Marc Harding κ.α. ν. Aqua Sol Hotels Public Co. Ltd, Αρ. Αγωγής: 970/10, 27/3/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2015:A32 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 970/10 Μεταξύ:
- Marc Harding
- Jason Westhorpe Ενάγοντες και 1.Aqua Sol Hotels Public Co. Ltd 2.SOL TERRA DEVELOPERS LTD Εναγόμενες 27 Μαρτίου,
- Εμφανίσεις: Για τους ενάγοντες: κ. Γ.Φ.Πιττάτζης για Γ.Φ.Πιττάτζης Δ.Ε.Π.Ε.. Για τις εναγόμενες: κ. Α.Σωτηρίου για Α.Σωτηρίου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.. Α Π Ο Φ Α Σ Η Έγγραφες Προτάσεις Αντί για απόκτηση της κατοικίας των ονείρων τους, τρέχουν να περισώσουν ότι περισώζεται από τα χρήματα που διέθεσαν. Αυτό, θα μπορούσε να συνοψίσει σε μια πρόταση, τη γενικότερη αξίωση των εναγόντων, αντικείμενο της παρούσης αγωγής. Πιο συγκεκριμένα, η δικογραφημένη θέση των εναγόντων, - η οποία είναι κάπως δαιδαλώδης - έχει ως ακολούθως: Η εναγόμενη 2 - το σωστό όνομα της οποίας σήμερα είναι SOLTERRA DEVELOPERS & CONSTRUCTIONS LTD - και η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο, ονομαζόταν ANTIOHOS HOTELS LTD - στις 23.9.2004 πώλησε έναντι τιμήματος £110.000, μια υπό ανέγερση οικία που φέρει τον αριθμό 1 στο συγκρότημα POLYXENIA VILLAS στο Παραλίμνι στους Philip Hardman, Neil Hardman και Mark Antony Marsh (εφεξής οι 3 Άγγλοι). Σε κάποια στιγμή οι 3 Άγγλοι, αποφάσισαν να μεταπωλήσουν την οικία τους και για τον σκοπό αυτό απευθύνθηκαν στους κτηματομεσίτες E.R.A ESTATE AGENTS LTD, οι οποίοι βρήκαν ως νέους αγοραστές, τους ενάγοντες. Καθ' ότι η ως άνω οικία δεν είχε ξεχωριστό τίτλο ιδιοκτησίας, για πραγμάτωση της πώλησης, οι ενάγοντες, μέσω του δικηγόρου τους, Φώτου Πιττάτζη, συμφώνησαν προφορικά με τις εναγόμενες εταιρείες και τους 3 Άγγλους όπως ακυρωθεί η συμφωνία μεταξύ της εναγόμενης 2 και των 3 Άγγλων και υπογραφεί καινούρια συμφωνία μεταξύ εναγόντων και εναγόμενης
- Δυνάμει της εν λόγω προφορικής συμφωνίας, οι ενάγοντες, πάλι μέσω του δικηγόρου τους Φώτου Πιττάτζη, κατέβαλαν στους 3 Άγγλους £19.816 ως αποζημίωση για την ακύρωση της συμφωνίας τους και στους κτηματομεσίτες £6.000 για τη διαμεσολάβηση τους. Περαιτέρω οι εναγόμενες θα επέστρεφαν στους 3 Άγγλους το αρχικό ποσό που είχαν παλαιότερα καταβάλει ως προκαταβολή για την αγορά της οικίας. Κατόπιν θα υπογραφόταν καινούρια συμφωνία μεταξύ της εναγόμενης 2 και των εναγόντων για την πώληση της κατοικίας στους τελευταίους έναντι τιμήματος £110.000 και θα αποσυρόταν από το κτηματολόγιο η συμφωνία των 3 Άγγλων για να καταστεί δυνατή η κατάθεση της νέας συμφωνίας με τους ενάγοντες. Περαιτέρω και πάντοτε στα πλαίσια της προφορικής συμφωνίας, οι ενάγοντες μέσω και πάλι του δικηγόρου τους, κατέβαλαν στην εναγόμενη 1 ποσό £31.184 έναντι του τιμήματος αγοράς της κατοικίας. Η πληρωμή έγινε στην εναγόμενη 1 αντί στην εναγόμενη 2 (η οποία ήταν η πωλήτρια εταιρεία) κατόπιν παραστάσεως και/ή παράκλησης του κατ' εξοχήν υπευθύνου και εκπροσώπου των εναγομένων 1 και 2 εταιρειών, κ. Γιαννάκη Παναγή. Κατόπιν της καταβολής των £19.826 στους 3 Άγγλους και της επιστροφής σ' αυτούς της καταβληθείσας προκαταβολής, αυτοί απέσυραν από το κτηματολόγιο τη δική τους συμφωνία για να καταστεί δυνατή η κατάθεση της συμφωνίας των εναγόντων. Παρόλα ταύτα, η εναγόμενη 2 αντί να υπογράψει τη νέα συμφωνία που είχε ετοιμάσει ο δικηγόρος των εναγόντων, πώλησε την κατοικία στις 22.4.2008 σε τρίτους έναντι ποσού £260.000, αποκτώντας έτσι επιπλέον κέρδος £150.
- Οι ενέργειες των εναγομένων, πάντα κατά τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των εναγόντων, συνιστούν παράβαση συμφωνίας ή και απάτη - οι λεπτομέρειες της οποίας παρατίθενται στην παράγραφο 16 της Εκθέσεως Απαιτήσεως. Ως αποτέλεσμα τούτων, οι ενάγοντες υπέστησαν ζημιά £31.184 που κατέβαλαν στην εναγόμενη 1, £19.826 που κατέβαλαν στους 3 Άγγλους, £6.000 που κατέβαλαν στους κτηματομεσίτες, £2.000 δικηγορικά έξοδα και £150.000 ως απώλεια κέρδους. Το κέρδος αυτό το απεκόμισαν οι εναγόμενες εταιρείες από την πώληση της κατοικίας σε τρίτους. Αυτά τα ποσά μετά τόκων και εξόδων τα διεκδικούν. Στον αντίποδα, οι εναγόμενες 1 και 2 εταιρείες με την Υπεράσπιση τους, προβαίνουν σε μια εντελώς διαφορετική θεώρηση των γεγονότων. Πέραν κάποιων προκαταρκτικών ισχυρισμών των εναγόντων, αρνούνται σχεδόν τα πάντα. Η εναγόμενη 2 ισχυρίζεται ότι, προπώλησε (δεν πώλησε) δυνάμει γραπτής συμφωνίας ημερ. 23.9.2004 την κατοικία με διακριτικό αρ.35
(1)στο POLYXENIA VILLAS στους 3 Άγγλους, αλλά, τελική συμφωνία ουδέποτε υπεγράφη. Απ' εκεί και πέρα αρνούνται ότι υπήρξε προφορική συμφωνία, όπως την περιγράφουν και υπό τους όρους που παραθέτουν οι ενάγοντες. Το μόνο το οποίο υπήρξε, αντιτείνουν, είναι διαπραγμάτευση, με την ανταλλαγή αλληλογραφίας και προτάσεων, οι οποίες όμως ουδέποτε ολοκληρώθηκαν με την υπογραφή γραπτής δεσμευτικής συμφωνίας. Ούτε και υπήρξε συμφωνία με τους 3 Άγγλους να αποσύρουν την προσυμφωνία ημερ. 23.9.2004 από το κτηματολόγιο, αφού η εν λόγω προσυμφωνία ουδέποτε είχε κατατεθεί στο κτηματολόγιο. Η προσυμφωνία αυτή, ακυρώθηκε ή ατόνησε όταν οι 3 Άγγλοι υπέγραψαν νέα συμφωνία για αγορά της κατοικίας με διακριτικό αρ. 35
(2)στο ίδιο συγκρότημα. Τελικώς και αυτή η συμφωνία ακυρώθηκε στις 13.10.2006 και η εναγόμενη 2 επέστρεψε σε ένα έκαστο των Άγγλων, ποσό £13.500 που καταβλήθηκε αρχικά ως προκαταβολή για την κατοικία 35
(1)και ακολούθως είχε μεταφερθεί στην κατοικία 35
(2). Σε ότι αφορά το ποσό των £31.184, αναγνωρίζουν ότι αυτό καταβλήθηκε από τον δικηγόρο Φώτο Πιττάτζη στην εναγόμενη 1, αλλά ισχυρίζονται ότι τούτο αποτελούσε την εξόφληση μιας κατοικίας στο συγκρότημα Jakaranda Luxury Villas της εναγόμενης 1, αγορασθείσας με πωλητήριο έγγραφο ημερ. 8.7.2004 από τους Mark Marsh (ενός εκ των 3 Άγγλων) και κάποιας Claire Saville. Η πληρωμή αυτή προσθέτουν, έγινε πολύ πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την πώληση κατοικίας στους ενάγοντες και χωρίς ποσώς να υπήρξε εμπλοκή της εναγόμενης 2 ή παράκλησης εκπροσώπου της. Περαιτέρω, οι εναγόμενες αρνούνται τους ισχυρισμούς και τις λεπτομέρειες περί διάρρηξης συμφωνίας και απάτης, τους οποίους χαρακτηρίζουν εκ των υστέρων σκέψεις και τεχνάσματα. Είχαν, ως διατείνονται, κάθε δικαίωμα να πωλήσουν την κατοικία σε τρίτους, αφού καμία δέσμευση δεν αναλήφθηκε έναντι των εναγόντων. Τέλος απορρίπτουν το σύνολο των θεραπειών και αξιώσεων των εναγόντων. Στην Απάντηση τους, οι ενάγοντες αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία (ή προσυμφωνία) ημερ. 23.9.2004 μεταξύ της εναγόμενης 2 και των 3 Άγγλων, όντως δεν κατατέθηκε στο κτηματολόγιο, λέγοντας, ότι η μη κατάθεση, οφείλεται σε λάθος. Η ακροαματική διαδικασία Στη βάση των πιο πάνω δικογραφημένων θέσεων, η υπόθεση προχώρησε σε ακρόαση. Κατά την ακρόαση κατέθεσαν πέντε συνολικά μάρτυρες. Από πλευράς εναγόντων οι Φώτος Πιττάτζης (Μ.Ε.1) και Θεοφάνης Θεοφάνους (Μ.Ε.2) και από πλευράς εναγομένων, οι Γιαννάκης Παναγή (Μ.Υ.1), Μάριος Βασιλείου (Μ.Υ.2) και Γιάννος Χριστοφόρου (Μ.Υ.3). Πέραν της προφορικής μαρτυρίας, κατατέθηκε και πλειάδα τεκμηρίων. Πρόκειται για τα εξής: Τεκμήριο 1 - Συμφωνία ημερ. 23/9/
- Τεκμήριο 2 - Αντίγραφο επιταγής για ποσό £19.
- Τεκμήριο 3 - Αντίγραφο επιταγής για ποσό 31.
- Τεκμήριο 4 - Γραπτή δήλωση Θεοφάνη Θεοφάνους (Μ.Ε.2). Τεκμήριο 5Α - Έμβασμα για ποσό £55.
- Τεκμήριο 5Β - Έμβασμα για ποσό £1.
- Τεκμήριο 6 - Σχέδιο συμφωνίας. Τεκμήριο 7 - Συμφωνία ημερ. 22/4/
- Τεκμήριο 8 - Έντυπο Κτηματολογίου «Τύπος Ν.34». Τεκμήριο 9 - Διάφορα πιστοποιητικά του Εφόρου Εταιρειών που σχετίζονται με την εναγόμενη
- Τεκμήριο 10 - Διάφορα πιστοποιητικά του Εφόρου Εταιρειών που σχετίζονται με την εναγόμενη
- Τεκμήριο 11 - Γραπτή δήλωση Κωστάκη Ι. Πυριλλή. Τεκμήριο 12 - Συμφωνία ημερ. 13/10/
- Τεκμήριο 13Α - Απόδειξη που αφορά τον Philip Hardman με αντίγραφο επιταγής. Τεκμήριο 13Β - Απόδειξη που αφορά τον Neil Hardman με αντίγραφο επιταγής. Τεκμήριο 13Γ - Απόδειξη που αφορά τον Mark Marsh με αντίγραφο επιταγής. Τεκμήριο 14 - Συμβόλαιο μεταξύ Mark Anthony Marsh και δύο εταιρειών. (Δεν χαρτοσημάνθηκε ως η διαταγή του Δικαστηρίου και δεν θα ληφθεί υπόψη). Τεκμήριο 14Α - Νέο έγγραφο, αντίγραφο που τιτλοφορείται «Contract of Sale» ημερ. 8/7/
- Τεκμήριο 15 - Πιστοποιητικό αλλαγής των ονομάτων των Εναγομένων. Τεκμήριο 16- Πιστοποιητικά διευθυντών εναγομένων εταιρειών. Τεκμήριο 17- Πιστοποιητικά μετόχων εναγομένων εταιρειών. Τεκμήριο 18 Α και Β - Επιβεβαίωση Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ και κατάσταση λογαριασμού, αντίστοιχα. Τεκμήριο 19 - Επιστολή με e-mail ημερ. 3/11/
- Τεκμήριο 20 - Επιστολή με e-mail ημερ. 4/11/
- Τεκμήριο 21 - Δεύτερη επιστολή με email ημερ. 4/11/
- Τεκμήριο 22 - Έγγραφο που τιτλοφορείται «Contract of Sale», χωρίς ημερομηνία. Τεκμήριο 23 - Τηλεομοιότυπο ημερ. 4/10/2005 προς κ. Πιττάτζη. Τεκμήριο 24 - Επιστολή με e-mail ημερ. 8/10/2008 προς κ. Πιττάτζη. Τεκμήριο 25Α - Απόδειξη πληρωμής ημερ. 24/9/2004 για £38.
- Τεκμήριο 25Β - Απόδειξη πληρωμής ημερ. 24/9/2004 για £5.
- Τεκμήριο 26Α - Statement of collections για οικία στο JAKARANDA LUXURY VILLAS. Τεκμήριο 26Β - Statement of collections για οικία 1 στο POLYXENIA VILLAS. Τεκμήριο 26Γ - Statement of collections για οικία 2 στο POLYXENIA VILLAS. Τεκμήριο 27 - Statement of collections για οικία 1 στο POLYXENIA VILLAS σε σχέση με τους αγοραστές Pieri Demetraki Koumi & George Kythreoti. Σε διάφορα στάδια της δίκης δηλώθηκαν και τα εξής παραδεκτά γεγονότα: 1.Οτι η αξία της επίδικης κατοικίας στις 23.9.2004 ήταν £110.
- 2.Οτι η αξία της επίδικης κατοικίας στις 22.4.2008 ήταν £260.
- 3.Οτι το σημερινό όνομα της εναγόμενης 2, είναι SOLTERRA DEVELOPMENTS & CONSTRUCTIONS LTD και ότι όπου γίνεται αναφορά στα δικόγραφα και στη μαρτυρία σε SOLTERRA HOTELS LTD η αναφορά αφορά την εναγόμενη
- 4.Οτι ο Γιαννάκης Παναγή υπέγραψε εκ μέρους της εναγόμενης 2 τη Συμφωνία (τεκμήριο 1) ως επίσης και τα διοριστήρια δικηγόρου για αμφότερες τις εναγόμενες εταιρείες. Όπως προανέφερα κατέθεσαν προφορικά πέντε μάρτυρες στην υπόθεση. Δεν θα καταπιαστώ με το αχρείαστο και κουραστικό για τον αναγνώστη εγχείρημα της επαναληπτικής καταγραφής της μαρτυρίας. Τουναντίον, θα προβώ σε μια επιγραμματική αναφορά στη μαρτυρία ενός εκάστου των μαρτύρων - αποκλειστικά για σκοπούς καλύτερης κατανόησης των όσων θα ακολουθήσουν - με την αυτονόητη διευκρίνιση, ότι, το σύνολο της μαρτυρίας, το έχω διεξέλθει με κάθε προσοχή και οι μετέπειτα διαπιστώσεις του Δικαστηρίου, θα έχουν ως μόνο και μοναδικό υπόβαθρο την αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία της υπόθεσης. Με αυτό ως δεδομένο, επισημαίνω ότι ο Μ.Ε.1 στην κυρίως εξέταση υιοθέτησε γραπτή δήλωση (έγγραφο 1) και κατέθεσε τα τεκμήρια 1-
- Σ' αυτή επαναλαμβάνει την εκδοχή των εναγόντων ως καταγράφεται στην αρχή αυτής της απόφασης, διευκρινίζοντας ότι συμβαλλόμενοι στην προφορική συμφωνία, ήταν οι ενάγοντες, οι 3 Άγγλοι και οι εναγόμενες εταιρείες. Τα χρήματα που κατέβαλε, του τα απέστειλαν οι πελάτες του ενάγοντες με τα εμβάσματα (τεκμήρια 5Α και 5Β). Αυτούς αντιπροσώπευε καθ' όλους τους ουσιώδεις χρόνους και είναι τα δικά τους χρήματα που κατέβαλε στους 3 Άγγλους, στους κτηματομεσίτες και στην εναγόμενη 1 αντίστοιχα. Επέμενε ότι υπήρχε διαβούλευση με τον Γιαννάκη Παναγή (Μ.Υ.1) και ήταν κατόπιν δικής του παράκλησης που εξέδωσε την επιταγή (τεκμήριο 3) προς όφελος της εναγόμενης 1, παρά το γεγονός ότι η κατοικία δεν της ανήκε. Δέχθηκε την παράκληση του Παναγή, καθ' ότι τον ήξερε και τον εμπιστευόταν και δεν φαντάστηκε ποτέ ότι θα τον εξαπατούσε με τον τρόπο που τον εξαπάτησε, αφήνοντας τον εκτεθειμένο προς τους πελάτες του. Παρά τις άπειρες εκκλήσεις του, εκπρόσωπος της εναγόμενης 2 ουδέποτε προσήλθε στο γραφείο του για να υπογράψει τη γραπτή συμφωνία (τεκμήριο 6) που του είχαν αποστείλει και η οποία είχε υπογραφεί από τους πελάτες του, ενάγοντες. Στο ίδιο πλαίσιο, αρνήθηκε ότι το ποσό των £31.184 καταβλήθηκε εκ μέρους των Mark Marsh (ενός εκ των 3 Άγγλων) και της Claire Saville, για την αγορά της κατοικίας στο Jakaranda Luxury Villas. Τα πρόσωπα αυτά εξήγησε, όχι απλώς δεν τα αντιπροσώπευε, αλλά ούτε καν τα γνωρίζει. Ο μάρτυρας αναγνώρισε ότι ολιγώρησε για μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι που ανακάλυψε ότι η κατοικία πωλήθηκε σε τρίτους, χαρακτηρίζοντας την ολιγωρία του "εγκληματική αμέλεια". Ωστόσο αυτή η αμέλεια, κατέληξε, δεν πρέπει να αποβεί σε βάρος των εναγόντων. Ο Μ.Ε.2 υιοθέτησε και αυτός γραπτή δήλωση (είχε κατατεθεί προηγουμένως και σημειώθηκε ως τεκμήριο 4), στην οποία εξηγεί ότι ήταν μέτοχος και διευθυντής της κτηματικής εταιρείας ERA ESTATE AGENTS LTD. Οι 3 Άγγλοι, αναφέρει ήταν πελάτες του και του ανέθεσαν να πωλήσει την επίδικη κατοικία - το πωλητήριο της οποίας δεν ήταν κατατεθειμένο στο κτηματολόγιο. Περί το φθινόπωρο του 2005, εκδήλωσαν ενδιαφέρον και επήλθε συμφωνία με τους ενάγοντες. Σε ότι αφορά την προμήθεια της εταιρείας του, η οποία ανερχόταν σε £6.000 και ήταν πληρωτέα από τους 3 Άγγλους, συμφωνήθηκε όπως καταβληθεί από τους ίδιους τους ενάγοντες. Για υλοποίηση των συμφωνηθέντων, τους παρέπεμψε στον φίλο του, δικηγόρο Μ.Ε.
- Το ποσό της προμήθειας της εταιρείας του, όντως του καταβλήθηκε από τον Μ.Ε.1, ο οποίος κατέβαλε και στους 3 Άγγλους το ποσό του συμφωνηθέντος κέρδους τους. Απ' ότι ξέρει ο Μ.Ε.1 κατέβαλε και £31.184 στην εναγόμενη
- Ωστόσο, πάλι απ' ότι του ανέφερε ο Μ.Ε.1, το γραπτό συμβόλαιο μεταξύ της εναγομένης 2 και των εναγόντων, καθυστερούσε να υπογραφεί λόγω φόρτου εργασίας των Μ.Ε.1 και Μ.Υ.1 και αμέλειας του προσωπικού των αντίστοιχων γραφείων τους. Στον αντίποδα, ο Μ.Υ.1 εξέφρασε άγνοια για σχεδόν όλα. Ως αναφέρει στη γραπτή του δήλωση (έγγραφο 2), είναι γενικός διευθυντής της εναγομένης 1 και διευθυντής και κύριος μέτοχος της εναγόμενης
- Ως εκ τούτου, η ανάμειξη του περιοριζόταν σε διοικητικά και μόνο θέματα. Ουδέποτε συνομίλησε με τον Μ.Ε.1 για το συγκεκριμένο θέμα, ούτε κατ' επέκταση και τον παρακάλεσε ποτέ να πληρώσει το αναφερθέν ποσό στην εναγόμενη
- Οι δε αναφορές του Μ.Ε.1 τον εκπλήσσουν και τον στεναχωρούν. Απ' ότι πληροφορήθηκε από το λογιστήριο της εναγόμενης 1, το ποσό που καταβλήθηκε από τον Μ.Ε.1 στην εναγομένη 1 αφορούσε την κατοικία στο JAKARANDA, το οποίο είχε ήδη καταστεί πληρωτέο και απαιτητό. Ο Μ.Υ.2, γενικός διευθυντής της εναγομένης 2 από το 2008, ανέφερε, ότι οι ενάγοντες και συγκεκριμένα ο ενάγοντας 1 επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί τους, περί τα τέλη Σεπτεμβρίου - αρχές Οκτωβρίου 2008, ρωτώντας για την επίδικη κατοικία. Προέβη σε έρευνα και διαπίστωσε ότι ουδέποτε υπεγράφη πωλητήριο έγγραφο με τους ενάγοντες για την πώληση αυτής της κατοικίας ούτε και η εναγόμενη 2 έλαβε ποτέ οποιαδήποτε χρήματα από τους ενάγοντες σε σχέση με μια τέτοια αγορά. Για το γεγονός αυτό, ενημέρωσε με e-mail τον ενάγοντα
- Στη συνέχεια, επανέλαβε τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των εναγομένων που απολήγουν στην πώληση και παράδοση της κατοικίας σε τρίτους έναντι ποσού £260.
- Ο Μ.Υ.3 διευθυντής του λογιστηρίου της εναγομένης 1 εταιρείας από το 1995, υιοθέτησε και αυτός γραπτή δήλωση (έγγραφο 4), με την οποία ισχυρίζεται - καταθέτοντας και καταστάσεις εισπράξεων (τεκμήρια 26 και 27) - ότι, ουδέποτε εισπράχθηκαν χρήματα από την εναγομένη 1 σε σχέση με την επίδικη κατοικία. Η κατοικία αυτή πωλήθηκε σε τρίτους από την εναγόμενη 2 και παραδόθηκε στις 31.3.
- Το δε τίμημα των £260.000 καταβλήθηκε στην εναγόμενη 2 (τεκμήριο 27). Όσον αφορά το ποσό των £31.184, αναγνώρισε την καταβολή του από τον Μ.Ε.1 στην εναγόμενη 1 στις 26.10.2005, αλλά επανέλαβε και αυτός ότι η πληρωμή αυτή έγινε για εξόφληση της κατοικίας στο JAKARANDA που είχε πωλήσει η εναγόμενη 1 και η συνιδιοκτήτρια εταιρεία POLYPHIMOS HOTELS LTD στους Marsh και Saville. Μετά το πέρας της μαρτυρίας του Μ.Υ.3, σειρά πήραν οι δικηγόροι των μερών για να παραθέσουν την επιχειρηματολογία τους. Αμφότεροι, ετοίμασαν, υιοθέτησαν και κατάθεσαν εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις. Τις αγορεύσεις αυτές τις μελέτησα με κάθε προσοχή και ομολογώ ότι με εντυπωσίασε η ενδελέχεια που τις χαρακτηρίζει και η ευρύτητα των θεμάτων - ειδικά από πλευράς του συνηγόρου των εναγόντων - που θίγονται. Τα ζητήματα αυτά - ως επί το πλείστον νομικά - θα τα σχολιάσω στον βαθμό που απαιτείται, σε κατοπινό στάδιο αυτής της απόφασης. Προέχει όμως να αξιολογηθεί η προσκομισθείσα μαρτυρία για να διαφανεί η πορεία πλεύσης της υπόθεσης και η σειρά των θεμάτων που θα πρέπει να εξετασθούν. Αξιολόγηση μαρτυρίας Τους πέντε μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου, τους παρακολούθησα με κάθε προσοχή. Είναι εντυπωσιακό, ότι, οι κύριοι πρωταγωνιστές της υπόθεσης, ήτοι οι Μ.Ε.1 και Μ.Υ.1, με ηρεμία και νηφαλιότητα, παράθεσαν εκδοχές που είναι εκ διαμέτρου αντίθετες μεταξύ τους, κάτι που σημαίνει ότι ο ένας εκ των δύο, ψευδόταν με μαεστρία και άνεση. Όπως και να ΄χει, βάσει των όσων είδα και άκουσα, έχω προβεί σε αποτίμηση της αξιοπιστίας ενός εκάστου των μαρτύρων, στηριζόμενος σε καθιερωμένες αρχές αξιολόγησης, όπως την σταθερότητα, ευθύτητα και φυσικότητα των απαντήσεων τους, την ιδιαίτερη σχέση και το συμφέρον τους στην υπόθεση, την ύπαρξη ή μη ουσιαστικών αντιφάσεων και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Καθοδήγηση όμως άντλησα και από δύο άλλους σημαντικότατους παράγοντες. Τον παράγοντα "λογική" και την ασφαλή κατεύθυνση προς την οποία συνήθως οδηγεί και τον παράγοντα "εμπειρία" και το σοβαρό αισθητήριο που δημιουργεί τούτη στο Δικαστήριο. Κατ' ακολουθία των πιο πάνω, κρίνω ότι ο Μ.Ε.1 ήταν κατά βάση ένας ειλικρινής μάρτυρας που μετέφερε στο Δικαστήριο μια πραγματική αντικατόπτριση των τεκταινομένων. Δέχομαι και πιστεύω τον κύριο ισχυρισμό του μάρτυρα, ότι, εκ μέρους των πελατών του - εναγόντων, κατέβαλε προς αυτούς που ανέφερε, τα χρήματα που του απέστειλαν με απώτερο σκοπό την απόκτηση της επίδικης κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό, δέχομαι ότι συνομίλησε πράγματι με τον Μ.Υ.1 και κατόπιν δικής του υπόδειξης ή παράκλησης, εξέδωσε την επιταγή για το ποσό των £31.184 προς όφελος της εναγόμενης 1, αντί της εναγόμενης
- Ο επιμέρους λόγος για τον οποίο ζητήθηκε και έγινε τούτο είναι αδιάφορος. Εκείνο το οποίο ενδιαφέρει, είναι ότι τα χρήματα δόθηκαν για λογαριασμό των εναγόντων με απώτερο σκοπό την απόκτηση της επίδικης κατοικίας, ασχέτως του ότι, λογιστικά, φαίνεται να πιστώθηκαν στον λογαριασμό των Marsh και Saville για την αγορά της κατοικίας στο JAKARANDA. Ο Μ.Ε.1 δεν ήταν δικηγόρος των προσώπων αυτών. Δεν τους εκπροσωπούσε. Δεν τους γνώριζε και επομένως είναι εντελώς παράλογο, να κατέβαλε αυτό το τεράστιο ποσό χρημάτων, για εξόφληση υποχρέωσης τρίτων, αγνώστων προς τον ίδιο, ανθρώπων. Αυτών λεχθέντων, υπάρχουν δύο σημεία στη μαρτυρία του Μ.Ε.1 τα οποία θα χαρακτήριζα μελανά. Το πρώτο αφορά το πραγματικό τίμημα της επίδικης κατοικίας. Ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία (τεκμήριο 6) που θα υπογραφόταν θα ήταν για £110.000 και επιπλέον καταβλήθηκαν £6.000 στους κτηματομεσίτες και £19.816 στους 3 Άγγλους ως κέρδος, ανεβάζοντας έτσι το συνολικό κόστος σε £135.
- Το ποσό των £31.184 που κατέβαλε στην εναγόμενη 1, ισχυρίστηκε, ήταν προκαταβολή και θα έπρεπε να πιστωθεί έναντι του εγγράφου τιμήματος των £110.
- Αυτός ο ισχυρισμός δεν γίνεται πιστευτός. Αν ήταν όντως πληρωμή/προκαταβολή έναντι των £110.000, το ποσό θα ήταν ασφαλώς στρογγυλοποιημένο και θα συμβάδιζε με την προσδιορισθείσα προκαταβολή ή και τις μετέπειτα δόσεις δυνάμει του όρου 4 της συμφωνίας που θα υπογραφόταν (τεκμήριο 6). Εκεί γίνεται λόγος για προκαταβολή £4.000 και ακολούθως, δόσεις £40.000, £22.000, £22.000 και £22.
- Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό, οι £31.184 ουδόλως μπορούν να συσχετιστούν με τα πιο πάνω. Στην πραγματικότητα, φρονώ, ότι το ποσό αυτό ήταν επιπλέον των £110.
- Η συνολική, πραγματική τιμή της κατοικίας δηλαδή, συμφωνήθηκε στις £167.
- Απλά, για λόγους που προφανώς σχετίζονται με τον αχαλίνωτο και άναρχο τρόπο με τον οποίο γινόντουσαν οι δοσοληψίες των ακινήτων τον καιρό εκείνο στην συγκεκριμένη περιοχή, κρίθηκε αποδεκτό από τους εμπλεκόμενους, όπως μέρος του τιμήματος μη συμπεριληφθεί στη γραπτή συμφωνία και καταβληθεί σε άλλη εταιρεία και λογιστικά πιστωθεί σε άσχετη υποχρέωση ενός εκ των 3 Άγγλων. Το δεύτερο σημείο αφορά στις ενέργειες μετά την αποστολή το 2005 της συμφωνίας (τεκμήριο 6) στο γραφείο του Μ.Ε.1 για υπογραφή από τους ενάγοντες. Οι ενάγοντες υπέγραψαν τη συμφωνία αλλά η εναγόμενη 2 δεν την υπέγραψε ποτέ. Ο Μ.Ε.1 επί του σημείου αυτού αναγνώρισε μεν ότι υπήρξε ολιγωρία από μέρους του μέχρι που έμαθε το 2008 ότι η κατοικία πωλήθηκε σε τρίτους - χαρακτηρίζοντας ο ίδιος την ολιγωρία του ως "εγκληματική αμέλεια" - αλλά την ίδια ώρα ισχυρίστηκε ότι κάλεσε την εναγόμενη 2 άπειρες φορές να υπογράψει τη συμφωνία, αλλά επιδεικνύοντας αδιαφορία, αυτή παρέλειψε να το πράξει. Πέραν το ότι ο τελευταίος αυτός ισχυρισμός αντιστρατεύεται της γενικότερης παραδοχής για φόρτο εργασίας, πίεση, και αμέλεια, διαψεύδεται και από τον Μ.Ε.2, ο οποίος, επικαλούμενος τα όσα ο ίδιος ο Μ.Ε.1 του είχε πει, ανέφερε, ότι, η μη υπογραφή οφειλόταν αφενός στον φόρτο εργασίας τόσο του Μ.Ε.1 όσο και του Μ.Υ.1 και αφετέρου στην αμέλεια των αντίστοιχων γραφείων τους. Επομένως η μη υπογραφή της συμφωνίας - σ' αυτό τουλάχιστον το στάδιο - το εντάσσω στην ολιγωρία που επέδειξε και ο Μ.Ε.1 και δεν μπορεί να χρεωθεί στις εναγόμενες, ως μέρος ενός ευρύτερου δόλιου και απατηλού σκοπού. Στο θέμα αυτό θα επανέλθω στη συνέχεια. Προς το παρόν, επισημαίνω, ότι τα δύο προαναφερθέντα σημεία μολονότι μελανά, δεν άπτονται του πυρήνα της μαρτυρίας του Μ.Ε.
- Έτσι τα διαχωρίζω, απορρίπτω τις επ' αυτού αναφορές, αλλά το υπόλοιπο μέρος της μαρτυρίας του Μ.Ε.1 το κρατώ, ένεκα της πολύ καλής εντύπωσης που μου προξένησε ο μάρτυρας και της επακόλουθης κρίσης ότι ο μάρτυρας είπε κατά βάση την αλήθεια και είναι έτσι ένας αξιόπιστος μάρτυρας. Καλή εντύπωση μου προξένησε και ο Μ.Ε.
- Δέχομαι ότι οι 3 Άγγλοι ανέθεσαν στην εταιρεία του να τους βρει αγοραστή για την κατοικία τους και ότι το φθινόπωρο του 2005 τον προσέγγισαν οι ενάγοντες και υπήρξε κατάληξη για την αγορά αυτή και τους παρέπεμψε για νομική ολοκλήρωση της κατάληξης, στον Μ.Ε.
- Δέχομαι επίσης ότι η προμήθεια της εταιρείας του που καθορίστηκε στις £6.000 και ήταν κανονικά πληρωτέα από τους πωλητές, του καταβλήθηκε από τον Μ.Ε.
- Για τους λόγους που ανέφερα κατά την αξιολόγηση του Μ.Ε.1, απορρίπτω όμως τη θέση ότι οι £31.184 αποτελούσαν μέρους του διατυπωμένου στο τεκμήριο 6 τιμήματος, των £110.
- Το ποσό αυτό επαναλαμβάνω, ήταν επιπρόσθετο και η πραγματική συμφωνηθείσα τιμή ήταν €167.
- Τούτο όμως δεν επηρεάζει τη γενικότερη αποδοχή της κατά τα άλλα, αξιόπιστης μαρτυρίας του. Η αποδοχή της μαρτυρίας του Μ.Ε.2 βέβαια, αφορά την από μέρους του παράθεση γεγονότων και όχι την έκφραση άποψης ως προς τη βούληση και πρόθεση των εμπλεκομένων μερών. Στον αντίποδα, ο Μ.Υ.1 δεν μου προξένησε καλή εντύπωση. Δεν υπάρχουν στους κόλπους της μαρτυρίας του, ουσιαστικές αντιφάσεις να του καταλογισθούν για απόρριψη της μαρτυρίας του, αλλά την ίδια ώρα δεν έχω αμφιβολία ότι η εκδοχή του δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η πραγματικότητα, όπως προανέφερα, είναι ότι διαβουλεύτηκε με τον φίλο του Μ.Ε.1 και συμφώνησαν ότι οι £31.184 θα καταβάλλονταν στην εναγόμενη 1 αντί στην εναγόμενη
- Ο γενικότερος ισχυρισμός του περί αποστασιοποίησης και άγνοιας των γεγονότων, ουδόλως με έπεισε. Ως διαφάνηκε, αυτός ήταν ο ιθύνων νους των εναγομένων εταιρειών και είχε άμεση και ενεργό ανάμειξη - τουλάχιστον στο επίπεδο καθορισμού των εξελίξεων - στη συγκεκριμένη δοσοληψία. Η απόρριψη βεβαίως της μαρτυρίας του, δεν αποδεικνύει συνάμα και απάτη ή δόλο από μέρους των εναγομένων εταιρειών. Είναι ένα πράγμα η αποδοχή ή απόρριψη μιας μαρτυρίας και άλλο - εντελώς διαφορετικό - η στοιχειοθέτηση ενός τέτοιου εξειδικευμένου αστικού αδικήματος. Ο Μ.Υ.2 κατά τον ουσιώδη χρόνο (ήτοι το 2004 - 2005) δεν εργαζόταν καν στην εναγόμενη 2 και επομένως δεν είχε γνώση ή ανάμειξη στα τότε τεκταινόμενα. Εργοδοτήθηκε το 2008 και αναφέρθηκε, ως επί το πλείστον, στην τότε ηλεκτρονική επικοινωνία που είχε με τον ενάγοντα
- Δεν έχω λόγους να αμφισβητήσω τα λεγόμενα του σε σχέση με την επικοινωνία αυτή, ούτε και τις λοιπές αναφορές του ενώπιον του Δικαστηρίου. Θα συμφωνούσα όμως με τον ευπαίδευτο συνήγορο των εναγόντων, ότι, η προσκόμιση κάποιων φακέλων των εναγομένων εταιρειών, ενδεχομένως να συνέβαλλε στην αποκάλυψη της πραγματικότητας. Από την άλλη όμως, η παράλειψη του και μόνο να τους προσκομίσει, δεν είναι αρκετή για να του καταλογισθεί υστεροβουλία ή αναξιοπιστία. Η μαρτυρία του επομένως, στον βαθμό που παρέθετε γεγονότα, τα οποία γνώριζε από πρώτο χέρι, γίνεται δεκτή. Τονίζω όμως επ' αυτού, ότι η λογιστική εικόνα που η ίδια η εναγόμενη 2 δημιούργησε, δεν σημαίνει ότι αντικατοπτρίζει και την πραγματική εικόνα της κατάστασης. Το ίδιο σχόλιο θα έκαμνε και σε σχέση με τον Μ.Υ.3, ο οποίος ως διευθυντής του λογιστηρίου της εναγόμενης 1, περίγραψε τη λογιστική εικόνα των πραγμάτων σε σχέση με τις διάφορες κατά καιρούς αγορές και εισπράξεις. Δέχομαι τα λεγόμενα του, αν και η μαρτυρία του θα μπορούσε να ήταν σαφώς πιο διαφωτιστική. Την ίδια ώρα όμως, λέγω ότι η μαρτυρία αυτή ουδόλως αντανακλά την πραγματική εικόνα της δοσοληψίας, η οποία, στον βαθμό που έγινε αποδεκτή, είναι όπως την περίγραψε ο Μ.Ε.
- Συμπεράσματα Με βάση όλα τα προαναφερθέντα, τα συμπεράσματα μου σε σχέση με τα ουσιώδη γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι τα ακόλουθα: Στις 23.9.2004, η εναγόμενη 2 που τότε ονομαζόταν ANTIOHOS HOTELS LTD, δυνάμει της συμφωνίας (τεκμήριο 1) και έναντι τιμήματος £110.000, πώλησε μια οικία που φέρει τον αριθμό 35
(1)στο συγκρότημα POLYXENIA VILLAS στο Παραλίμνι στους Philip Hardman, Neil Hardman και Mark Antony Marsh (εφεξής οι 3 Άγγλοι). Παρ' ότι η οικία δεν είχε ξεχωριστό τίτλο, ούτε και είχε ουσιαστικά αρχίσει η ανέγερση της, οι 3 Άγγλοι, αποφάσισαν σε κάποια στιγμή να την μεταπωλήσουν και για τον σκοπό αυτό απευθύνθηκαν στους κτηματομεσίτες E.R.A ESTATE AGENTS LTD. Το φθινόπωρο του 2005, επέδειξαν ενδιαφέρον να την αγοράσουν οι ενάγοντες. Αφού διαβουλεύτηκαν με τον διευθυντή της Ε.R.A, συμφώνησαν να αγοράσουν την οικία έναντι συνολικού τιμήματος £167.
- Για τη νομική ολοκλήρωση αυτής της πράξης, ο Μ.Ε.2 τους παρέπεμψε στον δικηγόρο και φίλο του Μ.Ε.
- Πράγματι οι ενάγοντες μίλησαν με τον Μ.Ε.1 και του έδωσαν οδηγίες να προχωρήσει στα δέοντα για ολοκλήρωση της πράξης. Στο πλαίσιο αυτό του απέστειλαν με τα εμβάσματα (τεκμήρια 5Α και 5Β) ποσό πέραν των £57.
- Στη συνέχεια, ο Μ.Ε.1 ενεργώντας ως δικηγόρος και αντιπρόσωπος των εναγόντων, εκ του ποσού αυτού, κατέβαλε £6.000 στους κτηματομεσίτες ως προμήθεια για τη διαμεσολάβηση τους. Το ποσό αυτό κανονικά ήταν πληρωτέο από τους 3 Άγγλους, αλλά η συνεννόηση που υπήρξε με τους ενάγοντες, ήταν ότι θα καταβαλλόταν απ' αυτούς. Συνεπώς το ποσό αυτό λογίζεται ουσιαστικά ως μέρος του τιμήματος. Περαιτέρω, ο Μ.Ε.1 κατέβαλε απευθείας στους 3 Άγγλους με την επιταγή (τεκμήριο 2) ποσό £19.816 ως κέρδος για την όλη πράξη. Και αυτό το ποσό λογίζεται ως μέρος του τιμήματος. Στα πλαίσια πάντοτε της προαναφερθείσας πράξης και αφού χρειαζόταν και η συνδρομή της εναγόμενης 2, ένεκα του ότι δεν υπήρχε ξεχωριστός τίτλος και αυτή ήταν η ιδιοκτήτρια της γης αλλά και η πρώτη πωλητής της οικίας, υπήρξε διαβούλευση του Μ.Ε.1 με τον Μ.Υ.
- Ο Μ.Υ.1 ήταν ο ιθύνων νους και το πρόσωπο που λάμβανε τις αποφάσεις τόσο για την εναγόμενη 2 όσο και για την εναγόμενη
- Στο πλαίσιο λοιπόν των συζητήσεων, ο Μ.Υ.1 ζήτησε και ο Μ.Ε.1 αποδέχτηκε όπως το ποσό των £31.184, αντί στην εναγόμενη 2, καταβληθεί στην εναγόμενη
- Πράγματι ο Μ.Ε.1 εξέδωσε προς την εναγόμενη 1 την επιταγή (τεκμήριο 3) για το ποσό των £31.
- Απ' ότι προκύπτει, το ποσό αυτό, λογιστικά, χρησιμοποιήθηκε για εξόφληση μιας κατοικίας που είχαν αγοράσει στο συγκρότημα Jakaranda Luxury Villas της εναγόμενης 1, δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου ημερ. 8.7.2004, οι Mark Marsh (ένας εκ των 3 Άγγλων) και κάποια Claire Saville. Και αυτό το ποσό όμως λογίζεται ουσιαστικά ως μέρος του τιμήματος της επίδικης κατοικίας, ανεβάζοντας έτσι το πραγματικό συμφωνηθέν τίμημα στις £167.
- Για ολοκλήρωση της πράξης θα ακυρωνόταν η πρώτη πώληση προς τους 3 Άγγλους και θα υπογραφόταν νέα γραπτή συμφωνία μεταξύ εναγομένης 2 και εναγόντων. Η συμφωνία αυτή, η οποία, μετά την υπογραφή της από τα μέρη, θα αποτελούσε το δεσμευτικό νομικό έγγραφο μεταξύ εναγόντων και εναγόμενης 2 και το υπόβαθρο για υλοποίηση της πώλησης. Βάσει δε αυτής, το τίμημα αγοράς της οικίας παρουσιαζόταν ως £110.
- Η συμφωνία αυτή (ανυπόγραφη) απεστάλη από την εναγόμενη 2 στον Μ.Ε.1 και σε κάποιο στάδιο υπεγράφη από τους ενάγοντες, πελάτες του. Ωστόσο, για λόγους που αφορούν και στο πρόσωπο του Μ.Ε.1, η συμφωνία ουδέποτε υπεγράφη από την εναγόμενη 2, με αποτέλεσμα η πράξη να μην τελεσφορήσει ποτέ. Η οικία έτσι παρέμεινε στην κυριότητα της εναγόμενης 2, μέχρι που στις 22.4.2008 πωλήθηκε δυνάμει της συμφωνίας (τεκμήριο 7) σε τρίτα πρόσωπα, έναντι ποσού £260.000 (€444.236,37). Νομική Πτυχή/Κατάληξη 1.Προφορική Συμφωνία Η πρώτη βάση αγωγής των εναγόντων είναι η διάρρηξη συμφωνίας. Είναι η θέση τους, ότι, υπήρξε μια προφορική συμφωνία μεταξύ των εναγόντων, των εναγομένων και των 3 Άγγλων, η οποία περιλάμβανε περίπου τα όσα θα γίνονταν μέχρι και την υπογραφή της γραπτής συμφωνίας (τεκμήριο 6) και ότι η εναγόμενη 2, διέρρηξε αυτή τη συμφωνία, μη υπογράφοντας το τεκμήριο 6 και πωλώντας στη συνέχεια την οικία σε τρίτους. Όπως ήδη πρέπει να έχει διαφανεί από τα προαναφερθέντα, δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι συνομολογήθηκε προφορική συμφωνία όπως την δικογραφούν οι ενάγοντες και να τους αποδοθεί θεραπεία για υποτιθέμενη διάρρηξη της. Κατ' αρχάς όπως σωστά επισημαίνεται από τον ευπαίδευτο συνήγορο των εναγομένων στην αγόρευση του, υπάρχει επ' αυτού, διάσταση μεταξύ των δικογραφημένων θέσεων των εναγόντων και της προσκομισθείσας μαρτυρίας. Συγκεκριμένα σε πολλά σημεία της Έκθεσης Απαίτησης, αναφέρεται ότι ένας από τους βασικούς όρους της προφορικής συμφωνίας θα ήταν η απόσυρση από το κτηματολόγιο της πρώτης συμφωνίας που είχε συνομολογηθεί μεταξύ των 3 Άγγλων και της εναγόμενης 2, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή η κατάθεση της συμφωνίας που θα συνομολογείτο μεταξύ εναγόντων και εναγόμενης
- Κατόπιν που οι εναγόμενες, με την Υπεράσπιση τους, αρνήθηκαν ότι υπήρξε μια τέτοια κατάθεση στο κτηματολόγιο, οι ενάγοντες αναδιπλώθηκαν στην Απάντηση τους και υποστήριξαν ότι είναι εκ λάθους που δεν κατατέθηκε η εν λόγω συμφωνία στο κτηματολόγιο. Η Απάντηση, όπως υποδηλώνει και το όνομα της, είναι δικόγραφο που καταχωρείται, έτσι ώστε να δοθούν απαντήσεις σε ισχυρισμούς και θέσεις που αναδεικνύονται στην Υπεράσπιση. Δεν προσφέρεται για διόρθωση λαθών ή ανακριβειών της Έκθεσης Απαίτησης. Τούτο θα πρέπει να επιδιωχθεί με διάβημα για τροποποίηση. Παρόλα ταύτα, τέτοιο διάβημα δεν έγινε ποτέ, με αποτέλεσμα να παραμείνουν μέχρι τέλους οι εν λόγω αναφορές στην Έκθεση Απαίτησης. Η τροποποίηση ήταν επιτακτική ούτως ώστε να αντικατοπτρίζει η Έκθεση Απαίτησης, τη θέση που θα προωθείτο τελικώς στη δίκη, ήτοι, ότι, όντως δεν υπήρξε μια τέτοια κατάθεση στο κτηματολόγιο. Ως εκ τούτου, σε ότι αφορά την υποτιθέμενη ύπαρξη προφορικής συμφωνίας, η θέση που προωθήθηκε κατά την ακρόαση είναι αντίθετη με την Έκθεση Απαίτησης και γι' αυτόν και μόνο τον λόγο, θα πρέπει να απορριφθεί. Έτσι κι αλλιώς η διαδικασία που ακολουθήθηκε από τους ενάγοντες - κάποιες πτυχές της οποίας ενδεχομένως να αντιστρατεύονται και του Νόμου - δεν ήταν τίποτε άλλο από μια συνεννόηση και προεργασία με διάφορα άτομα, που στόχο είχε να προλειάνει το έδαφος για την υπογραφή γραπτής δεσμευτικής συμφωνίας μεταξύ των εναγόντων και της εναγομένης
- Τούτο θα πρέπει να το αντιλήφθηκαν οι πάντες, ακόμα και ο Μ.Ε.2, ο οποίος παρέπεμψε τους ενάγοντες σε δικηγόρο για να δώσει "σάρκα και οστά" στα όσα δρομολογούταν. Η διαδικασία όμως, από μόνη της, ουδόλως συγκεντρώνει τα προαπαιτούμενα για να θεωρηθεί η ίδια δεσμευτική προφορική συμφωνία μεταξύ των οποιωνδήποτε. Συνεπώς, κακώς οι ενάγοντες, μέσω του Μ.Ε.1, πρόωρα, διακινδυνευμένα και χωρίς νομική κατοχύρωση, έσπευσαν να μοιράσουν χρήματα στους διάφορους. Σημειώνω επ' αυτού ότι τα δύο από τα τρία μέρη που έλαβαν χρήματα από τους ενάγοντες, δεν είναι καν διάδικοι στην παρούσα αγωγή και επομένως δεν μπορεί, να ανακτηθεί απ' αυτούς οποιοδήποτε ποσό τους καταβλήθηκε, βάσει καμίας αιτίας αγωγής. Κατ' ακολουθία των πιο πάνω η βάση αγωγής για διάρρηξη προφορικής συμφωνίας απορρίπτεται. 2.Απάτη/Δόλος Η δεύτερη δικογραφημένη βάση αγωγής των εναγόντων είναι για Απάτη, λεπτομέρειες της οποίας, δίδονται (όχι με ευκρίνεια) στην παράγραφο 16 της Έκθεσης Απαίτησης. Η Απάτη διέπεται από το άρθρο 36 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148 το οποίο, στον βαθμό που ενδιαφέρει, προβλέπει τα εξής: "Απάτη συνίσταται σε ψευδή παράσταση γεγονότος, η οποία γίνεται εν γνώσει του ψεύδους αυτής, ή χωρίς πίστη για το αληθές αυτής ή απερίσκεπτα, αδιάφορα του κατά πόσο είναι αληθές ή ψευδής, με σκοπό όπως το πρόσωπο που εξαπατήθηκε ενεργήσει με βάση αυτή: Νοείται ότι καμία αγωγή δεν εγείρεται σε τέτοια παράσταση εκτός αν αυτή έγινε με σκοπό εξαπάτησης του Ενάγοντα και πράγματι εξαπάτησε αυτόν, και αυτός ενήργησε με βάση αυτή και εξαιτίας αυτής υπέστη ζημιά." Όπως προκύπτει από τη Νομολογία, η απάτη του εξειδικεύεται στο άρθρο 36, αποτελεί μια αναπαραγωγή των αρχών του κοινοδικαίου. Αυτή είναι μόνο μια κατηγορία απάτης, ήτοι η πραγματική απάτη (actual fraud). Η Επιείκεια όμως, έχει διευρύνει το φάσμα της απάτης, περιλαμβάνοντας διαγωγές ολιγότερο ακραίες, όπως την εξ υπαγωγής απάτη (constructive fraud) (βλ. Pyrgas v. Stavridou
(1969)1 C.L.R. 332). Χρήσιμη ανάλυση του άρθρου 36 με παραπομπή σε Αγγλική Νομολογία γίνεται σε δύο δημοσιευμένες αποφάσεις Επαρχιακού Δικαστηρίου και συγκεκριμένα στη Loizou and another v. Iosif and another
(1975)9 J.S.C. 1387 και Kyprianou & Apeyitos Travel Agency Co. Ltd v. ARACYP Ltd
(1984)2 J.S.C.
- Το σίγουρο είναι ότι πρόκειται για αστικό αδίκημα που αποδεικνύεται δύσκολα. Για να πετύχει αγωγή έχοντας μια τέτοια βάση, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι ο εναγόμενος προέβη στη ψευδή παράσταση με σκοπό να εξαπατήσει τον ενάγοντα και με πρόθεση όπως ο ενάγοντας ενεργήσει βάσει της παράστασης. Επιπλέον ο ενάγοντας θα πρέπει όντως να εξαπατήθηκε, να ενήργησε δηλαδή στη βάση της ψευδής παράστασης και εξαιτίας αυτής, να υπέστη ζημιά. Υπάρχει δηλαδή μια αλληλουχία συστατικών στοιχείων που θα πρέπει να συνυπάρχουν για να γίνει επιτυχής επίκληση αυτού του αστικού αδικήματος. Δεν είναι αρκετό ο εναγόμενος, γενικά στις δοσοληψίες του, να ενεργούσε με δόλιο ή απατηλό τρόπο. Θα πρέπει η απάτη, να απευθυνόταν και να είχε ως δέκτη τον ενάγοντα και όχι άλλο πρόσωπο (βλ. Αρτέμης & Ερωτοκρίτου "Aστικά Αδικήματα", σελ 121). Ομοίως δεν είναι αρκετό, αντικειμενικά ερμηνευόμενες, οι ενέργειες του εναγόμενου να συνιστούν απάτη, θα πρέπει κιόλας να εξαπατήθηκε έμπρακτα και επί της ουσίας, ο ενάγοντας. Στην εδώ περίπτωση, όπως προκύπτει από τις εκτεθείσες στην Έκθεση Απαιτήσεως λεπτομέρειες, αλλά και την μετέπειτα γραμμή και επιχειρηματολογία της πλευράς των εναγόντων, η απάτη άπτεται της παράστασης του Μ.Y.1 προς τον Μ.E.1 που είχε ως αποτέλεσμα την καταβολή ποσού £31.184 προς την εναγόμενη 1, χωρίς ποτέ να υπογραφεί από την εναγόμενη 2 η συμφωνία (τεκμήριο 6), αλλά αντίθετα η κατοικία τελικά να πωληθεί σε τρίτους. Αυτή η παράσταση, κατά τους ενάγοντες, αντανακλά σε αμφότερες τις εναγόμενες και καλύπτει όλα τα χρήματα που καταβλήθηκαν από τους ενάγοντες προς διάφορους αποδέκτες. Με κάθε εκτίμηση προς τον ευπαίδευτο συνήγορο των εναγόντων που επιχειρηματολόγησε προς αυτή την κατεύθυνση, φρονώ πως σε καμία περίπτωση δεν έχει στοιχειοθετηθεί το αστικό αδίκημα της απάτης για πολλούς και ποικίλους λόγους. Κατ' αρχάς η όποια παράσταση από μέρους του Μ.Υ.1 είχε ως αποδέκτη τον Μ.Ε.1 και όχι τους ενάγοντες αυτοπροσώπως. Περαιτέρω δεν υπάρχει μαρτυρία ότι τα χρήματα που δόθηκαν στους 3 Άγγλους και τους κτηματομεσίτες, δόθηκαν μετά την παράσταση του Μ.Υ.
- Συνεπώς είναι αδύνατο να συναχθεί, ότι, οι ενάγοντες στηρίχθηκαν στην παράσταση - τουλάχιστον για αυτά τα δύο ποσά και υπέστησαν ζημιά. Παρομοίως, οι εναγόμενες δεν είχαν κανένα απολύτως όφελος από την καταβολή αυτών των ποσών, για να είχαν και λόγο - μέσω του Μ.Υ.1 - να εξαπατήσουν τους ενάγοντες στην καταβολή των. Ούτε και υπάρχει μαρτυρία για προσυνεννόηση εναγομένων και 3 Άγγλων στο πλαίσιο αυτών. Ούτε όμως και σε σχέση με τις £31.184, είναι δυνατό να συναχθεί συμπέρασμα για απάτη. Όπως προκύπτει από τα ευρήματα του Δικαστηρίου, η μη υπογραφή της συμφωνίας (τεκμήριο 6) αντανακλά και στη συμπεριφορά του Μ.Ε.1, ο οποίος αδράνησε, ολιγώρησε και τελικώς αμέλησε στο να παρακολουθήσει τα πράγματα και να φέρει σε πέρας την αποστολή του, δια της εκατέρωθεν νομικής δέσμευσης των μερών. Επομένως η μη υπογραφή της συμφωνίας - σε εκείνο το χρονικό σημείο τουλάχιστον - δεν μπορεί να αποδοθεί στις εναγόμενες, πόσο μάλλον να χρεωθούν με απατηλό σκοπό ή πρόθεση. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζω ότι είναι η εναγόμενη 2 που απέστειλε τη συμφωνία (τεκμήριο 6) στον Μ.Ε.1 για υπογραφή. Αν υπήρχε ειλημμένη πρόθεση εξαπάτησης, η εν λόγω συμφωνία δεν θα αποστελλόταν ποτέ στον Μ.Ε.
- Όσον αφορά την πώληση της κατοικίας σε τρίτους, με την αποκόμιση μάλιστα σημαντικού κέρδους, επισημαίνω ότι τούτη έλαβε χώρα δυόμιση χρόνια μετά. Δηλαδή, οι £31.184 δόθηκαν στην εναγόμενη 1 στις 24.10.2005 (βλ. τεκμήριο 3) ενώ η συμφωνία για πώληση της κατοικίας σε τρίτους συνομολογήθηκε στις 22.4.2008 (βλ. τεκμήριο 7). Δεν είναι δυνατό επομένως, ο Μ.Υ.1 τη στιγμή που διαβουλευόταν με τον Μ.Ε.1 το φθινόπωρο του 2005, να είχε σκοπό να εξαπατήσει τους ενάγοντες με κάτι που θα λάμβανε χώρα δυόμιση χρόνια μετά. Τα όσα τελικώς έγιναν - χωρίς να τα επικροτώ - προφανώς προέκυψαν στην πορεία και σε καμία περίπτωση δεν αντανακλούν στην όποια παράσταση του Μ.Υ.1 το φθινόπωρο του
- Ως εκ των ανωτέρω και αυτή η βάση αγωγής απορρίπτεται. Στη γραπτή του αγόρευση, ο ευπαίδευτος συνήγορος των εναγόντων, κατά κάποιο τρόπο πρόσθεσε ή εν πάση περιπτώσει, ζήτησε θεραπεία, βάσει και άλλων αιτιών αγωγής. Συγκεκριμένα επικαλέστηκε το αστικό αδίκημα της πρόκλησης διάρρηξης συμφωνίας δυνάμει του άρθρου 34 του Κεφ.
- Κατά τη συλλογιστική του επιχειρήματος, αν το Δικαστήριο ήθελε απορρίψει τις δύο δικογραφημένες αιτίες αγωγής (όπως και έπραξε), θα πρέπει να αποδώσει θεραπεία βάσει αυτού του αστικού αδικήματος, στηριζόμενο σε κατ' ισχυρισμό υποβολή του συνηγόρου των εναγομένων προς τον Μ.Ε.1, ότι, οι ενάγοντες αγόρασαν την κατοικία από τους 3 Άγγλους, βάσει αυτόνομου δικαιώματος που τους παρείχε η συμφωνία (τεκμήριο 1), για ποσό £167.
- Κατ' ακολουθία τούτου, η μετέπειτα πώληση της κατοικίας από την εναγόμενη 2 σε τρίτους, επέφερε τη διάρρηξη της πρώτης συμφωνίας μεταξύ των Άγγλων. Κατ' αρχάς τέτοια υποβολή δεν έγινε ποτέ. Απλά σε κάποια στιγμή κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.1, αυτός ανέφερε ότι η σωρευτική τιμή πώλησης της κατοικίας ήταν £135.
- Κατόπιν τούτου, ο ευπαίδευτος συνήγορος των εναγόμενων - χωρίς να αποδεχθεί ότι συνομολογήθηκε δεσμευτική συμφωνία για πώληση της κατοικίας - υπέβαλε απλά στον μάρτυρα (χωρίς προσδιορισμό), ότι το ποσό ήταν πολύ μεγαλύτερο. Πέραν τούτου, τα γεγονότα που εκτίθενται στα δικόγραφα των εναγόντων, δεν συνάδουν με μια τέτοια αιτία αγωγής. Θεραπεία είναι δυνατό να αποδοθεί - έστω και αν δεν αναφέρεται ρητά στο Παρακλητικό μιας αγωγής - νοουμένου, και πρωτίστως, ότι, προκύπτει από τα γεγονότα που εκτίθενται στο δικόγραφο. Εδώ, η Έκθεση Απαιτήσεως, αναφέρεται σε τριμελή συμφωνία μεταξύ των 3 Άγγλων, των εναγόντων και των εναγομένων και όχι σε συμφωνία μεταξύ των δύο πρώτων που προκάλεσε τη διάρρηξη της, ο τρίτος. Στη γραπτή του αγόρευση ο ευπαίδευτος συνήγορος των εναγόντων επικαλείται και το δόγμα ή καλύτερα τον κανόνα απόδειξης γνωστό ως Promissory (Proprietary Estoppel). Κατά τη συλλογιστική του επιχειρήματος, ο κανόνας αυτός δεν χρειάζεται να δικογραφείται και εκτός από υπεράσπιση, προσφέρεται και για την απόδοση θεραπείας σε ενάγοντα. Ομολογώ, ότι δυσκολεύομε να συμφωνήσω με τον ευπαίδευτο συνήγορο και δυσκολεύομαι έτι περαιτέρω να αντιληφθώ τη σύνδεση με τα γεγονότα και το πως θα μπορούσε, βάσει του δόγματος αυτού, να αποδοθεί θεραπεία. Οι αποφάσεις στις οποίες παραπέμπει ο συνήγορος, εδράζονται σε εντελώς διαφορετικά γεγονότα, και ουδόλως, κατά την κρίση μου, προσφέρουν καθοδήγηση για ανάλογη ή την όποια εφαρμογή του δόγματος στην παρούσα υπόθεση. Μια τελευταία επίκληση για θεραπεία, την οποία ο συνήγορος των εναγόντων χαρακτήρισε "το τελευταίο οχυρό της δικαιοσύνης", είναι η αρχή του αδικαιολόγητου πλουτισμού (unjust enrichment). Βάσει αυτής της αρχής, διεκδικείται η επιστροφή του ποσού των £31.184 που δόθηκε από τους ενάγοντες μέσω του Μ.Ε.1, στην εναγόμενη
- Κατ' αρχάς να τονίσω ότι για να αποδοθεί θεραπεία, δεν χρειάζεται η αγωγή να στηρίζεται σε τέτοια βάση. Η αρχή δεν αποτελεί καν αυτόνομη και αυτοτελή βάση αγωγής. Αρκεί, να δικαιολογείται η επίκληση της αρχής, με βάση τους προβαλλόμενους στα δικόγραφα ισχυρισμούς και την προσαχθείσα μαρτυρία. Ο αδικαιολόγητος πλουτισμός, ως έννοια, βρίσκεται στον πυρήνα της γενικότερης αξίωσης για αποκατάσταση (restitution) που παρέχεται από τους κανόνες επιείκειας (βλ. Chitty on Contracts (General Principles), (27η έκδοση), σελ.1392, παρ.29-007 και Minerva Finance Investment Ltd v. Γεωργιάδη
(1998)1 Α.Α.Δ. 2173. Πρόκειται για ιδιότυπη αρχή που έχει ως στόχο την απόδοση δικαιοσύνης σε περιπτώσεις που εκφεύγουν της στενής εφαρμογής των αρχών του δικαίου των συμβάσεων και γενικά δεν εντάσσονται στα στεγανά του κοινοδικαίου. Στο σύγγραμμα Chitty (ανωτέρω) παρ. 29-007, αναφέρεται, ότι ο αδικαιολόγητος πλουτισμός εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου κάποιος έχει άδικα πλουτίσει σε βάρος άλλου και θα πρέπει έτσι να αποκαταστήσει την αδικία. Στην υπόθεση Κίτση v. Γενικού Εισαγγελέα
(2001)1(Β) Α.Α.Δ. 1077, αναφέρθηκε ότι η αρχή του αδικαιολόγητου πλουτισμού προσφέρει ανταπόδοση πέραν και ανεξάρτητα οποιουδήποτε συμβατικού πλαισίου ή όπου το συμβατικό πλαίσιο αποτυγχάνει. Για επιτυχή επίκληση της αρχής του άδικου πλουτισμού θα πρέπει να καταδειχθεί (α) πως ο εναγόμενος πλούτισε (enriched) από όφελος (benefit), (β) εξόδοις του ενάγοντος (at the plaintiff´s expense) και (γ) ότι θα ήταν άδικο να επιτραπεί στον εναγόμενο να διατηρήσει το όφελος (retention of the benefit would be unjust) (βλ. Goff and Jones The Law of Restitution, (2η έκδοση), σελ.11-45, Chitty (ανωτέρω) παρ. 29-011 και Χρίστου v. Khoreva,
(2002)1 Α.Α.Δ. 454). Η αρχή τυγχάνει εφαρμογής σε περιπτώσεις λήψης χρημάτων ή άλλης περιουσίας με υπέρμετρο επηρεασμό, με ψυχική πίεση, με απειλές, με τέχνασμα, κατά λάθος και γενικά υπό οποιεσδήποτε συνθήκες που οι κανόνες της φυσικής δικαιοσύνης και της επιείκειας επιτάσσουν επιστροφή των χρημάτων ή της περιουσίας. Αποκατάσταση (restitution) δεν διατάσσεται (α) όπου ο ενάγοντας παρείχε το όφελος ως έγκυρο δώρο ή προς εκπλήρωση κάποιας έγκυρης υποχρέωσης που είχε προς τον εναγόμενο, δυνάμει του κοινοδικαίου, του δικαίου της επιείκειας ή κάποιου νομοθετήματος, (β) όπου ο ενάγοντας παρείχε το όφελος υποκύπτοντας ή συμβιβάζοντας μια έντιμη αξίωση του εναγόμενου, (γ) όπου ο ενάγοντας παρείχε το όφελος, εκτελώντας υποχρέωση την οποία όφειλε σε τρίτο πρόσωπο ή ενεργώντας εκούσια προς εξυπηρέτηση του δικού του συμφέροντος, (δ) όπου ο ενάγοντας ενήργησε εκούσια παρέχοντας όφελος στον εναγόμενο, ο οποίος ούτε ζήτησε ούτε εξέφρασε επιθυμία για το όφελος που πήρε (the plaintiff acted officiously). Αυτού λεχθέντος υπάρχουν περιπτώσεις όπου παρά το εθελούσιο της πληρωμής, μπορεί να ανακτηθεί (βλ. Chitty (ανωτέρω) παρ. 29.090 και επόμενες), (ε) όπου ο εναγόμενος δεν μπορεί να επανέλθει στην αρχική του θέση ή όταν είναι καλόπιστος αγοραστής και (στ) όπου λόγοι δημοσίου συμφέροντος (public policy) αποκλείουν την αποκατάσταση (βλ.Goff and Jones (ανωτέρω) σελ.24 και Chitty (ανωτέρω), παρ. 29-011). Στην προκειμένη περίπτωση, επισημαίνω κατ' αρχάς ότι τα γεγονότα για απόδοση θεραπείας, με βάση αυτή την αρχή - και σε αντίθεση με τα όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω σχετικά με το αστικό αδίκημα της πρόκλησης διάρρηξης συμφωνίας - εκτίθενται στην Έκθεση Απαίτησης με απόλυτη επάρκεια και σαφήνεια. Ρητά αναφέρεται η θέση ότι το ποσό των £31.184 καταβλήθηκε από τους ενάγοντες, μέσω του δικηγόρου τους Μ.Ε.1, στην εναγομένη
- Απ' εκεί και πέρα, επί της ουσίας του πράγματος, φρονώ πως πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις και είναι ορθό και δίκαιο να επιστραφεί στους ενάγοντες, βάσει της πιο πάνω αρχής, το εν λόγω ποσό. Το ποσό καταβλήθηκε στα πλαίσια μιας συναλλαγής, ήτοι της αγοράς της επίδικης κατοικίας, η οποία ουδέποτε υλοποιήθηκε, αφού η κατοικία τελικώς πωλήθηκε σε τρίτους. Με άλλα λόγια δεν υπήρξε κανένα απολύτως αντάλλαγμα για την καταβολή αυτού του ποσού. Το ότι τα χρήματα, χρησιμοποιήθηκαν για εξόφληση της κατοικίας στο JAKARANDA των Marsh και Saville, δεν είναι κάτι, από το οποίο, οι ενάγοντες είχαν οποιοδήποτε όφελος. Η υποχρέωση εξόφλησης αυτής της κατοικίας δεν ήταν των εναγόντων, ούτε βεβαίως και του δικηγόρου τους Μ.Ε.1, ο οποίος, όχι απλώς δεν εκπροσωπούσε τα πρόσωπα αυτά, αλλά ούτε και τα γνώριζε. Συνεπώς, αντιστρατεύεται βάναυσα της λογικής, να πλήρωνε είτε δικά του χρήματα, είτε χρήματα των πελατών του για τα οποία, ειρήσθω εν παρόδω, θα ήταν υπόλογος, για να απαλλαγούν οι άγνωστοι του Marsh και Saville της οικονομικής τους υποχρέωσης και να καρπωθούν κατ' επέκταση της κατοικίας στο JAKARANDA. Για τους λόγους αυτούς, το καταβληθέν ποσό θα πρέπει να επιστραφεί στους ενάγοντες από την εναγόμενη
- Εκδίδεται έτσι απόφαση υπέρ των εναγόντων και εναντίον της εναγόμενης 1 για το ποσό των €53,281,03 (που αντιστοιχεί σε £31.184) πλέον νόμιμο τόκο, πλέον έξοδα στην κλίμακα επιτυχίας, όπως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η αγωγή εναντίον της εναγομένης 2 απορρίπτεται. Δεν θα εκδώσω στο πλαίσιο αυτό, καμία διαταγή για έξοδα, καθ' ότι αφενός οι εναγόμενες εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο δικηγόρο και διατήρησαν καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας κοινή γραμμή υπεράσπισης και αφετέρου η απόρριψη της αγωγής εναντίον της εναγόμενης 2 ουδόλως αποτελεί δικαίωση των επί της ουσίας, θέσεων της. (Υπ.) ......... Στ. Ν. Σταύρου, Α. Ε. Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο