Geoffrey Higgs κ.α. ν. JNM 4U Developers Limited, Αρ. Αγωγής: 1150/08, 26/2/2015

Geoffrey Higgs κ.α. ν. JNM 4U Developers Limited, Αρ. Αγωγής: 1150/08, 26/2/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2015:A30 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. Πούγιουρου, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1150/08 Μεταξύ:

1. Geoffrey Higgs, από Αγγλία και τώρα στην Πάφο
2. Margaret Higgs, από Αγγλία και τώρα στην Πάφο Εναγόντων και JNM 4U Developers Limited, από την Πάφο Εναγομένων ΚΑΙ ΔΙ΄ ΑΝΤΑΠΑΙΤΗΣΕΩΣ Μεταξύ: JNM 4U Developers Ltd, από την Πάφο Δι΄ ανταπαιτήσεως Ενάγοντες και Geoffrey Higgs, από την Αγγλία και τώρα στην Πάφο Margaret Higgs, από την Αγγλία και τώρα στην Πάφο Κυπριακή Δημοκρατία, εκ Λευκωσίας Έπαρχο Πάφου, εξ Πάφου Δι΄ ανταπαιτήσεως Εναγομένων ------------------- Ημερομηνία: 26.2.2015 Για τους Ενάγοντες: κα Λ. Θεοφάνους Για την Εναγόμενη: κ. Π. Φιλίππου (κα Α. Χαραλαμπίδου ν΄ ακούσει απόφαση) Για την Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενη 3: κ. Σ. Ερωτοκρίτου Α Π Ο Φ Α Σ Η Δυνάμει γραπτής συμφωνίας ημερομηνίας 17.11.2002 (που στο εξής θα αναφέρεται ως «η συμφωνία») η Εναγόμενη συμφώνησε να πωλήσει και/ή ανεγείρει για λογαριασμό των Εναγόντων μια κατοικία σε μέρος του τεμαχίου με αρ. 14, Φύλλο/Σχέδιο XLV/61 στο χωριό Άρμου της Επαρχίας Πάφου σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια και προδιαγραφές που επισυνάπτοντο στη συμφωνία, έναντι του ποσού των Λ.Κ.141.000, (το αντίστοιχο σε €240.912,80) πληρωτέου δια δόσεων σε καθορισμένες ημερομηνίες. Ήταν όρος της συμφωνίας όπως για περίοδο τριών χρόνων δηλαδή μέχρι τις 29.1.2008 η Εναγόμενη θα παρείχε εγγύηση για την καλή κατασκευή της κατοικίας και των εξωτερικών της χώρων και θα ήταν υπεύθυνη σε επιδιορθώσεις και σε άρση οποιασδήποτε κακοτεχνίας. Ήταν επίσης συμφωνηθείς όρος ότι η Εναγόμενη θα παρέδιδε κατοχή της κατοικίας πλήρως αποπερατωθείσας μέχρι τις 30.1.
3. Τα πιο πάνω γεγονότα συνιστούν κοινό έδαφος μεταξύ των διαδίκων στη βάση των δικογράφων τους. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης οι Ενάγοντες άνκαι πλήρωσαν σχεδόν όλο το τίμημα πώλησης, εντούτοις η Εναγόμενη δεν τήρησε το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα παράδοσης της κατοχής της κατοικίας και την υποχρέωση της για καλή εκτέλεση των εργασιών κατασκευής της, με αποτέλεσμα οι Ενάγοντες να υποστούν τις ζημιές που παρατίθενται λεπτομερώς στο δικόγραφο τους. Η εκδοχή της Εναγόμενης όπως διαγράφεται στην Υπεράσπιση της είναι ότι οι Ενάγοντες παρέλαβαν ανεπιφύλακτα την κατοχή της κατοικίας γεγονός που συνιστά κώλυμα στις αξιώσεις τους που προκύπτουν από την καθυστέρηση στην παράδοση κατοχής της κατοικίας. Εγείρει επιπρόσθετα θέμα εκτέλεσης έξτρα εργασιών στην κατοικία αξίας εκ Λ.Κ.17.300 (το αντίστοιχο σε €29.558,00), το οποίο ποσό αξιώνει ανταπαιτητικώς εναντίον των Εναγόντων 1 και 2 μαζί με το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης, διαζευκτικά με αξιώσεις ακύρωσης της συμφωνίας συνεπεία διάρρηξης της από πλευράς Εναγόντων και διαγραφής της από τα αρχεία του Κτηματολογίου καθώς και εκκένωσης της κατοικίας και επιδίκασης αποζημιώσεων. Είναι η θέση της ότι όλες οι κατοικίες του έργου κατασκευάστηκαν σύμφωνα με τους όρους της άδειας οικοδομής τους. Επιρρίπτει περαιτέρω ευθύνη στην Κυπριακή Δημοκρατία την οποία συνένωσε στην πιο πάνω Αγωγή μέσω του δικογράφου της, ως Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενη
4. Οι αξιώσεις της Εναγόμενης εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας αφορούν σε αποζημιώσεις ύψους €1.500.000,00 για τυχόν ζημιές στις κατοικίες του συγκροτήματος, λόγω ενεργειών και/ή παραλείψεων της Κυπριακής Δημοκρατίας καθώς και €1.500.000,00 για μείωση της αγοραίας αξίας των κατοικιών μαζί με δήλωση για συνεισφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας για οποιοδήποτε ποσό ήθελε καταδικαστεί η Εναγόμενη να πληρώσει στους Ενάγοντες. Την Απαίτηση της εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας στηρίζει στο γεγονός ότι αρχές του 2010 κατά τη διάνοιξη του δημόσιου δρόμου προς το χωριό Άρμου και την εκτέλεση άλλων εργασιών επί του ιδίου δρόμου το 2012, προκάλεσε προβλήματα αστάθειας και/ή καθίζησης με αποτέλεσμα την εμφάνιση ρωγματώσεων και άλλων ζημιών σ΄ όλες τις οικοδομές που ανήγειρε η Εναγόμενη υπό στοιχεία 1-
5. Η Κυπριακή Δημοκρατία στην Υπεράσπιση της αρνείται όσα της καταλογίζει η Εναγόμενη προβάλλοντας την προδικαστική ένσταση περί παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος της. Σ΄ όσον αφορά τις ζημιές στις κατοικίες της ανάπτυξης τις αποδίδει στην αστάθεια της περιοχής συνεπεία των παράνομων εργασιών εκσκαφής και επιχωμάτωσης από πλευράς Εναγόμενης και τη μη λήψη των αναγκαίων αποστραγγιστικών ή άλλων μέτρων στεγανοποίησης. Υποβάλλει δε Ανταπαίτηση για €50.000 αποζημιώσεις για αποκατάσταση των ζημιών που έχει υποστεί ο δημόσιος δρόμος. Οι αξιώσεις των Εναγόντων εναντίον της Εναγόμενης, και οι Ανταπαιτήσεις της Εναγόμενης εναντίον των Εναγόντων και της Κυπριακής Δημοκρατίας ως Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3, όπως και η Ανταπαίτηση της Κυπριακής Δημοκρατίας εναντίον της Εναγόμενης, εκδικάστηκαν στην ίδια διαδικασία. Προς απόδειξη της υπόθεσης των Εναγόντων έδωσε μαρτυρία ο ίδιος ο Ενάγοντας 1 ως Μ.Ε.2 και κάλεσε και άλλους δύο μάρτυρες, τον Χρυσόστομο Ιταλό ως Μ.Ε.1 και τον Ανδρέα Μαϊμάρη ως Μ.Ε.3, υπό την ιδιότητα τους ως εμπειρογνωμόνων. Για την Εναγόμενη έδωσαν μαρτυρία ο Σώζος Ζωμενής (Μ.Υ.1), ο Αντρέας Νικολάου (Μ.Υ.2), ο Γιαννάκης Κυριάκου (Μ.Υ.3), ο Πέτρος Ταπακούδης (Μ.Υ.4) και ο Κώστας Φώτη (Μ.Υ.5). Για την Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενη 3, Κυπριακή Δημοκρατία, έδωσαν μαρτυρία ο Χάρης Μαλιετζής, ο Θωμάς Παυλίδης, ο Στέλιος Ευστρατίου, ο Κλεόπας Χ"Χαραλάμπους, ο Κυριάκος Κυριακίδης και ο Μάριος Θεοφίλου. Ο Ενάγοντας 1 στη μαρτυρία του ουσιαστικά επανέλαβε τις θέσεις που προβάλλονται στην Έκθεση Απαίτησης του, σ΄ όσον αφορά τον καταρτισμό της επίδικης συμφωνίας με την Εναγόμενη και τους όρους της. Τόνισε ότι προτού υπογράψουν τη συμφωνία πώλησης απαίτησε ορισμένες τροποποιήσεις στα σχέδια, όπως την προσθήκη τζακιού, την αντικατάσταση του σχήματος των κολώνων με στρογγυλές αντί τετράγωνες, τη μη κατασκευή της επιπρόσθετης πόρτας στην κουζίνα και τη μεταφορά της κύριας εισόδου του σπιτιού πιο μπροστά. Ο Κυριάκος Καμπουρίδης, υπεύθυνος πωλήσεων της Εναγόμενης, αποδέχθηκε τις αλλαγές αυτές προβαίνοντας μάλιστα σε δήλωση ότι οι μετατροπές δεν θα επηρέαζαν το τίμημα πώλησης, γι΄ αυτό και ουδέποτε στάληκε στους Ενάγοντες απαίτηση πληρωμής οποιουδήποτε ποσού για τις αλλαγές. Εκτός από τις πιο πάνω αλλαγές, τον Σεπτέμβρη του 2003 ενώ ακόμη βρισκόταν στην Αγγλία ζήτησε κάποιες επιπλέον εργασίες, όπως την κατασκευή πρόνοιας για κεντρική θέρμανση, συστήματος πίεσης και διακοσμητικού περιγράμματος στο μπάνιο. Οι εργασίες αυτές συμφωνήθηκαν με την Εναγόμενη στο ποσό των Λ.Κ.1.952 (αντίστοιχο σε €3.335,19) και στάληκε σχετικό τηλεμήνυμα (Τεκμήριο 10). Η Εναγόμενη ζήτησε ακολούθως αλλαγή της θέσης και του σχήματος της πισίνας που προνοείτο στα σχέδια, χωρίς επιπρόσθετη χρέωση και ετοιμάστηκε νέο σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 11). Στις 19.1.2004 οι Ενάγοντες πλήρωσαν τη δόση των Λ.Κ.24.325 καθώς και το ποσό των Λ.Κ.1.952, ως συμφωνηθείσα αμοιβή για τις επιπλέον εργασίες, και τους δόθηκε η απόδειξη Τεκμήριο
6. Άνκαι οι εργασίες ανέγερσης δεν είχαν ολοκληρωθεί, οι Ενάγοντες αναγκάστηκαν να μετακομίσουν στην κατοικία, εφόσον δεν είχαν πού αλλού να διαμείνουν. Τον Ιούλη του 2004 η Εναγόμενη τους ζήτησε την καταβολή της τελευταίας δόσης εκ Λ.Κ.24.325 (€41.561,73) αλλά οι Ενάγοντες αρνήθηκαν, με το δικαιολογητικό ότι δεν είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες κατασκευής της κατοικίας. Παρά ταύτα οι Ενάγοντες κατέβαλαν ποσό εκ Λ.Κ.12.000 (αντίστοιχο σε €20.503,21) και Λ.Κ.8.000 (αντίστοιχο σε €13.668,81), οπότε παρέμεινε υπόλοιπο εκ Λ.Κ.4.413 (αντίστοιχο σε €7.540,06) που θα καταβάλλετο με την αποπεράτωση των εργασιών. Είναι η θέση του Ενάγοντα 1 ότι κατά τον πρώτο χρόνο παραμονής τους στην κατοικία παρουσιάστηκαν ρωγμές που, όπως τους αναφέρθηκε, οφείλοντο στη μη κατασκευή ακόμη του ιδιωτικού δρόμου μπροστά από την κατοικία, τις οποίες ρωγμές υποσχέθηκε η Εναγόμενη να επιδιορθώσει. Ο Ενάγοντας 1 αποδίδει στην Εναγόμενη αριθμό παραβιάσεων των όρων της μεταξύ των διαδίκων συμφωνίας που συνοψίζει στις εξής: (α) Την μη κατασκευή του ιδιωτικού δρόμου και πεζοδρομίων. (β) Την μη εγκατάσταση μετρητών νερού και τηλεφωνικών γραμμών. (γ) Την μη κατασκευή τοίχου αντιστήριξης, σύμφωνα με τις αρχές της απαραίτητης τεχνογνωσίας και σωστών υλικών. (δ) Την μη δέουσα κατασκευή πισίνας. (ε) Την μη δέουσα κατασκευή πλακόστρωτου. (στ) Την μη ενσωμάτωση παραδεξάμενου στο πλακόστρωτο σωστά. (ζ) Την μη κατασκευή σκυροδέματος προς το χώρο στάθμευσης σωστά. (η) Την παράλειψη κατασκευής τοίχου διαχωριστικού με την κατοικία
7. (θ) Την παράλειψη κατασκευής δρόμου έμπροσθεν της κατοικίας. (ι) Την μη κατασκευή της κατοικίας σύμφωνα με τους όρους της μεταξύ των διαδίκων συμφωνίας. (κ) Την παράλειψη κατασκευής υδρορροών. (λ) Την μη δέουσα κατασκευή της πισίνας. (μ) Το ανεπαρκές μπογιάτισμα. (ν) Δεν εφάρμοσαν τον όρο εγγύησης 3 χρόνων που προνοείτο στη συμφωνία. (ξ) Δεν προέβησαν σε διορθωτικές εργασίες στο στάδιο ανέγερσης της κατοικίας με αποτέλεσμα την πρόκληση επιπρόσθετων προβλημάτων το χειμώνα του 2011-
8. (ο) Οι υπόγειες υπηρεσίες ύδρευσης τέθηκαν εκτός λειτουργίας και παρουσιάστηκαν προβλήματα με καλώδια της ΑΗΚ λόγω καθιζήσεων και μετακινήσεων του δρόμου. (π) Ρωγμές στον ανατολικό τοίχο αντιστήριξης. (ρ) Ρωγμές στο εσωτερικό της κατοικίας. (σ) Αντικανονική διεξαγωγή εργασιών υποδομής και (τ) μη εξάλειψη εγκαίρως της Υποθήκης. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω παραλείψεων και ζημιών η επίδικη κατοικία κατέστη ακατάλληλη προς κατοίκηση, σύμφωνα με το διάταγμα της Επαρχιακής Διοίκησης (Τεκμήριο 21). Περί τα τέλη του 2007 η πισίνα παρουσίασε καθίζηση και μεγάλη ρωγμή και ο αρχιμηχανικός της Εναγόμενης υποσχέθηκε ότι θα προέβαινε στην κατασκευή του δρόμου, πράγμα που δεν έπραξε· γι΄ αυτό και οι Ενάγοντες ανέθεσαν τις σχετικές εργασίες στην εταιρεία Aqualine Pools Ltd για την κατασκευή νέας πισίνας αξίας εκ Λ.Κ.11.681,
9. Ζήτησαν επίσης από εμπειρογνώμονες την εκτίμηση των ζημιών. Ο Χρυσόστομος Ιταλός (Μ.Ε.1) είναι ο πολιτικός μηχανικός στον οποίον αποτάθηκαν οι Ενάγοντες για καταγραφή και υπολογισμό των ζημιών που παρατηρήθηκαν στην κατοικία. Ο μάρτυρας αυτός ετοίμασε έκθεση (Τεκμήριο 1) όχι μόνο για την επίδικη κατοικία αλλά για όλη την περιοχή την οποία γνωρίζει καλά γιατί την είχε επισκεφθεί και πριν την κατασκευή του έργου. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του από την έναρξη του έργου εμφανίστηκαν γεωλογικά προβλήματα. Από διάφορες φωτογραφίες που κατέθεσε ως τεκμήρια, υπέδειξε στο Δικαστήριο τις διάφορες εργασίες που γίνοντο καθοδόν από την Εναγόμενη λόγω των κατολισθήσεων. Συγκεκριμένα σε μια από τις φωτογραφίες εντόπισε τις προσπάθειες της Εναγόμενης να στηρίξει τον γειτονικό τοίχο, ο οποίος όμως κατέρρευσε τελικά. Επισήμανε επίσης προσπάθειες συμπλήρωσης των κενών με διάφορα υλικά, τα οποία όμως κρίθηκαν ακατάλληλα. Ο ιδιωτικός δρόμος μπροστά από την κατοικία είχε μετακινηθεί και το πεζοδρόμιο βυθίστηκε δημιουργώντας μια καμπύλη γραμμή, ο δε γείτονας είχε τοποθετήσει σωλήνες που οδηγούσαν τα νερά στην περιοχή. Ο μάρτυρας κατόπιν αναφοράς στις φωτογραφίες που περιέχονται στην έκθεση του (Τεκμήριο 1) εξήγησε με κάθε λεπτομέρεια τις ζημιές που παρουσίαζε η κατοικία των Εναγόντων στις 5.3.2010, 7.2.2012, 10.3.2012 και 5.3.
10. Από τις φωτογραφίες που λήφθηκαν στις 10.3.2012 υπέδειξε στο Δικαστήριο ότι: Ο νότιος τοίχος μετακινήθηκε τουλάχιστον κατά 25 εκατοστά, ο βόρειος τοίχος κατά 11 εκατοστά, οι πλάκες του πεζοδρομίου χωρίστηκαν, η βοηθητική αποθήκη είχεν αποκολληθεί, ο ιδιωτικός δρόμος παρουσίαζε ρωγμές και καθιζήσεις στο ασφαλτικό οδόστρωμα, ενώ η πισίνα έπαθε καθίζηση και έγειρε. Για την πισίνα εξήγησε ότι ενώ το περιτοίχισμα της αρχικά εξείχε 5 εκατοστά, κατά την επίσκεψη του στις 11.10.2012 εξείχε 10-12 εκατοστά. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει αν έγιναν εργασίες αποστράγγισης γιατί απουσίαζε σχετική ειδική μελέτη από το Φάκελο της άδειας οικοδομής. Κατά την άποψη του στη συγκεκριμένη περίπτωση έπρεπε να γίνει μελέτη για την τοποθέτηση πασσάλων επί των οποίων θα επικάθοντο η κατοικία και οι τοίχοι αντιστήριξης περιμετρικά. Αποδίδει τις ζημιές στους τοίχους αντιστήριξης και σε κακή κατασκευή τους εφόσον αυτοί δεν είχαν τοποθετηθεί σε στερεό έδαφος ενώ η επιχωμάτωση εσωτερικά του τεμαχίου έγινε με ακατάλληλα υλικά δηλαδή υλικά που προέρχονται από τον ίδιο χώρο, δηλαδή άργιλους. Δεν τοποθετήθηκε επίσης ικανοποιητικός οπλισμός. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, με την κατολίσθηση το 2012, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, ο δημόσιος δρόμος παρουσίασε ρωγμή και το έδαφος μετακινήθηκε κατά 50 εκατοστά, την οποίαν ρωγμή η Επαρχιακή Διοίκηση επιδιόρθωσε προς το σκοπό αποκατάστασης και επαναλειτουργίας του δρόμου. Ο Μ.Ε.1 αποδίδει την κατολίσθηση στη διατάραξη του εδάφους λόγω των εκσκαφών για την ανέγερση των κατοικιών του συγκροτήματος, στο πρανές του εδάφους όπου η μια πλευρά του τεμαχίου από την άλλη είχε διαφορά υψομέτρου 10 μέτρων, στην καθυστέρηση ασφαλτόστρωσης του ιδιωτικού δρόμου, στην έλλειψη επιφανειακών και υπόγειων έργων απορροής των ομβρίων υδάτων, στα νερά της βροχής στο συγκεκριμένο έργο, στη μη λήψη μέτρων διασφάλισης της ευστάθειας της περιοχής και τέλος στην κακή κατασκευή των τοίχων αντιστήριξης και των άλλων έργων σωστά. Αυτά είναι εμφανή και από τις ζημιές και στις υπόλοιπες κατοικίες του έργου. Ο Μ.Ε.1 κοστολόγησε τις εργασίες αποκατάστασης των ζημιών σε €142.500,00, πλέον έξοδα για ανακατασκευή του ιδιωτικού δρόμου. Ο Αντρέας Μαϊμάρης (Μ.Ε.3), πολιτικός μηχανικός, επισκέφθηκε, κατόπιν οδηγιών των Εναγόντων, την επίδικη κατοικία τον Οκτώβρη του 2007 και ετοίμασε Έκθεση (Τεκμήριο 33) καταγραφής και κοστολόγησης των ζημιών, όπως τις αντιλήφθηκε οπτικά. Δεν διαπίστωσε ρωγματώσεις επί των στοιχείων της οικοδομής ούτε και κάμψη σε δοκούς ή πλάκες ή καθίζηση της κύριας οικοδομής. Διαπίστωσε όμως οριζόντιες, κάθετες και κυκλικές μετακινήσεις του τοίχου αντιστήριξης της δυτικής πλευράς του οικοπέδου
11. Εισηγήθηκε, μεταξύ άλλων, την χωρίς καθυστέρηση λήψη διορθωτικών μέτρων του τοίχου με τη σφράγιση του κενού που παρατηρήθηκε και την διάνοιξη οπών αποστράγγισης στον τοίχο. Μια άλλη διαπίστωση του ήταν ότι υπήρξε μετακίνηση της πισίνας μαζί με τα κεραμικά και το εδαφικό δάπεδο. Ξαναεπισκέφθηκε την κατοικία τέλος Ιανουαρίου του 2011 όπου αντιλήφθηκε ότι η κατάσταση είχε επιδεινωθεί και ετοίμασε νέα Έκθεση (Τεκμήριο 34). Κατά την επίσκεψη του αυτή ο ιδιωτικός δρόμος εξακολουθούσε να μην ήταν ασφαλτοστρωμένος, μέρος του είχεν υποστεί ζημιές, σε ένα σημείο είχεν υποχωρήσει το πεζοδρόμιο, λίνιες είχαν μετακινηθεί, υπήρξε ελαφρά περιστροφική κίνηση του τοίχου αντιστήριξης και γενικά ο κατασκευαστής, σ΄ όσον αφορά τον τοίχο αντιστήριξης, δεν ακολούθησε τους κανόνες και τα πρότυπα για σωστή θεμελίωση. Εξακολουθούσε δε να μην έχει κατασκευαστεί διαχωριστικός τοίχος μεταξύ των κατοικιών 4 και
12. Παρά τις εργασίες επιδιόρθωσης της πισίνας και του πέριξ χώρου, παρέμειναν κακοτεχνίες. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, μελλοντικά η κατάσταση γύρω από την πισίνα και την αυλή με την καθίζηση θα συνεχίσει να επιδεινώνεται, λόγω του αργιλώδους εδάφους και της τάσης του να διογκώνεται με την απορρόφηση νερού το χειμώνα και το καλοκαίρι να συρρικνώνεται. Επισκέφθηκε το χώρο και πρόσφατα όπου διαπίστωσε μετακινήσεις γύρω από την πισίνα της τάξης των 25 με 30 εκατοστών, ενώ ο τοίχος αντιστήριξης παρουσίασε ρηγμάτωση. Σ΄ όσον αφορά την κατοικία 4 των Εναγόντων, σαν κατοικία εξακολουθούσε να παραμένει και με σωστές μελέτες είναι σε θέση να επιδιορθωθεί και να σωθεί παρά την περαιτέρω καθίζηση. Γενικά εκείνο που αντιλήφθηκε ο μάρτυρας κατά την πρόσφατη επίσκεψη του ήταν μια παντελής εγκατάλειψη της περιοχής, ο ιδιωτικός δρόμος ήταν χορταριασμένος και εξακολουθούσε να μην είναι επικαλυμμένος με πρέμιξ. Το πλακόστρωτο γύρω από την πισίνα εξακολουθούσε να παραμένει σε χαμηλό επίπεδο. Ο τοίχος αντιστήριξης είχεν επίσης παραμορφωθεί σε τέτοιο σημείο που μετακινήθηκε 20 με 30 εκατοστά ενώ σε κάθε επίσκεψη του διαπίστωνε ότι γινόταν χειρότερος. Ο μάρτυρας περιέγραψε την κατάσταση της κατοικίας 4 ως τραγική. Ο Μ.Ε.3 υπολόγισε το κόστος επιδιόρθωσης των ζημιών στη βάση της πρώτης έκθεσης του (Τεκμήριο 33) το 2007 σε Λ.Κ.10.000-12.000 και το 2011 σε €23.347,
13. Είναι της γνώμης ότι θα έπρεπε οι κατοικίες του έργου να απομονώνονταν. Ο Σώζος Ζωμενής (Μ.Υ.1) γενικός γεωλόγος με ειδίκευση στην υδρογεωλογία, επισκέφθηκε την περιοχή στις 22.10.2012 και ετοίμασε Γεωτεχνική Έκθεση (Τεκμήριο 36). Έδωσε με την έκθεση και μαρτυρία του μια εικόνα σ΄ όσον αφορά τα εδάφη της περιοχής της ανάπτυξης. Ανέφερε ότι τα πετρώματα εκεί αποτελούνται από τον σχηματισμό κανναβιού, θαλάσσιων-ποτάμιων αποθέσεων και σχηματισμό λευκάρων. Εξήγησε ότι ο σχηματισμός κανναβιού είναι ένα είδος κόννου με ξεχωριστές ιδιότητες τις οποίες θα πρέπει να λαμβάνει κάποιος υπόψη στην περίπτωση που προτίθεται να προβεί σε έργα στην περιοχή, δηλαδή όταν βρέχει διογκώνεται και όταν ξεραθεί συρρικνώνεται. Συμπλήρωσε δε ότι η περιοχή που κατασκευάστηκε το έργο καλύπτεται αποκλειστικά από το σχηματισμό κανναβιού. Η αλλαγή αυτή του όγκου έχει ως αποτέλεσμα το σχηματισμό ρωγματώσεων στο στρώμα. Με την είσοδο του νερού μέσω των ρωγματώσεων και την πίεση προς τα κάτω, από το βάρος του χώματος και των κτιρίων ρευστοποιείται ο κόννος και κινείται. Στο μηχανισμό των μεταβολών διαφαίνονται δύο συνιστώσες κινήσεις μια οριζόντια που καταλήγει στη δημιουργία κατολίσθησης και μια κατακόρυφη που καταλήγει στη δημιουργία καθίζησης. Ως αιτίες καθιζήσεων, κατολισθήσεων και αστάθειας πρανών καθόρισε τη συμπίεση και συμπύκνωση εδαφικών μαζών που παρεμποδίζονται πλευρικά, την απομάκρυνση συστατικών από το έδαφος, σεισμικές δονήσεις, καθίζηση λόγω φόρτισης, αστοχίες πρανών και κατολισθήσεις λόγω γεωλογικών, γεωμορφολογικών, υδρογεωλογικών, υδρολογικών παραγόντων καθώς και φόρτιση από τεχνικά έργα. Εξήγησε ότι με την κίνηση δημιουργείται ένα κενό οπότε επηρεάζεται η σταθερότητα της περιοχής που καλύπτεται από το συγκεκριμένο στρώμα. Όπως διαπίστωσε, μέρος του αγροτικού δρόμου ήταν χωρίς ασφαλτική κάλυψη και ακριβώς στο σύνορο του με ένα-δύο από τα οικόπεδα της ανάπτυξης υπήρχε ένα άνοιγμα μέσω του οποίου εισχωρούσε το νερό της βροχής. Το νερό αυτό δημιουργεί κενά μέσα στον κόννο και προκαλούνται κατολισθήσεις. Αυτό ήταν εμφανές, κατά το μάρτυρα, στα οικόπεδα 1 και 2 όπου στην πλάκα από μπετόν υπήρχε ένα κενό 25 εκατοστών με ενδείξεις μετακίνησης του μπετόν. Όπως είχε πληροφορηθεί, μέχρι το 2012 δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα στο έργο αλλά το 2012 κατά την επισκευή του δημόσιου δρόμου αφαιρέθηκε μέρος της ασφάλτου και τα νερά της βροχής δημιούργησαν το βαθούλωμα από το οποίο εισχώρησαν τα νερά. Άλλος παράγοντας μετακίνησης εδαφών, σύμφωνα με την μαρτυρία του, εκτός από τα νερά της βροχής και την ανθρώπινη επέμβαση, είναι και οι σεισμοί, εφόσον η συγκεκριμένη περιοχή είναι και σεισμογενής. Κατά την άποψη του, νοουμένου ότι όλα έγιναν σύμφωνα με τα σχέδια από πλευράς εργολάβου, τότε τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα με την επέμβαση επί του κοινοτικού δρόμου, χωρίς να συντείνει με οποιοδήποτε τρόπο η μη ολοκλήρωση των εργασιών του ιδιωτικού δρόμου. Ο Αντρέας Νικολάου (Μ.Υ.2), πολιτικός μηχανικός, προέβη για λογαριασμό της Εναγόμενης στη στατική μελέτη και μελέτη πασσάλωσης του επίδικου έργου γύρω στο 2002-2003, η οποία υπεβλήθη στην Επαρχιακή Διοίκηση. Η μελέτη του βασίστηκε στη γεωλογική μελέτη του Κώστα Φώτη (Τεκμήριο 39) ημερομηνίας 3.6.
14. Εξήγησε ότι άνκαι η μελέτη του Φώτη προνοεί ως ασφαλές βάθος τα πέντε μέτρα, ο ίδιος τοποθέτησε στα σχέδια του τους πασσάλους στα 12 μέτρα με τη μέθοδο της τριβής. Η μελέτη του αφορούσε και τις έξι κατοικίες της ανάπτυξης αλλά και τους τοίχους αντιστήριξης. Απ΄ ότι είχε πληροφορηθεί από τον κατασκευαστή του έργου, εφόσον ο ίδιος δεν ήταν ο επιβλέπων μηχανικός, τα μέτρα που προνοούσε η μελέτη του είχαν γίνει. Δεν γνωρίζει επίσης αν εκτελέστηκαν οι εργασίες σύμφωνα με τα σχέδια του. Ο ίδιος επισκέφθηκε την επίδικη κατοικία κατόπιν παράκλησης του Μ.Ε.1 για να διαπιστώσει τις ζημιές, αλλά δεν αντιλήφθηκε η κατοικία 4 να έχει οποιαδήποτε ζημιά παρά την μετακίνηση κατά 1½ μέτρο του εδάφους του βουνού. Ο Γιαννάκης Κυριάκου (Μ.Υ.3), όπως ανέφερε στη μαρτυρία του, είναι ο τεχνικός διευθυντής και ιδιοκτήτης της Εναγόμενης. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του η εταιρεία του προέβη σε αγορά ολόκληρου του τεμαχίου με αρ. εγγραφής 7019 το 2001, για το οποίο είχεν ήδη υποβληθεί από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη αίτηση για άδεια διαχωρισμού του σε οικόπεδα. Προτού προχωρήσει με την αξιοποίηση του, ο Μ.Υ.3 εξασφάλισε εδαφολογική μελέτη από το Φώτη (Τεκμήριο 39) για να διαπιστωθεί η σταθερότητα του εδάφους. Εξασφάλισε επίσης και στατική μελέτη από τον Μ.Υ.2 την οποία προώθησε στην Επαρχιακή Διοίκηση μαζί με την αίτηση για άδεια οικοδομής (Τεκμήριο 40). Κατά την ανέγερση της κατοικίας 4 οι Ενάγοντες ζήτησαν αλλαγές των σχεδίων, δηλαδή οι τετράγωνες κολώνες να γίνουν στρογγυλές, η πέργολα να καλυφθεί με κεραμίδι, να κατασκευαστεί τζάκι, να κλείσει μια πόρτα στην κουζίνα, να επεκταθούν οι πάγκοι της κουζίνας, η είσοδος της κατοικίας να μεταφερθεί κατά ένα μέτρο μπροστά και η πισίνα να γίνει στο πλάι της κατοικίας. Για τις αλλαγές αυτές δεν πληρώθηκε από τους Ενάγοντες, ενώ για άλλες που έκαμε και περιγράφονται στο Τεκμήριο 45 έχει πληρωθεί. Ο Μ.Υ.3 παραδέχεται ότι υπήρξε από μέρους της Εναγόμενης καθυστέρηση ενός μηνός στην παράδοση της κατοικίας, που αποδίδει όμως στις αλλαγές των σχεδίων. Στο διάστημα αυτό της καθυστέρησης οι Ενάγοντες διέμεναν σε ξενοδοχείο το λογαριασμό του οποίου πλήρωσε η Εναγόμενη (βλ. αποδείξεις Τεκμήρια 48, 49, 50, 51). Παραδέχθηκε ότι με την παράδοση της κατοικίας στους Ενάγοντες παρατηρήθηκαν ορισμένες μικροκακοτεχνίες, τις οποίες η Εναγόμενη επιδιόρθωσε. Βλέποντας τις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 34 εξήγησε ότι οι οπές που φαίνονται στον νότιο τοίχο αντιστήριξης έγιναν για να διαφεύγουν εύκολα τα νερά, για να μην επιφορτίζεται ο τοίχος αλλά και για σκοπούς αποστράγγισης. Ορισμένες μικρορωγμές που εμφανίστηκαν σε κάποιο στάδιο στην κατοικία τις επιδιόρθωσε, ενώ πρόσφατα που επισκέφθηκε την κατοικία μέτρησε με φάδι τον τοίχο αντιστήριξης και δεν παρουσίαζε καμιά απόκλιση και ήταν κάθετος. Επίσης κατασκεύασε και πασσαλώσεις σε όλες τις κατοικίες βάθους 12 μέτρων και αρμούς συστολής και διαστολής στον τοίχο αντιστήριξης για να μην σπάσει. Ο Μ.Υ.3 εξήγησε στη συνέχεια τη διαδικασία που ακολούθησε κατά την ανέγερση της κατοικίας 4 που άρχισε με τις εκσκαφές στο χώρο. Επειδή αντιλήφθηκε ότι από υφιστάμενες κατοικίες στο πίσω μέρος του τεμαχίου υπήρχε διαρροή νερών από τους βόθρους, θεώρησε σωστό κατά την κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης της κατοικίας 2 να κατασκευάσει φίλτρο κατά μήκος του, ώστε τα νερά που έρχονταν από πάνω να διοχετεύοντο εκτός των οικοπέδων του. Το φίλτρο προχώρησε μέχρι τις κατοικίες 2 και 3 προς τα κάτω. Κατασκεύασε ακόμη ένα φίλτρο όπου τοποθέτησε σωλήνα που θα οδηγούσε τα νερά προς το αργάκι στο τέλος του δρόμου. Ο ίδιος προέβη στην λήψη αποστραγγιστικών μέτρων, σύμφωνα με τη μελέτη του Φώτη, δηλαδή κατασκεύασε τοίχους αντιστήριξης πάνω στους οποίους άφησε οπές για να φεύγει πιο εύκολα το νερό καθώς και φρεάτια στην αυλή της κάθε κατοικίας, με γρίλια στο πάνω μέρος. Μέσα στα φρεάτια τοποθέτησε σωλήνα που οδηγούσε τα νερά στο δρόμο. Σ΄ όσον αφορά την πισίνα της κατοικίας 4 ο ίδιος συμβούλευσε τους Ενάγοντες να γίνει με fiber glass λόγω του αργιλώδους εδάφους και αυτοί αποδέχθηκαν υποδεικνύοντας του μάλιστα και το χώρο κατασκευής, δηλαδή δίπλα από την κατοικία για να δημιουργείται μεγαλύτερη αυλή. Κατά την τελευταία επίσκεψη του στην κατοικία 4 αντιλήφθηκε ότι έλειπαν δύο φρεάτια από τα τέσσερα που κατασκεύασε και εξήγησε ότι το ένα δεν το βρήκε καθόλου, ενώ πάνω από το άλλο τοποθετήθηκε πλακόστρωτο κλείνοντας με τον τρόπο αυτό το φρεάτιο. Κάτι ρωγμές που παρουσιάστηκαν το 2005 τις επιδιόρθωσε. Σ΄ όσον αφορά τον ιδιωτικό δρόμο ανέφερε ότι οι προεργασίες για την κατασκευή του άρχισαν το 2006 με τη λήψη προσφορών, η οποία κατακυρώθηκε τελικά στον Στέλιο Κυριακίδη. Μέρος των εργασιών που έκαμε ο Στέλιος Κυριακίδης ήταν και η τοποθέτηση των σωλήνων του νερού, της ΑΤΗΚ, του υδρόστομου της Πυροσβεστικής, τις οποίες εργασίες είχαν ελέγξει οι αρμόδιοι των διαφόρων Αρχών. Ο Στέλιος Κυριακίδης προέβη επιπρόσθετα σε διάφορα τέστ για έλεγχο της αντοχής των υλικών σ΄ όσον αφορά τα κράσπεδα, τις λίνιες και το υπόστρωμα (βλ. Τεκμήρια 56, 57, 58, 59, 60). Ζήτησε επίσης έγκριση από την Επαρχιακή Διοίκηση για τροποποίηση του πεζοδρομίου κατά μήκος του δημόσιου δρόμου που εφαπτόταν με την κατοικία
15. Η άσφαλτος τοποθετήθηκε, απ΄ ότι νομίζει, στον ιδιωτικό δρόμο το
16. Οι πρώτες ζημιές παρουσιάστηκαν το 2010 στις κατοικίες 2 και 3, μετά τις εργασίες της Επαρχιακής Διοίκησης στο δημόσιο δρόμο και ο μάρτυρας προέβη στις αναγκαίες επιδιορθώσεις. Η μεγάλη καταστροφή όμως έγινε το 2012 πάλι μετά από τις εργασίες της Επαρχιακής Διοίκησης. Ο Πέτρος Ταπακούδης (Μ.Υ.4) είναι ο εργολάβος οδοποιίας που ανέλαβε το 2011 τον καθαρισμό του ιδιωτικού δρόμου, την διενέργεια κάποιων συμπιέσεων και τοποθέτηση του ασφαλτικού τάπητα. Τελευταίος μάρτυρας της Εναγόμενης ήταν ο Κώστας Φώτη (Μ.Υ.5) ο οποίος τον Μάη του 2003, κατόπιν οδηγιών της Εναγόμενης, επισκέφθηκε την περιοχή και ετοίμασε γεωτεχνική μελέτη (Τεκμήριο 39), αφού προέβη σε τρεις γεωτρήσεις με περιστροφικό γεωτρύπανο βάθους 10 μέτρων η κάθε μια. Από τις γεωτρήσεις διαφάνηκε ότι το έδαφος ήταν μπεντονιτική άργιλος με πολύ ψηλή πλαστικότητα. Κάτω από τα 5 μέτρα βάθος διαπίστωσε ότι η φυσική υγρασία του εδάφους ήταν σταθερή. Η σημασία της υγρασίας, κατά το μάρτυρα, είναι μεγάλη γιατί η ύπαρξη της σηκώνει την κατοικία προς τα πάνω και όταν φύγει την κατεβάζει προς τα κάτω δημιουργώντας έτσι προβλήματα στο σκελετό της. Θεωρεί, από διάφορες μελέτες και απ΄ ότι είναι γενικά παραδεκτό, ότι κάτω από το βάθος των 5 μέτρων η υγρασία στα εδάφη αυτά είναι σταθερή η οποία όμως διαφοροποιείται ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες. Κατάλληλη επιλογή θεμελίωσης, κατά το μάρτυρα, είναι η κοιτόστρωση σε συνδυασμό με πασσάλωση που θα αποτρέψουν τυχόν ολίσθηση της οικοδομής. Άλλο μέτρο που θα πρέπει να ληφθεί σε περίπτωση τέτοιων εδαφών είναι η αποστράγγιση και η πλήρης υδατομόνωση της οικοδομής ενώ η κατασκευή τοίχων αντιστήριξης και στην πιο μικρή εκσκαφή είναι απαραίτητη για να μην διαταραχθεί η ισορροπία. Συνήθως ο μάρτυρας προτείνει θεμελίωση στα 10 μέτρα αλλά στην περίπτωση θεμελίωσης στα 12 μέτρα κρίνει ότι κανονικά η κατοικία θα πρέπει να είναι ασφαλής. Σ΄ όσον αφορά το βάθος των πασσάλων της θεμελίωσης, είναι θέμα που θα αποφασίσει ο πολιτικός μηχανικός. Ο μάρτυρας δεν γνωρίζει αν έγιναν στην πράξη όσα εισηγείται στην Έκθεση του και ούτε γνωρίζει αν ο πολιτικός μηχανικός προέβη σε έλεγχο ευστάθειας των πρανών. Διευκρίνισε ότι το χειμώνα η υγρασία από τα νερά της βροχής αποχωρεί με αργό ρυθμό, για να προχωρήσει δε μέσα στον άργιλο χρειάζεται χρόνος, δηλαδή μέρες. Αυτό συμβαίνει όταν δεν βρέχει συχνά. Σ΄ όσον αφορά τους τοίχους αντιστήριξης δεν εισηγήθηκε τοποθέτηση πασσάλων γιατί το κόστος ήταν απαγορευτικό. Ο Χάρης Μαλιετζής είναι πολιτικός μηχανικός στην Επαρχιακή Διοίκηση Πάφου και κλήθηκε ως πρώτος μάρτυρας από πλευράς της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μαζί με τον πολιτικό μηχανικό Θωμά Παυλίδη και τον τοπογράφο-μηχανικό Στέλιο Ευστρατίου, υπαλλήλους επίσης της Επαρχιακής Διοίκησης, ετοίμασε Έκθεση κατόπιν οδηγιών του προϊστάμενου τους, την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο 65, σ΄ όσον αφορά μόνο στην κατοικία
17. Η έκθεση ετοιμάστηκε για σκοπούς έκδοσης πιστοποιητικού τελικής έγκρισης. Όπως διαπίστωσε επιτόπου, υπήρξαν αλλαγές στην πράξη από τα σχέδια που υποβλήθηκαν με την αίτηση για άδεια οικοδομής που είναι: εκσκαφή ενός μέτρου, κατασκευή αποθήκης στο πισινό μέρος της κατοικίας 4 και τοποθέτηση προκατασκευασμένης αποθήκης στο μπροστινό μέρος, η κατασκευή της πισίνας σε άλλο σημείο απ΄ εκείνο που προνοείτο στα εγκριθέντα σχέδια και κατασκευή ξύλινου κιόσκι δεξιά της κατοικίας που δεν προνοείτο αρχικά. Άλλες διαπιστώσεις του είναι οι εξής: Ο δρόμος μπροστά από την κατοικία παρουσίαζε έντονες ρωγμές, οριζόντιες και κάθετες, ενώ σε μέρος του οδοστρώματος εμφανίζετο αναδίπλωση, έντονη παραμόρφωση και μεταβολή της μορφολογίας. Η κυρίως οικοδομή εξωτερικά δεν παρουσίαζε ζημιές, όχι όμως και ο χώρος της αυλής όπου υπήρχαν ρωγμές στο πλακόστρωτο περιμετρικά της πισίνας και σοβαρή μετακίνηση του τοίχου αντιστήριξης. Ο μάρτυρας αποδίδει τις ζημιές στην κατοικία 4 και στον ιδιωτικό δρόμο, στις επιπρόσθετες εκσκαφές, στις προσθήκες και μετατροπές στην αυλή της κατοικίας 4 καθώς και στην γενική κατολίσθηση της περιοχής, που οφείλοντο στο ότι δεν λήφθηκαν όλα τα μέτρα που προνοούσε η γεωλογική μελέτη. Εκτός από το Τεκμήριο 65 ο μάρτυρας κατέθεσε και άλλη Έκθεση (Τεκμήριο 66) με το ίδιο περιεχόμενο σ΄ όσον αφορά την κατοικία 4 και πήρε σχετικές φωτογραφίες. Κατά την επίσκεψη του δεν είχεν κατασκευαστεί ακόμη ο τοίχος περίφραξης μεταξύ των κατοικιών 4 και 5, ο τοίχος αντιστήριξης δεξιά του χώρου στάθμευσης είχε μετακινηθεί κατά 8 εκατοστά και είχεν υποστεί ζημιές το πεζοδρόμιο δεξιά της κατοικίας. Μέρος του εξωτερικού πλακόστρωτου περιμετρικά της κατοικίας είχε μετακινηθεί μέχρι και 15 εκατοστά, ενώ γύρω από την πισίνα και στην ίδια την πισίνα εμφανίστηκαν ρωγμές. Ο τοίχος αντιστήριξης στο πισινό μέρος της κατοικίας υπέστη σοβαρή μετακίνηση μέχρι 25 εκατοστά. Λόγω των μετακινήσεων προκλήθηκε ζημιά στο αποχετευτικό σύστημα όπου αναδύετο δυσοσμία. Τελικά δεν εκδόθηκε πιστοποιητικό τελικής έγκρισης λόγω των σοβαρών προβλημάτων του εδάφους ένεκα της γενικής κατολίσθησης της περιοχής, στην οποίαν είχαν ανεγερθεί οι έξι κατοικίες του έργου. Ο Θωμάς Παυλίδης, δεύτερος μάρτυρας της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3, έκτακτος πολιτικός μηχανικός στην Επαρχιακή Διοίκηση Πάφου, είναι ένας εκ των τριών λειτουργών που συνέταξαν την Έκθεση, Τεκμήριο 65, κατόπιν οδηγιών του προϊσταμένου τους Κυριάκου Κυριακίδη. Προηγουμένως ο μάρτυρας είχεν επισκεφθεί την περιοχή 5-6 φορές, τις δύο φορές μαζί με εκπροσώπους του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης. Ο λόγος επίσκεψης των τριών λειτουργών ήταν να διαπιστώσουν αν η κατοικία 4 είχεν ανεγερθεί σύμφωνα με τα εγκριθέντα σχέδια, μετά την υποβολή αίτησης για έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης. Ο μάρτυρας επανέλαβε ουσιαστικά τα όσα ανέφερε ο Μαλιετζής σε σχέση με τις αλλαγές στα εγκριθέντα σχέδια της κατοικίας. Τόνισε επιπρόσθετα τη διαφορά του ύψους του τοίχου περίφραξης απ΄ εκείνον που προνοείτο στα σχέδια, όπου αντί να είναι 1.20μ. στην πράξη ήταν 1.90 μέχρι 2.90 μέτρα και ότι ο τοίχος αντιστήριξης στο νότιο μέρος δεν είχεν κατασκευαστεί. Ο μάρτυρας σ΄ όσον αφορά τον τοίχο που φαίνεται στις φωτογραφίες και είχε την ευκαιρία να τον δεί γυμνό γιατί εδράζεται σε βράχο και είναι χωρίς πέδιλο, δεν μπορεί να τον χαρακτηρίσει ως τοίχο αντιστήριξης. Ανέφερε περαιτέρω ότι άνκαι η αλλαγή της θέσης της πισίνας δεν επηρέασε τη γενική κατολίσθηση της περιοχής, εντούτοις με την κατασκευή αντλιοστασίου στη συγκεκριμένη θέση φορτίστηκε το έδαφος, ώστε μπορούσε πιθανότατα να ήταν και λόγος αστοχίας του τοίχου που εδράζετο στο βράχο. Ο Στέλιος Ευστρατίου, τρίτος μάρτυρας της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3, τοπογράφος-μηχανικός στην Επαρχιακή Διοίκηση Πάφου, είναι το τρίτο πρόσωπο που μαζί με τους Μαλιετζή και Παυλίδη συνέταξαν την Έκθεση Τεκμήριο
18. Επανέλαβε ουσιαστικά τις παρατηρήσεις του Μαλιετζή σ΄ όσον αφορά την επιτόπου κατάσταση της κατοικίας 4 και της αλλαγές που έγιναν στην πράξη από τα εγκριθέντα σχέδια. Ο μάρτυρας ετοίμασε γενικό χωροταξικό σχέδιο, Τεκμήριο 70, στο οποίο σημείωσε τις υψομετρικές διαφορές της κατοικίας με βάση το οδικό δίκτυο, την εγκριθείσα άδεια και την επιτόπου κατάσταση. Από μετρήσεις με τη χρήση οργάνου ασφαλείας (GPS) το υψόμετρο της μέσης στάθμης της θάλασσας που είναι 0, μέχρι το σημείο της ανάπτυξης της Εναγόμενης ανέβηκε σε
19. Ο μάρτυρας ετοίμασε επίσης σχέδιο μηκοτομής του δρόμου Άρμου-Κονιών που κατέθεσε ως Τεκμήριο
20. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 71 η κατωφέρεια του δρόμου που εμφανίζεται σήμερα και είναι πέραν του κανονικού υπάρχει από το χρόνο κατασκευής του δρόμου από παλιά. Κατά την επίσκεψη του εντόπισε ρωγμή στην είσοδο της κατοικίας 2, όπου ξεκόλλησε μέρος του πεζοδρομίου και μέρος του μπετόν τα οποία είχαν ανυψωθεί. Ήταν γενικό συμπέρασμα του ότι η Εναγόμενη κατέβασε υψομετρικά τις κατοικίες 4, 5 και 6 κατά ένα μέτρο από την επιφάνεια του δρόμου ενώ τις κατοικίες 2 και 3 τις ανέβασε πέραν του ενός μέτρου για να έχουν θέα προς τη θάλασσα. Από τη σύγκριση των εγκριθέντων σχεδίων με την επιτόπου κατάσταση ο μάρτυρας διαπίστωσε ότι αντί η κατοικία 4 να ανεγερθεί 50 εκατοστά πάνω από τον υφιστάμενο δρόμο κατέβηκε κάτω από το επίπεδο του δρόμου κατά 1.20 μέτρα. Το ίδιο συνέβη και με όλες τις κατοικίες του έργου. Ο Κλεόπας Χ"Χαραλάμπους, τέταρτος μάρτυρας της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3, είναι τεχνικός γεωλόγος στο Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης από το 2002, στον Κλάδο Μηχανικής Γεωλογίας. Όπως ανέφερε, αφού προηγήθηκε γραφειακή έρευνα όπως συγκέντρωση γεωλογικών στοιχείων για την περιοχή, λήψη φωτογραφιών επιτόπου και μετέπειτα αξιολόγηση τους με ταυτοποίηση των δεδομένων του 2012 με αντίστοιχες δορυφορικές φωτογραφίες προηγούμενων χρόνων, προέβηκε σε προκαταρκτική γεωλογική επισκόπηση. Κατά την επιτόπια εξέταση του διαπίστωσε την ύπαρξη ενός είδους πεταλοειδούς κατολίσθησης με συγκεκριμένα όρια τόσο προς ανατολάς, δύση, βορρά και νότο. Στο νότιο σύνορο της περιοχής ήταν εμφανή τα σημάδια του «καθρέφτη κατολίσθησης», που είναι ο σχετικός όρος στη γεωλογία, δηλαδή η πτώση 1-1½ μέτρου. Όλες οι κατοικίες της ανάπτυξης παρουσίαζαν ζημιές, δηλαδή ρωγμές, ανυψώσεις και ταπεινώσεις κυρίως στα εξωτερικά μέρη των κατοικιών, ενώ ο ιδιόκτητος δρόμος είχεν υποστεί διαρρήξεις. Οι περισσότερες ζημιές εμφανίζονται στις δύο κατοικίες που ήταν μέσα στον ιδιόκτητο δρόμο. Όπως εξήγησε, η περιοχή δομείται από την μπεντονιτική άργιλο που είναι ευρέως γνωστό ότι προκαλεί συχνά προβλήματα στα τεχνικά έργα που ανεγείρονται σ΄ αυτήν με τη διόγκωση της κατά 150% του όγκου της στην περίπτωση υγρασίας και σε περιόδους ξηρασίας τη συρρίκνωση της. Αυτές οι αυξομειώσεις του όγκου της προκαλούν τις διαρρήξεις. Επίσης παρατήρησε επιτόπου ότι στις τέσσερις κατοικίες προς δυσμάς έγινε επιχωμάτωση από το ίδιο υλικό εκσκαφής, δηλαδή με μπεντονιτική άργιλο της περιοχής εκσκαφής με τη μεταφορά της από τα τοπογραφικά ψηλότερα σημεία στα χαμηλότερα, ώστε να περιέλθουν στο ίδιο επίπεδο. Ο μάρτυρας, συνοψίζοντας, εντόπισε από γεωλογική άποψη τρία προβλήματα, δηλαδή την ύπαρξη μπεντονιτικής αργίλου, την επανεπίχωση του υλικού εκσκαφής και τέλος το κλείσιμο των δύο αργακιών στο βόρειο και νότιο τμήμα της περιοχής κατά το διαχωρισμό των οικοπέδων. Θεώρησε επίσης ως πρόβλημα την τοποθέτηση μεγάλου βάρους κατασκευών πάνω σε υλικά που δεν ήταν σε θέση να αντέξουν χωρίς επιπλέον θεμελίωση, την ανυπαρξία έργων απορροής των νερών της βροχής και τη διοχέτευση τους σε περιοχές που δεν έχουν πρόβλημα. Όλα αυτά, κατά το μάρτυρα, δεν μπορούν να λειτουργήσουν ανεξάρτητα μεταξύ τους και είναι συνεργαστικοί παράγοντες. Σ΄ όσον αφορά τον τοίχο αντιστήριξης της κατοικίας 4 διαπίστωσε σε τρία σημεία αστοχία δηλαδή κάθετες διαρρήξεις από την ανώτερη επιφάνεια μέχρι την κατώτερη, ενώ στο δυτικό τμήμα υπήρξε επιπρόσθετα και μετατόπιση προς ανατολάς κατά 20%. Άλλη διαπίστωση του ήταν ότι η θεμελίωση του τοίχου δεν έγινε με συμβατούς τρόπους αλλά έγινε πάνω σε ένα βράχο χωρίς τη σωστή θεμελίωση του. Ο ίδιος εισηγήθηκε την εμπλοκή πολιτικών μηχανικών για τον υπολογισμό της στατικής επάρκειας των κατοικιών καθώς και της ευστάθειας της περιοχής. Εισηγήθηκε επίσης μέτρα σταθεροποίησης του δυτικού τοίχου της κατοικίας 4 είτε με πασσάλωση είτε με την τοποθέτηση χωμάτινου αντίβαρου μπροστά. Με επιστολή του ημερομηνίας 29.10.2012 προς την Επαρχιακή Διοίκηση (Τεκμήριο 77) ο μάρτυρας την πληροφόρησε ότι η αποσταθεροποίηση συνεχίζεται με αργό αλλά σταθερό ρυθμό, δηλαδή υπάρχει κάποιου είδους κίνηση από ανατολικά προς δυτικά η οποία και αύξησε τις αποστάσεις στο άνοιγμα των ρωγμών. Το γεγονός αυτό, κατά το μάρτυρα, προκαλεί πρόβλημα στους ενοίκους των κατοικιών 2 και 3 που βρίσκονται στο ανατολικό μέρος της ανάπτυξης. Ανέφερε επίσης ότι προέβη σε έξι αποκλισιομετρήσεις, όπου με τη χρήση αποκλισιόμετρου μέτρησε την οριζόντια μετακίνηση του εδάφους. Είναι της άποψης ότι με τα δεδομένα των γεωτρήσεων του το 2012, όπου εντοπίζεται το πρόβλημα στα 10-11 μέτρα και με τα δεδομένα του εδάφους εκεί, θα έπρεπε η θεμελίωση να γίνει στα 20 μέτρα. Ο μάρτυρας εισήλθε επίσης εντός της κατοικίας 2 όπου πρόσεξε ανασήκωμα του πατώματος πράγμα που υποδηλεί ανασήκωση και μετακίνηση της κατοικίας από οριζόντια. Ανασηκώματα και κλίση όμως πρόσεξε και στις αυλές όλων των κατοικιών του έργου. Τα ευρήματα του σ΄ όσον αφορά την κατοικία 2 σημαίνουν, κατά το μάρτυρα, ότι η μεγαλύτερη κίνηση κατολίσθησης συνέβη στην κατοικία 2 που κάπου κοντά εντοπίζεται και το κεφάλι κατολίσθησης. Εξήγησε ότι η κατολίσθηση ξεκίνησε από βορρά προς νότο δηλαδή από τον τοίχο αντιστήριξης της ανάπτυξης, πέρασε από την κατοικία 2 και διασταυρώθηκε με μετακίνηση του τοίχου αντιστήριξης στο δυτικό μέρος της κατοικίας
21. Ο μάρτυρας διευκρίνισε ότι ο βράχος που εμφαίνεται στο βάθος του τοίχου αντιστήριξης της κατοικίας 4 δεν έχει σχέση με το έδαφος ούτε είναι συνδεδεμένος με αυτό, αλλ΄ ούτε και συνάδει γεωλογικά με τον άργιλο της περιοχής. Ο Κυριάκος Κυριακίδης, πέμπτος μάρτυρας της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3, είναι πολιτικός μηχανικός και ο υπεύθυνος προϊστάμενος των Τεχνικών Υπηρεσιών της Επαρχιακής Διοίκησης Πάφου. Επισκέφθηκε την περιοχή Άρμου έξι φορές μαζί με άλλους λειτουργούς της Επαρχιακής Διοίκησης, λειτουργούς του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης, με τον Έπαρχο και με άλλους. Η πρώτη φορά ήταν που ζητήθηκε από το Κοινοτικό Συμβούλιο Άρμου η αποκατάσταση του δρόμου στον οποίο είχε δημιουργηθεί σκαλοπάτι λόγω κατολίσθησης, δημιουργώντας κίνδυνο για το κοινό. Ο μάρτυρας ήταν γνώστης ότι το έδαφος της περιοχής είναι μπεντονιτική άργιλος, που χαρακτήρισε ως ένα από τα χειρότερα είδη αργίλου σ΄ όσον αφορά τη διαφοροποίηση της υγρασίας του. Είχε την ευκαιρία να μελετήσει την έκθεση του Φώτη (Τεκμήριο 39) με τις εισηγήσεις του οποίου συμφωνεί αλλά διαπίστωσε ότι ορισμένες από αυτές δεν εφαρμόστηκαν στην πράξη, όπως όλα τα οικόπεδα της ανάπτυξης δεν έχουν στεγανοποιηθεί περιλαμβανομένης και της κατοικίας
22. Εξήγησε ότι το έδαφος στην περιοχή έχει 35% υφιστάμενη υγρασία γι΄ αυτό και είναι επικίνδυνο να αφήνεται νερό να εισχωρεί στο έδαφος. Δεν λήφθηκαν επίσης αποστραγγιστικά μέτρα εφόσον ο σκοπός των τοίχων αντιστήριξης είναι για να στηρίξουν πρανή εδάφη. Ούτε επίσης η κατασκευή φρεατίων θεωρείται από το μάρτυρα ασφαλές αποστραγγιστικό μέτρο κάτω από τις συνθήκες της συγκεκριμένης περιοχής, εφόσον πρωταρχικό μέλημα θα πρέπει να είναι η απομάκρυνση το ταχύτερο δυνατό των νερών από την επιφάνεια των οικοπέδων και όχι η εισδοχή τους, μέσω των γρίλλιων των φρεατίων, στο έδαφος. Τα φίλτρα επίσης χρησιμοποιούνται σε υδατοπερατά στρώματα που δεν είναι η παρούσα περίπτωση. Εξήγησε ότι κάθε κατολίσθηση έχει το λεγόμενο τεχνικά «πόδι» που παρουσιάζει μια ελαφριά ή μεγαλύτερη ανασήκωση, και το «φρύδι» που παρουσιάζει μια κατά μήκος ρωγμή με κατάπτωση της εδαφικής μάζας του κατωλισθέντος εδάφους, δηλαδή δημιουργείται ένα σκαλοπάτι. Κατά την επιτόπια εξέταση του στην περιοχή αντιλήφθηκε ότι επρόκειτο περί κατολίσθησης που δημιούργησε ρωγμή που ήταν συνέχεια της ανάπτυξης και που είχε πτώση περίπου 20-30 εκατοστά. Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων του ξεκίνησε αλληλογραφία με τους κατασκευαστές του έργου που ήταν η Εναγόμενη, για ετοιμασία μελέτης επάρκειας των κατοικιών στην ανάπτυξη λόγω πιθανότητας επικινδυνότητας τους. Δυστυχώς η Εναγόμενη δεν προσκόμισε τέτοια μελέτη με τη δικαιολογία ότι δεν είχε καμιά ευθύνη. Ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι το 2012 η Επαρχιακή Διοίκηση άφησε τις εργασίες στο δρόμο ημιτελείς για περίοδο ενός μηνός με αποτέλεσμα να εισχωρήσουν νερά στο έδαφος και να υποστούν οι κατοικίες ζημιές. Προς αντίκρουση της θέσης αυτής της Εναγόμενης, ο μάρτυρας εξασφάλισε δελτία της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας για τη βροχόπτωση των μηνών από Ιανουάριο μέχρι το Μάρτιο του 2012, όπου διαφαίνεται ότι το ολικό του Φεβρουαρίου σε χιλιοστά βροχόπτωσης ήταν 57.9 και του Μαρτίου σε 29.2 χιλιοστά. Εξήγησε ότι με τα δεδομένα της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας αν μπορούσε να μαζευτεί νερό σε μια επιφάνεια αυτό θα σήμαινε μάζεμα νερού βάθους 5 εκατοστών και 2 εκατοστών αντίστοιχα. Ο μάρτυρας απέκλεισε το ενδεχόμενο ένας κατωφερικός δρόμος 200τ.μ. κάτω από τις συνθήκες βροχόπτωσης για τους μήνες Ιανουάριο μέχρι Μάρτιο του 2012 να δημιούργησε κατολίσθηση, και παρέθεσε την αιτιολογία του. Για να καταλήξει στα πιο πάνω συμπεράσματα του προέβη σε διάφορους υπολογισμούς όπου διαφάνηκε ότι κάτω από τις συνθήκες της υπόθεσης χρειάζονται 2500 χρόνια παραμονής του νερού στο βάθος των 7 μέτρων για να φουσκώσει και να αστοχήσει, ακόμη και διπλάσια να ήταν η βροχόπτωση απ΄ εκείνη που είχε δηλώσει η Μετεωρολογική Υπηρεσία. Ήταν κατηγορηματικός ότι οι εργασίες ανέγερσης της κατοικίας 4 δεν έγιναν σύμφωνα με τους όρους της άδειας οικοδομής. Εξήγησε ότι έγινε πρόσθετη επιχωμάτωση στη δεξιά πλευρά των κατοικιών 1 και 2 κατά 1.5 με 2 μέτρα ενώ αριστερά του δρόμου που βρίσκεται η κατοικία 4 έγινε περισσότερη εκσκαφή. Με τις πιο πάνω ενέργειες θα έπρεπε να καταχωρηθεί νέα μελέτη διότι τα δεδομένα είχαν πλέον αλλάξει. Διευκρίνισε ότι οι μόνες εργασίες που έγιναν από μέρους του Τμήματος του ήταν μόνο η αποκατάσταση της ρωγμής στο δημόσιο δρόμο, που αποτελούσε συνέχεια της ρωγμής της κατολίσθησης της ανάπτυξης. Οποιοδήποτε δε πρόβλημα προκλήθηκε στις κατοικίες της ανάπτυξης το αποδίδει σε πράξεις, παραλείψεις και κακοτεχνίες της κατασκευάστριας εταιρείας. Συγκεκριμένα σ΄ όσον αφορά τις ζημιές στην κατοικία 4, στη μη ικανοποιητική απορροή ομβρίων, στη μικρή εφαρμογή των όρων της γεωλογικής γεωτεχνικής μελέτης για υδατοστεγάνωση των επιφανειών, περιλαμβανομένου και του ιδιωτικού δρόμου που παρέμεινε εκτεθειμένος με χωμάτινη επιφάνεια για αρκετά χρόνια. Οι μόνες εργασίες για αποκατάσταση του δρόμου που προέβη η Επαρχιακή Διοίκηση ήταν επιφανειακές, δηλαδή αφαιρέθη το υφιστάμενο μπετόν που είναι 10-12 εκατοστά, το υπόστρωμα, που είναι της τάξης 15% με 20% και τοποθετήθηκε νέο. Με τον τρόπο αυτό αφαιρέθη η αστοχία δεξιά και αριστερά της ρωγμής και τοποθετήθηκε ειδικό νέο μπετόν σε μια περιοχή της τάξης των 10 περίπου τετραγωνικών μέτρων. Ανέφερε τέλος ότι σ΄ όσον αφορά την κατοικία 4, ο Έπαρχος Πάφου με διάταγμα του ημερομηνίας 26.11.2012 (Τεκμήριο 81) την κατέστησε ακατάλληλη για ανθρώπινη κατοίκηση λόγω ζημιών, σύμφωνα με τις εξουσίες που του παρέχει σχετική νομοθεσία. Ο Μάριος Θεοφίλου, ο έκτος και τελευταίος μάρτυρας για τη Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενη 3, Μετεωρολογικός Λειτουργός στο Τμήμα Μετεωρολογίας, εξήγησε στο Δικαστήριο το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 80 που αφορά στις ημερήσιες βροχοπτώσεις των Σταθμών του Αεροδρομίου Πάφου, της Αχέλειας και του Δασουδιού της Πάφου, για τον Φεβρουάριο και Μάρτιο του
23. Εξήγησε ότι με τα δεδομένα του Τεκμηρίου 80 και του αριθμού της βροχόπτωσης σε χιλιοστόμετρα τον Φεβρουάριο του 2012, δεν υπήρξαν μεγάλες ημερήσιες ποσότητες βροχής τη συγκεκριμένη περίοδο. Κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 82 το έντυπο της ημερήσιας βροχόπτωσης των ιδίων Σταθμών για τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο του
24. Εξήγησε ότι οι τρεις Μετεωρολογικοί Σταθμοί είναι πεδινοί-παραλιακοί. Εκτός από την προφορική μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου υπάρχει επίσης ένας μεγάλος αριθμός εγγράφων που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια. Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνεται εκεί που παρίσταται ανάγκη. Στις αγορεύσεις τους οι δικηγόροι των διαδίκων υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους και αναφέρθηκαν σε νομολογία. Η μεν δικηγόρος των Εναγόντων καταλογίζει τις ζημιές στην κατοικία που αγόρασαν οι πελάτες της σε παραβιάσεις από πλευράς Εναγόμενης όρων της μεταξύ τους συμφωνίας, ιδιαίτερα σ΄ όσον αφορά την καλή ποιότητα κατασκευής του έργου, που είχαν ως αποτέλεσμα η κατοικία να καταστεί επικίνδυνη για κατοίκηση. Καταλήγει δε στην εισήγηση ότι η Εναγόμενη εξαιτίας της υπ΄ αυτής διάρρηξης της συμφωνίας κωλύεται στην αξίωση πληρωμής από μέρους των πελατών της του υπόλοιπου του τιμήματος πώλησης. Ο δικηγόρος της Εναγόμενης από την άλλη στην αγόρευση του προβαίνει σε μια εκτενή παράθεση της μαρτυρίας για να καταλήξει στην εισήγηση ότι οι οποιεσδήποτε ζημιές στην κατοικία 4 «οφείλονται στην διατάραξη της ισορροπίας του υπεδάφους από την διατάραξη της υγρασίας του υπεδάφους ένεκα της εισροής νερού στην έπαυλη 2 λόγω των εκσκαφών που έκανε η Δημοκρατία στο δημόσιο δρόμο και καταστροφή του πεζοδρομίου και της λίνιας στο δημόσιο δρόμο μπροστά από την έπαυλη 2». Είναι δε περαιτέρω εισήγηση του ότι έχει αποδειχθεί η Ανταπαίτηση της πελάτιδος του εναντίον των Εναγόντων για τις έξτρα εργασίες και το υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης για τα οποία ζητά απόφαση, ενώ σ΄ όσον αφορά την Ανταπαίτηση της εναντίον της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3 δεν προβαίνει σε καμιά αναφορά ή εισήγηση. Τέλος, ο δικηγόρος της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3 στην αγόρευση του κάλεσε το Δικαστήριο να δεχθεί ότι οι ζημιές στην επίδικη κατοικία που την κατέστησαν ακατάλληλη για κατοίκηση είναι αποτέλεσμα κακής κατασκευής και παραλείψεων της Εναγόμενης, ως κατασκευάστριας του έργου, λήψης των απαραίτητων μέτρων προς αντιμετώπιση των προβλημάτων που ανακύπτουν από τη μορφολογία και χαρακτηριστικά του εδάφους. Το Δικαστήριο ανάλωσε πολύ χρόνο για την ολοκλήρωση της εκδίκασης της παρούσας υπόθεσης παρόλο που τα πλείστα θέματα ήταν τεχνικά και θα μπορούσαν κάλλιστα να παραπεμφθούν για επίλυση σε διαιτητή, όπως σ΄ όσον αφορά τις ζημιές που παρουσιάζει η επίδικη κατοικία αλλά και οι υπόλοιπες κατοικίες της όλης ανάπτυξης που είναι και η βάση της Ανταπαίτησης της Εναγόμενης εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, και το κόστος αποκατάστασης τους. Θα μπορούσε ακόμη να παραπεμφθούν σε διαιτησία και άλλα επίδικα θέματα όπως η αιτία που προκάλεσε τις ζημιές δηλαδή αν οφείλονται σε κακή κατασκευή ή παραλείψεις από μέρους των κατασκευαστών ως η εκδοχή των Εναγόντων ή ήταν αποτέλεσμα εισροής των νερών της βροχής στην ανάπτυξη λόγω των εργασιών της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3 επί του δημόσιου δρόμου, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, ως η εκδοχή της Εναγόμενης. Από τη μελέτη των δικογράφων σε συνάρτηση με τα θέματα που ηγέρθησαν κατά την ακρόαση και τις γραπτές αγορεύσεις των δικηγόρων των διαδίκων προκύπτει επίσης ως επίδικο θέμα κατά πόσο η Εναγόμενη δικαιούται αμοιβής για τις έξτρα εργασίες ή της πληρωμής του υπολοίπου του τιμήματος πώλησης που αφορά η Ανταπαίτηση της Εναγόμενης εναντίον των Εναγόντων. Από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου και τα δικόγραφα συνιστούν κοινό έδαφος τα εξής: Το επίδικο τεμάχιο εντός του οποίου η Εναγόμενη προέβη στην ανέγερση έξι κατοικιών είναι υποθηκευμένο. Οι Εναγόμενοι πλήρωσαν έναντι του τιμήματος πώλησης το ποσό των Λ.Κ.136.587,00 καθώς και Λ.Κ.1.952 (ισάξιο σε €3.335,19) για επιπλέον εργασίες και δόθηκε σχετική απόδειξη (Τεκμήριο 12). Παρέμεινε υπόλοιπο οφειλόμενο από το συμφωνηθέν τίμημα πώλησης ποσό εκ Λ.Κ.4.413,00 (το ισάξιο σε €7.540,05) σύμφωνα με τις Καταστάσεις Λογαριασμού Τεκμήρια 26, 27, 28 και 29, το οποίο εξακολουθεί να οφείλεται. Για την επίδικη κατοικία εκδόθηκε η άδεια οικοδομής με αρ. 49561, αρ. Φακ. Β1063/02, ημερομηνίας 16.8.2004 στη βάση επισυνημμένων αρχιτεκτονικών σχεδίων, τεχνικών όρων και στατικής μελέτης. Το έδαφος του τεμαχίου εντός του οποίου η Εναγόμενη προέβη στην πιο πάνω ανάπτυξη δεν είναι επίπεδο αλλά πρανές και αποτελείται από μπεντονιτική άργιλο με πολύ ψηλή πλαστικότητα, με αποτέλεσμα να απαιτείται η λήψη ιδιαίτερων μέτρων σε περίπτωση αξιοποίησης του. Οι Εναγόμενοι μετακόμισαν στην επίδικη κατοικία αρχές του Σεπτέμβρη 2004 ενώ ακόμη υπολείποντο εργασίες. Επίσης οι Ενάγοντες παρά την καθυστέρηση στην παράδοση της κατοικίας και τις διάφορες ζημιές που αυτή παρουσιάζει σήμερα, δεν προέβησαν σε τερματισμό της συμφωνίας την οποία εξακολουθούν μέχρι σήμερα να θεωρούν ότι βρίσκεται σε ισχύ. Για τα αμέσως πιο πάνω προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. Το Δικαστήριο κρίνει σκόπιμο να επιληφθεί κατά πρώτο του θέματος της ύπαρξης ζημιών στην επίδικη κατοικία, και στον ιδιωτικό δρόμο και αν οφείλονται σε κακή εκτέλεση των εργασιών και σε παραλείψεις από μέρους της Εναγόμενης, εφόσον από την απόφαση αυτή εξαρτούνται άμεσα και τα υπόλοιπα θέματα προς επίλυση. Σημειώνεται ότι επίδικο θέμα αποτελεί επίσης και η ύπαρξη ζημιών στις υπόλοιπες κατοικίες της ανάπτυξης, που αφορά στην Ανταπαίτηση της Εναγόμενης εναντίον της Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης
25. Για το θέμα των ζημιών και την αιτία που τις προκάλεσε δόθηκε εκτενής επιστημονική μαρτυρία από πλευράς όλων των διαδίκων. Έχω παρακολουθήσει με μεγάλη προσοχή τους Μ.Ε.1, 2 και 3, τους Μ.Υ.1, 2, 3, 4 και 5 και τους Μαλιετζή, Παυλίδη, Ευστρατίου, Χ"Χαραλάμπους, Κυριακίδη και Θεοφίλου που κλήθηκαν από τους διαδίκους ως μάρτυρες, υπό την ιδιότητα τους ως εμπειρογνώμονες. Οι μεν Μ.Ε.1 και 3, οι Μ.Υ.2 και 3, ο Μαλιετζής, ο Παυλίδης και ο Κυριακίδης έδωσαν μαρτυρία υπό την ιδιότητα τους ως πολιτικοί μηχανικοί, ο Μ.Υ.1, ο Μ.Υ.5 και ο Χ"Χαραλάμπους ως τεχνικοί-γεωλόγοι, ο Ευστρατίου ως τοπογράφος-μηχανικός και τέλος ο Θεοφίλου ως μετεωρολόγος. Ο Μ.Υ.3 εκτός από πολιτικός μηχανικός και επιβλέπων μηχανικός του έργου έχει και προσωπικό συμφέρον στην υπόθεση, λόγω της σχέσης του με την εναγόμενη εταιρεία. Όλοι οι μάρτυρες αντεξετάστηκαν εν εκτάσει από τους αντίδικους δικηγόρους ιδιαίτερα εκείνοι που κλήθηκαν από πλευράς Εναγόντων και Δι΄ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης 3 από τον δικηγόρο της Εναγόμενης, όχι μόνο σ΄ όσον αφορά τα προσόντα και την εμπειρογνωμοσύνη τους αλλά κυρίως επί των διαπιστώσεων τους επιτόπου, τις γνώμες, τις Εκθέσεις και εισηγήσεις τους. Η γνώμη ενός εμπειρογνώμονα είναι γενικά αποδεκτή όταν το επίδικο θέμα προϋποθέτει ειδική εκπαίδευση ή πείρα, (βλ. Halsbury`s Laws of England 3η Έκδοση, Τόμος 15, παράγρ. 587). Σύμφωνα με την Κυπριακή νομολογία η εμπειρογνωμοσύνη σε κάποιο θέμα, δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ΄ αυτό (βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας