Γιώργου Χριστοδούλου ν. P. KOURRIS (BLDG), CONSTRUCTIONS & CO LIMITED, Αρ. Αγωγής 1419/2009, 31/3/2015

(1988)1 Α.Α.Δ. σελ 263, Γενικός Εισαγγελέας ν. Μανώλη

(1995)2 Α.Α.Δ. σελ. 207). Το Δικαστήριο έχει μελετήσει την μαρτυρία, τις αγορεύσεις των συνηγόρων και τα δικόγραφα, τα οποία προσδιορίζουν τα επίδικα θέματα με τα οποία η μαρτυρία οφείλει να συμπλέει (βλ. Παπαγεωργίου ν. Κλάππα

(1991)1 Α.Α.Δ σελ 24 και Νεάρχου ν. Σάββα Στεφανίδη κ.ά

(2003)1 (Α) Α.Α.Δ 351). Επίσης κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του εκάστοτε μάρτυρα είχα παράλληλα κατά νου την μαρτυρία των υπολοίπων μαρτύρων, ιδιαίτερα την αλληλουχία των λεχθέντων του υπό αξιολόγηση μάρτυρα και των υπολοίπων μαρτύρων. Ο ενάγοντας (Μ.Ε.1) κατάθεσε αναφορικά με τις συνθήκες τραυματισμού του, την κατάσταση της υγείας του μετά τον τραυματισμό του και συνεπεία αυτού, την θεραπεία που ακολούθησε, τις επιπτώσεις στη ζωή και στο επάγγελμα του λόγω του τραυματισμού του και άλλα σχετικά με την υπόθεση γεγονότα και στοιχεία. Το μέρος της μαρτυρίας του ενάγοντα, που αφορά την πτώση του σε φρεάτιο στην πλατεία του χωρίου Πάνω Αρόδες στις 14.8.2004 γίνεται αποδεκτό και τούτο γιατί επιβεβαιώνεται και από άλλη μαρτυρία, ειδικότερα από την μαρτυρία προσώπων που θεωρώ ότι ήταν ανεξάρτητοι μάρτυρες (Μ.Ε. 2 και Μ.Ε. 7 ) και οι οποίοι δεν είχαν κανένα συμφέρον στην υπόθεση. Ο Μ.Ε 7 Στέφανου Αναστασίου, κατέθεσε ότι ήταν ο πρώτος που βρήκε τον ενάγοντα στο φρεάτιο και αφού μαζί με άλλα πρόσωπα τον βοήθησαν να βγει από αυτό παρέμεινε στο μέρος μέχρι που τον παρέλαβε το ασθενοφόρο. Επίσης, ο Μ.Ε.2, κατάθεσε ότι στις 14.8.2004 πρόσεξε πως ένα φρεάτιο στον διάδρομο της πλατείας ήταν ανοικτό και ακάλυπτο και ενημέρωσε σχετικά τον κοινοτάρχη του χωριού την ίδια ημέρα, επίσης ότι την ίδια ημέρα και μετά από αρκετή ώρα, αφού ανάφερε το πιο γεγονός στον κοινοτάρχη του χωριού, άκουσε έντονες φωνές και κραυγές από το σημείο που ήταν το φρεάτιο και πηγαίνοντας στο σημείο είδε τον ενάγοντα, ο οποίος είχε καταπέσει εντός του φρεατίου και άλλα πρόσωπα που προσπαθούσαν να τον βοηθήσουν. Επίσης, το γεγονός της πτώσης του ενάγοντα έγινε γνωστό στο χωριό όπως διαφάνηκε, αφού όπως ο Κοινοτάρχης του χωριού (Μ.Ε.8) ανάφερε στην μαρτυρία του, το πληροφορήθηκε από διάφορα πρόσωπα και είχε επικοινωνία με τον ενάγοντα στη συνέχεια με τον οποίο συνομίλησε για την κατάσταση της υγείας του. Αποδεκτό επίσης, γίνεται το μέρος της μαρτυρίας του ενάγοντα που αφορά την πτώση του στο συγκεκριμένο φρεάτιο, ήτοι στο φρεάτιο που βρίσκεται στον πλακόστρωτο διάδρομο της πλατείας ο οποίος (διάδρομος) φαίνεται στις φωτογραφίες Τεκμήρια 19 Β, 19 Δ, 20 Η, 23 Α, 23 Β και είναι το φρεάτιο που φαίνεται στις φωτογραφίες 23 Α μέχρι και 23 Η όπου το σημείο που αυτό βρίσκεσαι σημειώνεται με Χ στις φωτογραφίες Τεκμήρια 19 Β, 19 Δ και 20 Η. Το πιο πάνω γεγονός, ότι δηλαδή ο ενάγων κατέπεσε στο συγκεκριμένο φρεάτιο που βρίσκεται στον συγκεκριμένο διάδρομο, επιβεβαιώνεται και από την αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Ε 2 Χαράλαμπου Ευσταθίου, ο οποίος πρόσεξε την ίδια ημέρα ότι το υπό αναφορά φρεάτιο ήταν ανοικτό και ακάλυπτο και το βράδυ αφού άκουσε φωνές ενώ βρισκόταν το καφενείο του χωρίου και προσέτρεξε στο σημείο είδε ότι ο ενάγοντας κατέπεσε σε αυτό. Επίσης, επιβεβαιώνεται και από την μαρτυρία του Μ.Ε 7 Στέφανου Αναστασίου, όπου σύμφωνα με την μαρτυρία του, όπως και πιο πάνω αναφέρω, ήταν ο πρώτος που βρήκε τον ενάγοντα στο φρεάτιο και αφού μαζί με άλλα πρόσωπα τον βοήθησαν να βγει από αυτό παρέμεινε στο μέρος μέχρι που τον παρέλαβε το ασθενοφόρο. Ο Μ.Ε. 7 αναγνώρισε στο Τεκμήριο 19 Β τον διάδρομο και υπέδειξε το σημείο που βρισκόταν το φρεάτιο στο οποίο κατέπεσε ο ενάγοντας, επίσης και στο Τεκμήριο 20 Ζ υπέδειξε το σπίτι του όπου εκείνο το βράδυ ενώ καθόταν στην βεράντα στο μπροστινό της μέρος, άκουσε φωνές, θόρυβο και αναστεναγμούς και αφού εισήλθε από τον διάδρομο βρήκε τον ενάγοντα στο φρεάτιο. Με βάση το φωτογραφικό υλικό και την μαρτυρία του Μ.Ε.7 το σπίτι του και ο χώρος του αυτός καθόταν εκείνο το βράδυ (14.8.2004) ήταν σε κοντινή απόσταση από το σημείο που βρισκόταν το φρεάτιο. Ο ενάγοντας, περιγράφοντας στην γραπτή του δήλωση (Τεκμήριο 1) το σημείο που κατέπεσε, τον τρόπο που κινήθηκε και την κατεύθυνση που ακολούθησε εντός του χώρου της πλατείας, επικαλούμενος τα σημεία του ορίζοντα, τοποθέτησε τον εαυτό του να κινείται σε διαφορετικό μέρος της πλατείας από αυτό που βρίσκεται το φρεάτιο. Δηλαδή η πιο πάνω αρχική περιγραφή του ενάγοντα είχε ως αποτέλεσμα να τοποθετεί τον εαυτό του σε άλλο σημείο από αυτό που ήταν το φρεάτιο που φαίνεται στις πιο πάνω φωτογραφίες και στο Τεκμήριο

1. Το πιο πάνω γεγονός μπορώ να το αποδώσω σε κάποιου είδους σύγχυση του ενάγοντα κατά την επίκληση των σημείων του ορίζοντα, παρά το ότι είπε ότι είναι σε θέση να τα αναγνωρίζει και τούτο γιατί ο ενάγοντας στη συνέχεια αναφερόταν στο συγκεκριμένο διάδρομο και φρεάτιο που αναφέρεται πιο πάνω και οι Μ.Ε. 2 και 7 επιβεβαίωσαν με την μαρτυρία τους το σημείο που ο ενάγων βρέθηκε μετά την πτώση του και την θέση του φρεατίου. Συνεπώς βρίσκω ότι ο ενάγων δεν είπε ψέματα σε σχέση με συγκεκριμένο φρεάτιο ήτοι το φρεάτιο που φαίνεται στις πιο πάνω φωτογραφίες και στο Τεκμήριο
2. Επίσης, αποδεκτό γίνεται το μέρος της μαρτυρίας του ενάγοντα, που αφορά τον τρόπο με τον οποίο έπεσε στο συγκεκριμένο φρεάτιο και συγκεκριμένα ότι ενώ κινείτο στον διάδρομο που φαίνεται στις φωτογραφίες Τεκμήρια 19 Β, 19 Δ, 20 Η με σκοπό να εξέλθει της πλατείας και να κατευθυνθεί προς το σημείο που στάθμευσε το όχημα του, έπεσε εντός του φρεατίου το αριστερό του πόδι και παρέμεινε ακινητοποιημένος εκεί μέχρι που τον βρήκαν και τον βοήθησαν άλλα πρόσωπα να βγει από αυτό. Ο τρόπος με τον οποίο ο ενάγοντας εξήγησε ότι έπεσε στο φρεάτιο συνάδει με τους τραυματισμούς του και με την ιατρική μαρτυρία αφού οι τραυματισμοί του επεκτείνονται και αφορούν σημεία του αριστερού του ποδιού. Η μαρτυρία του ενάγοντα που αφορά το γεγονός της μη κάλυψης του φρεατίου δηλαδή ότι η επιφάνεια αυτού που εφάπτετο του εδάφους ήταν ακάλυπτη, επιβεβαιώνεται από την μαρτυρία των Μ.Ε. 2, ο οποίος πρόσεξε ότι το φρεάτιο ήταν ακάλυπτο ενωρίτερα την ίδια ημέρα, επίσης από την μαρτυρία του Μ.Ε.2 και του Μ.Ε 7 οι οποίοι βρήκαν τον ενάγοντα εντός του φρεατίου, καθώς επίσης και από το ίδιο το γεγονός της πτώσης του. Το ζήτημα της καθυστέρησης της καταχώρησης της αγωγής σε συσχετισμό με την γνησιότητα των ισχυρισμών του ενάγοντα που αφορούν την πτώση του στις 14.8.2004 εντός του συγκεκριμένου φρεατίου, αποτέλεσε αντικείμενο σχολίου από την πλευρά των εναγομένων. Ενόψει του συνόλου της μαρτυρίας που έχει παρουσιαστεί από την πλευρά του ενάγοντα, θεωρώ ότι δεν τεκμηριώνεται οποιαδήποτε αναλήθεια του λόγου του επί αυτού του γεγονότος και ότι η σημειούμενη καθυστέρηση αποτελεί ανεξάρτητο ζήτημα. Σε ότι αφορά τους λόγους της καθυστέρησης καταχώρησης της αγωγής, μερικώς δικαιολογούνται από τον ενάγοντα, αλλά όχι επαρκώς, καθότι δεν παραγνωρίζω ότι θα μπορούσε ο ενάγοντας να προβεί σε κάποιου άλλου είδους διαβήματα ώστε να εξακριβώσει το ακριβές όνομα της εναγόμενης εταιρείας. Το ζήτημα της ύπαρξης ταμπέλας στο εργοτάξιο και όσων αναφέρθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία επί αυτού του θέματος, αφορούσε περισσότερο την χρονική περίοδο της εκτέλεσης των εργασιών στην πλατεία, ενώ όπως είναι κοινά αποδεκτό γεγονός η προσωρινή παραλαβή του έργου έγινε στις 8.11.2004 (Τεκμήριο 7) ενώ ουδείς κατάθεσε για πόσο χρονικό ακόμα διάστημα η ταμπέλα στην οποία αναγραφόταν τα ονόματα των συντελεστών του έργου, παρέμεινε στο μέρος μετά την προσωρινή παράδοση του έργου. Ο ενάγοντας, όπως διαφάνηκε, κατά την αντεξέταση του, δεν επισκέφθηκε συγκεκριμένα και για τον σκοπό αυτό το μέρος για να εξετάσει κατά πόσο υπήρχε οποιαδήποτε ταμπέλα κάπου από την οποία θα μπορούσε να αντλήσει πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα του εργολάβου και ούτε ανάθεσε σε κάποιο άλλο πρόσωπο να προβεί σε αυτή την ενέργεια. Σύμφωνα, με τα διάφορα τεκμήρια που έχουν κατατεθεί στα οποία γίνεται αναφορά στους εργολάβους του έργου, Τεκμήρια 7, 13, 21, 25, 26, 28 και 29, το όνομα τους, σε σχέση με το όνομα της εναγόμενης εταιρείας εναντίον της οποίας κινήθηκε η αγωγή και η οποία είναι η εταιρεία που ανέλαβε την εκτέλεση του έργου, δηλαδή όπου γίνεται αναφορά αναλόγως στις πιο πάνω επιστολές πρόκειται για την εναγόμενη εταιρεία ως εργολάβους του έργου, είναι κατά λανθασμένο τρόπο διατυπωμένο. Συνεπώς, μερικώς επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς του ενάγοντα ότι τόσο αυτός όσο και οι δικηγόροι του δεν λάμβαναν, ενώ ζητούσαν, ορθή πληροφόρηση για το όνομα της εταιρείας που είχε αναλάβει και εκτελούσε τα έργα ανάπλασης της πλατείας στις Π. Αρόδες. Το μόνο έγγραφο που φέρει το ορθό όνομα της εναγόμενης και σχετίζεται με πληροφόρηση προς τους δικηγόρους του ενάγοντα, η οποία ζητήθηκε με επιστολή τους ημερομηνίας 5.1.2009 (Τεκμήριο 10 και 11) είναι το Τεκμήριο 12 το οποίο φέρει ημερομηνία 5.8.
3. Ο Μ.Ε. 8 επιβεβαίωσε με την μαρτυρία του, ότι έλαβε το Τεκμήριο 5, που είναι επιστολή προς τον ίδιο ημερομηνίας 27.11.2008 με την οποία οι δικηγόροι του ενάγοντα ζητούσαν ενημέρωση για το όνομα της εταιρείας που εκτελούσε τα έργα και ότι σε απάντησε έστειλε το Τεκμήριο 7, που είναι το πιστοποιητικό της προσωρινής παραλαβής του έργου. Στο Τεκμήριο 7 οι εργολάβοι αναφέρονται ως Π. Κούρρης Κονστρακτιονς & Σια. Ο Μ.Ε.8, επιβεβαίωσε επίσης με την μαρτυρία του, ότι ερωτήθηκε και προηγουμένως προφορικά για το όνομα των εργολάβων από τους δικηγόρους του ενάγοντα, σε 4 - 5 περιπτώσεις τηλεφωνικώς, και ότι του λέχθηκε πως δεν μπορούσαν να εντοπίσουν την εταιρεία καθότι υπήρχαν πολλές εταιρείες με το ίδιο όνομα. Δεν παραγνωρίζω βέβαια ότι αυτό που προκύπτει είναι ότι υπήρξε κάποιου είδους αδράνεια σε σχέση με ενέργειες προς πιο πάνω κατεύθυνση, δηλαδή ενέργειες με σκοπό την στην πληροφόρηση του ονόματος των εργολάβων, από την στιγμή μάλιστα που εμπλέκονταν και δημόσιες υπηρεσίες και φορείς εφόσον το έργο δεν ήταν ιδιωτικό. Το επίδικο ατύχημα έγινε στις 14.8.2004 και με βάση τα διάφορα έγγραφα, επίμονες προσπάθειες προς την πιο πάνω κατεύθυνση με γραπτά διαβήματα αρχίζουν το έτος
4. Η καθυστέρηση που παρατηρείται κρίνω όμως ότι δεν έχει να κάνει και δεν επηρεάζει την γνησιότητα των ισχυρισμών του ενάγοντα που αφορούν την πτώση του και τον τραυματισμό του καθότι αυτά τα γεγονότα επιβεβαιώνονται από άλλη ανεξάρτητη μαρτυρία. Το μέρος της μαρτυρίας του ενάγοντα, που σχετίζεται με το είδος των τραυματισμών του επίσης γίνεται αποδεκτό ενόψει βέβαια και ιατρικής μαρτυρίας που παρουσιάστηκε (Μ.Ε. 9 και 10) στο μέγεθος όμως που αυτή επιβεβαιώνεται από τους πιο πάνω γιατρούς μάρτυρες. Υπερβολικός βρίσκω όμως ότι ήταν ο ενάγοντας σε σχέση με τις επιπτώσεις στην ζωή του και στην εργασία του συνεπεία των τραυματισμών του, σε μια κατά την άποψη μου προσπάθεια να πετύχει την αύξηση τυχόν αποζημιώσεων που ήθελε επιδικαστούν σε αυτόν. Ο ενάγοντας ενώ παραπονείται για την κατάσταση της υγείας του, για πόνους και ταλαιπωρία μέχρι και το στάδιο που έδιδε ένορκη κατάθεση συνεπεία του τραυματισμού του, όπως διαφάνηκε από την μαρτυρία που προσκόμισε (Μ.Ε.10), σε σχέση με τους συγκεκριμένους τραυματισμούς, δεν επισκέφθηκε γιατρό από τον Φεβρουάριο του
5. Επίσης, ενώ σύμφωνα με τον Μ.Ε10 του συνεστήθηκε φυσιοθεραπεία (Μ.Ε.10 και Τεκμήριο 22), ο ενάγων δεν προσκόμισε μαρτυρία ότι ακολούθησε τις συμβουλές του ιατρού του και ότι έκανε οποιαδήποτε φυσιοθεραπεία. Το γεγονός ότι για 10 χρόνια μετά το επίδικο ατύχημα δεν αναγκάστηκε ο ενάγοντας να υποβληθεί στην επέμβαση του είδους που ανέφερε ο Μ.Ε.10 (ολική αθροπλαστική του γονάτου) δείχνει ότι η κατάσταση της υγείας του δεν είναι όπως ο ίδιος προσπάθησε να την παρουσιάσει. Περαιτέρω και ενώ η δημιουργία μετατραυματικής αρθρίτιδας παρουσιάζεται ως ένα επακόλουθο των τραυματισμών του ενάγοντα σύμφωνα με τον Μ.Ε.10, το μεγάλο χρονικό διάστημα που διέρρευσε από τον τραυματισμό του μέχρι σήμερα χωρίς ιατρική μαρτυρία που να τεκμηριώνει το γεγονός ή το ενδεχόμενο εκ νέου, μάλλον το αποκλείει στην περίπτωση του ενάγοντα, παρά να το επιβεβαιώνει. Ο Μ.Ε.10 υποστήριξε ότι ο τραυματισμός του ενάγοντα «εμπίπτει στην κατηγορία των ενδαρθρικών καταγμάτων τα οποία στο απώτερο μέλλον προκαλούν μετατραυματική αρθρίτιδα», η οποία αντιμετωπίζεται είτε συντηρητικά είτε χειρουργικά σε προχωρημένο στάδιο. Καμία μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε σε σχέση με πρόσφατη ιατρική εξέταση του ενάγοντα ενώ ο Μ.Ε.10 είπε ότι εξέτασε τον ενάγοντα τελευταία φορά το Φεβρουάριο του 2005 . Σε ότι αφορά, τα εισοδήματα του και τις επιπτώσεις στον τομέα της επαγγελματικής του ζωής και δραστηριότητας συνεπεία του τραυματισμού του βρίσκω υπερβολικές τις θέσεις του, ότι αναγκάστηκε να κλείσει το κατάστημα μουσικών οργάνων που διατηρούσε κατά τον ουσιώδη χρόνο, ότι επηρέασε την ικανότητα του να παίζει βιολί και ότι έχασε τους μαθητές στους οποίους δίδασκε βιολί, ειδικότερα λόγω του ότι το βιολί ως είναι γνωστό ότι απαιτεί χέρια για το παίξιμο του και όχι πόδια. Ο τραυματισμός του ενάγοντα αφορά το αριστερό του πόδι. Επίσης, βρίσκω υπερβολικές τις θέσεις του ενάγοντα σε σχέση με τις επιπτώσεις στην εργασία του στο κέντρο Μέλανος. Ο ενάγοντας παρουσίασε τον εαυτό του ως το άτομο που εκτελούσε όλες σχεδόν τις εργασίες στο πιο πάνω κέντρο (μάγειρας, σερβιτόρος, καθαριστής κ.ά) (παρ. 54 και 55 - Τεκμήριο 1), στο οποίο ανάφερε πως δούλευε και ως μουσικός πριν το ατύχημα. Ο ενάγοντας στην αντεξέταση του παραδέχτηκε ότι ήταν συνεταίρος στο πιο πάνω κέντρο ενώ μέσα από το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 15 Α μέχρι και 15 Ι διαφάνηκε ότι δεν επηρεάστηκε από οικονομικής άποψης η επιχείρηση ενώ τα εισοδήματα που ενάγοντα από τον συνεταιρισμό αυξήθηκαν. Δεν παραγνωρίζω, όπως είναι άλλωστε λογικό, ότι οι τραυματισμοί που υπέστη ο ενάγοντας ήταν τέτοιας φύσης, έχοντας υπόψη μου και την ιατρική μαρτυρία, που του δημιούργησαν πόνο και ταλαιπωρία και ως αποτέλεσμα είχαν να τον αναγκάσουν τον να απέχει από τις συνήθεις εργασίες και δραστηριότητες του για ένα χρονικό διάστημα. Τούτο όμως που δεν αποδέχομαι, έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω καθώς και την ιατρική μαρτυρία στο μέγεθος που αυτή γίνεται αποδεκτή, είναι ότι αυτή η αποχή επεκτείνεται στο μέγεθος και στο χρονικό διάστημα που ο ενάγων προσπάθησε να παρουσιάσει. Ο Μ.Ε.2 κατάθεσε ότι στις 14.8.2004 πρόσεξε πως ένα φρεάτιο στον διάδρομο της πλατείας ήταν ανοικτό και ακάλυπτο και ενημέρωσε σχετικά τον κοινοτάρχη του χωριού την ίδια ημέρα. Την ίδια ημέρα και μετά από αρκετή ώρα που ανάφερε το πιο γεγονός στον κοινοτάρχη του χωριού άκουσε έντονες φωνές και κραυγές από το σημείο που ήταν το φρεάτιο και πηγαίνοντας στο σημείο είδε τον ενάγοντα ο οποίος είχε καταπέσει με το ένα του πόδι μέσα στο ανοιχτό φρεάτιο και διάφορά πρόσωπα να προσπαθούν να τον βοηθήσουν. Ο πιο πάνω μάρτυρας μου έκανε πολύ καλή εντύπωση και κρίνεται αξιόπιστος. Ο Μ.Ε.2 δεν είχε κανένα συμφέρον στην υπόθεση και κατάθεσε με ειλικρίνεια, αυθορμητισμό και με πειστικό τρόπο. Ο Μ.Ε.3 είναι αδελφός του ενάγοντα, ο οποίος κατάθεσε ότι στις 14.8.2004 έλαβε τηλεφώνημα από τον αδελφό του ο οποίος του ανάφερε ότι είχε πέσει σε ένα φρεάτιο και ότι δεν μπορούσε να βγει και του ζήτησε να επικοινωνήσει σε σταθερό τηλέφωνο την μητέρα τους για να την ενημερώσει σχετικά. Ο Μ.Ε.3, δεν γνώριζε οτιδήποτε για τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης αυτής και τα όσα κατάθεσε για την πτώση του αδελφού του σε κάποιο φρεάτιο στις Π. Αρόδες ήταν μετά από πληροφόρηση που έλαβε από τον αδελφό του. Ο Μ.Ε.2 υποστήριξε ότι μετά το ατύχημα ο αδελφός του διάμενε μαζί του, στο σπίτι του, που βρίσκεται στην ίδια πολυκατοικία με αυτό του ενάγοντα, για περίοδο 4 ½ μηνών, καθότι, δεν μπορούσε να ανεβαίνει στο δικό του σπίτι που ήταν στον τρίτο όροφο της πολυκατοικίας επειδή δεν υπήρχε ανελκυστήρας και έπρεπε να χρησιμοποιεί τις σκάλες. Προσπάθεια του Μ.Ε3 ήταν να βοηθήσει τον αδελφό του (τον ενάγοντα), με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται ότι ήταν σε θέση να γνωρίζει ζητήματα που αφορούν την κατάσταση του ενάγοντα προ και μετά του ατυχήματος, ειδικότερα τις επιπτώσεις που επέφερε ο τραυματισμός του στο επάγγελμα, στα οικονομικά του αλλά και την ψυχολογία του. Κατά το στάδιο της αντεξέτασης του Μ.Ε.3 και από τον τρόπο που απαντούσε, φάνηκε και παραδέχτηκε ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αρκετά σχετικά με την οικονομική κατάσταση του ενάγοντα, επίσης, διαφάνηκε ότι δεν είχαν και τόσο στενή σχέση μεταξύ τους (ο Μ.Ε.2 και ο ενάγοντας), όπως αρχικά ήθελε να την παρουσιάσει κατά τρόπο που του επέτρεπε να γνωρίζει προσωπικά και οικονομικά ζητήματα του ενάγοντα. Ο Μ.Ε.3, δεν γνώριζε τις σχέσεις του ενάγοντα με την σύζυγο του και εάν έμενε ο ενάγοντας μαζί με την σύζυγο του ή όχι («εγώ εκεί που έμενα δεν ήξερα. Ελέγχω την γυναίκα του αν ήταν μαζί του;»), επίσης δεν ήξερε εάν το κέντρο «Μέλανος» στο οποίο ο αδελφός του ήταν συνεταίρος από το 2004 μέχρι σήμερα δεν έκλεισε και εργαζόταν συνεχώς. Από την άλλη και σε συσχετισμό με την πιο πάνω απάντηση του Μ.Ε.3, ότι δηλαδή δεν ελέγχει την σύζυγο του ενάγοντα για να ξέρει εάν διαμένουν ή όχι μαζί, δεν αποδέχομαι τα όσα υποστήριξε σχετικά με ότι ο ενάγοντας ανεβαίνει στο σπίτι του μόνο για να κοιμηθεί, λόγω της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί στην υγεία του και ότι αυτό το γνωρίζει επειδή κάθεται συνέχεια στην βεράντα του σπιτιού του και τον βλέπει, σε αυτή την περίπτωση θα γνώριζε και εάν ο ενάγοντας και η σύζυγος του διαμένουν μαζί αφού θα την έβλεπε και αυτή. Συνεπώς, από την μαρτυρία του αποδέχομαι τα όσα ανάφερε σε σχέση με την κλήση που έλαβε από τον ενάγοντα για να επικοινωνήσει με την μητέρα του να την ενημερώσει σχετικά με την πτώση του, καθώς και ότι ο ενάγοντας διέμενε για το χρονικό διάστημα που ανάφερε στην οικία του για σκοπούς ευκολίας καθότι δεν μπορούσε να ανεβαίνει τρείς ορόφους καθημερινά για να πάει στο δικό του σπίτι. Ο Μ.Ε.4 είναι λειτουργός το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων του Γραφείου Φόρου εισοδήματος στην Πάφο και η Μ.Ε.5 υπεύθυνη του κλάδου επιθεωρήσεων στο Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων στην Πάφο. Ο Μ.Ε.4 κατάθεσε τις φορολογικές δηλώσεις του ενάγοντα για τα έτη 2003 μέχρι 2012 (Τεκμήρια 15 Α μέχρι και 15 Ι) και ανάφερε τα δηλωμένα εισοδήματα του ενάγοντα για τα πιο πάνω έτη. Στη αντεξέταση του ερωτήθηκε, στην βάση των όσων οι δηλώσεις του ενάγοντα καταγράφουν, για να πει ότι τα εισοδήματα του ενάγοντα μετά το έτος 2004 αλλά και για κάθε έτος μετά το 2004 παρουσιάζουν άνοδο. Η Μ.Ε.5, κατέθεσε τις καταστάσεις κοινωνικών ασφαλίσεων του ενάγοντα (Τεκμήρια 16.1 μέχρι 16.24) και εξήγησε την έννοια του τεκμαρτού εισοδήματος. Επίσης η Μ.Ε.5 κατάθεσε αναφορικά με τα στοιχεία που υπήρχαν στην υπηρεσία της και σχετίζονται με τις άδειες και τα επιδόματα που ο ενάγοντας έχει λάβει συνεπεία ασθενείας. Οι δύο πιο πάνω μάρτυρες ήταν ανεξάρτητοι μάρτυρες και η μαρτυρία τους γίνεται αποδεκτή. Οι μάρτυρες κατάθεσαν και πηγή γνώσης των όσων κατάθεσαν ήταν τα διάφορα έγγραφα που είχαν στην κατοχή τους και τα έλαβαν από την υπηρεσία που ο καθένας τους εργάζεται. Η μαρτυρία του Μ.Ε. 6 και του Μ.Ε.11 ήταν τυπική υπό την έννοια ότι οι μάρτυρες αυτοί δεν γνώριζαν οτιδήποτε σε σχέση με τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης αυτής. Ο Μ.Ε. 6, ο οποίος είναι αγρονόμος - τοπογράφος μηχανικός, προέβη σε αποτύπωση της πλατείας και ετοίμασε το Τεκμήριο 18 στο οποίο σημείωσε και υπέδειξε το φρεάτιο, στο οποίο, όπως ο ίδιος ενάγοντας του ισχυρίστηκε, κατέπεσε. Ο Μ.Ε.6 περίγραψε και εξήγησε στο Δικαστήριο τα όσα αποτυπώνονται στο Τεκμήριο 18 που ετοίμασε. Επίσης, ο Μ.Ε.6, έβγαλε τις φωτογραφίες Τεκμήρια 19 Α μέχρι 19 Δ και Τεκμήρια 20 Α μέχρι 20 Ν καθ' υπόδειξη του ενάγοντα και περίγραψε στο δικαστήριο τι η κάθε μια από αυτές απεικονίζει. Η μαρτυρία του Μ.Ε.6 αναφορικά με την εργασία που του έχει ανατεθεί και την οποία έχει κάνει γίνεται αποδεκτή. Επίσης, γίνεται αποδεκτή η μαρτυρία του σχετικά με τα όσα ο ίδιος διαπίστωσε κατά την επίσκεψη του στο μέρος της πλατείας, η οποία όμως επίσκεψη, έγινε περί τις 10/11/2013 ήτοι σε μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τον επίδικο χρόνο και συνεπώς δεν μπορεί η πραγματική κατάσταση ως ήταν στις 14.8.2004 να αντικατοπτρίζεται επακριβώς ούτε σε αυτά που ο ίδιος διαπίστωσε και ανάφερε στο δικαστήριο, ούτε σε αυτά που απεικονίζονται στα τεκμήρια που κατάθεσε. Εντούτοις, η μαρτυρία του ήταν βοηθητική, με τρόπο που το δικαστήριο μπορούσε να έχει μια οπτική του χώρου αλλά και άλλοι μάρτυρες να προσδιορίσουν τα σημεία της πλατείας που γίνονταν έργα κατά τον ουσιώδη χρόνο και το σημείο που ανεβρέθηκε ο ενάγοντας μετά την πτώση του καθώς και η θέση του φρεατίου που κατέπεσε ο ενάγοντας. Το μέρος της μαρτυρίας του σχετικό με αυτά που του ανάφερε ο ενάγοντας, ως γεγονότα που επισυνέβησαν στις 14.8.2004, πλην το ότι του τα ανάφερε, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Ο Μ.Ε. 11, έβγαλε τις φωτογραφίες Τεκμήρια 23 Α μέχρι 23 Η καθ' υπόδειξη του ενάγοντα και περίγραψε στο δικαστήριο τι η κάθε μια από αυτές απεικονίζει. Αναφορικά με το φρεάτιο ανάφερε ότι του το υπέδειξε ο ενάγοντας και ότι μέτρησε τις διαστάσεις του οι οποίες ήταν 60 Χ 60 πόντους. Ανάφερε επίσης, ότι δεν μπόρεσε να το ανοίξει για να διαπιστώσει το βάθος του. Ο Μ.Ε.11 κατά την αντεξέταση του, η οποία ήταν περιορισμένη, δεν αμφισβητήθηκε για την πιο πάνω εργασία του, ερωτήθηκε μόνο για να επαναλάβει ότι δεν διαπίστωσε το βάθος του φρεατίου γιατί δεν μπόρεσαν να το ανοίξουν. Η μαρτυρία του Μ.Ε. 6 γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Ο Μ.Ε.7 άκουσε έντονες φωνές και κραυγές από το σημείο που ήταν το φρεάτιο και πηγαίνοντας στο σημείο βρήκε τον ενάγοντα, ο οποίος είχε καταπέσει με το ένα πόδι μέσα στο ανοιχτό φρεάτιο. Ο πιο πάνω μάρτυρας κρίνεται αξιόπιστος. Κρίνω ότι ήταν σε θέση να θυμάται τα γεγονότα παρά το ότι πέρασε σημαντικός χρόνος από το επίδικο συμβάν, με τρόπο που να επιβεβαιώνει τόσο την πτώση του ενάγοντα στο φρεάτιο όσο και την θέση που το φρεάτιο βρισκόταν και τούτο γιατί όπως μέσα από την μαρτυρία του φάνηκε και ο ίδιος καθόρισε, το φρεάτιο βρισκόταν σε σημείο της πλατείας απέναντι και κοντά από την βεράντα της οικίας του όπου και άκουσε φωνές και προσέτρεξε στο μέρος και βρήκε τον ενάγοντα. Ο μάρτυρας μου έκανε πολύ καλή εντύπωση ήταν αυθόρμητος, ειλικρινής και δεν υπέπεσε σε αντιφάσεις κατά την αντεξέταση του, επίσης, δεν είχε κανένα προσωπικό ή έμμεσο συμφέρον στην υπόθεση. Ο Μ.Ε 8 είναι ο Κοινοτάρχης του χωριού Πάνω Αρόδων από το
6. O M.E. 8 επιβεβαίωσε με τη μαρτυρία του ότι ήταν ενήμερος για την πτώση του ενάγοντα εντός του φρεατίου, αφού όπως ανάφερε «άκουσα ότι έπεσε ο κ. Γιώργος Χριστοδούλου. Ένα βράδυ ο οποίος περπατούσε εκεί έπεσε μέσα σε ένα φρεάτιο το οποίο ήταν ανοιχτό», ..«ήταν στις 14.8 νομίζω, το 2004». Ο Μ.Ε.8 ανέφερε επίσης, πως πληροφορήθηκε το γεγονός την επόμενη ημέρα και ότι κάποια πρόσωπα του υπέδειξαν το φρεάτιο στο οποίο κατέπεσε, όπως του ανάφεραν, ο Γιώργος. Επίσης, ανάφερε πως, όταν επισκέφθηκε για να δει την επιτόπου κατάσταση διαπίστωσε ότι το φρεάτιο ήταν κλειστό από πάνω προσωρινά με ένα πλακάζ και όπως του αναφέρθηκε ότι τοποθετήθηκε από κάποιους για να μην πέσει και άλλος μέσα. Επίσης, επιβεβαίωσε ότι μίλησε με τον ενάγοντα αναφορικά με το γεγονός και ότι ο ενάγοντας και ο δικηγόρος του τον ρώτησαν να μάθουν το όνομα της εταιρείας που διεξήγαγε τις εργασίες. Ερωτηθείς ο μάρτυρας να πει εάν υπήρχαν κατά τον ουσιώδη χρόνο οποιαδήποτε προειδοποιητικά σήματα, περίφραξη, ενδείξεις που να απέκλειαν την κυκλοφορία εντός της πλατείας των Πάνω Αρόδων ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να απαντήσει αναφέροντας πως δεν θυμάται. Την ίδια τοποθέτηση έκανε ερωτηθείς και για το συγκεκριμένο σημείο όπου ήταν το φρεάτιο. Ερωτηθείς εάν θυμάσαι κατά πόσο στις 14.8.2004 κυκλοφορούσε κόσμος στην πλατεία των πάνω Αρόδων, απάντησε, πως λόγω των αδειών του Αυγούστου πολύς κόσμος επισκέπτεται στο χωριό και κυκλοφορά συνήθως στην πλατεία. Επίσης, ερωτηθείς εάν στις 14.8.2004 υπήρχε οτιδήποτε που να δεικνύει και να φανερώσει στους περαστικούς εκεί στις Πάνω Αρόδες ότι εκτελούνταν ακόμα έργα, ανάφερε ότι υπήρχαν υλικά και φαινόταν ότι εκτελούντο έργα. Ο Μ.Ε.8 κατέθεσε ότι το φρεάτιο τώρα είναι καλυμμένο με κυρίζι, μεταλλικό κάλυμμα το οποίο η εναγόμενη εταιρεία τοποθέτησε. Ο Μ.Ε.8 κρίνω ότι ήταν ειλικρινής και ότι είπε την αλήθεια στο δικαστήριο για ότι ο χρόνος του επέτρεπε να θυμάται. Τούτο όμως το οποίο είναι άξιο απορίας, είναι το ότι, ενώ ο Μ.Ε.8 ήταν σε θέση να γνωρίζει, μετά από την πληροφόρηση που έλαβε, το ατύχημα του ενάγοντα και ενώ λάμβανε μέρος σε διάφορες συναντήσεις με τα εμπλεκόμενα μέρη γιατί δεν πληροφόρησε τους συντελεστές του έργου. Ο Μ.Ε.8, σύμφωνα με τα πρακτικά συνάντησης εργοταξίου (Τεκμήριο 21) ήταν παρών στην συνάντηση με τους συντελεστές του έργου που έγινε στο εργοτάξιο στις 9.9.
