλοιπων μαρτύρων και το περιεχόμενο των όποιων τεκμηρίων για να διερευνηθεί η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών[2]. Όλα αυτά γίνονται πάντα σε συνάρτηση με τα επίδικα θέματα όπως προκύπτουν από τη δικογραφία. Ξεκινώντας από τον ΜΕ1, σημειώνω ότι μου δημιούργησε θετική εντύπωση. Εξετάζοντας το περιεχόμενο της μαρτυρίας του, τον τρόπο που κατέθετε αλλά και την ποιότητα των απαντήσεων του, δεν έχω διαπιστώσει ότι περιέπεσε σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις. Κατέθετε με σταθερότητα, πειστικότητα και δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέταση. Παρέμεινε συνεπής στις θέσεις του και απαντούσε με αμεσότητα και ευθύτητα. Η μαρτυρία του χαρακτηριζόταν από εσωτερική συνοχή και θεωρώ ότι ήταν μαρτυρία αλήθειας την οποία αποδέχομαι ως αξιόπιστη. Σε σχέση με την μαρτυρία του ΜΕ1, πρέπει να σημειώσω και τα εξής. Κατά την αντεξέταση του τέθηκε επανειλημμένα ότι ήταν αμελής διότι κατά τη διενέργεια του ψεκασμού δεν τηρούσε τους κανόνες ασφαλείας διότι δεν φορούσε μάσκα, προστατευτική στολή και γάντια και δεν προέβαινε σε καθαρισμό του ψεκαστήρα μετά από κάθε χρήση. Του τέθηκε επίσης ότι ήταν αμελής διότι δεν προέβαινε σε τακτικούς ψεκασμούς των φυτών στα θερμοκήπια του. Οι θέσεις αυτές προωθήθηκαν από την Υπεράσπιση και κατά την εξέταση και αντεξέταση και άλλων μαρτύρων. Το επιχείρημα ότι η ζημιά που προκλήθηκε στα φυτά οφείλεται στην αμέλεια του Ενάγοντα αρ. 2 προωθείται και στην τελική αγόρευση του συνηγόρου των Εναγομένων. Επί αυτού πρέπει να πω ότι το επιχείρημα και η θέση αυτή δεν μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα της διαδικασίας. Αυτό διότι τέτοιοι ισχυρισμοί δεν προβάλλονται στην Υπεράσπιση. Έχω ήδη αναφερθεί ανωτέρω στη δικογραφημένη θέση των Εναγομένων όπου και παραπέμπω σχετικά. Ο μόνος ισχυρισμός στην Υπεράσπιση που παραπέμπει σε αμέλεια αφορά τη θέση ότι οι Ενάγοντες δεν ακολούθησαν τις οδηγίες ψεκασμού και ειδικότερα τις οδηγίες για ψεκασμό χωρίς καθυστέρηση. Είναι καλά γνωστός ο δικονομικός κανόνας ότι όπου υπάρχει ισχυρισμός για αμέλεια πρέπει να δικογραφούνται λεπτομέρειες της αμέλειας ώστε να είναι σε θέση ο αντίδικος να γνωρίζει τις πράξεις ή παραλείψεις που του αποδίδονται για να μπορεί να απαντήσει και να τις αντικρούσει. Είναι επίσης καλά γνωστή η αρχή ότι η δίκη διεξάγεται στη βάση των εγγράφων προτάσεων και θα συνιστούσε ανεπίτρεπτη, κατά την κρίση μου, εκτροπή εάν επιχειρήματα και θέσεις που δεν περιέχονται στα δικόγραφα επηρέαζαν με οποιοδήποτε τρόπο την τελική απόφαση του Δικαστηρίου[3]. Αναφέρω επιπρόσθετα και τα ακόλουθα. Η δικογραφημένη θέση των Εναγομένων είναι, μεταξύ άλλων, ότι οι Ενάγοντες δεν ακολούθησαν τις οδηγίες τους σε σχέση με τον ψεκασμό των φυτών. Πρέπει να σημειώσω ότι δεν τέθηκε στον ΜΕ1, αλλά ούτε και σε κανένα από τους υπόλοιπους μάρτυρες των Εναγόντων, ποιες ήταν ακριβώς οι οδηγίες που είχαν δοθεί και που δεν ακολουθήθηκαν. Ούτε και τέθηκε ότι η μη συμμόρφωση με τις οδηγίες που είχαν δοθεί ήταν ο λόγος που υπέστησαν ζημιές οι φυτείες. Αντίθετα, η θέση που προωθήθηκε κατά την αντεξέταση του ΜΕ1 ήταν ότι αυτός δεν ακολούθησε τις οδηγίες που αναγράφονταν στις ετικέτες των φαρμάκων. Τέλος, σε σχέση με τη μαρτυρία του ΜΕ1, σημειώνω ότι δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση του ΜΕ1 όσα ανέφερε σε σχέση με το αποτέλεσμα του πειραματικού ψεκασμού που διενεργήθηκε σε άλλα φυτά αγγουριάς με διάλυμα που ετοίμασε ο ΜΥ
21. Ειδικότερα δεν του τέθηκε η θέση που εξέφρασε στο Δικαστήριο ο ΜΥ2 ότι η ζημιά που είχαν υποστεί τα φυτά που ψεκάστηκαν με το διάλυμα που ετοίμασε εκείνος ήταν πολύ λιγότερη. Ο ΜΕ2, αλλά και ο ΜΕ4, κατέθεσαν στο Δικαστήριο ως εμπειρογνώμονες. Σχετική εμπειρογνωμοσύνη κατέχει και ο ΜΥ2 του οποίου μέρος της μαρτυρίας αφορούσε τα επίδικα γεγονότα αλλά σε διάφορα σημεία αυτής εξέφρασε και απόψεις που εμπίπτουν στο πεδίο των ειδικών του γνώσεων. Όπως διαφάνηκε από τη μαρτυρία - και δεν έτυχε ουσιαστικής αμφισβήτησης - οι τρείς αυτοί μάρτυρες έχουν σπουδές στην γεωπονική, εργάζονται ή εργάζονταν στον κλάδο και έχουν ο καθένας σε διαφορετικό βαθμό σχετική εμπειρία. Όπως έχει επεξηγηθεί επανειλημμένα στη νομολογία, ο ρόλος και το καθήκον ενός εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[4]. Έχω κατά νου ότι σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο οφείλει να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα, έχοντας υπόψη τη μαρτυρία εμπειρογνωμοσύνης η οποία έγινε αποδεκτή και κρίθηκε αξιόπιστη, χωρίς όμως να είναι και αναγκαίο να την αποδεχθεί[5]. Έχω επίσης κατά νου ότι κατά την αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, ισχύουν οι ίδιοι νομολογιακοί κανόνες όπως για κάθε άλλο μάρτυρα[6], με μόνη ίσως διαφορά ότι η συμπεριφορά εμπειρογνωμόνων στο εδώλιο του μάρτυρα, κατά γενικό κανόνα, δεν θεωρείται τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα[7]. Εν αρχή αναφέρω ότι κατά την αντεξέταση του ΜΕ2 αμφισβητήθηκε η ανεξαρτησία του γιατί γνωρίζει τους Ενάγοντες. Όπως επισημάνθηκε στην σχετικά πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Νίκος Θεμιστοκλέους ν Ζαχαρίας Πυρκώτης, ECLI:CY:AD:2014:A811, Πολιτική Έφεση 370/2009, ημερομηνίας 24.10.2014, σχέση φιλίας μεταξύ διαδίκου και μάρτυρα συνιστά στοιχείο που επιβάλλει την προσέγγιση του μάρτυρα με αυξημένη προσοχή, όμως δεν καθιστά εξ ορισμού τη μαρτυρία αναξιόπιστη. Στην προκειμένη περίπτωση ο ίδιος ο ΜΕ2 εξήγησε της σχέση του με του Ενάγοντες όπως την έχω παραθέσει πιο πάνω. Δεν θεωρώ ότι η μαρτυρία αποκαλύπτει μια σχέση τόσο στενή ώστε a priori να επηρεάζεται ή να τίθεται σε αμφισβήτηση η αμεροληψία του ΜΕ
22. Επιπρόσθετα, ο ΜΕ2 κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας και διαφάνηκε από τις απαντήσεις που έδινε ότι είχε συναίσθηση του καθήκοντος που είχε έναντι του Δικαστηρίου. Θεωρώ επομένως ότι ήταν αξιόπιστος. Επί της ουσίας της μαρτυρίας του, πέραν από τα γεγονότα στα οποία αναφέρεται στην έκθεση του, Τεκμήριο 1, για τα οποία δεν είχε άμεση γνώση αλλά έλαβε πληροφορίες από τους Ενάγοντες, στέκομαι ιδιαίτερα στα συμπεράσματα του, όπως αποτυπώνονται στο Τεκμήριο
23. Ειδικότερα αναφέρομαι στη θέση του ότι η ζημιά στα φυτά προκλήθηκε από το ψέκασμα τους με τα τέσσερα φάρμακα, Alto, Dictator, Chlorcyrin και Bravo και ειδικότερα από τη χρήση του φαρμάκου Chlorcyrin το οποίο αντί να εφαρμοστεί στο έδαφος με ριζοπότισμα, ψεκάστηκε στα φυτά. Σημειώνω ότι οι αναφορές του σε εγκαύματα στα φυτά που προκλήθηκαν από την τοξικότητα των φαρμάκων με τα οποία ψεκάστηκαν είναι θέση την οποία, ουσιαστικά, δεν αμφισβητούν ούτε οι Εναγόμενοι. Παρενθετικά, κατά την αντεξέταση του ΜΕ2 του τέθηκε ότι η άρνηση του να παρευρεθεί σε δοκιμαστικό ψεκασμό σε άλλο θερμοκήπιο στη Λεμεσό είναι ένδειξη της μεροληψίας του. Δεν μπορώ να συμφωνήσω με αυτή τη θέση αφού ο ΜΕ2 έδωσε πειστικές και λογικές, κατά την κρίση μου, εξηγήσεις για την άρνηση του να διενεργηθεί πειραματικός ψεκασμός σε φυτεία για την οποία δεν μπορούσε να είναι σίγουρος για την ποικιλία. Επιπρόσθετα, εάν οι Εναγόμενοι διενήργησαν τον πειραματικό αυτό ψεκασμό, δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε σχετική μαρτυρία που να δείχνει ότι είχε διαφορετικά αποτελέσματα από τους τρεις δοκιμαστικούς ψεκασμούς που διενεργήθηκαν από τον ΜΕ1, ΜΥ2 και ΜΕ
24. Σε σχέση με την εκτίμηση του για την αξία των ζημιών, παρά το ότι αμφισβητήθηκε η τιμή που χρησιμοποίησε για σκοπούς αποτίμησης της ζημιάς, θεωρώ ότι έδωσε απαντήσεις πειστικές και τεκμηριωμένες και εξήγησε με επάρκεια πως κατέληξε στα συγκεκριμένα ποσά, τα οποία αποδέχομαι. Αναφορικά με τον πειραματικό ψεκασμό που διενήργησε ο ίδιος, δεν μου διαφεύγει ότι για δύο από τα τέσσερα φάρμακα χρησιμοποίησε δόσεις οι οποίες υπερέβαιναν τις αναγραφόμενες στις ετικέτες δοσολογίες. Στέκομαι όμως στη θέση του ότι χρησιμοποίησε τις ίδιες δοσολογίες που ο ΜΕ1 του ανέφερε ότι του είχε δώσει ο ΜΥ
25. Θεωρώ επομένως ότι το αποτέλεσμα του πειραματικού ψεκασμού που διενήργησε ήταν αντιπροσωπευτικό του αποτελέσματος του ψεκασμού που διενήργησε ο ΜΕ
26. Ο ΜΕ3 ήταν επίσης, θεωρώ, αξιόπιστος μάρτυρας και αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Δεν διέκρινα οτιδήποτε από τις απαντήσεις που έδινε, ούτε και προέκυψε οποιοδήποτε στοιχείο κατά την κυρίως εξέταση ή την αντεξέταση του που να πλήττει την αξιοπιστία του. Περιέγραψε με πειστικό και παραστατικό τρόπο τη συνεργασία του με τον ΜΕ1, με τρόπο που έθεσε και το απαραίτητο υπόβαθρο για να αντικρούσει την προδικαστική ένσταση των Εναγομένων ότι δεν νομιμοποιείται να εγείρει την παρούσα αγωγή. Πέραν αυτού, πρέπει να πω ότι δεν ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικός στην προσπάθεια για διακρίβωση των πραγματικών γεγονότων αφού η άμεση εμπλοκή του με τα ουσιώδη γεγονότα, όπως διαφαίνεται και από τη σύνοψη της μαρτυρίας του ανωτέρω, ήταν περιορισμένη. Ο ΜΕ4 ήταν επίσης, θεωρώ, αξιόπιστος μάρτυρας. Ήταν μάρτυρας ανεξάρτητος και αμερόληπτος ο οποίος επίσης δεν είχε άμεση εμπλοκή με τα επίδικα γεγονότα. Εξήγησε όμως με πειστικότητα και με αναφορά στην εμπειρογνωμοσύνη του ότι ο συνδυασμός των επίδικων τεσσάρων σκευασμάτων για τον ψεκασμό των φυτών ήταν «επικίνδυνος» για τα αγγουράκια, τα οποία περιέγραψε ως ευαίσθητη καλλιέργεια. Δέχομαι επίσης τη θέση του για την τοξικότητα του φαρμάκου Dictator και το ότι το γεγονός ότι συνδυάστηκε με τα άλλα τρία σκευάσματα επέτεινε την τοξικότητα του. Συμφώνησε με τον ΜΕ2 ότι η ζημιές στα φυτά ήταν αποτέλεσμα της φυτοτοξικότητας του συνδυασμού των φαρμάκων με τα οποία ψεκάστηκαν. Στρέφομαι στους μάρτυρες Υπεράσπισης και ξεκινώντας από τον ΜΥ1 σημειώνω ότι, όπως και ο ίδιος εξήγησε, δεν είχε καμία άμεση εμπλοκή με ή γνώση των γεγονότων. Όλες οι σχετικές αναφορές του προήλθαν από ενημέρωση που έλαβε από τον ΜΥ
27. Επιπρόσθετα, ο ΜΥ1 δεν έχει οποιεσδήποτε ειδικές γνώσεις στον τομέα της γεωπονικής. Αφού υπάρχει η έλλειψη γνωσιολογικού υπόβαθρου και σχετικής εμπειρογνωμοσύνης, η γνώμη ή οι απόψεις του μάρτυρα δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ή να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Περιορισμένη είναι επίσης η οποία σημασία μπορεί να αποδοθεί στα διάφορα φυλλάδια που παρουσίασε σε σχέση με τη φυτοπροστασία και ασφαλή χρήση φυτοφαρμάκων. Πρόκειται για έντυπα των οποίων δεν είναι ο συγγραφέας και που, όπως έχω επισημάνει, δεν διαθέτει τις γνώσεις για να εκφέρει γνώμη αναφορικά με το περιεχόμενο τους. Το ίδιο ισχύει και για τις επιστολές που παρουσίασε του Υπουργείου Γεωργίας οι οποίες μάλιστα αφορούν άλλα φάρμακα από τα επίδικα. Τέλος, σε σχέση με την αναφορά του ότι η σύμβαση μεταξύ των διαδίκων υπόκειται στους όρους χρήσης των φυτοφαρμάκων όπως αναγράφονται στην ετικέτα, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη διότι δεν δικογραφείται. Η δικογράφηση κρίνεται απαραίτητη ειδικότερα αφού επιδιώκεται ουσιαστικά μέσω αυτής της αναφοράς ο περιορισμός της όποιας ευθύνης των Εναγομένων. Διαφαίνεται επομένως ότι, με αυτά τα δεδομένα, η μαρτυρία του δεν ήταν βοηθητική για το Δικαστήριο για τη διακρίβωση των επίδικων γεγονότων. Ο ΜΥ2 θεωρώ ότι δεν ήταν ειλικρινής προς το Δικαστήριο. Από το περιεχόμενο της μαρτυρίας του διακρίνω ότι προσπαθούσε να παρουσιάσει τα γεγονότα με τρόπο που έκρινε ότι ήταν θετικός για τον ίδιο και αρνητικός για τους Ενάγοντες. Ενδεικτικά σημειώνω την επιμονή του ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον ΜΕ1 στις 29.11.2010 κατά την οποία ο ΜΕ1 του παράγγειλε φάρμακα. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δικογραφημένη θέση των Εναγομένων ότι ο ΜΕ1 τους ζήτησε να έρθουν να εξετάσουν την φυτεία του και δεν τους ζήτησε φάρμακα. Η διάσταση μεταξύ της δικογραφημένης θέσης και της μαρτυρίας, δεν μπορεί παρά να εξασθενεί τη θέση της Υπεράσπισης. Προς απόδειξη της αναφοράς του αυτής, ο ΜΥ2 παρέπεμψε στο Τεκμήριο 16 που είναι αντίγραφο σελίδων από το προσωπικό του ημερολόγιο και ειδικότερα για τις μέρες από 29.11.2010 μέχρι τις 16.12.
28. Πρέπει να πω ότι οι καταγραφές του στις 29.11.2010 καθόλου δεν αποδεικνύουν τη θέση του αφού φαίνεται να αφορούν κάποιο «Φάνο» ενώ τα σκευάσματα που καταγράφονται δεν αντιστοιχούν με αυτά που κατέθεσε ότι του είχε ζητήσει ο ΜΕ
29. Δεν μπορώ επίσης να παραβλέψω ότι ούτε οι υπόλοιπες ημερομηνίες στις οποίες αναφέρθηκε κατά τη μαρτυρία του μπορεί να επιβεβαιωθούν από τις καταγραφές στο ημερολόγιο. Επιπρόσθετα, τόσο κατά την κυρίως εξέταση του όσο και κατά την αντεξέταση, ήταν σε θέση να θυμηθεί με πολλή και παραστατική λεπτομέρεια τις οδηγίες που είχε δώσει στον ΜΕ1 για άμεσο ριζοποτισμά των φυτών με το φάρμακο Chlorcyrin. Θυμήθηκε επίσης με την ίδια λεπτομέρεια ότι κατά την πρώτη παράδοση των φαρμάκων ο ΜΕ1 ήταν απών και ο ίδιος εισηγήθηκε στη σύζυγο του ΜΕ1 να καταγράψει για ποια ασθένεια ήταν το κάθε φάρμακο και τη δοσολογία του. Με την ίδια λεπτομέρεια θυμήθηκε ότι η σύζυγος του ΜΕ1 του είπε ότι δεν χρειάζεται να το κάνει γιατί ζούνε στην Κύπρο πολλά χρόνια και ξέρουν να διαβάζουν Ελληνικά και θα ακολουθήσουν τις οδηγίες στην ετικέτα. Θυμήθηκε επίσης ότι την ίδια μέρα, αφού επιθεώρησε τα θερμοκήπια, μίλησε τηλεφωνικώς με τον ΜΕ1 και του εξήγησε επακριβώς τον τρόπο ψεκασμού και τη δοσολογία του κάθε φαρμάκου που είχε φέρει. Δεν μπορώ όμως να αγνοήσω ότι τίποτε από όλα αυτά δεν τέθηκε ούτε στον ΜΕ1 ούτε και σε οποιοδήποτε στάδιο της αντεξέτασης των μαρτύρων των Εναγόντων. Αποτελεί βασική αρχή του αντιπαραθετικού συστήματος δικαίου ότι θέματα που δεν τίθενται κατά την αντεξέταση μάρτυρα της άλλης πλευράς και εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά την κυρίως εξέταση αντίδικου είναι έκθετα σε απόρριψη γιατί δεν δόθηκε η ευκαιρία στο μάρτυρα της άλλης πλευράς να σχολιάσει, να απαντήσει, να εξηγήσει ή να αντικρούσει τα εκ των υστέρων εγερθέντα θέματα[8]. Το ίδιο ισχύει και για τις αναφορές του ΜΥ2 για άλλα συγκεκριμένα φάρμακα που είδε στο θερμοκήπιο για τα οποία εικάζει ότι μπορεί να αναμείχθηκαν με εκείνα που είχε προμηθεύσει εκείνος και να ήταν ο λόγος πρόκλησης της ζημιάς στη φυτεία. Κατά τη μαρτυρία του, ο ΜΥ2 προσπάθησε να αναδείξει με πολύ περιγραφικό τρόπο την άσχημη κατάσταση στην οποία ήταν τα φυτά στο θερμοκήπιο πριν τον ψεκασμό τους. Αναφέρθηκε σε διάφορες ασθένειες, σε μη τακτικούς ψεκασμούς, που γίνονται χωρίς να τηρούνται κανόνες ασφαλείας. Ταυτόχρονα όμως, ανέφερε και ο ίδιος ότι το πρόβλημα που παρουσιάστηκε στα φυτά μετά τον ψεκασμό ήταν αποτέλεσμα της τοξικότητας των σκευασμάτων που είχαν χρησιμοποιηθεί. Παρενθετικά σημειώνω ότι αυτό συνάδει και με τη θέση που εξέφρασαν οι ΜΕ2 και ΜΕ
30. Δεν υπήρχε καμία σαφής και θετική μαρτυρία ούτε από τον ίδιο αλλά ούτε και από τους άλλους εμπειρογνώμονες μάρτυρες ότι η ζημιά που διαπιστώθηκε στα φυτά είχε προκληθεί ή οφειλόταν σε λόγο άλλο από τον ψεκασμό τους με τα επίδικα φάρμακα. Ο ίδιος ο ΜΥ2 ανέφερε ότι ο πειραματικός ψεκασμός που διενήργησε σε άλλο θερμοκήπιο είχε επίσης αντίστοιχα αποτελέσματα, αν και τα περιγράφει ως πιο ήπια. Με αυτά τα δεδομένα, δεν μπορώ παρά να εκλάβω την προσπάθεια του ΜΥ2 να περιγράψει μια εικόνα παραμέλησης και κακομεταχείρισης των φυτών και αμέλειας και αδιαφορίας από τον ΜΕ1, ως μια προσπάθεια για δημιουργία εντυπώσεων. Όμως, ακόμα και αν πρόκειτο για φυτά καταπονημένα, παραμελημένα και ασθενή, αυτό δεν αναιρεί ότι αντίστοιχη ζημιά - έστω σε λιγότερη έκταση - προκλήθηκε κατά τον πειραματικό ψεκασμό που διενήργησε ο ίδιος ο ΜΥ
31. Προωθήθηκε επίσης από τον ΜΥ2 η θέση ότι είχε παραμείνει διάλυμα στον ψεκαστήρα μέχρι την ημερομηνία του πειραματικού ψεκασμού μπορεί αν προκάλεσε αλλοιώσεις στα φάρμακα. Ειδικότερα, ο ΜΥ2 ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση του ότι το φυτοπροστατευτικό διάλυμα μετατρέπεται σε ορμονικό και ότι ορισμένα φάρμακα, όταν μείνουν στον ψεκαστήρα μπορεί να προκαλέσουν φυτοτοξικότητα. Ουσιαστικά, το επιχείρημα του ήταν ότι η ζημιά στα φυτά οφειλόταν σε αυτό το γεγονός. Όμως, το κατά πόσο το διάλυμμα είχε παραμείνει στον ψεκαστήρα μέχρι τις 23.12.2010, σίγουρα δεν επηρέασε το αποτέλεσμα του ψεκασμού που διενεργήθηκε προηγουμένως από τον ΜΕ1 αφού εάν υπήρχε οποιαδήποτε αλλοίωση, αυτή συνέβηκε μετά. Ούτε και μπορεί βεβαίως να επηρέασε το αποτέλεσμα του πειραματικού ψεκασμού που διενήργησε ο ΜΥ2 με διάλυμα που ετοίμασε ο ίδιος, όπως δεν μπορεί να επηρέασε το αποτέλεσμα του πειραματικού ψεκασμού που έκανε ο ΜΕ2 ακολουθώντας την ίδια δοσολογία ως ο ΜΕ
32. Συνοψίζοντας, θεωρώ ότι ο ΜΥ2 κατά τη μαρτυρία του το Δικαστήριο προσπάθησε να παραποιήσει τα πραγματικά γεγονότα με πρόθεση να επιρρίψει τη ευθύνη για την ζημία στη φυτεία των στους ίδιους τους Ενάγοντες. Θεωρώ ότι δεν κατέθεσε την αλήθεια σε σχέση με τα ουσιώδη γεγονότα και ότι θα ήταν επομένως ακροσφαλές αν αποδεχτώ τη μαρτυρία του και να βασιστώ σε αυτή για την εξαγωγή συμπερασμάτων. Τέλος, τα όσα αναγράφονται στις επιστολές και έντυπα του Υπουργείου Γεωργίας, Τεκμήρια 18-20 συνιστούν εξ ακοής μαρτυρία. Ζητείται από το Δικαστήριο να βασιστεί σε αυτά για την εξαγωγή συμπερασμάτων χωρίς να επεξηγηθεί συγκεκριμένα το περιεχόμενο που αφορά τεχνικά θέματα, χωρίς να δοθεί άμεση μαρτυρία και χωρίς να δοθεί η ευκαιρία για αντεξέταση του συντάκτη. Ειδική αναφορά κάνω στην αλληλογραφία των Εναγομένων με το Υπουργείο Γεωργίας, Τεκμήριο 20 όπου οι Εναγόμενοι ζητούν τις απόψεις και σχόλια του Υπουργείου σε σχέση με τις ευθύνες του γεωργού και της εταιρείας πώλησης φυτοφαρμάκων σε σχέση με φυτοτοξικότητα. Το Δικαστήριο δεν είναι εμπειρογνώμονας και δεν μπορεί να καταστήσει τον εαυτό του εμπειρογνώμονα. Για την παρούσα υπόθεση έδωσαν μαρτυρία στο Δικαστήριο τρία άτομα με ειδικές γνώσεις σε σχέση με τα επίδικα θέματα. Θα ήταν εκτός του πλαισίου της διαδικασίας να βασιστώ σε έντυπα και τεκμήρια επί θεμάτων που εμπίπτουν στην εμπειρογνωμοσύνη των τριών αυτών μαρτύρων και να εξάγω δικά μου συμπεράσματα. Στη βάση της αξιολόγησης της μαρτυρίας, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα ουσιώδη γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση: (α) Οι Ενάγοντες είναι συνέταιροι και ασχολούνται με την καλλιέργεια και παραγωγή φυτειών αγγουριάς σε θερμοκήπια, για εμπορικούς σκοπούς. (β) Στις 9.12.2010 ο Ενάγοντας αρ. 2 επικοινώνησε με τους Εναγόμενους και τους ζήτησε να επισκεφτούν τα θερμοκήπια του, να διαγνώσουν τις ασθένειες των φυτών και να τον προμηθεύσουν με κατάλληλα φάρμακα για αντιμετώπιση τους. (γ) Την ίδια μέρα επισκέφθηκε τα θερμοκήπια ο ΜΥ2, υπάλληλος των Εναγομένων, και διέγνωσε τις ασθένειες στάχτη, περονόσπορο, τετράνυχο και αλευρώτη. (δ) Ο ΜΕ2, εκ μέρους των Εναγόντων και ο ΜΥ2 εκ μέρους των Εναγομένων συμφώνησαν όπως οι Εναγόμενοι πωλήσουν στους Ενάγοντες φάρμακα κατάλληλα για την αντιμετώπιση των ασθενειών αυτών. (ε) Ο ΜΥ2 εκ μέρους των Εναγομένων, παρέδωσε στον Ενάγοντα αρ. 2 στις 14.12.2010 τα φάρμακα Alto, Dictator και Chlorcyrin και στις 17.12.2010 το φάρμακο Bravo με οδηγίες όπως ψεκάσουν τα φυτά με διάλυμα από τα φάρμακα αυτά με συγκεκριμένη δοσολογία. (στ) Ο Ενάγοντας αρ. 2 ετοίμασε διάλυμα από τα τέσσερα αυτά φάρμακα, με τη δοσολογία που του δόθηκε από τον ΜΥ2 και διενήργησε τον ψεκασμό στις 19.12.
33. (ζ) Στις 22.12.2010 ο Ενάγοντας αρ. 2 διαπίστωσε ότι τα φυτά παρουσίαζαν ζημιές, όπως αυτές περιγράφηκαν από τον ίδιο κατά τη μαρτυρία του, όπως καταγράφονται στην έκθεση του ΜΕ2, Τεκμήριο 1 και όπως φαίνονται στις αντίστοιχες φωτογραφίες, Τεκμήριο 1(α). (η) Οι ζημιές ήταν αποτέλεσμα της τοξικότητας του συνδυασμού των τεσσάρων φαρμάκων και της χρήσης του φαρμάκου Chlorcyrin δια ψεκασμού αντί με εφαρμογή στο έδαφος. (θ) Στις 23.12.2010 ο Ενάγοντας αρ. 2 κάλεσε τον ΜΥ2 να επιθεωρήσει τη ζημιά και να εισηγηθεί λύσεις. (ι) Ο ΜΥ2 εισηγήθηκε τη χρήση λιπάσματος και συμφωνήθηκε η διενέργεια πειραματικών ψεκασμών σε άλλα φυτά. (ια) Στις 27.12.2010 διενεργήθηκαν δύο πειραματικοί ψεκασμοί σε άλλο θερμοκήπιο. Για τον ένα χρησιμοποιήθηκε υπόλειμμα από το διάλυμα που είχε παραμείνει στον ψεκαστήρα του Ενάγοντα αρ. 2 και για το δεύτερο ψεκασμό χρησιμοποιήθηκαν νέο διάλυμα που ετοίμασε ο ΜΥ2 χρησιμοποιώντας την ίδια δοσολογία. Οι δύο πειραματικοί ψεκασμοί είχαν τα ίδια αποτελέσματα στα φυτά ως ο αρχικός ψεκασμός. (ιβ) Οι Ενάγοντες ανέθεσαν στον ΜΕ2 τη διενέργεια έρευνας και ο ΜΕ2 διενήργησε τις εξετάσεις και τον πειραματικό ψεκασμό που περιγράφει στην έκθεση του, Τεκμήριο 1, χρησιμοποιώντας την ίδια δοσολογία και έλαβε τις φωτογραφίες, Τεκμήριο 1(α). Τα αποτελέσματα του πειραματικού αυτού ψεκασμού ήταν ως καταγράφεται στο Τεκμήριο
34. (ιγ) Συνεπεία του ψεκασμού που διενεργήθηκε στις 19.12.2015, τα φυτά των Εναγόντων υπέστησαν τις ζημιές που είδε ο ΜΕ2 και περιγράφει στο Τεκμήριο 1 και που αποτυπώθηκαν στις σχετικές φωτογραφίες του Τεκμηρίου 1(α). Επιπρόσθετα, οι Ενάγοντες υπέστησαν ειδικές ζημιές ως καταγράφονται και αποτιμώνται στην έκθεση του ΜΕ2, Τεκμήριο
35. Το γενικό βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των Εναγόντων οι οποίοι οφείλουν με αποδεκτή, αξιόπιστη και επαρκή μαρτυρία να αποδείξουν τη βάση αγωγής τους και την αξίωση τους στον απαιτούμενο βαθμό. Στην παρούσα περίπτωση, όπως διαφαίνεται από την Έκθεση Απαίτησης και όπως επισημαίνει και ο συνήγορος των Εναγόντων στην τελική του αγόρευση, η αξίωση των Εναγόντων δεν εδράζεται στο αστικό αδίκημα της αμέλειας αλλά στη βάση της παράβασης συμφωνίας. Ειδικότερα, η θέση των Εναγόντων είναι ότι οι Εναγόμενοι παρέβηκαν την πρόνοια της μεταξύ τους συμφωνίας ότι θα προμήθευαν τους ενάγοντες με φάρμακα τα οποία εάν ψέκαζαν με τη δοσολογία που οι εναγόμενοι καθόριζαν, θα αντιμετώπιζαν τις ασθένειες των φυτών. Όπως διαφαίνεται από τα ευρήματα και τη μαρτυρία που κρίθηκε ως αξιόπιστη και έγινε αποδεκτή, οι Ενάγοντες ακολούθησαν τις οδηγίες των εναγομένων, ψέκασαν τη φυτεία τους με το συνδυασμό φαρμάκων και τη δοσολογία που τους έδωσαν οι Εναγόμενοι και υπέστησαν ζημιές. Για τις ζημίες αυτές δικαιούνται σε αποζημίωση. Σε σχέση τώρα με το ύψος των αξιούμενων αποζημιώσεων, είναι καλά γνωστή η αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να δικογραφούνται με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα[9]. Οι αξιούμενες με την αγωγή αποζημιώσεις δικογραφούνται με την απαραίτητη λεπτομέρεια και η μαρτυρία του ΜΕ2, η οποία για τους λόγους που έχω εξηγήσει πιο πάνω έχει γίνει αποδεκτή αναφορικά με αυτό το σημείο, κρίνεται επαρκής για να τις αποδείξει με την απαραίτητη αυστηρότητα. Ως εκ των ανωτέρω, καταλήγω ότι η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων για ποσό €6.908 πλέον νόμιμο τόκο, πλέον έξοδα όπως θα υπολογιστούν και θα εγκριθούν. (Υπ.) ........... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] C&A Pelekanos Assoc. Ltd v Πελεκάνου