← Κύπρος

Hani Fayez Said Gayed ν. Θεόδουλου Ξενοφώντος κ.α., Αρ. Αγωγής: 3325/2010, 18/12/2015

Hani Fayez Said Gayed ν. Θεόδουλου Ξενοφώντος κ.α., Αρ. Αγωγής: 3325/2010, 18/12/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2015:A269 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ν. Γερολέμου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3325/2010 Μεταξύ: Hani Fayez Said Gayed Ενάγοντα ΚΑΙ

  1. Θεόδουλου Ξενοφώντος
  2. Αντώνη Ξενοφώντος Εναγομένων ---------------------------------------------- Ημερομηνία: 18 Δεκεμβρίου 2015 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα Κυπριανίδου για κο Σταματάρη Για Εναγόμενο 1: κος Γ. Γεωργίου για κο Λ Παπαφιλίππου Για Εναγόμενο 2: κος Χρ. Πουτζιουρής ---------------------------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Η 29/06/2009 ήταν μοιραία και συνάμα η πιο θλιβερή μέρα για τον Ενάγοντα, ηλικίας 22 ετών τότε, από την Αίγυπτο, ο οποίος έχαιρε άκρας υγείας, αφού, ως είναι ο ισχυρισμός του στην Έκθεση Απαίτησης, κατ' εκείνη την ημέρα, ενώ ευρίσκετο υπό την εργοδότηση των Εναγομένων 1 και 2, κατά τη διάρκεια της εργασίας του, στο κτήμα των Εναγομένων 1 και 2, στην προσπάθειά του μαζί με τον Εναγόμενο 2 να ξεκινήσει γεωργικό ελκυστήρα, ο Εναγόμενος 2 αφού ένωσε με πόλους την μπαταρία του αυτοκινήτου του με την μπαταρία του γεωργικού ελκυστήρα, ο γεωργικός ελκυστήρα ξεκίνησε και κινήθηκε μπροστά με αποτέλεσμα να περάσει ο πισινός τροχός πάνω από τον Ενάγοντα και να τον τραυματίσει σοβαρά, που είχε ως συνέπεια να επέλθει σε αυτόν μόνιμη πλήρη παραπληγία και ακρωτηριασμού του δεξιού κάτω άκρου άνωθεν του γόνατος, ως αναφέρεται στο Τεκμήριο 18, με αποτέλεσμα να καθηλωθεί σε αναπηρικό τροχοκάθισμα. Την ευθύνη για τους τραυματισμούς του την επιρρίπτει στους Εναγόμενους 1 και 2 αναφέροντας ότι αυτοί ήταν αμελείς καθότι παρέλειψαν, (α) να συντηρούν τα μηχανήματα, (β) να οργανώσουν την εργασία κατά τέτοιο τρόπο ώστε να προστατεύονται οι εργάτες έναντι κινδύνου ατυχημάτων, (γ) να προβούν σε περιοδικούς ελέγχους των μηχανημάτων, (δ) να εξασφαλίσουν μηχανήματα συνάδοντα με τους ισχύοντες κανονισμούς, (ε) να καθοδηγήσουν τον Ενάγοντα κατάλληλα σε σχέση με τους κινδύνους που παρουσιάζονται στην εργασία του και τη λήψη μέτρων για πρόληψη του ατυχήματος, (στ) να ασκήσουν τέτοια επίβλεψη ώστε να εξασφαλιστεί η εκτέλεση εργασίας υπό του Ενάγοντα υπό συνθήκες ασφαλείας, (ζ) να καθοδηγήσουν κατάλληλα τον Ενάγοντα ώστε να αποφευχθεί το ατύχημα, (η) να εφαρμόσουν ορθή μέθοδο και τρόπο εργασίας, (θ) να εφοδιάσουν τον Ενάγοντα με ασφαλή μέσα για τη διεξαγωγή της σχετικής εργασίας και/ή να δώσουν οποιεσδήποτε οδηγίες για την ασφαλή διεκπεραίωση της εργασίας, (ι) να προνοήσουν για την παρουσία αναγκαίου και/ή επιβλέποντος προσωπικού, (κ) οι Εναγόμενοι προσπάθησαν να ενώσουν την μπαταρία του γεωργικού ελκυστήρα με μπαταρία άλλου οχήματος ενώ τούτο ήτο επικίνδυνο, (λ) οι Εναγόμενοι αφαίρεσαν την ταχύτητα από τον γεωργικό ελκυστήρα προτού τον ενώσουν με άλλο όχημα για να τον θέσουν σε λειτουργία, (μ) οι Εναγόμενοι έθεσαν σε λειτουργία τον γεωργικό ελκυστήρα ενώ δεν ευρίσκετο κανείς στη θέση του οδηγού, (ν) οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στον Ενάγοντα εκτέλεση εργασίας για την οποία δεν είχε τις απαραίτητες γνώσεις και/ή δεν ήταν μέσα στα καθήκοντά του και/ή δεν ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένος και (ξ) γενικά ενήργησαν αμελώς και/ή κατά παράβαση των θεσμίων καθηκόντων τους και των Κανονισμών. Στη συνέχεια, ο Ενάγοντας, στην Έκθεση Απαίτησής του αναφέρεται στις σωματικές βλάβες και στις ειδικές ζημιές που υπέστη, ενώ αξιώνει συγκεκριμένα ποσά για Ειδικές Αποζημιώσεις, για έξοδα μελλοντικής επέμβασης, έξοδα προσθετικού μέλους καθώς και Γενικές Αποζημιώσεις, τόκους και έξοδα. Δεν θα χρειαστεί να γίνει αναφορά στους τραυματισμούς που υπέστη και στα διάφορα έξοδα που υποβλήθηκε, ως συνέπεια του ατυχήματος, αφού, σε διάφορα στάδια, κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, δηλώθηκαν τα ποσά που δικαιούται ως αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές που υπέστη, με τόκο, επί πλήρους ευθύνης, συνεπεία ατυχήματος. Έτσι, επί πλήρους ευθύνης, ως δηλώθηκε, ο Ενάγοντας δικαιούται: (Α) Για Γενικές Αποζημιώσεις το ποσό των €325.000 με νόμιμο τόκο από 25/11/
  3. (Β) Για απώλεια μελλοντικών απολαβών το ποσό των €20.400 με νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. (Γ) Για αγορά προσθετικού μέλους €8.000 με νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. (Δ) Για αγορά τροχοκαθίσματος €5.370 με νόμιμο τόκο από 25/11/
  4. (Ε) Για μεταφορικά €1.000 με νόμιμο τόκο από 25/11/
  5. (ΣΤ) Για δαπάνη και/ή αμοιβή τρίτου προσώπου για την εξυπηρέτηση των αναγκών του μέχρι την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης €20.400 με νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. Επομένως, ότι απέμεινε για εξέταση είναι η ευθύνη για το εργατικό ατύχημα. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 με την κοινή Έκθεση Υπεράσπισής τους αρνούνται όλους τους ισχυρισμούς που προβάλλονται στην Έκθεση Απαίτησης εκτός εκείνων που ειδικά γίνονται παραδεχτοί. Συγκεκριμένα ισχυρίζονται ότι ο Εναγόμενος 2 είναι αδελφός του Εναγόμενου 1 και απλά τον βοηθούσε κατά τον ελεύθερο χρόνο του και δεν είχε οιαδήποτε σχέση με τις εργασίες του Εναγόμενου 1 και εν πάση περιπτώσει δεν ήταν εργοδότης του Ενάγοντα. Σε σχέση με τα γεγονότα του ατυχήματος προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι ο Εναγόμενος 2, αφού ξεκίνησε το γεωργικό ελκυστήρα και έβγαλε τους πόλους του άλλου οχήματος από το γεωργικό ελκυστήρα και εισήλθε στο όχημά του, τότε ο Ενάγοντας, όλως αμελώς, στην προσπάθειά του να ανεβεί στο γεωργικό ελκυστήρα και να εκκινήσει τούτο, βάζοντας ταχύτητα, πριν ακόμα καθίσει στη θέση του οδηγού, πιάστηκε από τον πισινό τροχό, έπεσε στο έδαφος και τραυματίστηκε. Διαζευκτικά προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι ο Ενάγοντας, στην προσπάθειά του να ανέβει στο γεωργικό ελκυστήρα, ακούμπησε κατά λάθος στο μοχλό ταχυτήτων, με αποτέλεσμα να βάλει ταχύτητα, να εκκινήσει ο γεωργικός ελκυστήρας και να τραυματιστεί. Ακολούθως ισχυρίζονται ότι ο Ενάγοντας ενήργησε αμελώς και/ή κατά παράβαση των θεσμίων καθηκόντων του καθότι, (α) όλως αμελώς εκκίνησε το γεωργικό ελκυστήρα χωρίς προηγουμένως να καθίσει στη θέση του οδηγού ή και το εκκίνησε τη στιγμή που ευρίσκετο στη διαδικασία να ανέβει στο γεωργικό ελκυστήρα, (β) ενώ γνώριζε και/ή όφειλε να γνωρίζει ότι έπρεπε να καθίσει στη θέση του οδηγού και ακολούθως να εκκινήσει το γεωργικό ελκυστήρα, όλως αμελώς εκκίνησε τούτο ενώ ευρίσκετο στη διαδικασία να ανέβει σε τούτο, (γ) ενώ γνώριζε ή/και όφειλε να γνωρίζει τους κινδύνους από την εκκίνηση του γεωργικού ελκυστήρα πριν αποκτήσει τον πλήρη έλεγχό του, εν τούτοις όλως αμελώς ενήργησε ως ανωτέρω, (δ) ενώ ήταν έμπειρος οδηγός και/ή χειριστής γεωργικού ελκυστήρα εν τούτοις ενήργησε εσπευσμένα και/ή επικίνδυνα και/ήκατά τρόπο που σε καμία περίπτωση δεν θα λειτουργούσε ο μέσος συνετός οδηγός και/ή χειριστής γεωργικού ελκυστήρα και (ε) ενήργησε αμελώς και χωρίς τη δέουσα φροντίδα, προσοχή και παρατηρητικότητα. Άνευ βλάβης και διαζευκτικά προς τα ανωτέρω οι Εναγόμενοι 1 και 2 ισχυρίζονται ότι το ατύχημα οφείλετο σε μεμονωμένο και/ή απίθανο και/ή απρόβλεπτο περιστατικό και/ή το παντελόνι του Ενάγοντα στην προσπάθειά του να εκκινήσει το γεωργικό ελκυστήρα ανεβαίνοντας σε αυτό, ως ανωτέρω αναφέρεται, πιάστηκε στο μεγάλο τροχό του γεωργικού ελκυστήρα, με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος και να τραυματιστεί από το γεωργικό ελκυστήρα που κινήθηκε. Ο Ενάγοντας, ΜΕ1, για να αποδείξει την υπόθεσή του, έδωσε ο ίδιος μαρτυρία και κάλεσε και τον Παναγιώτη Παναγιώτου, ΜΕ2, Επιθεωρητή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας. Από την άλλη, οι Εναγόμενοι 1 και 2 έδωσαν οι ίδιοι μαρτυρία, ΜΥ1 και ΜΥ6 αντίστοιχα, και κάλεσαν τον Ντίνο Άνυφτο, ΜΥ2, Λοχία στην αστυνομία, τη διερμηνέα Souzanne Attiech, ΜΥ3, τον Χριστάκη Δημητρίου, ΜΥ4, Αστυφύλακα και τη διερμηνέα Ευτυχία Ραάτ, ΜΥ
  6. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας κατατέθηκαν 27 Τεκμήρια, αναφορά των οποίων θα γίνει όπου κριθεί αναγκαίο. Η δικηγόρος του Ενάγοντα, στην αγόρευσή της, αφού αναφέρθηκε στη μαρτυρία του κάθε ενός μάρτυρα ξεχωριστά, εισηγήθηκε ότι, από τη μαρτυρία του Ενάγοντα, του ΜΕ2 και του Εναγόμενου, διαφάνηκε ότι ο Ενάγοντας δεν έτυχε της κατάλληλης εκπαίδευσης για την οδήγηση και χρήση του γεωργικού ελκυστήρα και ότι ο Ενάγοντας, κατά την άσκηση της εργασίας του, δεν είχε επιτήρηση, αφού ο Εναγόμενος 1 εγκατέλειψε το χώρο εργασίας. Για επίρρωση των θέσεών της επικαλέστηκε σχετική νομολογία. Κάλεσε δε το Δικαστήριο όπως επιρρίψει την ευθύνη για το ατύχημα, του Ενάγοντα, στους Εναγόμενους 1 και 2, ως εργοδότες του. Από την άλλη, οι δικηγόροι των Εναγομένων 1 και 2, στη γραπτή κοινή αγόρευσή τους, αφού αναφέρθηκαν στη μαρτυρία του Ενάγοντα, κάλεσαν το Δικαστήριο όπως τον κρίνει αναξιόπιστο ένεκα των διαφόρων αντίθετων εκδοχών για το πώς επεσυνέβη το ατύχημα. Ενόψει δε απουσίας μαρτυρίας, για το πώς επεσυνέβη το ατύχημα, εισηγήθηκαν ότι το Δικαστήριο πρέπει να απορρίψει την αγωγή. Σε σχέση δε με το θέμα αν ο Εναγόμενος 2 ήταν εργοδότης του Ενάγοντα, εισηγήθηκαν ότι καμία μαρτυρία, που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν υποστηρίζει τούτο και έτσι κι αλλιώς η αγωγή εναντίον του Εναγόμενου 2 πρέπει να απορριφθεί. Για τις θέσεις που ανέπτυξαν παρέπεμψαν το Δικαστήριο σε σχετική νομολογία. Η εκδοχή που παρουσίασε ο Ενάγοντας, για τον ερχομό του στην Κύπρο και υπό ποίες συνθήκες προκλήθηκε το ατύχημα, μέσω της δήλωσης-κατάθεσής του, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασής του, ήταν η εξής: Αυτός γεννήθηκε την 01/06/1987 στην Αίγυπτο και ήρθε στην Κύπρο, υγιής και δραστήριος, να εργαστεί στο περιβόλι του Εναγόμενου 1, στην Αναφωτία, από τις 30/12/07 σαν εργάτης σε γεωργικές εργασίες. Στις 29/06/2009 το πρωί, ενώ ευρίσκετο στο περιβόλι του Εναγόμενου 1, ο αδελφός του, Εναγόμενος 2, ο οποίος έρχετο στο περιβόλι και βοηθούσε και τους έδινε οδηγίες, του είπε να ξεκινήσει το γεωργικό ελκυστήρα για να πάει να γεμίσει τον ψεκαστήρα από τη διάτρηση για να ψεκάσει, ενώ ο Εναγόμενος 1 πήγε να φέρει φάρμακα. Επειδή δεν ξεκινούσε ο γεωργικός ελκυστήρας, το ανέφερε στον Εναγόμενο 2, ο οποίος έφερε το αυτοκίνητό του μπροστά από το γεωργικό ελκυστήρα και αφού ένωσε τους πόλους της μπαταρίας του αυτοκινήτου με τους πόλους της μπαταρίας του γεωργικού ελκυστήρα, ενώ αυτός στεκόταν μπροστά από τον πισινό τροχό του γεωργικού ελκυστήρα, πάτησε το στάρτερ και ο γεωργικός ελκυστήρας άρχισε να κινείται, με αποτέλεσμα ο πισινός τροχός να τον ρίξει κάτω και να περάσει από πάνω του, που σε άλλο μέρος της δήλωσης-κατάθεσής του είπε ότι τον κτύπησε παντού, στο πόδι, στη σπονδυλική στήλη και στο πρόσωπο. Στη συνέχεια, πάντα σύμφωνα με τη γραπτή δήλωση-κατάθεσή του, αφού αρνείται ότι προσπάθησε να ανέβει στο γεωργικό ελκυστήρα και να βάλει ταχύτητα πριν καθίσει στη θέση του οδηγού ή ότι πιάστηκε το παντελόνι του στον τροχό του γεωργικού ελκυστήρα ή ότι ακούμπησε κατά λάθος το μοχλό των ταχυτήτων, αναφερόμενος πάλι στον τρόπο που έγινε το ατύχημα, αφού παραπέμπει στην αλήθεια που είναι αυτά που ανάφερε προηγουμένως, είπε, μια διαφοροποιημένη εκδοχή, ότι μόλις ένωσε ο Εναγόμενος 2 τους πόλους του αυτοκινήτου με τους πόλους του γεωργικού ελκυστήρα, ο γεωργικός ελκυστήρας ξεκίνησε και πέρασε από πάνω του. Ο Εναγόμενος 2 δε, ήταν έξω από το αυτοκίνητό του και κοντά του. Αφού πέρασε ο γεωργικός ελκυστήρας από πάνω του άρχισε να φωνάζει τον Εναγόμενο 2 και μετά βρέθηκε στο Νοσοκομείο της Λάρνακας. Συμπλήρωσε δε ότι δεν θα μπορούσε να βάλει ταχύτητα χωρίς να ανέβει στο γεωργικό ελκυστήρα γιατί έπρεπε πρώτα να καθίσει και μετά να πατήσει τον συμπλέκτη για να βάλει ταχύτητα. Άδεια οδηγού γεωργικού ελκυστήρα δεν είχε και τον έβαζαν να οδηγεί τούτο, οι Εναγόμενοι 1 και 2, όταν έμαθε να οδηγεί γεωργικό ελκυστήρα στο περιβόλι του Εναγόμενου
  7. Κατά την αντεξέταση, πέραν του ότι τοποθετεί τους μισθούς της Αιγύπτου μεγαλύτερους από αυτούς που λαμβάνει κάποιος που κάνει την ίδια εργασία στην Κύπρο και ότι ήρθε στην Κύπρο για μια άλλη εμπειρία, καθώς και ότι δεν οδηγούσε το γεωργικό ελκυστήρα τους πρώτους οκτώ

(8)μήνες, καθότι άλλος εργάτης οδηγούσε τούτο, αυτούς τους μήνες, αν και συμφώνησε ότι τον έμαθε να οδηγεί γεωργικό ελκυστήρα ο γαμπρός του, πριν φύγει ο τελευταίος για την Αίγυπτο, γι' αυτό το σκοπό, έφθασε στο σημείο να πει ότι δεν ξέρει να οδηγεί, «δεν ξεχωρίζω το αριστερά, δεξιά αλλά ήταν το τρακτέρ και στεκόμουν στα δεξιά του, το τρακτέρ στα αριστερά και εγώ στα δεξιά», για να καλύψει το λάθος του που ανάφερε ότι τον καταπλάκωσε ο δεξιός τροχός του γεωργικού ελκυστήρα ενώ στην κατάθεσή του είχε πει ο αριστερός τροχός, όπως και ότι κατά την ημέρα που έδωσε την πρώτη του κατάθεση δεν έβλεπε, δεν είχε αντίληψη και δεν καταλάβαινε τι του έλεγε ο μεταφραστής που ήταν άντρας, ενώ στην πραγματικότητα ήταν η ΜΥ5, ισχυρισμός ο οποίος έρχεται σε αντίθεση με τη μαρτυρία του ΜΕ2, ο οποίος ανάφερε ότι αυτός μιλούσε και είχε αντίληψη. Δεν σταμάτησε όμως μέχρι εδώ, προχώρησε για να δώσει μία άλλη εκδοχή, για το πώς έγινε το ατύχημα, λέγοντας, αυτή τη φορά, ότι όταν ένωσε ο Εναγόμενος 2 τους πόλους των μπαταριών των δύο οχημάτων, ο γεωργικός ελκυστήρας «κλώτσησε», κινήθηκε και τον καταπλάκωσε. Στη συνέχεια, επί του ίδιου θέματος, ανάφερε, μια μερικώς διαφοροποιημένη εκδοχή, ότι μόλις ο Εναγόμενος 2 έβαλε τους πόλους εξεκίνησε και άρχισε να κινείται ο γεωργικός ελκυστήρας προς τα πάνω του, ενώ στην επόμενη ερώτηση είπε και πάλι αλλιώτικη εκδοχή, ότι μόλις έβαλε τους πόλους (εννοώντας ο Εναγόμενος 2), εγύρισε το κλειδί (εννοώντας ο Εναγόμενος 2) και εδούλεψε ο γεωργικός ελκυστήρας. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι στην κατάθεση που έδωσε στον Αστυφύλακα Χριστάκη Δημητρίου, ΜΥ4, στις 29/06/2009, με τη βοήθεια της διερμηνέας Ευτυχίας Ραάτ, ΜΥ5, η οποία κατέγραφε τα όσα έλεγε ο Ενάγοντας στην αραβική γλώσσα, Τεκμήριο 26, το οποίο υπέγραψε, και μετάφραζε στην Ελληνική γλώσσα που κατέγραφε ο ΜΥ4, Τεκμήριο 25, πρόβαλε την εξής, εντελώς διαφορετική, εκδοχή, από τις πιο πάνω εκδοχές, για το εργατικό ατύχημα: «Σήμερα και ώρα 08:00 περίπου έπιασα το τρακτέρ όπως καθημερινά για να ψεκάσω τα χόρτα, δεν εδούλευκε και για αυτό πήγα στο αυτοκίνητο του μάστρου και έπιασα μια μπαταρία και πόλους. Τσιάρτζιαρα το τρακτέρ και εδούλευκε. Μετά έβαλα στο αυτοκίνητο βουρητός τα πράγματα αυτά και πήγα πίσω. Το τρακτέρ ήταν ξεκινημένο και άρχισε να κυλά. Τότε προσπάθησα να πάω πάνω, εκόλησε το παντελόνι μου στον τροχό το μεγάλο και τότε έπεσα και βρέθηκα κάτω από τον μεγάλο τον τροχό, δηλαδή μεταξύ του τροχού και του ψεκαστήρα..». Στις 23/07/09 έδωσε κατάθεση στον Λοχία Ντίνο Άνυφτο, ΜΥ2, με τη βοήθεια της διερμηνέας Souzana Attieh, η οποία κατέγραψε στην Αραβική γλώσσα αυτά που ανάφερε ο Ενάγοντας στο Τεκμήριο 24, το οποίο υπόγραψε και μετάφραζε στον ΜΥ2, ο οποίος τα κατέγραψε στο Τεκμήριο 23, που υπέγραψε, και δίδει την πιο κάτω αλλιώτικη εκδοχή ο Ενάγοντας για το πώς συνέβη το ατύχημα: «Στις 29/06/09, ημέρα Δευτέρα, πήγα με άλλους εργάτες σε χωράφι του μάστρου και βγάζαμε τα λάστιχα έξω για να οργωθεί το χωράφι. Γύρω στις 08:15 το πρωί μου φώναξε ο γιος του μάστρου ο Αντώνης για να πάω να ψεκάσω με το τράκτορ. Πήγα στο σημείο που βρισκόταν το τράκτορ, δηλαδή κοντά στο σπίτι που μένω και αυτό λόγω του ότι όταν δεν δουλεύει για 5-6 ημέρες δεν ξεκινά. Προσπάθησα να το ξεκινήσω χωρίς να τα καταφέρω. Φώναξα του Αντώνη που βρισκόταν 100 μέτρα περίπου μακριά μου λέγοντάς του ότι δεν ξεκινούσε και αυτός μου είπε ότι θα έφερνε το αυτοκίνητό του και τους πόλους της μπαταρίας για να το ξεκινήσουμε. Το τράκτορ βρισκόταν ακριβώς μπροστά από τα θερμοκήπια του μάστρου και η ψεκαστήρα ήταν εφαρμοσμένη πάνω σε αυτό. Ο Αντώνης ήρθε με το μονοκάμπινό του και το έβαλε διαγώνια στο αριστερό μπροστινό μέρος του τράκτορ ώστε να φθάσουν οι πόλοι της μπαταρίας του ενός αυτοκινήτου με το άλλο. Ο Αντώνης αφού τοποθέτησε τους πόλους, εγώ στεκόμουν δίπλα από τη θέση του οδηγού κοντά στον αριστερό πισινό τροχό του τράκτορ, δηλ. τον μεγάλο. Εγώ προσπάθησα να το ξεκινήσω από τη θέση που βρισκόμουν χωρίς αυτό να ανταποκριθεί. Ο Αντώνης πήγε στη θέση του οδηγού του αυτοκινήτου, πατώντας περισσότερο καύσιμο. Σε κάποια στιγμή, την ώρα που προσπάθησα να το ξεκινήσω με το κλειδί χωρίς να αλλάξω θέση, το τράκτορ ξεκίνησε και αμέσως το τράκτορ κύλησε προς τα εμπρός, δεν πρόλαβα να φύγω και να απομακρυνθώ και ο μεγάλος τροχός με πάτησε στο δεξί πόδι, δεν θυμούμαι οτιδήποτε άλλο..». Σε άλλο δε μέρος της αντεξέτασής του, από τον κο Πουτζιουρή, ανέφερε ότι δεν ενθυμείτο αν έδωσε την ίδια μέρα που έγινε το ατύχημα κατάθεση όπως και δεν ενθυμείτο εάν έδωσε κατάθεση στις 23/07/2009. Τελικά, όταν ρωτήθηκε ποιά είναι η αλήθεια από τις διάφορες εκδοχές που έδωσε, είπε ότι η αλήθεια, για το πώς έγινε το εργατικό ατύχημα, είναι αυτή που καταγράφεται στη δήλωση-κατάθεσή του. Όμως ο Παναγιώτης Παναγιώτου, ΜΕ2, Επιθεωρητής Ασφαλείας Μηχανημάτων, Υγραερίου και είναι CE Marking και ο οποίος εργάζεται στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και μετέβη στη σκηνή του ατυχήματος η ώρα 14:40, μετά που ειδοποιήθηκε από τον Αστυφύλακα Χάρη Αριστοδήμου η ώρα 14:05, του οποίου τη μαρτυρία αποδέχομαι όχι μόνο γιατί δεν αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση αλλά στηρίχθηκε σε αυτήν, αλλά και γιατί μου έκανε άριστη εντύπωση με τη σαφή και ακριβή επεξήγηση λειτουργίας του συστήματος εκκίνησης του γεωργικού ελκυστήρα και της κατάστασης αυτού, πέραν του ότι όταν τον επισκέφθηκε την ίδια ημέρα στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, ενώ ευρίσκετο πάνω στο φορείο, του ανέφερε, άλλη εκδοχή, από τις πιο πάνω αναφερθείσες εκδοχές, στη συνομιλία που είχε μαζί του στα ελληνικά, αφού τον ρωτούσε 2 και 3 φορές, για να είναι σίγουρος για το τι του έλεγε, «αφού είχαν ξεκινήσει το γεωργικό ελκυστήρα, ο κ. Αντώνης Ξενοφώντος πήγε να βγάλει τους πόλους από το όχημα και αυτός στεκόταν δίπλα από τον ελκυστήρα, για λόγους που δεν γνωρίζει, ο ελκυστήρας άρχισε να κινείται με αποτέλεσμα να περάσει ο πισινός τροχός του ελκυστήρα πάνω από το δεξί του πόδι και να τον τραυματίσει.», ως καταγράφεται στο Τεκμήριο 17, ως ειδικός, με περισσή σαφήνεια και ακρίβεια, είπε, ότι ο συγκεκριμένος γεωργικός ελκυστήρας, τον οποίο ήλεγξε και ήταν σε καλή καστάσταση, δεν θα μπορούσε να ξεκινήσει εάν είχε ταχύτητα, εκτός εάν γίνετο επέμβαση στο σύστημα που ξεκινά τούτος, πράγμα που, από την εξέταση που έκανε σε αυτό, δεν υπήρχε, ενώ για να κινηθεί, αφού ξεκινήσει, πρέπει να πατήσει κάποιος τον συμπλέκτη και να βάλει ταχύτητα. Από την άλλη ο Εναγόμενος 2, πυροσβέστης στο επάγγελμα, ο οποίος πήγαινε 2-3 φορές την εβδομάδα στο περιβόλι του αδελφού του, Εναγόμενου 1, για να μαζεύει κηπευτικά για δική του κατανάλωση αλλά και για βοήθεια, αν χρειάζετο κάτι ο αδελφός του, που ήταν αυτός που ξεκίνησε το γεωργικό ελκυστήρα, διαφάνηκε από τη μαρτυρία του, η οποία δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέτασή του, ούτε περιέπεσε σε σοβαρές αντιφάσεις και αποδέχομαι, είπε ότι δεν είδε πώς επεσυνέβη το εργατικό ατύχημα, αφού μετά που ξεκίνησε το γεωργικό ελκυστήρα και έβγαλε τους πόλους και στη συνέχεια εισήλθε στο όχημά του για να φύγει, τότε άκουσε τον Ενάγοντα να καλεί σε βοήθεια. Ο Εναγόμενος 1, του οποίου τη μαρτυρία αποδέχομαι, επειδή δεν έπεσε σε αντιφάσεις και ήταν σταθερός στις απαντήσεις του, εργοδότης του Ενάγοντα, δεν ήταν παρών και δεν είδε πώς επεσυνέβη το εργατικό ατύχημα. Επομένως, ο μόνος που θα μπορούσε να πει στο Δικαστήριο για το πώς έγινε το ατύχημα, ήταν ο ίδιος ο Ενάγοντας, ο οποίος όμως, λόγω των πολλών διαφορετικών εκδοχών που έδωσε για το πώς επεσυνέβη το ατύχημα, κρίνεται αναξιόπιστος και ως εκ τούτου το Δικαστήριο δεν έχει σαφή και ακριβή εικόνα για τις συνθήκες και τις περιστάσεις υπό τις οποίες κινήθηκε ο γεωργικός ελκυστήρας, καθώς και των ενεργειών του Ενάγοντα και βρέθηκε να έχει καταπλακωθεί από αυτόν. Παρά ταύτα, όμως, ο Ενάγοντας αποδίδει ευθύνη στους Εναγόμενους 1 και 2, επειδή ως εργοδότες του, δεν του παρείχαν ασφαλές σύστημα εργασίας και ειδικότερα καθοδήγηση για τους κινδύνους που θα παρουσιάζοντο στην εργασία του, επίβλεψη από άλλο πρόσωπο κατά την εκτέλεση της εργασίας του και δεν είχε τις γνώσεις και δεν ήταν εκπαιδευμένος κατάλληλα για την εργασία που του ανέθεσαν. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ - ΚΑΤΑΛΗΞΗ Α. ΑΜΕΛΕΙΑ Το αστικό αδίκημα της αμέλειας εμπεριέχεται στο άρθρο 51 εδάφιο 1 του Κεφ. 148 το οποίο έχει ως ακολούθως: «Αμέλεια συνίσταται- (α) στην τέλεση πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια.» Τα συστατικά στοιχεία που πρέπει να αποδειχθούν σε κάθε αγωγή για αμέλεια είναι τα ακόλουθα τρία:
(1)αμελής πράξη ή παράλειψη,
(2)υποχρέωση επιμέλειας προς το ζημιωθέν πρόσωπο και
(3)πρόκληση ζημιάς. Ο Εναγόμενος για να υπέχει ευθύνη πληρωμής αποζημιώσεων για το αστικό αδίκημα της αμέλειας πρέπει να αποδειχθεί ότι (α) απέτυχε να επιδείξει επιμέλεια, (β) υπείχε υποχρέωση επιμέλειας προς το ζημιωθέν πρόσωπο και (γ) η αποτυχία του να επιδείξει επιμέλεια ήταν η αιτία που προκάλεσε τη ζημιά. Β. ΒΑΡΟΣ ΑΠΟΔΕΙΞΗΣ ΑΜΕΛΕΙΑΣ Όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Θεοδόσης Ιορδανού ν. Δήμου Ζήνωνος
(1998)1(Β) ΑΑΔ 652, το γενικό βάρος απόδειξης το φέρει ο Ενάγων και βασίζεται στην απλή πιθανολόγηση. Το ειδικό βάρος απόδειξης αφορά την ανάγκη παρουσίασης ικανοποιητικής μαρτυρίας για υποστήριξη ενός επίδικου θέματος που μετατοπίζει το βάρος στην άλλη πλευρά να απαντήσει ικανοποιητικά και να αποσείσει εκ πρώτης όψεως συμπέρασμα που δημιουργήθηκε. Γ. ΣΥΝΤΡΕΧΟΥΣΑ ΑΜΕΛΕΙΑ Στο άρθρο 57
(1)του Κεφ. 148 καταγράφονται τα ακόλουθα: «57.
(1)Αν κάποιος υποστεί ζημιά συνέπεια εν μέρει δικού του πταίσματος και εν μέρει πταίσματος άλλου ή άλλων, η αξίωση σε σχέση με την ζημιά αυτή δεν αναιρείται λόγω πταίσματος του προσώπου που υπέστη την ζημιά, αλλά η αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί σε αυτό μειώνεται κατά την έκταση κατά την οποία το Δικαστήριο ήθελε κρίνει δίκαιο λαμβάνοντας υπόψη το ποσοστό της ευθύνης του στη ζημιά.» Ως προς την νομική πτυχή της εξέτασης και διακρίβωσης της αμέλειας, συντρέχουσας αμέλειας και καθορισμού ευθύνης μεταξύ των διαδίκων, σχετικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Μακρίδης v. Dharaghji
(1990)1 ΑΑΔ 1013: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα άρθρα 52, 57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148. ................................ To Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων, Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζεται με βάση το άρθρο 57 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζεται το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων από την μια, και Ενάγοντος από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα ...» Στην υπόθεση Βλάσιος ν. Αντωνίου
(1990)1 ΑΑΔ 815, λέχθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την συντρέχουσα αμέλεια: «Οι νομικές αρχές που διέπουν το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας είναι καλά καθορισμένες. Αυτή δεν στηρίζεται στην ύπαρξη καθήκοντος του ζημιωθέντος προς τον εναγόμενο. Εκείνο που είναι αναγκαίο να αποδειχθεί όταν εγείρεται η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας είναι ότι αυτός που ζημιώθηκε δεν πήρε για το ίδιο του συμφέρον λογικές προφυλάξεις και έτσι συνέβαλε με την έλλειψη φροντίδας στην ζημιά του. Ένας όμως ευθύνεται για συντρέχουσα αμέλεια εάν όφειλε εύλογα να είχε προβλέψει ότι θα μπορούσε να ζημιωθεί αν δεν ενεργούσε όπως ένας λογικός άνθρωπος. Ένας ενάγοντας όμως δεν είναι συνήθως υπόχρεος να προβλέψει ότι ένα πρόσωπο μπορεί να είναι αμελές εκτός αν η πείρα δείχνει μια συγκεκριμένη αμέλεια να είναι συνήθης κάτω από τις περιστάσεις.» Το βάρος απόδειξης της ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας φέρει ο Εναγόμενος. Ωστόσο το Δικαστήριο μπορεί να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από την μαρτυρία του ιδίου του Ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν όπως διαπιστώνονται από το Δικαστήριο (βλ. Θεράπων Μιχαήλ ν. Ιωάννου & Παρασκευαϊδης Λτδ κ.ά.
(1998)1 ΑΑΔ σελίδα 1500, 1501, 1502). Οι ισχυρισμοί όμως για συντρέχουσα αμέλεια θα πρέπει να αναγράφονται με λεπτομέρεια στο δικόγραφο του Εναγομένου. Παράλειψη του να το πράξει, στερεί από το Δικαστήριο την εξουσία καταμερισμού της ευθύνης έστω και αν τα γεγονότα της υπόθεσης στοιχειοθετούν συντρέχουσα αμέλεια εκ μέρους του Εναγομένου (βλ. Charlesworth & Percy on Negligence, 9η έκδοση, σελίδα 198). Δ. ΚΑΘΗΚΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ Μέσα στο πλαίσιο του καθήκοντος του εργοδότη να επιδεικνύει εύλογη φροντίδα εντάσσεται και το καθήκον να διεξάγει με τέτοιο τρόπο τις εργασίες του ώστε να μην υποβάλλει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς κινδύνους (βλ. Smith v. Baker & Sons (1981-1984) ALL ER (Rep) 69, Hicks v. British Transport Commission
(1958)2 All ER 39). Η έννοια του περιττού ή αχρείαστου (unnecessary) κινδύνου εξετάσθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Αθανασίου ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας
(1969)1 ΑΑΔ 160, με αναφορά στις πιο πάνω Αγγλικές αποφάσεις ως και στην υπόθεση Harris v. Brighf's
(1953)1 All ER 395, όπου στην σελίδα 397 ο Δικαστής Slade παρατήρησε τα πιο κάτω (σε μετάφραση). «Σε περίπτωση κατά την οποία υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία αναφορικά με την έννοια της λέξης «unnecessary» είμαι της γνώμης ότι το καθήκον είναι τέτοιο ώστε να μην υποβάλλεται ο εργοδοτούμενος σε οποιονδήποτε κίνδυνο τον οποίο ο εργοδότης μπορεί εύλογα να προβλέψει και να πάρει ενάντια του προστατευτικά μέτρα των οποίων η εύλογη βολική πρόνοια και έξοδα δεν είναι άκρως δυσανάλογα του κινδύνου που υπάρχει.» Στην υπόθεση Παναγή ν. Γαλαταριώτης
(1972)7 JSC 776, αφού έγινε αναφορά σε αγγλική νομολογία τονίσθηκε, μεταξύ άλλων, και η υποχρέωση του εργοδότη να προμηθεύει τον υπάλληλο του με ικανοποιητικό σύστημα εργασίας και κατάλληλα εργαλεία και μέσα για την διεκπεραίωση της εργασίας με ασφάλεια. Οι νομικές αρχές, στην βάση των οποίων ο εργοδότης υποχρεούται να παρέχει ασφαλές σύστημα προς τους εργοδοτούμενους του, επαναλμβάνονται και στις υποθέσεις Manthopoulos Plastics v. Hadjilosif
(1983)1 CLR 291, Δήμος Λεμεσού v. Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 423 και Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 453. Σε σχέση με το εν λόγω καθήκον παραθέτω αυτούσιο το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Κωνσταντίνου ν. Phasouri Plantations
(1992)1 ΑΑΔ 720, σελ. 723. «Μιλώντας για το καθήκον του εργοδότη να παρέχει εύλογα ασφαλές σύστημα εργασίας, είναι χρήσιμο να αναφερθεί σ' αυτό το στάδιο πως το καθήκον αυτό, όπως έχει νομολογηθεί εκπληρώνεται αν οι προφυλάξεις που λαμβάνονται είναι εύλογα ασφαλείς και ανάλογες με τον εμπλεκόμενο κίνδυνο, λαμβανομένων υπόψη των αναγκαίων εγγενών κινδύνων της διεξαγόμενης εργασίας. Δεν υπάρχει συνεπώς, απόλυτη υποχρέωση που να βαραίνει τον εργοδότη να επινοήσει σύστημα εργασίας, το οποίο να είναι απαλλαγμένο κινδύνων. Μακρά και καθιερωμένη πρακτική θεωρείται γενικά όχι όμως και τελεσίδικα, πως είναι ισχυρή μαρτυρία που τείνει να αποδείξει πως το σύστημα εργασίας είναι εύλογα ασφαλισμένο.» Το τι είναι ασφαλές σύστημα εργασίας, εξηγείται στην υπόθεση Δήμος Λεμεσού ν. Χριστάκη Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ 423, στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα στη σελίδα 438. «Ένα άλλο μέρος του ευρύτερου καθήκοντος που έχει ο εργοδότης είναι να εφαρμόσει ασφαλές σύστημα διεξαγωγής της εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τα πρόσωπα που εργοδοτούνται από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που μπορεί λογικικά να προβλεφτεί και ο οποίος μπορεί να αντιμετωπιστεί με προστατευτικά μέτρα των οποίων η λήψη είναι αφ' ενός πρακτικά εφικτή και αφ' ετέρου η δαπάνη που συνεπάγεται δεν είναι εντελώς δυσανάλογη προς το είδος και το μέγεθος του κινδύνου που στοχεύουν να αποφύγουν. Σχετική επί του προκειμένου είναι η απόφαση στην υπόθεση Μανθόττουλος Πλάστικς Λτδ ν. Αντώνη Χατζηιωσήφ
(1983)1 ΑΑΔ 291. Η έννοια της φράσης «σύστημα εργασίας» (system of work) δίνεται στο πιο κάτω απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlesworth on Negligence, 5η έκδοση, σελ. 147, παράγραφος 217: «Α system of work is the term used to describe the organization of the work, the way in which it is intended the work shall be carried out, the sequence of events, the taking of precautions for the safety of the men and at what stages, the number of men required to do the job, the parts to be taken by the various men employed and the time at which they shall do their various parts. Further, "it includes ... or may include according to circumstances, such matters as the physical layout of the job - the setting of the stage, so to speak - the sequence in which the work is to be carried out, the provision in proper cases of warnings and notices, and the issue of special instructions. A system may be adequate for the whole course of the job or it may have to be modified or improved to meet circumstances which arise. Such modifications or improvements appear to me equally to fall under the head of system".» Στην υπόθεση Μανθόπουλος v. Χατζηιωσήφ (πιο πάνω), το Ανώτατο Δικαστήριο δίνει ακόμα πιο ευρεία έννοια στο επί μέρους καθήκον του εργοδότη που συνηθίζεται να περιγράφεται με τη φράση "safe system of work" αφού σ' αυτό περιέλαβε και το επίσης εξειδικευμένο καθήκον του εργοδότη να προμηθεύσει ασφαλή τόπο εργασίας (safe place of work). Ειπώθηκαν τα εξής στη σελίδα 295: «lt is the employer's duty towards his employees to provide a safe system of work which includes the provisions of competent staff of men, suitable machinery for the work, adequate supervision of the work and safe premises for work. The duty includes both the establishment as well as the enforcement of such a system by means of adequate directions and the mode of its operation without this meaning that the employer must decide on every detail of the system of work or mode of operation». Οι πιο πάνω ερμηνείες είναι μόνο ενδεικτικές της σημασίας του όρου «σύστημα εργασίας» που συναντάται στη σφαίρα του δικαίου των καθηκόντων του εργοδότη για την ασφάλεια των προσώπων που εργοδοτεί. Τι ακριβώς πρέπει να περιλαμβάνει το σύστημα εργασίας στην κάθε περίπτωση εξαρτάται αποκλειστικά από τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Βλέπε σχετικά τις υποθέσεις Speed v. Thomas Swift & Co Ltd
(1943)1 All ER 539, και Χαραλάμπους v. Μετάλκο (ανωτέρω). Στην υπόθεση Κυριάκου v. Caramondani Bros Ltd
(2001)1(Α) ΑΑΔ 219, αναφέρονται τα ακόλουθα στις σελ. 223-224: «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 ΑΑΔ 123 τονίστηκαν τα εξής: «Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλεια του στον τόπο της εργασίας του». Επίσης ειπώθηκαν και τα πιο κάτω: «
  1. Το καθήκον του εργοδότη για παροχή ασφαλούς τόπου ή ασφαλούς συστήματος εργασίας απέναντι στους υπαλλήλους του είναι απόλυτο.
  2. Στην Αγγλία όπου επικρατεί η ίδια τάση, το καθήκον του εργοδότη να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο χωρίς κινδύνους για τους εργοδοτούμενους του πρέπει να ασκείται ανεξάρτητα αν οι κίνδυνοι μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι.
  3. Ο πρωτόδικος δικαστής, παρόλο ότι αναγνώρισε την αναγκαιότητα για μηχανισμό προστασίας εκ μέρους της εφεσίβλητης, άχθηκε στο εσφαλμένο συμπέρασμα ότι αποτελούσε ασφαλές μέσο εργασίας η χρήση της κινητής σκαλωσιάς χωρίς προστατευτικό κιγκλίδωμα, αντιστρέφοντας λανθασμένα τους ρόλους και μεταθέτοντας το καθήκον της πρώτης στον εργάτη της. Το ότι δεν αποδείχθηκε ο λόγος μετακίνησης της σκαλωσιάς είναι παράγων άσχετος.» Στην υπόθεση Χρ. Αγγελή ν. Ιωάννη Κάρκα, κ.α.
(2006)1(Β) ΑΑΔ 1118, 1123 ειπώθηκαν τα πιο κάτω για την ευθύνη του εργοδότη: «Η ευθύνη για τη διασφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη και δεν μπορεί να μετατεθεί αυτή η ευθύνη στους ώμους του εργοδοτουμένου. Έτσι και στην προκείμενη περίπτωση το καθήκον του εργοδότη για τη διασφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας στον εργοδοτούμενο του ήταν υπαρκτό και ο εφεσείων δεν το εξετέλεσε». E ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΑΠΑΛΛΑΤΤΟΥΝ ΕΥΘΥΝΗΣ (α) Η βασική υπεράσπιση που μπορεί να προβάλει ο Εναγόμενος σε αγωγή αμέλειας, είναι ότι δεν υπείχε καθήκον επιμέλειας απέναντι στον Ενάγοντα ή ότι εκπλήρωσε το καθήκον αυτό. (β) Εκτός αυτών το άρθρο 56 του Κεφ. 148 προβλέπει δύο ειδικές υπερασπίσεις στο Αστικό αδίκημα της αμέλειας. Την ενέργεια τρίτου προσώπου ως αποφασιστική αιτία της ζημιάς (άρθρο 56.α) και την επέλευση ασυνήθους φυσικού συμβάντος απρόβλεπτου για τον μέσο λογικό άνθρωπο (άρθρο 56.β). Το άρθρο 56 έχει ως ακολούθως: «
  1. Σε αγωγή που εγείρεται για αμέλεια συνιστά υπεράσπιση, ανεξάρτητα του αν ο εναγόμενος απόδειξε αμέλεια- (α) το ότι κάποιος τρίτος επέδειξε αμέλεια και η αμέλεια που επιδείχθηκε από τον τρίτο ήταν η αποφασιστική αιτία της ζημιάς, ή (β) το ότι η ζημιά οφειλόταν στην επέλευση ασυνήθους φυσικού συμβάντος απρόβλεπτου για τον λογικό άνθρωπο και του οποίου οι συνέπειες δεν μπορούσαν να αποτραπούν με την καταβολή εύλογης επιμέλειας.» Άλλες περιστάσεις οι οποίες απαλλάττουν ευθύνης τον Εναγόμενο είναι η αγωνία της στιγμής, οι ισχυρισμοί για αναπόφευκτο ατύχημα αλλά και οι αρχές volenti non fit injuria και novus actus interveniens. Στο θέμα αυτό μπορεί να συμπεριληφθεί και η συντρέχουσα αμέλεια αν και δεν απαλλάττει ευθύνης τον Εναγόμενο με την έννοια ότι εφόσον αποδειχθεί, επενεργεί στην ανάλογη μείωση της αποζημίωσης που δικαιούται ο Ενάγων. Κατ' αρχάς, με βάση τη μαρτυρία που αποδέχθηκε το Δικαστήριο, καταδεικνύεται ότι ο Εναγόμενος 2 δεν ήταν εργοδότης του Ενάγοντα, αλλά περιστασιακά μετέβαινε στο περιβόλι του Εναγόμενου 1, αδελφού του, για να μαζεύει κηπευτικά για δική του κατανάλωση και όποτε χρειάζετο βοήθεια ο Εναγόμενος 1 να του την παρέχει. Ας σημειωθεί ότι, ο Ενάγοντας, ουδεμία μαρτυρία έφερε στο Δικαστήριο, όπως π.χ. από το Γραφείο Εργασίας ή το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, που να αποδεικνύει ότι ο Εναγόμενος 2 ήταν ο εγγεγραμμένος εργοδότης του. Η προσπάθεια που κατέβαλε ο Ενάγοντας να καταδείξει ότι δεν ήταν μόνο ο Εναγόμενος 1 εργοδότης του έφθασε στο σημείο, στην κατάθεσή του ημερομηνίας 23/07/09, Τεκμήριο 23, να δηλώσει «εδώ και οκτώ μήνες εργάζομαι στην Αναφωτία στον Γιάννη ο οποίος ασχολείται με τη γεωργία. Σε τούτο τον μάστρο παραπάνω φορές εργαζόμουν στα χωράφια του και κάποτε ψέκαζα με το τράκτορ του όταν ήταν ανάγκη. Στις 29/6/09, ημέρα Δευτέρα, πήγα με άλλους εργάτες σε χωράφι του μάστρου και βγάζαμε τα λάστιχα έξω για να οργωθεί το χωράφι. Γύρω στις 08:15 το πρωί μου φώναξε ο γιος του μάστρου, ο Αντώνης, για να πάω να ψεκάσω με το τράκτορ,. το τράκτορ βρισκόταν ακριβώς μπροστά από το θερμοκήπιο του μάστρου και η ψεκαστήρα ήταν εφαρμοσμένη πάνω σε αυτόν..», εννοώντας τον πατέρα των Εναγομένων 1 και 2, για τον οποίο ισχυρισμό του, όμως, τελικά δεν στράφηκε εναντίον του αφού δεν τον κατέστησε Εναγόμενο στην αγωγή και για τον ισχυρισμό του αυτό ουδεμία πάλι μαρτυρία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ούτε προσκομίστηκε μαρτυρία από τον Ενάγοντα ότι ο Εναγόμενος 2 ήταν αυτός που τον προσέλαβε στην υπηρεσία του ή του κατέβαλλε το μισθό του ή αυτός ασκούσε τον έλεγχο σε αυτόν κατά την άσκηση της εργασίας του ή αυτός είχε τη δύναμη και εξουσία να τον απολύσει. Ενόψει των πιο πάνω, αποτελεί εύρημα και κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο Εναγόμενος 2 δεν ήταν εργοδότης του Ενάγοντα αλλά μοναδικός εργοδότης του ήταν ο Εναγόμενος 1, όπως άλλωστε είναι και παραδεκτό γεγονός από τον Εναγόμενο 1, βλ. Mirza Feiz Hasan v. Μιχάλη Ανδρέου ECLI:CY:AD:2015:A803, Πολιτική Έφεση αρ. 2/2011, ημερομηνίας 02/12/
  2. Με αυτό ως δεδομένο το Δικαστήριο προχωρεί να εξετάσει κατά πόσο ο Εναγόμενος 1 έχει οιανδήποτε ευθύνη για το ατύχημα που επεσυνέβη στον Ενάγοντα. Από τη μαρτυρία που υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου διαπιστώνεται ότι ο Ενάγοντας όταν ήρθε στην Κύπρο για να εργαστεί για τον Εναγόμενο 1 δεν γνώριζε να οδηγεί. Την εκμάθηση οδήγησης του γεωργικού ελκυστήρα, όπως ήταν ο ισχυρισμός του Εναγόμενου 1, ανέλαβε ο γαμπρός του Ενάγοντα ο οποίος εργάζετο για αυτόν για τέσσερα περίπου έτη, ούτως ώστε με την αποχώρησή του να αναλάβει ο Ενάγοντας την εκτέλεση των καθηκόντων του γαμπρού του. Αν και ο Ενάγοντας έφθασε στο σημείο να αναφέρει ότι δεν γνώριζε να οδηγεί το γεωργικό ελκυστήρα, διαφάνηκε ότι γνώριζε να οδηγεί τούτο αφού παραδέχθηκε στη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου ότι μετά τους οκτώ μήνες, από τον ερχομό του στην Κύπρο, τον χρησιμοποιούσε μεταξύ άλλων και για σκοπούς ψεκάσματος των κηπευτικών, όπως και την παραδοχή του στα Τεκμήρια 23 και
  3. Όμως, δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία πρώτον, ότι ο Ενάγοντας έχει άδεια οδήγησης, κάτι που θα οδηγούσε το Δικαστήριο να συμπεράνει ότι τεκμαίρεται ότι γνωρίζει να οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα και δεύτερο, ότι έτυχε εκπαίδευσης οδήγησης από δάσκαλο οδήγησης ή από άλλο πρόσωπο ειδικό ή με γνώσεις χρήσης μηχανοκίνητων οχημάτων και δη γεωργικών οχημάτων, όπως ο γεωργικός ελκυστήρας ή μαρτυρία από τον γαμπρό του Ενάγοντα για τον τρόπο εκμάθησης και εκπαίδευσης οδήγησης του γεωργικού ελκυστήρα και τους κινδύνους που εμπεριέχει η χρήση και οδήγηση αυτού ή και οδηγίες του Εναγόμενου 1 πώς να διεξάγει την εργασία του, ως ήταν το καθήκον του Εναγόμενου
  4. Η υποχρέωση αυτή του Εναγόμενου 1 δεν ατονεί από το γεγονός ότι ο Ενάγοντας οδηγούσε το γεωργικό ελκυστήρα για κάποιους μήνες. Στην υπόθεση Αλέξανδρος Α. Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρος Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1 ΑΑΔ 506, λέχθηκαν τα εξής: «Για την έννοια των όρων "σύστημα εργασίας" ("system of work") και "καθήκο υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας" ("duty to prescribe a safe system of work") παραπέμπουμε στις παραγ. 10-59 και 10-60 των Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση: "Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (
  1. i)the organisation of the work; (
  2. ii)the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (
  3. iv)the sequence of events; (
  4. v)the taking of precautions for the safety of the workers and at what stages; (
  5. vi)the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks. Duty to prescribe a safe system of work. It is a question of fact whether or not there is need for a system of work to be prescribed in any given circumstances. In deciding it, regard ought to be had to the nature of the work, i.e. whether properly it requires careful organisation and supervision, in the interests of safety of all those persons carrying it out, or it can be left by a prudent employer confidently to the care of the particular man on the spot to do it reasonably safely. It follows that an employer is under a duty to prescribe a system of work, even where the operation is a single one, if it is necessary in the interests of safety." Σε ελληνική μετάφραση: "Έννοια του συστήματος εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή: (
  6. i)της οργάνωσης της εργασίας, (
  7. ii)του τρόπου με τον οποίο σκοπείται η εκτέλεση της εργασίας, (iii) της σειράς παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (
  8. iv)της σειράς των γεγονότων, (
  9. v)της λήψης προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποιά στάδια, (
  10. vi)του αριθμού των προσώπων που χρειάζονται για την εκτέλεση της εργασίας, (vii) του ρόλου που θα αναλάβει ο καθένας από τους εργοδοτουμένους, (viii) και της στιγμής κατά την οποία θα εκτελέσουν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Καθήκο υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας. Αποτελεί ζήτημα πραγματικό το κατά πόσο είναι απαραίτητο να προδιαγραφεί σύστημα εργασίας κάτω από οποιεσδήποτε δοσμένες περιστάσεις. Όταν εξετάζεται ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση της εργασίας, δηλαδή το κατά πόσο αυτή χρειάζεται προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας εκείνων που την εκτελούν, ή μπορεί να αφεθεί πειστικά από ένα συνετό εργοδότη στην φροντίδα των επί τόπου υπαλλήλων να την εκτελέσουν με τρόπο λογικά ασφαλή. Ακολουθεί ότι ένας εργοδότης υπέχει καθήκον να υποδείξει σύστημα εργασίας έστω και εάν πρόκειται για ένα και μόνο εγχείρημα, εάν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο προς το συμφέρον της ασφάλειας."» Η απλή αναφορά εκ μέρους του Εναγόμενου 1 ότι έτυχε εκπαίδευσης οδήγησης του γεωργικού ελκυστήρα ο Ενάγοντας από τον γαμπρό του, χωρίς να εξειδικεύεται σε τι συνίστατο αυτή ή και η άποψή του ότι ήταν άριστος χρήστης του γεωργικού ελκυστήρα χωρίς να αναφέρει πώς εκπαιδεύτηκε να γίνει έτσι ή και να δικαιολογεί τούτο, δεν μπορεί να ικανοποιήσει την έννοια και ό,τι αυτή περικλείει, των λέξεων «εκπαίδευσης και εκμάθησης» οδήγησης γεωργικού ελκυστήρα. Ούτε και αναφέρθηκε στο Δικαστήριο ότι πριν κινήσει το γεωργικό ελκυστήρα, με σκοπό να ψεκάσει, του εξηγήθηκε πώς θα οδηγούσε και θα χρησιμοποιούσε το γεωργικό ελκυστήρα. Αν και όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, το Δικαστήριο δεν έχει ενώπιόν του σαφή και ακριβή εικόνα για το πώς επεσυνέβη ο τραυματισμός του Ενάγοντα, εν τούτοις διαφαίνεται από τη μαρτυρία του ΜΥ2 ότι τούτο επεσυνέβη μετά που αυτός ξεκίνησε το γεωργικό ελκυστήρα και προφανώς, αφού ο γεωργικός ελκυστήρας κινήθηκε προς τα εμπρός, κατά τη διαδικασία και προσπάθεια του Ενάγοντα να θέσει και έθεσε σε κίνηση το γεωργικό ελκυστήρα, κάτι που παραπέμπει εκ των πραγμάτων, δηλαδή αυτού καθ' αυτού του ατυχήματος και του τραυματισμού του Ενάγοντα ότι ο τελευταίος δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει τον όποιο κίνδυνο εμπεριείχε η κίνηση του γεωργικού ελκυστήρα ακριβώς λόγω της απουσίας ορθής εκπαίδευσης και εκμάθησης από προσοντούχο άτομο αλλά και απουσίας μαρτυρίας ως προς την εκπαίδευση που έτυχε από το γαμπρό του, ή καθοδήγησής του πριν οδηγήσει το γεωργικό ελκυστήρα. Στην υπόθεση Εργοληπτικές Εργασίες Α.Γ. Καζάνος και Υιοί Λτδ ν. Ανδρέα Κακουλή κ.ά.
(2006)1 ΑΑΔ 28, απορρίπτοντας την έφεση της εργοδότριας εταιρείας, η οποία κρίθηκε ότι είχε την ευθύνη για το εργατικό ατύχημα, λέχθηκαν τα εξής: «Στο τέλος της ημέρας εκείνο που είχε ενώπιον του το Δικαστήριο ήταν το δυστύχημα, που έγινε υπό περιστάσεις που αποδείκνυαν την επίδειξη αμέλειας εκ μέρους των εφεσειόντων, χωρίς οι τελευταίοι να προσκομίσουν οποιαδήποτε μαρτυρία, που να δίδει εξηγήσεις για το συμβάν, σύμφωνα με τις οποίες δεν μπορούσε να τους αποδοθεί ευθύνη.» Κατά την κρίση του Δικαστηρίου, έχοντας κατά νου ότι ο Ενάγοντας καταπλακώθηκε από τον πισινό τροχό του γεωργικού ελκυστήρα κατά την κίνηση τούτου από τον Ενάγοντα, αφού δεν μπορούσε να τον κινήσει οιονδήποτε άλλο πρόσωπο, επειδή δεν υπήρχε άλλο πρόσωπο εκεί, πέραν από τον ίδιο και τον Εναγόμενο 2, που είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι δεν είναι αυτός που έθεσε σε κίνηση το γεωργικό ελκυστήρα και την απουσία εκπαίδευσης του Ενάγοντα από προσοντούχο άτομο ή απουσίας μαρτυρίας της εκπαίδευσης που έτυχε από τον γαμπρό του ή υπόδειξης ή καθοδήγησης του ασφαλούς τρόπου οδήγησης και κίνησης του γεωργικού ελκυστήρα, δηλαδή υπόδειξης ασφαλούς τρόπου εκτέλεσης της εργασίας του Ενάγοντα, κρίνω ότι ο Εναγόμενος 1:
(1)ενήργησε αμελώς όταν έδωσε οδηγίες στον Ενάγοντα να οδηγήσει το γεωργικό ελκυστήρα χωρίς συγκεκριμένες οδηγίες χρήσης και οδήγησής του, ενώ ο τελευταίος δεν είχε άδεια οδήγησης μηχανοκίνητου οχήματος, ούτε έτυχε εκπαίδευσης από προσοντούχο άτομο, όπως δάσκαλο οδήγησης,
(2)είχε υποχρέωση επιμέλειας προς τον Ενάγοντα, αφού ήταν εργοδοτούμενός του και ευρίσκετο υπό τις διαταγές του και
(3)προκλήθηκε ζημιά στον Ενάγοντα, ένεκα τούτου. Ο Εναγόμενος 1 (α) απέτυχε να επιδείξει επιμέλεια προς τον Ενάγοντα δίνοντας οδηγίες να οδηγήσει το γεωργικό ελκυστήρα χωρίς να του έχει εξηγήσει ή να τον καθοδηγήσει ο ίδιος, ως είχε υποχρέωση ως εργοδότης ή να έχει τύχει της ανάλογης εκπαίδευσης, ως ανωτέρω αναφέρεται, (β) υπείχε υποχρέωση επιμέλειας προς τον Ενάγοντα ως εργοδότης αυτού και (γ) η αποτυχία να επιδείξει επιμέλεια προς τον Ενάγοντα ήταν η αιτία που προκάλεσε ζημιά στον Ενάγοντα, κρίνω το ποσοστό ευθύνης του Εναγόμενου 1 σε 15%. Με όλα όσα πιο πάνω προσπάθησα να εξηγήσω και να αναλύσω κρίνω ότι:
(1)Ο Ενάγοντας έχει αποτύχει στην αγωγή του όσον αφορά τον Εναγόμενο 2 και η αγωγή του εναντίον του Εναγόμενου 2 θα πρέπει να απορριφθεί.
(2)Ο Ενάγοντας έχει επιτύχει στην αγωγή και δικαιούται σε απόφαση εναντίον του Εναγόμενου 1 για ποσοστό 15% επί των ποσών που αναγράφονται στην αρχή της παρούσας απόφασης. Κατά συνέπεια εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου 1: (Α) Για γενικές αποζημιώσεις, το ποσό των €48.750 με νόμιμο τόκο από 25/11/
  1. (Β) Για απώλεια μελλοντικών απολαβών, το ποσό των €3.060 με νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. (Γ) Για αγορά προσθετικού μέλους €1.200 με νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. (Δ) Για αγορά τροχοκαθίσματος €805,50 με νόμιμο τόκο από 25/11/
  2. (Ε) Για μεταφορικά €150 με νόμιμο τόκο από 25/11/
  3. (ΣΤ) Για δαπάνη και/ή αμοιβή τρίτου προσώπου για την εξυπηρέτηση των αναγκών του μέχρι την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης €3.060 με νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. (Ζ) Επιδικάζονται έξοδα υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου 1 όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επί της κλίμακας €50.000-€100.
  4. (Η) Η αγωγή του Ενάγοντα εναντίον του Εναγόμενου 2 απορρίπτεται με έξοδα, υπέρ του Εναγόμενου 2 και εναντίον του Ενάγοντα, τα οποία καθορίζονται στο ¼, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, για το λόγο ότι η Υπεράσπισή του ήταν κοινή με τον Εναγόμενο 1 και επίσης κατά την ακροαματική διαδικασία ο χρόνος που καταναλώθηκε για την προώθηση της Υπεράσπισής του ήταν πολύ λιγότερος από αυτόν του Εναγόμενου 1, στην κλίμακα €50.000-€100.
  5. (Υπ.) ............ Ν. Γερολέμου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.