7. Ο Μ.Ε.9 επρόκειτο για ανεξάρτητο μάρτυρα, ο οποίος είναι γιατρός στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου και του οποίου την μαρτυρία αποδέχομαι Ο Μ.Ε.9 κατά την κυρίως εξέταση του, αναγνώρισε και υιοθέτησε το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 2, το οποίο ανάφερε ότι το σύνταξε ο ίδιος αφού συμβουλεύτηκε τον προσωπικό φάκελο του ενάγοντα. Ο μάρτυρας αυτός κρίνεται αξιόπιστος και αποδέχομαι την μαρτυρία του. Η υπεράσπιση δεν αμφισβήτησε κατά το στάδιο της αντεξέτασης του υπό αναφορά μάρτυρα, τους τραυματισμούς του ενάγοντα που διαπιστώθηκαν και καταγράφηκαν στο Τεκμήριο
8. Όταν ο Μ.Ε. 9, κλήθηκε από τον συνήγορο των εναγομένων, να περιγράψει την σοβαρότητα του τραύματος του ενάγοντα έδωσε τον χαρακτηρισμό μέτριος προς σοβαρό. Σε ότι αφορά την τοποθέτηση του μάρτυρα στην υποβολή ότι ο ενάγων έχει πλήρως αποθεραπευτεί ενόψει του ότι καθημερινά ανεβαίνει και καταβαίνει σκάλες 3 ορόφων, ο μάρτυρας απάντησε πως δεν είναι σε θέση να γνωρίζει αφού ο ίδιος δεν εξέτασε ξανά τον ενάγοντα μετά που εξήλθε του νοσοκομείου. Η πιο πάνω τοποθέτηση του μάρτυρα κρίνω ότι ήταν ορθή και με επαγγελματική υπό τις περιστάσεις αφού δεν ήταν σε θέση να γνώριζε οτιδήποτε για την μετέπειτα πορεία και εξέλιξη της υγείας του ενάγοντα και τούτο γιατί δεν τον παρακολούθησε ή τον εξέτασε ξανά και μετά που ο ενάγοντας εξήλθε του Νοσοκομείου. Σύγκλιση τελικά απόψεων είχαν οι δύο ορθοπεδικοί γιατροί (Μ.Ε9 και Μ.Ε10) ως προς το είδος των τραυματισμών του ενάγοντα και το μέγεθος της σοβαρότητας τους, τον οποίο και οι δύο χαρακτήρισαν μέτριο προς σοβαρό παρά το ότι αρχικά ο Μ.Ε10 στο Τεκμήριο 22 αναφέρεται σε σοβαρότατο τραυματισμό. Αποδέχομαι στην μαρτυρία του Μ.Ε.10, γιατρού Αντωνιάδη σε σχέση με την μετέπειτα παρακολούθηση και θεραπεία του ενάγοντα για περίοδο 6 μηνών μετά τον τραυματισμό του και ότι αυτός ήταν ο γιατρός που τον παρακολουθούσε. Η φύση των τραυμάτων του ενάγοντα, όπως αυτή περιγράφηκε και από τον Μ.Ε.9 θεωρώ ότι επέβαλε την ιατρική παρακολούθηση και μετά που ο ενάγων εξήλθε του νοσοκομείου και τούτο γιατί επρόκειτο για κάταγμα και δεν ήταν κάτι επιπόλαιο. Σε ότι αφορά το συμπέρασμα που ο Μ.Ε.10 διατυπώνει στο Τεκμήριο 22, ότι δηλαδή η περίπτωση του ενάγοντα θα καταλήξει σε ολική αθροπλαστική του γόνατος, γεγονός που το υποστήριξε και ενόρκως καταθέτοντας , κρίνω ότι είναι αυθαίρετη υπό τις περιστάσεις και τούτο γιατί ο Μ.Ε.10 στην αντεξέταση του ερωτηθείς σχετικά είπε ότι τον ενάγοντα τον εξέτασε τελευταία φορά την 1/2/2005 ήτοι 9 χρόνια μετά που αυτός έδιδε μαρτυρία. Επίσης ερωτηθείς εάν γνωρίζει τον λόγο που δεν έχει κάνει την επέμβαση μέχρι σήμερα ο Μ.Ε.10 απάντησε «Ο λόγος που δεν την έκανε δεν είχε ιδιαίτερο πρόβλημα ασπούμε για να την κάνει στο παρών στάδιο, για να γίνει ολική αθροπλαστική». Συνεπώς, στην βάση αυτής της μαρτυρίας, δεν μπορεί να αποδειχτεί και δεν έχει αποδειχτεί η αναγκαιότητα της επικαλούμενης επέμβασης. Επίσης, η μαρτυρία του Μ.Ε10 ως προς τα δημιουργία καταλοίπων ήταν γενική αόριστη και χωρίς τεκμηρίωση έχοντας κατά νου το γεγονός ότι δεν υπέβαλε τον ενάγοντα σε νέα πρόσφατη ιατρική εξέταση και δεν μπορώ να αποδεχτώ την άποψη μου για δημιουργία κατάλοιπων στο απώτερο μέλλον νοούμενου ότι παρήλθαν 10 χρόνια σχεδόν από την τελευταία εξέταση που τον υπέβαλε. Ο Μ.Ε.12 ήταν συνεργάτης με το Αρχιτεκτονικό γραφείο Ιωακείμ και Λοιζά το οποίο εκπόνησε τα σχέδια της ανάπλασης της πλατείας. Ο Μ.Ε.12 μαζί με τον Μ.Ε.13 ήταν οι επιβλέποντες αρχιτέκτονες του έργου. Οι Μ.Ε. 12 και 13 μου έκαναν πολύ καλή εντύπωση και αποδέχομαι την μαρτυρία τους. Κατάθεσαν με φυσικότητα και με αυθόρμητο τρόπο και επιβεβαίωσαν με την μαρτυρία τους το ότι, κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, ο συγκεκριμένος χώρος και σημείο που ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι κατέπεσε εντός φρεατίου ήταν μέρος του εργοταξίου, επίσης, ότι οι εναγόμενοι ήταν αυτοί που είχαν την ευθύνη κατασκευής των φρεατίων στο έργο. Μέσα από τις διάφορες φωτογραφίες που τους υποδείχτηκαν καθόρισαν με την μαρτυρία τους, τους χώρους γενικότερα όπου διεξάγοντο τα έργα κατά τον ουσιώδη χρόνο, από την εναγόμενη εταιρεία. Ο Μ.Ε.13 στην αντεξέταση του ερωτηθείς σχετικά ανάφερε ότι στο συγκεκριμένο έργο υπήρχε ταμπέλα και ότι κάποιος που ήθελε να διαπιστώσει ποιος ήταν ο εργολάβος του έργου θα μπορούσε να το δει αφού αυτός είναι και ο λόγος που τοποθετούνται οι ταμπέλες. Αναφορικά με τα μέτρα ασφαλείας στο συγκεκριμένο εργοτάξιο, τις οδηγίες και τις συστάσεις που δόθηκαν από τους Αρχιτέκτονες, ο μάρτυρας ερωτήθηκε σχετικά από τον συνήγορο των εναγομένων στο στάδιο της αντεξέτασης του. Η μαρτυρία του επί του συγκεκριμένου θέματος παρουσιάζει γενικότητα σε βαθμό που δεν μπορεί να διαπιστωθούν ποια ήταν τα ακριβή μέτρα ασφαλείας που είχαν ληφθεί ώστε να εμποδίζεται και να αποφεύγεται η χρήση από το κοινό του χώρου που εκτελούντο έργα και εργασίες στα πλαίσια της ανάπλασης του χώρου. Επί του συγκεκριμένου θέματος παραθέτω τα ακόλουθα μέσα από την μαρτυρία του: «Μέσα στα καθήκοντα του Αρχιτεκτονικού Γραφείου συμφωνείται ότι είναι οι οδηγίες προς τους εργολάβους για όλα τα θέματα ασφαλείας; - Μάλιστα Εσείς δίδεται οδηγίες για θέματα ασφαλείας και έχετε εξουσία να επιβάλλεται κυρώσεις; - Βεβαία. Διαπιστώσατε στο εργοτάξιο να δόθηκαν οδηγίες και να μην υλοποιηθούν; - Δίδονται οδηγίες και ακολουθεί σύσταση. Στην Κύπρο συνήθως οι οικοδομικές εργασίες αναστέλλονται την περίοδο του Αυγούστου, την πρώτη βδομάδα του Αυγούστου, κατά το στάδιο που το εργοτάξιο αναμένεται να κλείσει και να μείνει κλειστό για 1, 2, 3 βδομάδες, οι επιβλέποντες μηχανικοί δίδουν οδηγίες στον εκάστοτε εργολάβο να λάβει μέτρα όταν το εργοτάξιο είναι κλειστό; - Ξεκάθαρα και ειδικά σε αυτή την περίπτωση επειδή υπάρχει εκκλησία, η εκκλησία δεν μένει κλειστή λειτουργά και ένα μέρος ήταν περιφραγμένο με κορδέλα για να κυκλοφορά ο κόσμος. Πριν κλείσει το εργοτάξιο εμείς είχαμε επιθεωρήσει το εργοτάξιο και αν θυμάμαι ήταν η πρώτη βδομάδα 4,5, ή 6 Αυγούστου. Άρα συμφωνείται μαζί μου ότι το συγκεκριμένο εργοτάξιο στο στάδιο που έκλεισε έτυχε του γραφείου σας επίβλεψης σε σχέση με θέματα ασφάλειας; - Ναι. Διαπιστώσατε οτιδήποτε που να δημιουργούσε κίνδυνο σε πεζό; - Γυρίσαμε το εργοτάξιο και διαπιστώσαμε ότι σε συγκεκριμένα σημεία χρειαζόταν περισσότερο σηματοδότηση και αυτή η σηματοδότηση έγινε. Η ταμπέλα ήταν εκεί που σημαίνει ήταν εργοτάξιο, έκλεισε το εργοτάξιο και φύγαμε. Επιστρέψαμε και η πρώτη συνάντηση έγινε τον Σεπτέμβρη, δεν αναφέρθηκε οτιδήποτε». Ο Μ.Υ.1, διευθυντής της εναγόμενης , δεν γνώριζε οτιδήποτε για τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης αυτής αφού ουδέποτε η εναγόμενη εταιρεία της οποίας είναι ο διευθυντής, πληροφορήθηκε σχετικά με το ατύχημα του ενάγοντα στον χώρο που η εναγόμενη εταιρεία κατά τον ουσιώδη χρόνο εκτελούσε έργα. Αποδέχομαι την μαρτυρία του επί αυτού του ζητήματος καθότι τούτο είναι και κοινά αποδεκτό γεγονός. Επίσης, αποδέχομαι ότι η εναγόμενη πρώτη φορά έλαβε γνώση των ισχυρισμών του ενάγοντα με την επίδοση της αγωγής αυτής. Επίσης αποδέχομαι το μέρος της μαρτυρίας του Μ.Υ.1 που αφορά την κατασκευή και τοποθέτηση ταμπέλας στο μέρος που εκτελούντο τα έργα, στην οποία αναγράφονταν τα στοιχεία των συντελεστών του έργου, αυτό βρίσκεται σε συνάφεια με την μαρτυρία του Μ.Ε.
9. Η μαρτυρία του Μ.Υ.1 αναφορικά με τα μέτρα ασφαλείας επίσης παρουσιάζει γενικότητα σε βαθμό που δεν μπορεί να διαπιστωθούν ποια ήταν τα ακριβή μέτρα ασφαλείας που είχαν ληφθεί ώστε να εμποδίζεται και να αποφεύγεται η χρήση από το κοινό του χώρου που εκτελούντο έργα και εργασίες στα πλαίσια της ανάπλασης του χώρου. Ο Μ.Υ.1 αναφέρθηκε σε περίφραξη του χώρου όταν έκλεισε το εργοτάξιο και διακόπηκαν οι εργασίες λόγω των θερινών διακοπών, κατά τρόπο που να μην υπήρχε πρόβλημα ασφάλειας για οιονδήποτε χρησιμοποιούσε την περιοχή και επίσης επικαλέστηκε στις ενέργειες και υποδείξεις του Μ.Ε.13, ο οποίος ανάφερε, ότι παρευρέθηκε στο μέρος και έδωσε τις σχετικές οδηγίες για τη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων ασφαλείας και επέβλεψε προσωπικά την υλοποίηση τους. Ο Μ.Υ1, όπως διαφάνηκε επίσης και παραδέχτηκε, δεν είχε προσωπική γνώση και αντίληψη των οιονδήποτε μέτρων αλλά ενημερώθηκε από τον επιστάτη και ρώτησε και τον Μ.Ε13 αν ήταν ικανοποιημένος από τα μέτρα που λήφθηκαν και έλαβε από αυτόν καταφατική απάντηση. Επίσης, στην αντεξέταση του ερωτηθείς εάν επισκέφθηκε τον χώρο κατά τον χρόνο που ήταν κλειστό το εργοτάξιο και εάν διόρισε προσωπικό να ελέγχει το εργοτάξιο κατά την περίοδο που αυτό ήταν κλειστό ο μάρτυρας απάντησε και στις δύο ερωτήσεις όχι. Η επιμονή του Μ.Υ.1 στο στάδιο της αντεξέτασης του, στο ότι λήφθηκαν όλα τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας στον χώρο, ήταν το συμπέρασμα του μέσα από αυτά που του λέχθηκαν από τον Αρχιτέκτονα Μ.Ε.13 χωρίς όμως να έχει οποιαδήποτε προσωπική γνώση όπως και πιο πάνω αναφέρω. ΕΥΡΗΜΑΤΑ: Με βάση την μαρτυρία που έχω αποδεχτεί ως αξιόπιστη και με βάση τα έγγραφα που έχουν κατατεθεί ενώπιον μου ως Τεκμήρια, τα πιο κάτω αποτελούν τα ευρήματα του δικαστηρίου και τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης αυτής. Ο ενάγων στις 14.8.2014 περί η ώρα 18:00 επισκέφθηκε το χωριό Πάνω Αρόδες από το οποίο κατάγεται και μετάφερε με το όχημα του την μητέρα του για να παρακολουθήσει την Λειτουργία στην εκκλησία του Άγιου Καλανδύονα που βρίσκεται την κεντρική πλατεία της κοινότητας του χωρίου. Ο ενάγων, αφού άφησε την μητέρα του έξω από το παλιό καφενείο του χωρίου για να μεταβεί με τα πόδια στην εκκλησία της πλατείας, στάθμευσε το όχημα του στην αυλή του παλιού καφενείου του χωρίου όπου εκεί βρήκε κάποιους συγχωριανούς του με τους οποίους αφού συνομίλησε του πρότειναν να πάνε να πιούν καφέ. Αφού περπάτησε μαζί με τους συγχωριανούς του και εισήλθε στον περίβολο της εκκλησίας κάθισαν για καφέ στο καφενείο του χωριού το οποίο βρίσκεται στον περίβολο της εκκλησίας. Όταν τέλειωσε η Λειτουργία, η μητέρα του ενάγοντα τον συνάντησε στο καφενείο και αφού του ανέφερε ότι θα πήγαινε στο πατρογονικό της σπίτι αποχώρησε από το μέρος. Περί ώρα 22:30 ο ενάγων ξεκίνησε για να φύγει από το καφενείο με σκοπό να πάει να πάρει το όχημα του από το σημείο που το είχε σταθμεύσει. Ο ενάγοντας στο στάδιο της αποχώρησης του δεν χρησιμοποίησε την ίδια διαδρομή που είχε κάνει αρχικά όταν δηλαδή εισήλθε στην πλατεία για να πάει στο καφενείο με τους συγχωριανούς του, αλλά επέλεξε πιο σύντομη διαδρομή, την διαδρομή που σημειώνεται με τόξα στις φωτογραφίες Τεκμήριο 19 Γ και 19 Δ και εισήλθε στον διάδρομο που φαίνεται στις ίδιες πιο πάνω φωτογραφίες και που είναι ο διάδρομος που φαίνεται και στις φωτογραφίες Τεκμήρια 19 Β, 19 Δ, 20 Η, 23 Α και 23 Β Ο ενάγων αφού κατέληξε στον πιο πάνω διάδρομο και ενώ περπατούσε με σκοπό να εξέλθει του χώρου της πλατείας, κατέπεσε σε φρεάτιο το οποίο βρισκόταν ανοικτό και ακάλυπτο στον εν λόγω διάδρομο. Συγκεκριμένα, το αριστερό πόδι του ενάγοντα έπεσε εντός του φρεατίου που φαίνεται και σημειώνεται με κόκκινο χρώμα στο Τεκμήριο 18 και στις φωτογραφίες Τεκμήρια 23 Α μέχρι 23 Η. Η άνω επιφάνεια του φρεατίου είχε διαστάσεις 60Χ60, ενώ σε ότι αφορά το βάθος του, το οποίο φαίνεται να μην ήταν μεγάλο, δεν διευκρινίστηκε Το γεγονός ότι ο ενάγων κατέπεσε στο συγκεκριμένο φρεάτιο, επιβεβαιώνεται (όπως και πιο πάνω αναφέρω) και από την αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Ε 2 Χαράλαμπου Ευσταθίου, ο οποίος πρόσεξε την ίδια ημέρα ότι το υπό αναφορά φρεάτιο ήταν ανοικτό και ακάλυπτο και το βράδυ αφού άκουσε φωνές, ενώ βρισκόταν στο καφενείο του χωρίου και αφού προσέτρεξε στο σημείο, είδε τον ενάγοντα να βρίσκεται εντός του φρεατίου και πρόσωπα να προσπαθούν να τον βοηθήσουν. Το ίδιο πιο πάνω γεγονός, ότι δηλαδή ο ενάγοντας κατέπεσε στο φρεάτιο που περιγράφεται πιο πάνω, επιβεβαιώνεται επίσης και από την αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Ε 7 Στέφανου Αναστασίου, ο οποίος ήταν και ο πρώτος που βρήκε τον ενάγοντα στο φρεάτιο και αφού μαζί με άλλα πρόσωπα τον βοήθησαν να βγει από αυτό παρέμεινε στο μέρος μέχρι που τον παρέλαβε το ασθενοφόρο. Ο Μ.Ε. 7, αναγνώρισε στο Τεκμήριο 19 Β τον διάδρομο και υπέδειξε το σημείο το οποίο βρισκόταν το φρεάτιο που κατέπεσε ο ενάγοντα επίσης και στο Τεκμήριο 20 Ζ υπέδειξε το σπίτι του όπου εκείνο το βράδυ ενώ καθόταν στην βεράντα στο μπροστινό της μέρος, άκουσε φωνές, θόρυβο και αναστεναγμούς και αφού εισήλθε στον διάδρομο βρήκε τον ενάγοντα μέσα στο φρεάτιο. Το γεγονός ότι ο χώρος που βρισκόταν το ανοικτό φρεάτιο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιείτο από το κοινό κατά τον ουσιώδη χρόνο, επιβεβαιώνεται από την μαρτυρία του Μ.Ε.
10. Ο Μ.Ε. 2 ανάφερε ότι ο ίδιος την ίδια ημέρα με το επίδικο συμβάν πέρασε από το σημείο ενωρίτερα όπου και πρόσεξε ότι ο φρεάτιο ήταν ανοικτό και ακάλυπτο και προς τούτο ενημέρωσε τον κοινοτάρχη του χωριού «όταν πήγα στο καφενείο πέρασα από το διάδρομο τον συγκεκριμένο και εκεί φαινόταν ότι είχε εργοτάξιο, φαίνονταν πέτρες αυτές που βάζουν στο εργοτάξιο οι οποίες ήταν σε στοίβες και είχε και ένα φρεάτιο μεγάλο το οποίο δυστυχώς δεν υπήρχε κάτι που να οδηγήσει κάποιον να πει ότι έχει φρεάτιο εκεί. Και προχώρησα και πήγα προς το καφενείο». Είναι η θέση της υπεράσπισης σε σχέση με το συγκεκριμένο σημείο όπου υπήρχε το φρεάτιο που κατέπεσε ο ενάγοντας στις 14.8.2004, ότι δεν εκτελούντο κατά τον ουσιώδη χρόνο έργα από την εναγόμενη εταιρεία και ήταν εκτός του χώρου που είχε ανατεθεί στην εναγόμενη εταιρεία η εκτέλεση έργων σχετικών με την ανάπλαση της πλατείας. Τούτη η θέση υποβλήθηκε στους Μ.Ε2, Μ.Ε. 7 και στον ενάγοντα κατά την διάρκεια της αντεξέταση τους. Το γεγονός ότι το σημείο που βρισκόταν το φρεάτιο στο οποίο κατέπεσε ο ενάγων, ήταν μέρος του χώρου που εκτελούντο έργα από την εναγόμενη εταιρεία επιβεβαιώνεται από την μαρτυρία των Μ.Ε.12 και 13, Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Δημήτρη Λουκαίδη και Ανδρέα Λοιζά. Ο Μ.Ε.12, ο οποίος ήταν συνεργάτης με το Αρχιτεκτονικό γραφείο Ιωακείμ και Λοιζά και μαζί επέβλεπαν το έργο, ανάφερε ότι αυτά που φαίνονται στην φωτογραφία Τεκμήριο 20 Η και 19 Β (που είναι ο διάδρομος στον οποίο στις 14.8.2004 βρισκόταν ανοικτό και ακάλυπτο φρεάτιο, σύμφωνα με το πιο πάνω εύρημα του δικαστηρίου) άνηκαν στην πρώτη φάση της ανάπλασης της πλατείας της εκκλησίας και ότι την εκτέλεση των έργων της πρώτης φάσης είχε αναλάβει η εναγόμενη εταιρεία, επίσης ο Μ.Ε.12, συμφώνησε ότι το φρεάτιο που φαίνεται στην φωτογραφία Τεκμήριο 23 Α ήταν ανάμεσα σε αυτά που η εναγόμενη εταιρεία κατασκεύασε στα πλαίσια της πρώτης φάσης. Επίσης, ο Μ.Ε.13, βλέποντας τις Φωτογραφίες Τεκμήρια 20 Η, 19 Β, 23 Α και 23 Δ , ανάφερε ότι αυτά τα οποία απεικονίζονται ανήκαν και ήταν μέρος τους έργου και της πρώτης φάσης της ανάπλασης, επίσης ερωτηθείς σχετικά, ανάφερε ότι ο εργολάβος του έργου ανάλαβε να κατασκευάσει και φρεάτια. Τόσο ο Μ.Ε.12 όσο και ο Μ.Ε.13, αναγνώρισαν το Τεκμήριο 7 το οποίο πιστοποιεί ότι η προσωρινή παραλαβή του έργου έγινε στις 8.11.2004 και συνεπώς προκύπτει ότι ο ουσιώδης χρόνος για την παρούσα αγωγή εμπίπτει εντός του χρόνου που η εναγόμενη εταιρεία είχε στην κατοχή της εργοτάξιο στον χώρο και συνέχιζε τις εργασίες της ανάπλασης. Συνεπώς εύρημα του δικαστηρίου ότι η κατασκευή και την ευθύνη κατασκευής του συγκεκριμένου φρεατίου, που ο ενάγων κατάπεσε στις 14.8.20104, είχε η εναγόμενη εταιρεία και ότι χώρος στον οποίο το φρεάτιο βρισκόταν ήταν χώρος που αποτελούσε μέρος του εργοταξίου. Το γεγονός ότι ο ενάγων, μεταφέρθηκε από το μέρος με ασθενοφόρο στις 14.8.2004 επιβεβαιώνεται από την μαρτυρία του Μ.Ε7, ο οποίος παράμεινε στο σημείο μέχρι που παρέλαβε τον ενάγοντα το ασθενοφόρο, επίσης το ότι ο ενάγοντας τραυματίστηκε από την πτώση του στο φρεάτιο επιβεβαιώνεται από την μαρτυρία του γιατρού του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου (Μ.Ε.9) ο οποίος τον εξέτασε στις 15.8.
11. Έχοντας υπόψη μου το σύνολο των γεγονότων και την μαρτυρία που έκρινα ως αξιόπιστη, η διαφορά που παρατηρείται σε σχέση με την ημερομηνία που φέρει το ιατρικό πιστοποιητικό - 15.8.2004 (Τεκμήριο 2) και σχετίζεται με την εξέταση του ενάγοντα με την ημερομηνία του ατυχήματος - 14.8.2004, δεν μπορεί παρά να οφείλεται στο το ατύχημα επισυνέβη μεταξύ της 22:30 - 23:00 στις 14.8.2004 και ότι χρειάστηκε κάποιος λογικός χρόνος ώστε το ασθενοφόρο να μεταβεί από την Πόλη Χρυσοχούς στο χωρίο Πάνω Αρόδες να παραλάβει και να μεταφέρει τον ενάγοντα στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Ο ενάγοντας συνεπεία της πτώσης του στο φρεάτιο υπέστη τους τραυματισμούς που περιγράφονται στο Τεκμήριο 2 και συγκεκριμένα κάταγμα άνω τριμημορίου της αριστερής κνήμης με νιγμώδες τραύμα στην πρόσθια επιφάνειας της κνήμης. Ο ενάγοντας έτυχε της θεραπείας που επίσης περιγράφεται στο Τεκμήριο 2 και νοσηλεύτηκε στο ορθοπεδικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου έως 21.8.2004 όπου και του χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια έως 30.9.
12. Ο ενάγων μετά την έξοδο του από το Γενικό Νοσοκομείο Πάφου την ίδια ημέρα επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό γιατρό Α. Αντωνιάδη (Μ.10) για περαιτέρω ιατρική παρακολούθηση και θεραπεία. Ο ενάγων έλαβε την θεραπεία που περιγράφεται στο Τεκμήριο 22 και του δόθηκαν οδηγίες και συστάσεις για φυσιοθεραπεία και βάδιση με βαστηρίες μασχάλης. Ο Μ.Ε10 επαναξέτασε τον ενάγοντα την 1.2.2005 και για τελευταία φορά όπου και παρατηρήθηκε ατροφία τετρακέφαλου συγκριτικά με το αντίστοιχο άκρο γύρω στα 15 εκ, περιορισμός της κάμψης γύρω στις 20 μοίρες και βλαισότητα γύρω στις 10 μοίρες. Ο Μ.Ε.10 συνέστησε στον ενάγοντα την συνέχιση της κινησιοθεραπείας και σταδιακή φόρτιση του σκέλους. Επίσης δόθηκαν οδηγίες από τον Μ.Ε10 στον ενάγοντα όπως προσέρχεται στο ιατρείο του ανά εξάμηνο για ακτινολογικό έλεγχο. Ο ενάγοντας απείχε από την εργασία του για περίοδο 5,5 μηνών μετά το ατύχημα. ΕΥΘΥΝΗ - ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Τα στοιχεία που συνθέτουν το αστικό αδίκημα της αμέλειας τέθηκαν στην υπόθεση Στρατμαρκο Λτδ ν. Μιχαήλ

(1989)1 C.L.R. 453, όπου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Στο σημείο αυτό επιβάλλεται μια διευκρίνιση των στοιχείων που συνθέτουν το αστικό αδίκημα της αμέλειας. Αμέλεια είναι, κατά το άρθρο 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων,............ ..............,παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον τούτο περιλαμβάνει την επιμέλεια που υποθετικά καταβάλει ο μέσος λογικός άνθρωπος κάτω από τις ίδιες αντικειμενικές συνθήκες και περιστάσεις που ενεργούσε ο εναγόμενος. Βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας είναι, καταρχήν, η έλλειψη της προσήκουσας προσοχής την οποία ο δράστης όφειλε και μπορούσε στις δοσμένες περιστάσεις να καταβάλει για να μην προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του. Η έννοια του καθήκοντος επιμέλειας ολοκληρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας πρόβλεψης ότι, δηλαδή η ενεργούμενη παρά το καθήκον επιμέλειας πράξη μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα.» Σε αυτού του είδους υποθέσεις, η υποχρέωση των κατασκευαστών εξαντλείται στην λήψη όλων εκείνων των αναγκαίων, απαραίτητων και ενδεικνυόμενων υπό τις περιστάσεις, μέτρων, ανάλογα δηλαδή και σε σχέση πάντα με το υπό κατασκευή έργο αλλά και του σημείου που αυτό εκτελείται και των συνθηκών που επικρατούν στο μέρος, τα οποία να παρέχουν την μέγιστη ασφάλεια για όσους χρησιμοποιούν πεζοί και με άλλα μεταφορικά μέσα τα σημεία εκείνα, δίδοντας τις κατάλληλες προειδοποίησες έγκαιρα και επαρκώς αλλά και μέτρων τα οποία θα παρέχουν ασφάλεια ως προς το αποτέλεσμα όπως για παράδειγμα τοποθέτηση πινακίδων, ενδείξεων και σημάνσεων σε σχέση με τον κίνδυνο τα οποία εκ της φύσης τους να μην μπορούν να μετακινηθούν από διάφορους παράγοντες. Τυχόν παράλειψη των κατασκευαστών, να λάβουν τα ευχερή μέτρα για την προστασία προσώπων που χρησιμοποιούσαν το δρόμο, μπορεί εύλογα να χαρακτηριστεί ως αδιαφορία, για την ασφάλεια του κοινού (βλ. Θεράπων Μιχαήλ ν. Ιωάννου & Παρασκευαίδης κα.

(1998)1 ΑΑΔ 1494. Στην υπόθεση CYPARKO LTD v. Γιώργου Ζένιου

(2000)1 ΑΑΔ 521, το όχημα του εφεσίβλητου συγκρούστηκε με άλλο όχημα σε σημείο του δρόμου που ένωνε διαγώνια παλαιό με νέο υπό κατασκευή δρόμο. Η κατασκευαστική εταιρεία κρίθηκε αποκλειστικά υπεύθυνη για την πρόσκληση του δυστυχήματος, λόγω της παράλειψης της να τοποθετήσει τα κατάλληλα προειδοποιητικά σήματα για έγκαιρη προειδοποίηση ότι στον δρόμο υπήρχε αμφίδρομη εκτροπή, γεγονός το οποίο κρίθηκε ότι αποτέλεσε γενεσιουργό αιτία πρόκλησης του ατυχήματος. Στην υπόθεση Αδελφοί Ιακώβου (Κατασκευαί) Λτδ ν. Κυριάκου Λάμπρου

(1998)1 (Δ) ΑΑΔ 2250, μοτοσικλετιστής τραυματίστηκε κατά την διάρκεια της νύχτας, όταν ο μπροστινός τροχός της μοτοσικλέτας του έπεσε σε ανοιχτό αυλάκι πλάτους 2 π. και βάθους 6 ιντζών και ανατράπηκε. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε αποκλειστικά υπεύθυνους τους εναγόμενους, εργολάβοι αποχετευτικών έργων που έσκαψαν και άφησαν το αυλάκι ανοιχτό χωρίς οποιοδήποτε σήμα ως προς την ύπαρξη του. Σύμφωνα με τον συνήγορο των εφεσειώντων, ο εφεσίβλητος όφειλε να οδηγεί την μοτοσικλέτα του με τέτοια ταχύτητα ώστε να αντιμετωπίσει πιθανό κίνδυνο που θα βρισκόταν στον δρόμο του, λαμβάνοντας υπόψη την ορατότητα που του επέτρεπε ο φωτισμός της. Αναφορικά με το πιο πάνω σημείο λέχθηκαν τα εξής: «Η αρχή που θέτει ο συνήγορος είναι γενικά ορθή αλλά λειτουργεί ανάλογα με τις περιστάσεις σε κάθε υπόθεση. Εδώ, ο εφεσίβλητος δεν βρέθηκε μπροστά σε κάποιο αντικείμενο στην επίπεδη επιφάνεια του δρόμου, που αναμενόταν να φανεί στο φως της μοτοσικλέτας. Ο δρόμος ήταν σκαμμένος και το άνοιγμα ανοιχτό. Τα χώματα και τα σκύρα σε αυτό είχαν μετακινηθεί, προφανώς από διερχόμενα οχήματα. Έχουμε λοιπόν τη γνώμη πως η κρίση του πρωτόδικου Δικαστηρίου και σ΄αυτό το ζήτημα είναι ορθή». Στην υπόθεση CYBARCO LIMITED v. Μαρίας Βρυωνίιδου

(2001)1 (Β) ΑΑΔ 1187, εφεσίβλητη εισήλθε με το όχημα της σε τμήμα δρόμου υπό κατασκευή, με αποτέλεσμα να απωλέσει τον έλεγχο του να χτυπήσει στο διαχωριστικό κιγκλίδωμα και να ανατραπεί. Το πρωτόδικο δικαστήριο απόδωσε ποσοστό ευθύνης 70% στους εναγόμενους και 30% στην οδηγό του οχήματος, ποσοστό το οποίο το εφετείο αύξησε σε 50% και μείωσε αναλόγως αυτό των εναγομένων. Η εφεσίβλητη οδηγούσε το όχημα της στο δρόμο Λάρνακας - Κοφίνου, πλησιάζοντας τμήμα του δρόμου το οποίο ήταν υπό κατασκευή και όταν είδε την δεύτερη προειδοποιητική πινακίδα με τόξα ρύθμισης πορείας ελάττωσε ταχύτητα. Όταν αντελήφθηκε ότι μπροστά της ο δρόμος σε ευθεία κατεύθυνση ήταν ανοιχτός με πλαστικούς κώνους να είναι μαζεμένοι αριστερά και δεξιά, αφήνοντας ελεύθερη πρόσβαση στο σημείο όπου άρχιζε η ασυμπλήρωτη προέκταση του αυτοκινητόδρομου, η εφεσίβλητη εισήλθε στο ασυμπλήρωτο τμήμα του δρόμου πιστεύοντας ότι ήταν ανοιχτό στην κυκλοφορία με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του αυτοκινήτου το οποίο χτύπησε στο τσιμεντένιο διαχωριστικό και ανατράπηκε. Το πρωτόδικο δικαστήριο έκρινε ότι τα μέτρα που έλαβαν οι εναγόμενοι για να προειδοποιούνται και να εμποδίζονται οι οδηγοί από του να εισέρχονται στο υπό κατασκευή τμήμα του δρόμου ήσαν ανεπαρκή. Το Εφετείο έκρινε πως η εφεσίβλητη ήταν υπεύθυνη μεγαλύτερη ευθύνης απ΄εκείνη που της καταλόγισε το Πρωτόδικο Δικαστήριο γιατί ενώ γνώριζε την περιοχή και ότι ο δρόμος ήταν υπό κατασκευή, παρά το ότι υπήρχε βέλος για παράκαμψη και ακόμα υπήρχαν και οι κώνοι στον δρόμο, έστω και αν δεν απέκοπταν το υπό κατασκευή τμήμα, εντούτοις αυτή οδήγησε στο μέρος αυτό του δρόμου και με τέτοια ταχύτητα που προφανώς η ανωμαλία στο επίπεδο του υπό κατασκευή δρόμου να προκαλέσει σε αυτή απώλεια του έλεγχου του οχήματος, με αποτέλεσμα να ανατραπεί. Σε ότι αφορούσε την ευθύνη των εφεσειόντων - εναγομένων αναφέρθηκαν τα εξής: «Παρατηρούμε πως ενώ υπήρχαν πολλές πινακίδες, απ΄ αυτές μόνο εκείνη με το βέλος για παράκαμψη ήταν άμεσα σχετική με την απαγόρευση εισόδου στον υπό κατασκευή δρόμο. Όσον αφορά αποκοπή δρόμου και παρεμπόδιση εισόδου σ΄αυτόν, ήταν κατά την γνώμη μας ανεπαρκή τα μέτρα που λήφθηκαν από τους εφεσείοντες. Οι κώνοι που τοποθετήθηκαν ήταν αντικείμενα που μπορούσαν εύκολα να μετακινηθούν και ως εκ τούτου χρειαζόταν τακτική επιτήρηση για να βεβαιώνονται οι εφεσείοντες ότι βρίσκονταν στη θέση τους. Εν πάση περιπτώσει, τέτοια τακτική επιθεώρησης ίσως και πάλι να μην ήταν αρκετή αφού στο ενδιάμεσο θα μπορούσαν να είχαν και πάλι μετακινηθεί. Ουσιαστικά επί του σημείου αυτού η αμέλεια των εφεσειόντων - εναγομένων έγκειται στο ότι δεν επέλεξαν κάποιο τρόπο μόνιμης απόφραξης της εισόδου προς το υπό κατασκευή τμήμα του δρόμου, με αποτέλεσμα να υπάρχει η δυνατότητα και η πιθανότητα εισόδου στο μέρος εκείνο, που σίγουρα ήταν επικίνδυνο για την τροχαία». Στην υπόθεση Θεράπων Μιχαήλ (πιο πάνω) ο εφεσείων τραυματίστηκε σοβαρά, ως αποτέλεσμα της πτώσης του σε τσιμεντένιο φρεάτιο. Το δυστύχημα συνέβη σε βατό υπό κατασκευή δρόμο με εκτελεστές του έργου τους εφεσίβλητους 1, στους οποίους ανατέθηκε η εργολαβία από τους εφεσίβλητους 2. Σύμφωνα με τα ευρήματα του πρωτοδίκου Δικαστηρίου, η πρόσβαση στο νέο δρόμο από τους πεζούς ήταν ανεμπόδιστη και το κοινό ελεύθερα χρησιμοποιούσε το νέο δρόμο ως μέσο διάβασης, από τη μια πλευρά του δρόμου στην άλλη. Την ίδια χρήση του δρόμου έκαμε και ο εφεσείων με την οικογένειά του τη νύχτα του δυστυχήματος. Στάθμευσε το αυτοκίνητό του στον παλαιό δρόμο και ο ίδιος και η συνοδεία του διασταύρωσαν πεζοί το νέο δρόμο για να μεταβούν σε κέντρο διασκέδασης στην απέναντι πλευρά. Κατά την επιστροφή τους ακολούθησαν την ίδια πορεία προς το αυτοκίνητό τους. Είναι σ' εκείνο το στάδιο που ο εφεσείων, ενώ διασταύρωνε το νέο δρόμο, κατέπεσε στον ανοιχτό λάκκο και τραυματίστηκε σοβαρά. Η ύπαρξη του φρεατίου δεν ήταν ορατή ούτε υπήρχε οτιδήποτε που να τη σηματοδοτεί. Απουσίαζε ολοσχερώς οποιαδήποτε ένδειξη, φωτεινού ή άλλου σήματος, που να υποδείκνυε την παρουσία του ανορύγματος και τους κινδύνους που εγκυμονούσε για τους διαβάτες. Το ανοιχτό φρεάτιο προοιώνιζε κινδύνους για την ασφάλεια των πεζών, για την αποτροπή των οποίων δεν λήφθηκε κανένα προφυλακτικό μέτρο από τους εφεσίβλητους. Υπό το φως των διαπιστωθέντων γεγονότων, το Δικαστήριο έκρινε ότι και ο εφεσείων δεν ήταν άμοιρος ευθύνης για τον τραυματισμό του και τον έκρινε υπόλογο για συντρέχουσα αμέλεια. Οι λόγοι, για τους οποίους το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε τον εφεσείοντα υπόλογο για συντρέχουσα αμέλεια ήταν γιατί, "Εισερχόμενος ο ενάγοντας στο χώρο αυτό όφειλε να γνωρίζει ότι υπήρχαν κίνδυνοι από τους οποίους έπρεπε να προστατεύσει τον εαυτό του. Δεδομένου ότι υπήρχαν σωροί χωμάτων θα μπορούσε να αναμένει ότι υπήρχαν εκσκαφές και φρεάτια του είδους στο οποίο τελικώς έπεσε. Όφειλε εισερχόμενος σε αυτό το χώρο να ήταν προσεκτικότερος και να ελέγχει ότι κάθε κίνηση την οποία έκαμνε σε αυτό το χώρο ήταν ασφαλής. Ο ενάγοντας σε καμιά περίπτωση δεν αντιλήφθηκε ότι μπροστά του υπήρχε το φρεάτιο στο οποίο τελικώς έπεσε. Μπήκε από τον υφιστάμενο στον υπό κατασκευή δρόμο και συνέχισε να βαδίζει χωρίς ν' αλλάξει βηματισμό και χωρίς να σταματήσει για να ελέγξει το χώρο.» Το πρωτόδικο Δικαστήριο θεώρησε, όπως είναι πρόδηλο, την ύπαρξη ανοιχτού φρεατίου ως προβλεπτό κίνδυνο έναντι του οποίου ο εφεσείων είχε καθήκον να πάρει λογικές προφυλάξεις για την ασφάλειά του. Ο εφεσείων υπέβαλε ότι η ύπαρξη σωρών χωμάτων και το καταφανές των κατασκευαστικών έργων στο δρόμο, δεν καθιστούσε λογικά προβλεπτή την ύπαρξη ανοιχτού φρεατίου. Η πιο πάνω διαπίστωση του πρωτοδίκου Δικαστηρίου, ότι ο εφεσείων είχε συντρέχουσα αμέλεια για το δυστύχημα, κρίθηκε εσφαλμένη και παραμερίστηκε. Αναφορικά με το ζήτημα αυτό λέχθηκαν στα εξής: «Στην προκείμενη περίπτωση δεν καταδείχθηκε ότι η αμέλεια, την οποία επέδειξαν οι εφεσίβλητοι, ήταν κοινό φαινόμενο σε βαθμό που να καθίσταται καθήκον τρίτου να λαμβάνει προστατευτικά μέτρα έναντι τέτοιου κινδύνου. Η κάλυψη του φρεατίου αποτελούσε στοιχειώδες καθήκον των εφεσιβλήτων έναντι ατόμων, όπως και ο εφεσείων, που χρησιμοποιούσαν το δρόμο. Όπως υποδεικνύεται στην Πιριπίτσης ν. Δήμου Λευκωσίας

(1997)1(A) A.A.Δ. 385, τα μέλη του κοινού έχουν δικαίωμα διάβασης μέσω των δημοσίων οδών. Τόσον η κάλυψη ή η περίφραξη του φρεατίου όσο και η σηματοδότηση της ύπαρξής του, συνιστούσαν μέτρα τα οποία εύκολα μπορούσαν να ληφθούν. Η παράλειψη των εφεσιβλήτων, να πάρουν οποιαδήποτε από τα ευχερή αυτά μέτρα για την προστασία προσώπων που χρησιμοποιούσαν το δρόμο, μπορεί εύλογα να χαρακτηριστεί ως αδιαφορία, τόσον εκ μέρους των κατασκευαστών όσο και των υπηρεσιών της Δημοκρατίας για την ασφάλεια του κοινού. Διαφωνούμε με το πρωτόδικο Δικαστήριο ότι τα οδικά έργα καθιστούσαν εύλογα προβλεπτή την ύπαρξη ανοιχτού φρεατίου του βάθους και διαστάσεων του συγκεκριμένου φρεατίου στο οποίο κατέπεσε ο εφεσείων. Οι σωροί χώματος και οι ανασκαφές στις οποίες αναφέρεται το Δικαστήριο, δικαιολογούσαν την επίδειξη προσοχής εκ μέρους των διαβατών, προς αντιμετώπιση ανωμαλιών στο έδαφος από τις κατασκευαστικές εργασίες, όχι όμως μέριμνα έναντι του συγκεκριμένου κινδύνου, ο οποίος ήταν απρόβλεπτος· το δημιούργημα της αδιαφορίας των εφεσιβλήτων για την ασφάλεια των πεζών Το Δικαστήριο παρόλο που σημειώνει ότι ο δρόμος δεν φωτιζόταν, δεν συναρτά τη συντρέχουσα αμέλεια του εφεσείοντα με την αναγκαιότητα χρήσης οποιασδήποτε μορφής φωτισμού ως απαραίτητου βοηθήματος για τη διάβαση του δρόμου. Συσχετίζει τη συντρέχουσα αμέλεια με το προβλεπτό της ύπαρξης φρεατίου λόγω των κατασκευαστικών έργων. Τα κατασκευαστικά έργα εύλογα δικαιολογούσαν βάδισμα με προσοχή, προς αποφυγή ανωμαλιών στο έδαφος από τις κατασκευαστικές εργασίες. Δεν συμφωνούμε όμως ότι η ύπαρξη ανοιχτού φρεατίου του βάθους και διαστάσεων του συγκεκριμένου ανορύγματος, ήταν προβλεπτός κίνδυνος. Δικαιολογημένα θα μπορούσε κάθε μέλος του κοινού να θεωρεί ως δεδομένη την κάλυψη οποιουδήποτε ανοίγματος στο δρόμο από τους κατασκευαστές, και εν πάση περιπτώσει, προειδοποίηση για την ύπαρξή τους, αν δεν ήταν καλυμμένοι. Αυτό ήταν το στοιχειώδες καθήκον τόσο των κατασκευαστών όσο και των αρχών της Δημοκρατίας που επέβλεπαν την εργασία. Η εκπλήρωση αυτού του καθήκοντος ήταν τόσο ευχερής που δικαιολογημένα κάθε μέλος του κοινού θα μπορούσε να προσβλέπει στην εκπλήρωσή του από τους κατασκευαστές. Δεν μπορούσε ένας να αναμένει ότι οι εναγόμενοι θα επεδείκνυαν αμέλεια τέτοιας μορφής και έκτασης. Εφόσον ο κίνδυνος δεν ήταν προβλεπτός, δεν υπήρχε ούτε και αντίστοιχη υποχρέωση του διαβάτη για τη λήψη μέτρων για προστασία της ασφάλειάς του. Κατά συνέπεια, θα παραμερίσουμε το εύρημα βάσει του οποίου αποδόθηκε συντρέχουσα αμέλεια στον εφεσείοντα για τον τραυματισμό». Υπό τα περιστατικά της εξεταζόμενης υπόθεσης, η εναγόμενη εταιρεία ήταν επιφορτισμένη με το καθήκον μέριμνας και φροντίδας για όσους χρησιμοποιούσαν την πλατεία του χωριού κατά τον χρόνο που εντός αυτής και σε μέρος της εκτελούσε έργα. Αυτό το οποίο οδήγησε στην πτώση του ενάγοντα στο φρεάτιο ήταν πρωτίστως το γεγονός ότι το φρεάτιο ήταν ακάλυπτο και δεν υπήρχε κάποιο προειδοποιητικό σήμα ή ένδειξη ως προς την ύπαρξη του. Στο σημείο δεν υπήρχε φωτισμός ώστε να κάνει ορατή την ύπαρξη του. Το φρεάτιο βρισκόταν σε διάδρομο ο οποίος περιβαλλόταν από δύο τοίχους δεξιά και αριστερά του οι οποίοι τον δημιουργούσαν και επέτρεπαν την είσοδο και την έξοδο του κοινού από και προς την πλατεία. Η ύπαρξη των δύο τοίχων καθιστούσε δυσκολότερο τον εντοπισμό του φρεατίου για κάποιο που περπατούσε στον διάδρομο κατά την διάρκεια της νύχτας, όπως και η περίπτωση μας. Απαιτείτο υπό τις περιστάσεις η κάλυψη του φρεατίου, είτε η περίφραξη του εάν δεν ήταν εφικτό το κλείσιμο του και ο φωτισμός του σημείου, ακόμα καλύτερα θα έλεγα θα ήταν να υπήρχε πλήρης αποκλεισμός της εισόδου και εξόδου του κοινού από και προς τον διάδρομο που βρισκόταν το φρεάτιο εάν αυτό επιβαλλόταν να είναι ανοικτό. Η ύπαρξη του φρεατίου, επέβαλε την λήψη μέτρων, που όχι μόνο θα ενημέρωναν με αποτελεσματικό τρόπο όσους χρησιμοποιούσαν το μέρος ότι στο σημείο εκείνο υπήρχε ανοιχτό φρεάτιο, αλλά και τοποθέτηση προειδοποιητικών σημάτων και αποκλεισμού του μέρους που αυτό βρισκόταν, κατά τρόπο που δεν θα ήταν αδύνατο να μετακινηθούν είτε τα σήματα είτε η περίφραξη του χώρου, από τα σημεία τοποθέτησης τους. Στην προκειμένη περίπτωση η ανυπαρξία κατά τον ουσιώδη χρόνο περίφραξης, ώστε ο πεζός να αντιληφθεί ότι έπρεπε να κάνει χρήση άλλου σημείου και χώρου της πλατείας είχε ως αποτέλεσμα την πτώση του ενάγοντα στο φρεάτιο, αφού ο κίνδυνος υπό τις περιστάσεις δεν ήταν εύλογα προβλεπτός. Κανείς δεν θα ανέμενε και αν ακόμα υπάρχουν πινακίδες στον ευρύτερο χώρο της πλατείας σχετικές με την εκτέλεση έργων καθώς και υλικών οικοδομής, όπως χώματα και πέτρες, ότι στον διάδρομο θα υπήρχε ακάλυπτο φρεάτιο. Το εμφανές της εκτέλεσης έργων γενικότερα στον χώρο δεν καθιστούσε εύλογα προβλεπτή την ύπαρξη ανοιχτού φρεατίου σε διάδρομο της πλατείας. Όπως είναι κοινά αποδεκτό στην πλατεία υπάρχει η εκκλησία του χωριού , η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο λειτουργούσε κανονικά καθώς και καφενείο. Επίσης είναι κοινά παραδεκτό ότι σε μέρος της πλατείας δεν εκτελούντο έργα ενώ σε άλλα μέρη και σημεία της εκτελούντο έργα από την εναγόμενη εταιρεία και ότι το κοινό είχε πρόσβαση στην πλατεία. Υπό τις περιστάσεις, θα έπρεπε και όφειλε η εναγόμενη εταιρεία να είχε λάβει μέτρα τέτοια φύσης και μορφής ώστε να αποκλείεται εντελώς το κοινό από τα σημεία της πλατεία που τα έργα βρίσκονταν σε εξέλιξη και με τρόπο που να καθιστούν εμφανές τόσο την ύπαρξη αυτών των σημείων όσων και των σημείων που επιτρεπόταν η χρήση. Όταν ο Μ.Ε.13 ερωτήθηκε εάν κατά τον χρόνο που επιθεωρήθηκε το εργοτάξιο διαπίστωσε οτιδήποτε που να δημιουργούσε κίνδυνο σε πεζό απάντησε «Γυρίσαμε το εργοτάξιο και διαπιστώσαμε ότι σε συγκεκριμένα σημεία χρειαζόταν περισσότερο σηματοδότηση και αυτή η σηματοδότηση έγινε . Η ταμπέλα ήταν εκεί που σημαίνει ήταν εργοτάξιο, έκλεισε το εργοτάξιο και φύγαμε» προσθέτοντας επίσης τα ακόλουθα, «Ξεκάθαρα και ειδικά σε αυτή την περίπτωση επειδή υπάρχει εκκλησία, η εκκλησία δεν μένει κλειστή λειτουργά και ένα μέρος ήταν περιφραγμένο με κορδέλα για να κυκλοφορά ο κόσμος. Πριν κλείσει το εργοτάξιο εμείς είχαμε επιθεωρήσει το εργοτάξιο και αν θυμάμαι ήταν η πρώτη βδομάδα 4,5, ή 6 Αυγούστου.» Από τα πιο πάνω, τούτο που προκύπτει, είναι ότι, υπήρχε και έγινε, πριν την αναστολή των εργασιών για της θερινές διακοπές, κάποιου είδους σηματοδότηση και ότι η περίφραξη του εργοταξίου έγινε με κορδέλα. Η κορδέλα όμως δεν είναι κάτι το οποίο δεν θα μπορούσε εύκολα να μετακινηθεί ή να αλλοιωθεί νοουμένου ότι το εργοτάξιο θα έμενε κλειστό για μεγάλο χρονικό διάστημα λόγω των θερινών διακοπών. Με βάση την ενώπιον μου μαρτυρία (Μ.Ε.13 και Μ.Υ1) το εργοτάξιο δεν λειτουργούσε και οι εργασίες αναστάληκαν από τις αρχές του Αυγούστου μέχρι τα τέλη του. Συνεπώς, το μεγάλο αυτό χρονικό διάστημα που οι εργασίες θα αναστέλλοντο, κάτι που ήταν σε γνώση της εναγόμενης εταιρείας, επέβαλε την λήψη μέτρων τέτοια φύσης και μορφής που θα καθιστούσαν την πιθανότητα αλλοίωσης, μετακίνησης ή διαφοροποίησης τους, αποκλεισμένη και απομακρυσμένη, και όχι μόνο, επιβαλλόταν τακτική επιθεώρηση του χώρου προς αποτροπή της πιο πάνω πιθανότητας. Ο Μ.Υ 1 στην αντεξέταση του ερωτηθείς εάν επισκέφθηκε τον χώρο κατά τον χρόνο που ήταν κλειστό το εργοτάξιο και εάν διόρισε προσωπικό να ελέγχει το εργοτάξιο κατά την περίοδο που αυτό ήταν κλειστό, απάντησε και στις δύο περιπτώσεις όχι. Από την στιγμή του ο συγκεκριμένος διάδρομος ήταν ανοικτός κατά τρόπο που επέτρεπε την είσοδο και την έξοδο του κοινού από την πλατεία δικαιολογημένα θα μπορούσε ο κάθε πεζός που τον χρησιμοποιούσε να θεωρεί ως δεδομένη την κάλυψη οποιοδήποτε ανοίγματος από τους κατασκευαστές και εν πάση περιπτώσει, προειδοποίηση για την ύπαρξη του, αν δεν ήταν καλυμμένο. Αυτό ήταν το στοιχειώδες καθήκον των κατασκευαστών. Στην υπό κρίση περίπτωση η εναγόμενη εταιρεία με την έκθεση υπεράσπισης της δεν επικαλείται ούτε και ισχυρίζεται καθ' οιονδήποτε τρόπο ότι ο ενάγοντας υπέχει συντρέχουσας αμέλειας για την πρόκληση του ατυχήματος, εξετάζοντας όμως το ενδεχόμενο αυτό υπό το φως των περιστατικών της υπόθεσης και των γεγονότων των υποθέσεων Αδελφοί Ιακώβου (Κατασκευαί) Λτδ ν. Κυριάκου Λάμπρου (πιο πάνω) και Θεράπων Μιχαήλ (πιο πάνω) κρίνω ότι δεν τίθεται ζήτημα συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα για την πρόκληση του ατυχήματος. Συνεπώς, καταλήγω ότι, ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος ήτοι για την πτώση του ενάγοντα στις 14.8.20004 εντός ανοικτού φρεατίου σε διάδρομο της πλατείας του χωριού Πάνω Αρόδες έχει η εναγόμενη εταιρεία. ΟΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Ειδικές αποζημιώσεις: Το ποσό που ο ενάγων αξιώνει για τα έξοδα νοσηλείας του στο Γενικό Νοσοκομείου Πάφου για την περίοδο από 15.8.2004 μέχρι 20.8.2004 (Τεκμήριο 3) που ανέρχονται στο ποσό των €583,91.-, όπως κατάθεσε ενόρκως, τα έχει πληρωθεί από την ασφάλεια που διατηρούσε και συνεπώς δεν έχει ο ίδιος επιβαρυνθεί το πιο πάνω ποσό ώστε να το δικαιούται ως απώλεια και υπό μορφή ειδικής αποζημίωσης. Δικαιούται όμως το ποσό των €47.84 (Λ.Κ.28) το οποίο πλήρωσε για το ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 2). Ο ενάγοντας αξιώνει επίσης το ποσό των €2699,59 ως ιατρικά έξοδα του Μ.Ε.10 και της κλινικής που νοσηλεύτηκε μετά που εξήλθε του Νοσοκομείου. Ο Μ.Ε.10 στην μαρτυρία που σε σχέση με το ποσό που αναφέρεται στο Τεκμήριο 4 είπε ότι υπήρξε κάποιο λάθος στις μέρες νοσηλείας και ότι αυτές είναι 6 αντί 7, για αυτό είπε το ποσό είναι Λ.Κ.1495 (€2554,36) αντί Λ.Κ. 1580 (€2699,59). Το πιο πάνω ποσό, σύμφωνα με την μαρτυρία του ενάγοντα και του Μ.Ε10 εξακολουθεί να οφείλεται στον Μ.Ε.10 αφού ο ενάγοντας δεν το έχει εξοφλήσει μέχρι σήμερα. Το πιο πάνω ποσό δύναται να επιδικαστεί υπό μορφή ειδικής αποζημίωσης εφόσον πρόκειται για έξοδα του ενάγοντα τα οποία έχουν δημιουργηθεί συνεπεία του τραυματισμού του. Το γεγονός ότι το ποσό αυτό εξακολουθεί να οφείλεται και δεν έχει εξοφληθεί δεν δημιουργεί εμπόδιο στην επιδίκαση του νοουμένου ότι πρόκειται για οφειλή που προέκυψε συνεπεία του τραυματισμού του. Εισηγείται ο συνήγορος του ενάγοντα στην γραπτή του αγόρευση (σελ 16 και 17) ότι ο ενάγοντας έχει αποδείξει ότι ήταν εκτός εργασίας λόγω αδυναμία του να εργαστεί συνεπεία του τραυματισμού του από 15.08.2004 μέχρι 31.01.2005 και ότι με βάση το Τεκμήριο 16

(2)διαφαίνεται ότι εφόσον για την περίοδο των 8 ½ μηνών του 2004 είχε εισοδήματα Λ.Κ.7.049.00, το μηναίο εισόδημα του προκύπτει ότι ήταν Λ.Κ.

1. Συνεπώς για τους 5,5 μήνες που δεν εργάστηκε δικαιούται το συνολικό ποσό των Λ.Κ. 4,559,50 ήτοι €7,790.
2. Η Μ.Ε.5 σε σχέση με το Τεκμήριο 16

(2), είπε ότι ενώ φαίνεται σε αυτό ποσό Λ.Κ.7049 στην πραγματικότητα ο ενάγοντας πλήρωσε σύμφωνα με το Τεκμήριο 16

(21)εισφορές σε εισόδημα Λ.Κ.3614 και ότι τα υπόλοιπο ποσό στο Τεκμήριο 16

(2)αφορά επιδόματα και πιστώσεις. Επίσης, κατά την αντεξέταση της, η Μ.Ε.5, διευκρίνισε ότι η ταξινόμηση που γίνεται από το Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων για τους αυτοτελώς εργαζόμενους γίνεται με βάση το επάγγελμα και κατά κατηγορίες έτσι που καθορίζεται το τεκμαρτό εισόδημα κάθε αυτοτελώς εργαζόμενου Συνεπώς, τούτο που προκύπτει από την μαρτυρία της Μ.Ε.5 και τα τεκμήρια που έχει καταθέσει, είναι ότι δεν μπορεί από αυτά να προσδιοριστεί το ακριβές ποσό που ένα πρόσωπο κερδίζει ως αυτοτελώς εργαζόμενος αφού με βάση το επάγγελμα που δηλώνει ότι ασκεί υποχρεούται στην καταβολή ενός συγκεκριμένου ποσού για σκοπούς ασφάλισης. Ο ενάγοντας στην φορολογική του δήλωση Τεκμήριο 15 Β δηλώνει ως εισόδημα για το έτος 2004 από εργασία εκτός από το εμπορικό κέρδος ποσό Λ.Κ.1500 και για αυτό εμποδίζεται από το να ισχυριστεί ότι είχε μεγαλύτερο εισόδημα (βλ. Ορφανίδου ν. Ορφανίδη (2001 1 Γ ΑΑΔ 1989), συνεπώς στην ίδια πιο πάνω λογική που ανάφερε ο συνήγορος του, για την περίοδο των 8 ½ μηνών που είχε εργαστεί το 2004 το μηνιαίο του εισόδημα μπορεί να καθοριστεί σε Λ.Κ.176,47 τον μήνα, άρα για το χρονικό διάστημα των 5,5 μηνών που δεν έχει εργαστεί το συνολικό ποσό υπολογίζεται σε Λ.Κ.970,58 ήτοι €1658,33.- Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω υπολογισμών και έχοντας αποδεχτεί ότι ο ενάγων λόγω της φύσεως των τραυμάτων που δεν μπορούσε να εργαστεί για περίοδο 5 1/2 μηνών, καταλήγω ότι το ποσό των €1658,33.- είναι το ποσό που ο ενάγοντας δικαιούται. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΠΟΛΑΒΩΝ Ανάμεσα στις αξιώσεις που εγείρει ο Ενάγων είναι και η απαίτηση για γενικές αποζημιώσεις λόγω απώλειας μελλοντικών απολαβών όπως αυτές εξειδικεύτηκαν κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων από τον συνήγορο του Ενάγοντα. Εισηγείται ο συνήγορος του ενάγοντα στην γραπτή του αγόρευση (σελ 16 και 17) ότι ο ενάγοντας δικαιούται το ποσό των Λ.Κ.85,500 ήτοι €146.085,42 σεντ ως απώλεια κέρδους και εισοδήματος. Σύμφωνα με την εισήγηση του συνηγόρου του ενάγοντα μέσα από τα Τεκμήρια που έχει καταθέσει ο Μ.Ε.4 ήτοι τις φορολογικές δηλώσεις του ενάγοντα μέχρι το έτος 2012 (Τεκμήρια 15 Α μέχρι 15 Θ), (σύμφωνα με την μαρτυρία της Μ.Ε. 5 ο ενάγων έχει συνταξιοδοτηθεί τον Αύγουστο του 2012), προκύπτει ότι ο ενάγοντας είχε απώλεια εισοδημάτων ύψους €146.085,42 σεντ. Για να καταλήξει σε εισήγηση για το πιο πάνω ποσό, υπολογίζει ο συνήγορος του ενάγοντα την διαφορά που προκύπτει από την δήλωση του ενάγοντα για το έτος 2003 για εισόδημα από εργασία σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα ποσά που δηλώνονται από τον ενάγοντα για τα έτη που ακολουθούν μέχρι το 2012 . Παρά το ότι παρουσιάζονται μειωμένα ποσά εισοδημάτων από εργασία στις πιο πάνω φορολογικές δηλώσεις του ενάγοντα που ακολουθούν μετά την δήλωση του 2003 μέχρι και το 2012 τούτο με βάση την ενώπιον μαρτυρία δεν μπορεί να συσχετιστεί με τους τραυματισμούς που υπέστη συνεπεία της πτώσης του στο φρεάτιο στις 14.8.2004. Η μαρτυρία του ενάγοντα σχετική με την ικανότητα του για εργασία και αν αυτή έχει επηρεαστεί μετά το χρονικό διάστημα που διήρκησε η θεραπεία και η ιατρική παρακολούθηση δεν έγινε αποδεκτή και οι σχετικοί ισχυρισμοί του κρίθηκαν υπερβολικοί, την ίδια αντιμετώπιση κατά στο στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας είχαν και οι σχετικοί ισχυρισμοί του αδελφού του ενάγοντα (Μ.Ε.3). Ειδικότερα και σημαντικό θεωρώ το ότι δεν έχει υποστηριχθεί αναλόγως το ζήτημα της ικανότητας του ενάγοντα για εργασία, πέραν του χρόνου πιο πάνω έκρινα ότι δεν μπορούσε να εργαστεί, με ιατρική μαρτυρία. Ο ενάγοντας δεν προσκόμισε μαρτυρία ιατρικής φύσης που να αποδεικνύει ότι ήταν ανίκανος για εργασία ή ότι η ικανότητα τα περιορίστηκε σημαντικά. Η τελευταία ιατρική εξέταση του ενάγοντα έγινε τον Φεβρουάριο του 2005 από τον Μ.Ε10. Στο Τεκμήριο 22, ο Μ.10, έχοντας την εικόνα της κατάστασης του ενάγοντα, αναφέρει «η αποθεραπεία του ασθενούς ήτο δύσκολος και χρονοβόρος.». (η υπογράμμιση είναι δική μου) Συνεπώς η σχετική αξίωση απορρίπτεται. Γενικές αποζημιώσεις: Αναφορικά με το καθορισμό του ποσού των γενικών αποζημιώσεων διατηρώ υπόψη μου κυρίως την ιατρική μαρτυρία σε συνάρτηση με οποιουσδήποτε σχετικούς ισχυρισμούς του ενάγοντα. Ως προς το θέμα των γενικών αποζημιώσεων στην υπόθεση Tziellas v. The Ship "Nadalena H"

(1982)1 C. L. R. 807, στις σελίδες 820 έως 821 αναφέρει σχετικά ο Πικής Δ. (όπως ήταν τότε), ότι θα πρέπει το Δικαστήριο να καταλήγει σε ένα ποσό το οποίο να είναι δίκαιο σε σχέση με την απώλεια του τραυματισθέντος διαδίκου αλλά να είναι παράλληλα και δίκαιο προς τον εναγόμενο υπό την έννοια ότι δεν θα πρέπει να επιβάλλει επί αυτού ένα κοινωνικά απαράδεκτο βάρος. Επίσης στην απόφαση Μιχαήλ ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ.

(2000)1Β Α. Α. Δ. 1049, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Ο σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση, στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα ευρισκόταν, εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή, η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημία, η οποία αποδίδεται, είναι εύλογη μεταξύ των διαδίκων.» Αναμφίβολα, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση, όταν το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει το ύψος των γενικών αποζημιώσεων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του είναι η φύση των τραυμάτων που υπέστη ο ενάγων, τον πόνο και την ταλαιπωρία που προκλήθηκε συνεπεία των τραυμάτων και οι γενικότερες συνέπειες των σωματικών στη ποιότητα της ζωής του. Καθοδήγηση επίσης θα πρέπει να αντλείται από αποζημιώσεις οι οποίες επιδικάστηκαν σε παρόμοιες περιπτώσεις όπως αυτές προκύπτουν από τη νομολογία. Συνεπώς το δικαστήριο έχει μελετήσει σχετική νομολογία ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων οι οποίες επιδικάστηκαν σε περιπτώσεις με παρόμοια τραύματα όπως αυτά τα οποία υπέστη ο ενάγοντας, διατηρώντας ταυτόχρονα υπόψη τη συνεχή μείωση της αξίας του χρήματος. Στην απόφαση της Σοφοκλέους ν. Χαριλάου

(1998)1Γ Α. Α. Δ. 1645 ο ενάγων υπέστη επιπεπλεγμένο συντριπτικό κάταγμα της αριστερής κνήμης και περόνης, υποβλήθηκε σε πολύωρη εγχείρηση με εξωτερική οστεοσύνθεση και αφαίρεση όλων των νεκρωτικών ιστών από τους μύες και το δέρμα ενώ μετά από πάροδο 8 ημερών υποβλήθηκε σε επιπρόσθετη χειρουργική επέμβαση και του χορηγήθηκε αντιβιωτική αγωγή. Βεβαίως υπήρχε επιπλοκή στη συγκεκριμένη περίπτωση η οποία δεν υπάρχει στην αγωγή αυτή. Το γεγονός δηλαδή πως οι μύες της γαστροκνημίας παρέμειναν κολλημένοι και ελλειμματικοί. Όμως και σε αυτή τη περίπτωση οι κινήσεις της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης ήταν περιορισμένες ενώ η βλάβη αυτή κρίθηκε μόνιμη. Επιπλέον, σε εξέταση 2 ½ χρόνια μετά το δυστύχημα ο ενάγων παραπονείτο για δυσκαμψία της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης και ευαισθησία του δέρματος. Λαμβάνοντας υπόψη τη σοβαρότητα των τραυμάτων του εφεσείοντα και τις επιπτώσεις που είχαν στη ζωή του το επιδικασθέν ποσό των £10.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις αυξήθηκε σε £15.000,

1. Στην απόφαση της Πολιτικής Έφεσης Αρ. 286/2007, ημερομηνίας 16/7/2010, Γιαπάτου ν. Σάββα κ. ά. ένα από τα δύο βασικά τραύματα τα οποία υπέστη ο εφεσείων ήταν συντριπτικό κάταγμα του κάτω τριτημορίου της δεξιάς κνήμης και περόνης με γραμμοειδή επέκταση στη ποδοκνημική άρθρωση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχε και προϋπάρχουσα κατάσταση από χειρουργικές επεμβάσεις τις οποίες ο εφεσείων υπέστη στη παιδική του ηλικία. Σύμφωνα με την ιατρική μαρτυρία υπήρχε η πιθανότητα μελλοντικής ανάπτυξης μετατραυματικής αρθρίτιδας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του αυτή τη πιθανότητα και το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε το ποσό των γενικών αποζημιώσεων από £18.000,00 (δηλαδή, €30.754,83) σε ποσό €40.000,
2. Στην απόφαση Κούρρης ν. Παπαδοπούλου ν. Νικολάου

(1998)1Β Α. Α. Δ. 1147, ο εφεσείων, περίπου 35 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπέστη ανοικτό συντριπτικό κάταγμα του κάτω τρίτου της δεξιάς κνήμης και περόνης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, σε σχέση με αγωγή η οποία καταχωρήθηκε το 1990, επιδίκασε ποσό γενικών αποζημιώσεων ύψους £7.000,00 (δηλαδή, €11.960,21) το οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε. Διατηρώντας υπόψη όλα όσα πιο πάνω αναφέρω στο στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας του ενάγοντα και των Μ.Ε9 και Μ.Ε.10, σε σχέση πάντα με τους τραυματισμούς του ενάγοντα, την φύση την έκταση τους, τον χρόνο και την διάρκεια του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη ο ενάγοντας, καταλήγω σε συμπέρασμα πως το ποσό των γενικών αποζημιώσεων το οποίο θα μπορούσε να επιδικαστεί προς όφελος του είναι αυτό των € 15,000.- Επίσης για τον προσδιορισμό που πιο πάνω ποσού έχω λάβει υπόψη μου την καθυστέρηση που παρατηρήθηκε στην έγερση της αγωγής αυτής προς αντιμετώπιση του ζητήματος της ανοδικής αύξησης των γενικώς αποζημιώσεων μέσα από την νομολογία αφού η απαίτηση του ενάγοντα θα μπορούσε να είχε εκδικαστεί ενωρίτερα εάν δεν υπήρχε η σημειούμενη καθυστέρηση. Ο συνήγορος των εναγομένων στην γραπτή του αγόρευση επικαλείται το άρθρο 68 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 και ισχυρίζεται ότι εφόσον το επίδικο ατύχημα έλαβε χώρα σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ενάγοντα στις 14.8.2004 και η αγωγή καταχωρήθηκε στις 24.4.2009, περίπου 4,5 χρόνια αργότερα, δυνάμει του υπό αναφορά άρθρου το δικαίωμα του να εγείρει αγωγή έχει παραγραφεί. Εισηγείται επίσης, ο συνήγορος των εναγομένων, πως παρά το ότι στην έκθεση υπεράσπισης των εναγομένων δεν εγείρεται το θέμα της παραγραφής, γίνεται όμως αναφορά σε υπέρμετρη καθυστέρηση και έλλειψη γνώσης των γεγονότων της υπόθεσης εκ μέρους των εναγομένων και συνεπώς το θέμα της παραγραφής θα πρέπει να εξεταστεί από το δικαστήριο αυτεπάγγελτα καθότι θεωρείται θέμα δημόσια τάξης. Ο συνήγορος του ενάγοντα στην γραπτή του αγόρευση απαντά στο πιο πάνω θέμα ότι εφόσον το ζήτημα της παραγραφής δεν εγείρεται στα δικόγραφα τυγχάνουν εφαρμογής τα νομολογηθέντα στην υπόθεση Ketterman and others v. Hamel Properties Ltd

(1988)1 ALL E.R. 38, στην οποία αναφορά γίνεται και στην υπόθεση Φεσσά κ.ά. ν. Κασάπη

(1994)1 Α.Α.Δ. 337. Στην υπόθεση Φεσσά κ.ά. ν. Κασάπη

(1994)1 Α. Α. Δ. 337, 347) υπενθυμίζεται πως «αν ο διάδικος υπέρ του οποίου λειτουργεί η παραγραφή, δεν την εγείρει στο δικόγραφο του, τότε η υπόθεση προχωρεί στην εκδίκαση». Στην κρινόμενη περίπτωση καταλήγω πως εφόσον το ζήτημα της παραγραφής δεν εγείρεται στην έκθεση υπεράσπισης των εναγομένων αλλά για πρώτη φορά θίγεται στην τελική αγόρευση του δικηγόρου τους, το Δικαστήριο όφειλε να είχε προχωρήσει στην εκδίκαση της αγωγής σε σχέση με την οποιαδήποτε ευθύνη είναι δυνατό η εναγόμενη να φέρει αναφορικά με το επίδικο ατύχημα (βλ. σχετικά την απόφαση Κασάπη ν. Φεσσά κ. ά., πιο πάνω). Ενόψει του ευρήματος μου ως προς την ευθύνη της εναγόμενης εταιρεία και σε ότι αφορά τα επιμέρους ζητήματα των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων που έχουν αποδειχτεί εκδίδω απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένων για το ποσό των € 15000 ως γενικές αποζημιώσεις και € 4260.53 ως ειδικές αποζημιώσεις. Αναφέρεται σχετικά με το θέμα του τόκου στη σελίδα 496 της απόφασης Φοινικαρίδης κ. ά. ν. Γεωργίου κ. ά.

(1991)1 Α. Α. Δ. 475, ότι ως προς το θέμα του τόκου είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε η αγωγή προς εκδίκαση. Παραδείγματος χάριν, όπως σημειώνεται σχετικά, σε περιπτώσεις όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να ληφθεί υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Προσθέτοντας ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο ενάγων στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα. Συνεπώς στην κρινόμενη περίπτωση έχοντας υπόψη μου το μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ επίδικου ατυχήματος και καταχώρησης της αγωγής, επιδικάζω νόμιμο τόκο και στα δύο πιο πάνω ποσά από την καταχώρηση της αγωγής. Περαιτέρω τα έξοδα επιδικάζονται προς όφελος του ενάγοντα και εναντίον της εναγόμενης, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα €10,000.- €50,000.- (Υπ.) Κ. Κουνίδου Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο