EMANUELA NEAGU ν. Γεωργίας Σιοπαχά, Αρ. Αγωγής: 1077/2009, 15/12/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2015:A83 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Γ. Φιλίππου, A.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1077/2009 Μεταξύ: EMANUELA NEAGU Ενάγουσας και Γεωργίας Σιοπαχά Εναγομένης Ημερομηνία: 15 Δεκεμβρίου, 2015 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: Η κα Βέσσελκα Ιωάννου & η κα Ίνκα Γεωργίου Για την Εναγόμενη: Η κα Στέλλα Ερωτοκρίτου Α Π Ο Φ Α Σ Η ΟΙ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ ΣΤΑ ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ: Η ενάγουσα με το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα της (Δ.2 Θ.1), το οποίο καταχωρήθηκε στις 24.11.2009 αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, ζημιές και έξοδα τα οποία υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος το οποίο συνέβηκε την 8.12.2008 στο Φρέναρος και ενώ η ενάγουσα ήταν οδηγός του μηχανοκίνητου οχήματος με αριθμό εγγραφής ENK 867, λόγω της αποκλειστικής αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων της εναγόμενης, η οποία οδηγούσε το όχημα της με αριθμό εγγραφής BAU 934 κατά τέτοιο τρόπο ώστε να προκληθεί δυστύχημα και/ή απέκοψε την πορεία και/ή συγκρούστηκε με το όχημα το οποίο οδηγούσε η ενάγουσα. Η έκθεση απαίτησης της ενάγουσας καταχωρήθηκε στις 2.07.2012 και σ΄ αυτήν καταγράφονται τόσο οι προσωπικές της συνθήκες κατά τους ουσιώδεις χρόνους όσο και τα γεγονότα της υπόθεσης. Ισχυρίζεται αμελή οδήγηση εκ μέρους της εναγομένης που είχε ως αποτέλεσμα την πρόκληση του δυστυχήματος και καταγράφει λεπτομέρειες της αμέλειας της. Συνεπεία αυτής υπέστη εκτεταμένες σωματικές βλάβες, περιγράφει τον τραυματισμό της, τις θεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε και τις συνέπειες που είχε στη ζωή της ο τραυματισμός της, παρέχει δε λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών και εξόδων στα οποία υποβλήθηκε. Για τους πιο πάνω λόγους αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις νόμιμο τόκο από την ημέρα του δυστυχήματος και τα έξοδα της αγωγής της. Η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο ηλικίας 48 ετών και εργαζόταν τις πρωινές ώρες σε φούρνο του Πίριλλου και τα απογεύματα σε υπεραγορά όπως και στα McDonalds και στο Gabis Bazaar με ανάλογα εισοδήματα. Ειδικότερη αναφορά στις κατ΄ισχυρισμό σωματικές βλάβες τις οποίες ισχυρίζεται ότι υπέστη η ενάγουσα θα γίνει σε άλλο σημείο της απόφασης μου. Καταγράφω στη συνέχεια τις αξιώσεις της ενάγουσας στη παρ. 5 της Έκθεσης Απαίτησης της με τον τίτλο «Λεπτομέρειες ειδικών ζημιών εναγούσης»: (α) Ιατρικά έξοδα, πιστοποιητικά και φάρμακα € 1.665,63 (β) Μεταφορικά € 300,00 (γ) Απώλεια εισοδήματος από 8.12.08 - σήμερα € 33,000,00 (δ) Απώλεια εσόδων συζύγου ενάγουσας 750,00 € 15.400,00 μηνιαίως προς αποφυγή απασχόλησης οικιακής βοηθού για να εξυπηρετεί την ενάγουσα από 8.12.2008 μέχρι σήμερα (350 Χ 44) (ε) Απώλεια εισοδημάτων για το μέλλον επί 10 έτη € 90.000,00 (στ) Περαιτέρω απώλειες για οικιακή βοηθό για το Υπόλοιπο της ζωής της ήτοι 350,00 χ 20 € 84.000,00 Σύνολον: €224.365,63 Η εναγόμενη πλην του ότι η ενάγουσα και η εναγόμενη ήταν οι οδηγοί των πιο πάνω οχημάτων κατά το χρόνο που προσδιορίζεται στην έκθεση απαιτήσεως, αρνείται ότι οδηγούσε αμελώς. Τουναντίον, ισχυρίζεται ότι η ίδια οδηγούσε νόμιμα και κανονικά το όχημα της επί της οδού Πάνου Ιωάννου και φτάνοντας στη συμβολή της με την οδό της 28ης Οκτωβρίου σταμάτησε. Στα δεξιά της και πλησίον της συμβολής υπήρχε σταματημένο όχημα το οποίο παρεμπόδιζε την ορατότητα της προς τα δεξιά. Με τη μεγίστη δυνατή προσοχή εκκίνησε και προχώρησε σε πολύ μικρή απόσταση, οπότε αντιλήφθηκε την εναγόμενη εκ δεξιών της και σταμάτησε. Η ενάγουσα εξ αιτίας της αμέλειας της και /ή παράβασης των νομίμων καθηκόντων της επέπεσε επί του οχήματος της. Υπό τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες συνέβη το δυστύχημα, ισχυρίζεται ότι δεν ευθύνεται και ότι την αποκλειστική ή συντρέχουσα ευθύνη γι΄αυτό φέρει η ενάγουσα. Καταγράφει και αυτή σειρά από λεπτομέρειες της αμέλειας που επέδειξε η ενάγουσα. Αρνείται τις ισχυριζόμενες λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών τις οποίες υπέστη η ενάγουσα τις οποίες ισχυρίζεται ότι αυτή τις παρουσιάζει διογκωμένες και/ ή αυτές είναι αναιτιολόγητες και ή άσχετες με το ατύχημα και/ή προϋπήρχαν. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι η αλυσίδα της αιτιώδους συνάφειας του ατυχήματος και/ή της αρχικής κάκωσης με την μεταγενέστερη ισχυριζόμενη εξέλιξη, διεκόπη λόγω της παρεμβολής νέων γεγονότων άσχετων με το ατύχημα (novus actus), για την οποία η εναγόμενη λέγει ότι εν πάση περιπτώσει δεν φέρει οποιανδήποτε ευθύνη. Παρέχει λεπτομέρειες καταλογιζομένων παραλείψεων των θεραπόντων ιατρών της, οι οποίοι κατ΄ισχυρισμό της δεν της παρείχαν τη δέουσα θεραπευτική αγωγή και παρέλειψαν να της δώσουν τις αναγκαίες οδηγίες για πλήρη και ή απόλυτο κλινοστατισμό και της εφαρμογής κηδεμόνα ακινητοποίησης και ότι πρόωρα και χρονικά ακατάλληλα υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία. Η εναγόμενη πλην του ισχυριζόμενου κατάγματος του Ο1 σπονδύλου, το οποίο πορώθηκε σε καλή ανατομική θέση και χωρίς κατάλοιπα, ισχυρίζεται ότι οι υπόλοιπες σωματικές βλάβες είναι άσχετες και καμία σχέση έχουν με το ατύχημα. Τέλος, αρνείται τις ειδικές ζημιές που ισχυρίζεται ότι υπέστη η ενάγουσα, την οποία θέτει σε αυστηρή απόδειξη τους και αρνείται γενικά τις αξιώσεις της, ζητώντας την απόρριψη της αγωγής με έξοδα εναντίον της. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Η ενάγουσα για να αποδείξει την υπόθεση της, πέραν της δικής της μαρτυρίας - κατάθεσε ως Μ.Ε.6 - κάλεσε ακόμα επτά
(7)μάρτυρες (Μ.Ε.). Πρόκειται για τη Γ/Αστ. Μαρία Θωμά (Μ.Ε.1), τον Δρ Γκασσάν Σιαλχούπ (Μ.Ε.2), τον Δρ Βάσο Κωνσταντίνου (Μ.Ε.3), την κα Παναγιώτα Τριφυλλή (Μ.Ε.4), τον σύζυγο της Ion Neagu (M.E.5), από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων την κα Μαρίτσα Γερολέμου (Μ.Ε.7) και τέλος τον κ. Νίκο Χριστοδούλου (Μ.Ε.8). Η πλευρά της εναγομένης κάλεσε ένα μόνο μάρτυρα τον Δρ Αχιλλέα Περδίο (Μ.Υ.). Η επιχειρούμενη σταχυολόγηση ουσιωδών σημείων της μαρτυρίας σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να εκληφθεί ως πλήρης παράθεση της. Ζητήματα που προέκυψαν από αυτή και πέραν της καταγραφείσας, θα τύχουν ανάλυσης στο κατάλληλο μέρος της απόφασης. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΑΓΟΥΣΑ: Η Γυν./ αστυφύλακας Μαρία Θωμά η οποία υπηρετεί στον Αστυνομικό Σταθμό Δερύνειας ήταν η εξεταστής του δυστυχήματος. Στην κατάθεση της, η οποία σημειώθηκε ως Τεκμ. 3, την οποία υιοθέτησε ενόρκως ενώπιον του Δικαστηρίου, κατέγραψε ότι καταγγέλθηκε στην αστυνομία την 11.12.2008 και ώρα 15:30 ότι στις 8.12.2008 συνέβη δυστύχημα στην οδό 28ης Οκτωβρίου στο Φρέναρος με ενεχόμενα οχήματα ένα μοτοποδήλατο και ένα αυτοκίνητο και ότι η οδηγός του μοτοποδηλάτου βρισκόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου. Επισκέφθηκε το νοσοκομείο και συνομίλησε με την ενάγουσα, η οποία ήταν η οδηγός του μοτοποδηλάτου, η οποία την πληροφόρησε τους αριθμούς εγγραφής του αυτοκινήτου με το οποίο συγκρούστηκε. Στη συνέχεια την ίδια ημέρα και κατόπιν εξετάσεων, επισκέφθηκε τη σκηνή του δυστυχήματος περί ώρα 16:20 όπου, στην παρουσία της εναγόμενης, πήρε τα σχετικά μέτρα και ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής το οποίο αφού της εξήγησε και συμφώνησε με αυτό το υπέγραψε. Όταν επιθεώρησε το αυτοκίνητο της διαπίστωσε ότι ήταν μάρκας MAZDA τύπου σαλούν και έπαθε τις ακόλουθες ζημιές: Γδάρθηκε η δεξιά γωνιά του μπροστινού προφυλακτήρα και το δεξί μπροστινό φανάρι. Ο καιρός δεν διευκρινίστηκε και το δυστύχημα είχε επισυμβεί κατά τη διάρκεια της ημέρας ήτοι την 8:40π.μ. Ο δρόμος ήταν ασφαλτοστρωμένος καλής επιφάνειας. Βρίσκεται εντός κατοικημένης περιοχής, είναι ολικού πλάτους 7,50μ., διαχωρίζεται από συνεχόμενη άσπρη γραμμή και στο σημείο του δυστυχήματος διαχωρίζεται από διακεκομμένη άσπρη γραμμή, το όριο ταχύτητας ήταν 50ΧΑΩ. Η ορατότητα που είχε η εναγόμενη στα δεξιά της ήταν 30 μέτρα. Η μάρτυς κατέγραψε στην έκθεση της ότι αν υπήρχε σταθμευμένο όχημα στο πεζοδρόμιο, ως ο ισχυρισμός της εναγόμενης, η ορατότητα μειώνεται στα 10 μέτρα περίπου. Η ορατότητα της ενάγουσας σύμφωνα με την πορεία της ήταν περίπου στα 50 μέτρα. Η εναγόμενη της υπέδειξε το σημείο συγκρούσεως Χ το οποίο σημείωσε στο πρόχειρο σχεδιαγράφημα (Τεκμ. 1). Η μάρτυς λόγω μη ύπαρξης ευρημάτων στη σκηνή δεν μπορούσε να εκφέρει προσωπική άποψη για το σημείο συγκρούσεως. Όταν στη συνέχεια πληροφόρησε την εναγόμενη για διερεύνηση υπόθεσης εναντίον της απάντησε: «Τι να σου πω, λυπούμαι». Της έλαβε ανακριτική κατάθεση αφού της επέστησε την προσοχή στο νόμο και η οποία στη συνέχεια αφού τη διάβασε την υπέγραψε ως ορθή. Στις 21.01.2009 με τη βοήθεια διερμηνέα στη μητρική γλώσσα της, τη Ρουμανική, εξήγησε στην ενάγουσα το πρόχειρο σχεδιαγράφημα και αυτή συμφώνησε με αυτό και το υπέγραψε. Η αναφορά της για τις ζημιές που υπέστη το μοτοποδήλατο της ενάγουσας αλλά και στο όχημα της εναγόμενης, έχει αξία μόνο όσον αφορά τη σφοδρότητα της σύγκρουσης και αν θα μπορούσε να εξαχθεί οποιοδήποτε συμπέρασμα από αυτές σε σχέση με την αμέλεια καθεμιάς από τις οδηγούς και τον τυχόν επιμερισμό της και όχι ως προς την ζημιά που υπέστησαν τα οχήματα εφόσον για μεν την ενάγουσα αυτές δεν δικογραφούνται ούτε και αξιώνονται, για δε την εναγομένη δεν υπάρχει γι΄αυτές ανταξίωση. Τις καταγράφω όπως διαπιστώθηκαν από τη μάρτυρα. Το αυτοκίνητο της εναγόμενης μάρκας Mazda 323 τύπου σαλούν γδάρθηκε στη δεξιά γωνιά του μπροστινού προφυλακτήρα και το δεξί μπροστινό φανάρι. Το μοτοποδήλατο της ενάγουσας είχε τις ακόλουθες ζημιές: Σπασμένο το αριστερό φανάρι και κομμένος ο μπροστινός προφυλακτήρας. Στη βάσει του πρόχειρου σχεδιαγραφήματος ετοίμασε συμμετρικό σχέδιο το οποίο κατάθεσε και σημειώθηκε ως Τεκμ. 2 και το οποίο επεξήγησε ενώπιον του Δικαστηρίου. Η μάρτυς κατάθεσε ως Τεκμ. 4 την ανακριτική κατάθεση της εναγόμενης η οποία κατατέθηκε και ως προς την αλήθεια του περιεχομένου της. Κατατέθηκε και η γραπτή κατηγορία που της εξέθεσε ως Τεκμ.
- Κατάθεσε επίσης τη γραπτή κατάθεση της ενάγουσας στη μητρική της γλώσσα και την μετάφραση της ως Τεκμ. 6(α) και 6(β) αντίστοιχα, για τις οποίες η πλευρά της εναγόμενης επιφύλαξε το δικαίωμα της για αντεξέταση της. Δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός ότι ασκήθηκε η ποινική υπόθεση 2170/2009 Ε.Δ. Αμμοχώστου για αμελή οδήγηση εναντίον της εναγόμενης την οποία αυτή παραδέχθηκε. Η εναγόμενη είχε παραδεχθεί και την γραπτή κατηγορία που της εξέθεσε η πιο πάνω μάρτυρας και δηλώθηκε επίσης ως παραδεκτό γεγονός ότι στο εν λόγω δυστύχημα η ενάγουσα τραυματίστηκε. Ο Δρ Γκασσάν Σιαλχούπ, ορθοπεδικός στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου στο Παραλίμνι, υιοθέτησε το περιεχόμενο του πιστοποιητικού που εξέδωσε την 2.03.2010 για την ενάγουσα (Τεκμ. 7). Καταγράφω αυτολεξεί το περιεχόμενο του: «Η ασθενής μεταφέρθηκε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του εν λόγω νοσοκομείου μετά από αναφερόμενο ατύχημα στις 8.12.
- Κατά την κλινική και ακτινολογική εξέταση στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών διαπιστώθηκε συμπιεστικό κάταγμα του σώματος της (Ο1) οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Κινητικότητα και αισθητικότητα στα κάτω άκρα χωρίς παθολογικά ευρήματα, παρουσίασε άλγος κατά τη ψηλάφηση στην σπονδυλική στήλη (περιοχή του κατάγματος). Εισήχθη στο Ορθοπεδικό Τμήμα για παρακολούθηση και θεραπεία. Στις 8.12.08 (όπως διόρθωσε σε διευκρινιστική ερώτηση που του υποβλήθηκε) της έγινε Αξονική Τομογραφία της σπονδυλικής στήλης με γνωμάτευση: σφηνοειδές κάταγμα του Ο1 με μικρή οπίσθια μετατόπιση. Στις 17.12.08 μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για νευροχειρουργική εξέταση και εκτίμηση. Μετά την εξέταση δόθηκαν οδηγίες για να συνεχίσει τη συντηρητική θεραπεία (κλινήρης) και για επανεξέταση εκ νέου σε τρεις εβδομάδες. Στις 22.01.09 της δόθηκε εξιτήριο με οδηγίες για φυσιοθεραπεία, κινητοποίηση με οσφυϊκή ζώνη και επανεξέταση και παρακολούθηση στα εξωτερικά ιατρεία. Η ασθενής στη συνέχεια παρακολουθείτο στα εξωτερικά ιατρεία. Στις 5.03.2009 παραπονέθηκε για άλγος και αδυναμία στα κάτω άκρα γι΄αυτό και παραπέμφθηκε εκ νέου στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για νευροχειρουργική εξέταση. Από 6.09.2009 (όπως επίσης διόρθωσε σε διευκρινιστική ερώτηση), η ασθενής παρακολουθείται από τους νευροχειρούργους στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας.» Ο μάρτυς κατάθεσε ως Τεκμ. 8 την έκθεση της αξονικής τομογραφίας του σπονδύλου της ενάγουσας Ο1 - Ο4 που διενεργήθηκε την 8.12.
- Μετά την έξοδο της ενάγουσας από το νοσοκομείο την 22.01.2009 την παρακολουθούσε στα εξωτερικά ιατρεία και της είχε δώσει άδεια ασθενείας την 23.02.2009 μέχρι την 4.03.2009 (Τεκμ. 10). Παρόλο ότι την 21.04.2009 δεν την είχε δει, εντούτοις της έδωσε άδεια ασθενείας (Τεκμ. 9) ανανεώνοντας την άδεια ασθενείας της από 7.03.2009 - 30.04.
- Η ενάγουσα όμως παρακολουθείτο και από νευροχειρούργο στο Γ.Ν. Λευκωσίας. Την 19.12.2008 είχε διενεργηθεί ακόμα μια αξονική τομογραφία στην ενάγουσα η έκθεση της οποίας κατατέθηκε ως (Τεκμ. 11), όπου διαπιστώθηκε η ίδια η κατάσταση όπως και με την προηγούμενη χωρίς καμία αλλαγή. Στην αντεξέταση του σε σχετική υποβολή ότι δεν είναι αυτό που αναφέρεται στο Τεκμ. 11 παραδέχθηκε πως κατά τη γνώμη του ιατρού - ακτινολόγου, ο οποίος είναι αυτός που κάμνει την ερμηνεία των αξονικών τομογραφιών, αναφέρει ότι παρουσίαζε κάποια βελτίωση. Ο τραυματισμός της δεν επηρέαζε νευρικά στοιχεία. Ο ίδιος δεν μέτρησε το ύψος παρεκτόπισης. Παρόλο ότι συνεστήθη στην ενάγουσα να φορεί νάρθηκα 3 σημείων εντούτοις υποβλήθηκε σε αυτόν ότι η ενάγουσα μόλις στις 13.10.2009 είχε αγοράσει αυτόν τον νάρθηκα όπως φαίνεται στο τιμολόγιο (Τεκμ. 12), το περιεχόμενο του οποίου δηλώθηκε ως παραδεκτό. Το εξιτήριο της ασθενούς από το νοσοκομείο στις 22.01.2009 που της δόθηκε από τον Δρ. Κωνσταντίνο Ζωδιάτη κατατέθηκε ως Τεκμ. 13 και σε αυτό αναφέρεται ως σύσταση η κατάκλιση για 6 βδομάδες και επανεξέταση σε 2 βδομάδες. Το περιεχόμενο του εν λόγω πιστοποιητικού δηλώθηκε ως παραδεκτό. Ο μάρτυς παραδέχτηκε ότι ακτινοδιαγνωστικά διαπιστώθηκε ότι η ενάγουσα είχε υποστεί συμπιεστικό κάταγμα και παρουσίαζε μικρή καθίζηση ο σπόνδυλος και όχι συντριπτικό όπως εκ λάθους αναγράφεται στο Τεκμ.
- Σε κάθε περίπτωση ο ίδιος υποστηρίζει, γενικά μιλώντας, ότι η οπίσθια παρεκτόπιση μπορεί να είναι σταθερή αλλά είναι πιο επικίνδυνη. Αυτή όμως δεν επηρεάζει νευρικά στοιχεία. Συμφώνησε ότι η ενάγουσα είχε υποστεί συμπιεστικό κάταγμα O1 σπονδύλου χωρίς νευρολογικά προβλήματα με μικρή παρεκτόπιση. Συμφώνησε ότι το πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με συντηρητική θεραπεία με απόλυτο κλινοστατισμό και ότι μετά από κάποιες βδομάδες θα μπορούσε ο ασθενής να κινητοποιηθεί με τη χρήση ορθοπεδικού κηδεμόνα. Συμφώνησε ότι με αυτά τα συμπτώματα η ενάγουσα δεν δικαιολογείται να ισχυρίζεται ότι δεν μπορούσε να σηκωθεί από το κρεβάτι. Ο μάρτυς δεν μπορούσε να ξέρει αν η ενάγουσα ακολούθησε στο σπίτι της τις οδηγίες που της δόθηκαν. Δεν μπορούσε επίσης να ξέρει αν η ενάγουσα είχε υποστεί δύο πτώσεις στις 22.05 και 17.10/2009, όπως του υποδείχθηκε ότι αναφερόταν σε πιστοποιητικό άλλου ιατρού. Τέλος, παραδέχθηκε ότι αρμόδιοι ιατροί για να πουν αν είναι δικαιολογημένο το πρόβλημα που επικαλείται η ενάγουσα είναι οι θεράποντες ιατροί της με ειδικότητα στην νευροχειρουργική του Γ.Ν. Λευκωσίας. Ο Δρ Βάσος Κωνσταντίνου (Μ.Ε.3), ήταν ο επόμενος μάρτυς που κατέθεσε για την ενάγουσα. Αναφέρθηκε για τις σπουδές του και την εμπειρία του ως ιατρός και ότι από το 2008 ασκεί το επάγγελμα του ως ιδιώτης ιατρός. Η έκθεση του με ημερομηνία 10.02.2014 σημειώθηκε ως Τεκμ. 14, αφού πρώτα διαγράφηκε το μέρος από το συμπέρασμα της έκθεσης του όπου συστήνει χειρουργική επέμβαση στην ενάγουσα εφόσον δεν είχε δικογραφηθεί ένας τέτοιος ισχυρισμός. Σε αυτή περιγράφει την πορεία της ασθενούς από το δυστύχημα μέχρι που την εξέτασε και ο ίδιος την οποία διαπίστωσε από τα πιστοποιητικά των θεραπόντων ιατρών της τα οποία μελέτησε. Σύμφωνα με αυτά είχε υποστεί σφηνοειδές κάταγμα του σώματος του πρώτου οσφυϊκού σπονδύλου του Ο
- Μαγνητικές τομογραφίες στην αυχενική, θωρακική και οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης που της έγιναν την 01.07.2009 και 7.07.2009 έδειξαν σφηνοειδή παραμόρφωση της πρόσθιας κολώνας του Ο1, με κατάρρευση του σώματος του, γεγονός που οδήγησε σε κυφωτική παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης. Επίσης διαπιστώθηκε οπίσθια δισκοκήλη στο Θ 12 - Ο1 μεσοσπονδύλιο διάστημα με πίεση του νωτιαίου σάκου χωρίς πίεση εξερχόμενων νευρικών ριζών. Το κάταγμα δεν είχε επίσης πωρωθεί πλήρως. Τα αποτελέσματα των Μαγνητικών Τομογραφιών δικαιολογούσαν την εμμονή της συμπτωματολογίας της ασθενούς, οπότε συνεστήθη να ακολουθεί το ίδιο πρόγραμμα αποκατάστασης με φυσιοθεραπεία, ενώ χορηγήθηκαν και πιο ισχυρά νευροπαθητικά φάρμακα για αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου όπως το Lyrica. Ο ίδιος την εξέτασε για 1η φορά στο ιατρείο του την 19.07.2010 και έκανε αναφορά στα δικά του ευρήματα διαπιστώνοντας ότι η ασθενής έπασχε από μετατραυματικό σύνδρομο χρόνιου πόνου λόγω κατάγματος του Ο1 και της κυφωτικής παραμόρφωσης της σπονδυλικής της στήλης. Εξέφρασε την άποψη ότι η θεραπεία της απαιτούσε εντατικό πρόγραμμα αποκατάστασης με καθημερινή πολύωρη φυσιοθεραπεία. Σκοπός ήταν κυρίως η ενδυνάμωση ώστε να μπορεί να κινηθεί ελεύθερα, χωρίς υποστήριξη, να περπατήσει και να αυτοεξυπηρετείται, αφού ήδη για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε μείνει καθηλωμένη και αδρανής. Η ασθενής βρίσκεται υπό την παρακολούθηση του από τότε μέχρι και που κατάθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Η κατάσταση της παραμένει η ίδια με σταθερή επιδείνωση, αφού η παράταση της αδράνειας της προκαλεί αύξηση του άλγους στη σπονδυλική στήλη και περαιτέρω μυϊκή αδυναμία και κατά συνέπεια παραμονή στο κρεβάτι και στο τροχοκάθισμα, χωρίς να μπορεί πλέον ούτε να αυτοεξυπηρετείται. Τέλος, καταλήγει στη διαπίστωση ότι δεν αναμένεται οποιαδήποτε βελτίωση με συντηρητικά μέσα θεραπείας. Κατάθεσε ως Τεκμ. 15 -19 μαγνητικές τομογραφίες και τις εκθέσεις από διάφορα διαγνωστικά κέντρα για τη διενέργεια των οποίων παρέπεμψε την ενάγουσα. Έδωσε τη δική του εξήγηση για τις διαπιστώσεις του από τη μελέτη των πιο πάνω μαγνητικών τομογραφιών θεωρώντας ότι το κάταγμα που υπέστη η ενάγουσα οριακά θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως σταθερό και ως ασταθές. Θα μπορούσε όμως να αντιμετωπιστεί συντηρητικά. Δικαιολόγησε τον χρόνιο πόνο της ασθενούς χωρίς όμως νευρολογική σημειολογία. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι στο Τεκμ.16 αναφέρεται η φράση: « Identing the thecal sac.» εκφράζοντας την άποψη ότι ακόμα και η επαφή μπορεί να προκαλεί πόνο. Κατάθεσε ως Τεκμ. 20 την κάρτα της ασθενούς που τηρούσε ο ίδιος στο ιατρείο του όπου περιγράφει την κατάσταση της σε κάθε της επίσκεψη. Υποδείχθηκε στον μάρτυρα η αξονική τομογραφία 20.10.2009 την οποία παραδέχθηκε ότι πρώτη φορά έβλεπε και στην οποία αναφέρεται βελτίωση σε σχέση με προηγούμενη εξέταση. Σε ερώτηση αν η ασθενής ακολούθησε τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών της, ανέφερε ότι θα έπρεπε να τις είχε ακολουθήσει. Εκ πρώτοις όψεως δεν δικαιολογείται να μη περπατά τόσο χρόνο μετά τον τραυματισμό της. Του υποδείχθηκε το τιμολόγιο αγοράς από την ενάγουσα τροχοκαθίσματος το οποίο φαίνεται ότι το αγόρασε μόλις την 16.02.2010 το οποίο και κατατέθηκε ως Τεκμ.
- Υποδείχθηκε στον μάρτυρα έκθεση του Δρος Περδίου με την οποία συμφώνησε. Η κα Παναγιώτα Τριφυλλή (Μ.Ε.4) είναι λειτουργός στο Τμήμα Κοινωνικών Υπηρεσιών (Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας) και ανέφερε ότι η ενάγουσα όπως και ο σύζυγος της από 12.06.2009 λαμβάνουν δημόσιο βοήθημα. Της είχε εγκριθεί αυτό με τη προσκόμιση σχετικών ιατρικών πιστοποιητικών. Την 29.01.2012 η ενάγουσα εγκρίθηκε ως ενήλικο ανάπηρο άτομο. Η αναπηρία καθορίζεται ανάλογα με το πρόβλημα υγείας το οποίο παρουσιάζει κάποιος. Η υπηρεσία της πραγματοποιεί τόσο προγραμματισμένες όσο και απρογραμμάτιστες επισκέψεις σε λήπτες αυτών των βοηθημάτων και διαπιστώθηκε ότι η ενάγουσα δεν εργάζεται μέχρι και σήμερα. Αναφέρθηκε στο επίδομα που λαμβάνει μηνιαίως λόγω μόνιμης ανικανότητας για εργασία. Για 6 μήνες μετά τον τραυματισμό της λάμβανε επίδομα ασθενείας από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Όταν αυτό τερματίστηκε υποβλήθηκε αίτημα για παροχή σε αυτή επιδόματος ανικανότητας για εργασία. Η αίτηση της καταχωρήθηκε ως Τεκμ.
- Κατά την αντεξέταση της η μάρτυς ανέφερε ότι δεν γνωρίζει κατά πόσο η ενάγουσα πέρασε από ιατροσυμβούλιο για να πάρει σύνταξη ανικανότητας. Η υπηρεσία της δεν την είχε παραπέμψει για να εξεταστεί από ιατροσυμβούλιο καθώς δεν θεωρήθηκε αναγκαίο. Εξήγησε ότι εάν υπάρχουν περιπτώσεις όπου αμφισβητείται η ανικανότητα ενός προσώπου, τότε παραπέμπεται σε ιατροσυμβούλιο. Η εξέταση των αιτήσεων και τα πιστοποιητικά που προσκομίζουν οι αιτητές γίνεται υπηρεσιακά και παραδέχθηκε ότι μεταξύ των αρμοδίων λειτουργών που τις εξετάζουν δεν είναι κάποιος με ιατρικές γνώσεις ούτε και γίνεται συνέντευξη με ιατρούς που εξέδωσαν τέτοια πιστοποιητικά. Δεν γνωρίζει γιατί δεν παραπέμφθηκε σε ιατροσυμβούλιο η ενάγουσα. Η ίδια δεν την είχε επισκεφθεί στο σπίτι της. Η ενάγουσα (Μ.Ε.5), κατάθεσε με τη βοήθεια διερμηνέα. Ετοίμασε γραπτή κατάθεση στη μητρική της γλώσσα η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α και η πιστή της μετάφραση ως Έγγραφο Α
- Σε αυτή περιγράφει τις δουλειές με τις οποίες απασχολήθηκε στη Κύπρο από της άφιξης της μαζί με τον σύζυγο της στις 29.08.2006 με σκοπό να εργαστούν. Όταν συνέβη το δυστύχημα ήταν 46 ετών και εργαζόταν πρωί και βράδυ, ήταν υγιής και στο απόγειο των δυνάμεων της σωματικά και ψυχολογικά. Σε σχέση με τον τραυματισμό της ανέφερε ότι: «Στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου μου είπαν ότι έχω κάταγμα της σπονδυλικής στήλης και δεν μπορούσα να περπατήσω. Στις 17.12.2008 με μεταφέρανε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για νευροχειρουργική εξέταση και εκτίμηση. Οι οδηγίες των γιατρών ήτανε να μείνω στο κρεβάτι, πήρα εξιτήριο στις 22.01.2009 από το Νοσοκομείο. Σπίτι ήμουν ξαπλωμένη στο κρεβάτι και φορούσα οσφυϊκή ζώνη. Ο θωρακοοσφυϊκός κηδεμόνας τριών σημείων μου είχε συνταγογραφιθεί από τον Δρ Μιχάλη Χαραλάμπους στις 9.10.2009 στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Είχα πόνους και άλγος. Ο γιατρός Γκασσάν Σιαλχούπ μου είχε πει ότι πρέπει να περπατώ για να γίνω καλά. Χρειάζομαι τη βοήθεια του συζύγου μου στο σπίτι και δεν μπορώ να βγαίνω χωρίς την αναπηρική καρέκλα. Όλες τις δουλειές στο σπίτι τις εκτελεί ο σύζυγος μου. Σήμερα στην ηλικία των 52 είμαι πλήρως εξαρτώμενη από τον σύζυγο μου.» Κατάθεσε ως Τεκμ. 24 αναλυτική κατάσταση αποδοχών της για το 2008 από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων και ο ασφαλιστικός της λογαριασμός για τα έτη 2008, 2009 και 2010 σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Η μάρτυς κατάθεσε στη συνέχεια διάφορα έγγραφα ως τεκμήρια τα οποία αποδεικνύουν έξοδα στα οποία υποβλήθηκε για MRI την 21.07.2010 (Τεκμ. 26), το ιατρικό πιστοποιητικό του νοσοκομείου (Τεκμ. 27), MRI 7.11.2014 (Τεκμ. 28), πληρωμή στον ιατρό Δρ Μιχάλη Πρωτοπαπά (Τεκμ. 29 και 30), MRI Τεκμ. 31), απόδειξη του Δρος Βάσου Κωνσταντίνου (Τεκμ. 32). Κατά την αντεξέταση της η μάρτυς ενώ επανέλαβε ότι εργαζόταν και πρωί και απόγευμα στη συνέχεια ανέφερε ότι εργάστηκε από Φεβράρη μέχρι και τον Μάιο μέχρι που πήγε στον Πίριλλο, στη συνέχεια ανάφερε ότι είχε δουλέψει στον Κατσιάρη μόνο 3 μήνες και ότι είχε πάρει για τον Μάρτη €350 όπως φαίνεται στο Τεκμ. 24 το οποίο κατάθεσε η ίδια και έπρεπε να πληρώσει από αυτά €28 ως Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Τον Απρίλιο είχε πάρει €800 και έπρεπε να αφαιρεθούν €56 ως Κοινωνικές Ασφαλίσεις και τον Μάιο €117 και έπρεπε να αφαιρεθούν €9,36 Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Τον Ιούλιο είχε πάρε €743 και έπρεπε να καταβάλει στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις €59,44σ. και τον Αύγουστο €770 και έπρεπε να καταβάλει στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις €61,
- Κατά το Τεκμ. 24 τον Οκτώβρη του 2008 είχε πληρωθεί €751 και τον Νοέμβριο του 2008 €189 από τα Mc Donald's. Μετά είχε σταματήσει από εκείνη τη δουλειά για να εργαστεί στο Crywolf Enterprises Ltd όπου δούλεψε για 2-3 βδομάδες μέχρι που συνέβη το δυστύχημα. Τις αιτήσεις στα διάφορα τμήματα για παροχή βοήθειας τις υπόβαλλε ο σύζυγος της και έτσι η ίδια γνώριζε ότι έπαιρνε επίδομα από τον Γραφείο Ευημερίας. Κάποιες φορές της έπαιρνε χαρτιά η υπάλληλος που την επισκεπτόταν στο σπίτι της για την υπογραφή τους. Επέμεινε ότι από την ημέρα του δυστυχήματος μέχρι και την ημέρα που κατάθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου δεν είχε περπατήσει. Ο σύζυγος της ενάγουσας, ο κ. Ion Neagou (Μ.Ε.6), ανέφερε ότι ζούν μαζί με την ενάγουσα και γνωρίζει την κατάσταση της υγείας της την οποία περιέγραψε σαν πολύ δύσκολη κατάσταση καθώς δεν αυτοσυντηρείται, την βοηθάει και κάνει ο ίδιος τις δουλειές του σπιτιού. Συνόδευε τη σύζυγο του στις επισκέψεις που έκανε στους ιατρούς και από το Παραλίμνι για τη μεταφορά της στη Λευκωσία χρησιμοποιούσαν ασθενοφόρο. Η ζωή τους μετά το δυστύχημα της συζύγου του άλλαξε 100%. Ήταν αυτός που είχε υποβάλει τις σχετικές αιτήσεις για τα διάφορα επιδόματα που λαμβάνει η ενάγουσα. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι ήταν αυτός που τη μετέφερε και στο Αρεταίειο Νοσοκομείο στη Λευκωσία για να την εξετάσει ο ιατρός Πρωτοπαπάς, την πρώτη φορά με το αυτοκίνητο του μάστρου του τού Τσιακούρμα και τη δεύτερη φορά με ασθενοφόρο. Η γυναίκα του παραπονέθηκε στον ιατρό ότι πονούσε σε όλο της το σώμα. Είχαν πάει εκεί όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: « .για να μάθουμε τα πάντα, να μάθουμε για όλες τις ερωτήσεις που δεν ήξεραν να μας απαντήσουν σε άλλα νοσοκομεία όσες φορές πήγαμε σε άλλους γιατρούς και πήγαμε σε αυτόν.» Στον Δρ Πρωτοπαπά παραπονέθηκε για πόνο σε όλο της το σώμα. Σε σειρά ερωτήσεων αν είχε παραπονεθεί και για τα χέρια της, όπως είχε πει αρχικά, ανέφερε ότι η σύζυγος του είχε παραπονεθεί στο ιατρό για πόνο μεταξύ άλλων και στο δεξί της ώμο κάτι που υπεβλήθη στον μάρτυρα ότι κανένας ιατρός δεν το αναφέρει ούτε και η ίδια η ενάγουσα στην κατάθεση της. Ο μάρτυρας επέμεινε ότι η σύζυγος του είναι ανίκανη να κάνει οποιαδήποτε δουλειά , το μόνο που μπορεί να κάμνει είναι να διαβάζει ένα βιβλίο. Ο Δρ Πρωτοπαπάς όταν τον επισκέφθηκαν τη 1η φορά τους είχε πει ότι το πρόβλημα της συζύγου του ήταν πάρα πολύ δύσκολο και σοβαρό την 2η φορά δεν τους είπε τίποτε. Ο μάρτυς ανέφερε ότι δεν γνώριζε τι είχε καταγράψει ο Δρ Μιχ. Πρωτοπαπάς στο ιατρικό του πιστοποιητικό. Το ιατρικό πιστοποιητικό με ημερομηνία 31.01.2013 του Δρ Μιχ. Πρωτοπαπά κατατέθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμ. 33, το τιμολόγιο του ως Τεκμ. 34, η απόδειξη πληρωμής ως Τεκμ. 35, πιστοποιητικό για τα προκλητά δυναμικά με ημερομηνία 22.04.2010 ως Τεκμ.
- Επειδή ο μάρτυς επέμενε για τον πόνο που ένοιωθε η σύζυγος του στον ώμο της και μάλιστα πως είχε προς τούτο σχετικό πιστοποιητικό, παρουσίασε και έγινε αποδεκτό, όχι όμως ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του ηλεκτρομυογράφημα το οποίο σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Όταν του υποβλήθηκε ότι το εν λόγω πιστοποιητικό δεν κάνει αναφορά για πρόβλημα στον ώμο της ενάγουσας αλλά αναφέρεται στους αυχενικούς σπονδύλους και για χρόνια κατάσταση με τους σπονδύλους της, ανέφερε ότι η σύζυγος του δεν είχε ποτέ προβλήματα ούτε με τον αυχένα της ούτε και με τον ώμο της μέχρι το δυστύχημα. Σε υποβολή ότι τα προβλήματα που ισχυρίζεται η σύζυγος του δεν δικαιολογούνται από τα ευρήματα των γιατρών και ότι αυτά δεν προέρχονται από το δυστύχημα, διερωτήθηκε τότε από πού προέρχονται. Ο μάρτυς ανέφερε ότι παρόλο ότι είχαν ζητήσει αρκετές φορές από τον Δρ Μιχάλη Χαραλάμπους του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας να τους ετοιμάσει πιστοποιητικό, μέχρι και που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου τέτοιο πιστοποιητικό δεν τους ετοίμασε και παρά την επιστολή της δικηγόρου τους την 10.10.2014, αντίγραφο της οποίας κατάθεσε και σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Η κα Μαρίτσα Γερολέμου (Μ.Ε.7), είναι επιθεωρήτρια στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Από το φάκελο της ενάγουσας κατάθεσε την αίτηση της για σύνταξη ανικανότητας η οποία συνοδευόταν από ιατρική έκθεση (Τεκμ. 42), την οποία υπέβαλε την 29.02.2012 ως Τεκμ.
- Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε καθώς η αιτήτρια δεν εκπλήρωνε τις τυπικές προϋποθέσεις που καθορίζονται από τον νόμο και σχετική ήταν η απάντηση που της δόθηκε (Τεκμ. 40 και 41). Η μάρτυς εξήγησε ότι σε ιατροσυμβούλιο θα παραπεμπόταν η αιτήτρια σε δεύτερο στάδιο και εφόσον η αίτηση της εκπλήρωνε τις απαραίτητες προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος. Το ιατροσυμβούλιο αποφασίζει αν ένας αιτητής δικαιούται σε σύνταξη ανικανότητας. Ο κ. Νίκος Χριστοδούλου (Μ.Ε.8), είναι επιστάτης του Ιατρικού Αρχείου του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Κατείχε τον ιατρικό φάκελο της ενάγουσας από τον οποίο κατάθεσε τα έγγραφα Τεκμ. 44 - 60 τα οποία αφορούν τις διάφορες εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε η ενάγουσα μετά το δυστύχημα στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου παρακολουθείτο. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται και όλες οι εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε κατά την παραμονή της για 12 ημέρες στο νευροχειρουργικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Ο μάρτυς κατά την αντεξέταση του, σε αναφορά στο Τεκμ. 60 επιβεβαίωσε ότι σε αυτό αναγράφεται ότι η ενάγουσα υπέφερε από έντονη οσφυοισχυαλγία η οποία δεν δικαιολογείται από το κάταγμα του O
- Στο δε Τεκμ. 57 ο Δρ Μιχ. Χαραλάμπους κατέγραψε ότι η ασθενής δεν επέδειξε καλή συνεργασία και ότι όσες μυϊκές ομάδες ελέγχθηκαν ήσαν εντάξει. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΑΓΟΜΕΝΗ: Όπως προανέφερα η κατάθεση της εναγόμενης κατατέθηκε από την Γ/Αστ. Θωμά ως Τεκμ. 4 και δηλώθηκε ότι το περιεχόμενο της γινόταν αποδεκτό και από τις δύο πλευρές. Ως εκ τούτο καταγράφω αυτούσια την εν λόγω κατάθεση αμέσως στη συνέχεια: «Είμαι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του αυτοκινήτου με αρ. εγγραφής BAV
- Την 8.12.2008 και περί ώρα 08:42 οδηγούσα το αυτοκίνητο μου στην οδό Πάνου Ιωάννου στο Φρέναρος στη συμβολή με την οδό 28ης Οκτωβρίου. Σε κάποιο σημείο του δρόμου υπάρχει αλτ και στη συνέχεια εισερχόμαστε στην οδό 28ης Οκτωβρίου και απέναντι συνεχίζει η οδός Πάνου Ιωάννου. Εγώ έκανα αλτ το σημείο που πρέπει και κοίταξα δεξιά και αριστερά για να δω αν είναι ελεύθερος ο δρόμος και αν μπορώ να προχωρήσω. Στα δεξιά μου, όπως βρισκόμουν, και συγκεκριμένα πάνω στο πεζοδρόμιο, υπήρχε παρκαρισμένο ένα αυτοκίνητο του οποίου τα νούμερα δεν πρόσεξα. Το αυτοκίνητο εμπόδιζε τη θέα στα δεξιά προς το δρόμο. Έτσι εγώ κοιτάζοντας και πάλι δεξιά και αριστερά και βλέποντας ότι ο δρόμος ήταν καθαρός μέχρι το σημείο που μπορούσα να δω, προχώρησα προς τη διασταύρωση για να περάσω απέναντι προς την Πάνου Ιωάννου που συνεχίζει. Φτάνοντας περίπου στη μέση του δρόμου, αντιλήφθηκα ότι από τα δεξιά μου, δηλαδή από το Φρέναρος με κατεύθυνση τη Σωτήρα ερχόταν ένα μοτοποδήλατο το οποίο οδηγούσε μια κοπέλα. Την αντιλήφθηκα σε απόσταση πέντε μέτρων περίπου και αμέσως πάτησα στόπερ και σταμάτησα ενστικτωδώς. Την ίδια στιγμή η κοπέλα κάνοντας ελιγμό, πιθανόν για να αποφύγει τη σύγκρουση, ¨τρίφτηκε¨ με το μοτοποδήλατο της πάνω στη δεξιά γωνιά του προφυλακτήρα και έπεσε στην άσφαλτο μαζί με το μοτοποδήλατο. Εγώ αμέσως έσβησα το αυτοκίνητο και κατέβηκα για να δω αν είναι καλά η κοπέλα. Τη ρώτησα πως είναι και ήταν συγχυσμένη. Ειδοποιήθηκε ασθενοφόρο το οποίο ήρθε μετά από λίγο και πήρε την κοπέλα. Από το δυστύχημα εγώ δεν τραυματίστηκα. Να σου αναφέρω ότι φορούσα τη ζώνη μου και η ταχύτητα μου δεν ήταν μεγάλη αφού το δυστύχημα έγινε μόλις εγώ εκκίνησα. Το μοτοποδήλατο της κοπέλας είχε αριθμούς εγγραφής ΕΝΚ
- Εν τω μεταξύ πριν πάρει το ασθενοφόρο την κοπέλα, ειδοποίησε κάποιον κύριο Τσιακούρμα, ο οποίος ήρθε στο μέρος. Ρώτησε ο κ. Τσιακούρμας εμένα και το γιό μου Γιώργο, ο οποίος ήρθε και αυτός εκεί, αν έχω ασφάλεια και του είπα πως έχω και ότι ήδη ειδοποίησα την ασφάλεια μου. Τότε μας είπε ότι δεν χρειάζεται να ειδοποιήσουμε την αστυνομία και ότι θα διευθετούσαμε το θέμα μέσω των ασφαλειών μου. Μετά ακολούθησα το ασθενοφόρο για να δω πως είναι η κοπέλα, πήγα στις Α΄ Βοήθειες, ζήτησα να την δω και μου είπε ότι δεν θέλει να με βλέπει.» Ο Δρ Αχιλλέας Περδίος (Μ.Υ.), είναι νευροχειρούργος. Αναφέρθηκε στα ακαδημαϊκά του προσόντα και την μακρόχρονη εμπειρία του στην ειδικότητα που απέκτησε μέχρι και σήμερα. Κατάθεσε ως Τεκμ. 6 το πιστοποιητικό που εξέδωσε μετά την εξέταση της μάρτυρος την 15.06.2012 το οποίο φέρει ημερομηνία 23.07.2012 και αποσκοπούσε στην εκτίμηση της κατάστασης της. Η ενάγουσα μεταφέρθηκε για την εξέταση της στο Απολλώνιο Νοσοκομείο με ασθενοφόρο καθώς αρνήθηκε να μεταβεί μόνη της. Ανέφερε ισχυρότατους πόνους στην σπονδυλική στήλη αλλά και σε όλο της το σώμα, ακόμα και οι κινήσεις των χεριών της προκαλούσαν πόνο, γι΄αυτό η εξέταση της έγινε πάνω στο φορείο του ασθενοφόρου. Η αντικειμενική νευρολογική εικόνα ήταν φυσιολογική. Δεν διαπιστώθηκε διαταραχή της ισχύος στα κάτω άκρα ή της αισθητικότητας. Τα τενόντια αντανακλαστικά φυσιολογικά χωρίς πυραμιδικά συμπτώματα. Εξέτασε τις διαγνωστικές εξετάσεις στις οποίες είχε υποβληθεί και τα ευρήματα σε αυτές. Ως συμπέρασμα στην έκθεση του κατέγραψε τα ακόλουθα: « Η . ενάγουσα υπέστη εμπιεστικό κάταγμα του σώματος του Ο1 με ελαφράν οπίσθιαν μετατόπιση χωρίς όμως πίεση επί νευρικών στοιχείων. Το κάταγμα έχει πωρωθεί και σταθεροποιηθεί χωρίς περαιτέρω μετατόπιση. Η νευρολογική εικόνα είναι φυσιολογική. Η εικόνα η οποία παρουσιάσθηκε από την ίδια κατά την εξέταση δεν δικαιολογείται από τα αντικειμενικά ευρήματα. Είμαι της γνώμης ότι η .ενάγουσα είναι σε θέση με κινείται ελεύθερα χωρίς βοήθεια. Τοπικός πόνος στην περιοχή του κατάγματος δικαιολογείται, όχι όμως κατά την ίδια μόνιμος περιορισμός στο κρεβάτι χωρίς να σηκωθεί ούτε μια φορά από την ημέρα του τραυματισμού της.» Ο μάρτυς κατάθεσε τομογραφία εγκεφάλου της ενάγουσας ως Τεκμ. 62 και σε αυτή επεσήμανε την αναφορά σε «small vessel disease». Εξέφρασε την άποψη ότι δεν δικαιολογείται η ενάγουσα να μη κινείται και ο μόνος λόγος κατά την άποψη του ήταν η προσποίηση εκ μέρους της. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Μελέτησα και λαμβάνω πολύ σοβαρά το περιεχόμενο των τελικών αγορεύσεων των ευπαίδευτων συνηγόρων των διαδίκων. Σε αυτές έκαναν αναφορά στη μαρτυρία υποστηρίζοντας και οι δύο τις θέσεις τους - διαμετρικά αντίθετες - σε όλες τις πτυχές που απασχολούν την παρούσα υπόθεση, την μεν συνήγορο της ενάγουσας να εισηγείται ότι στη βάσει της αξιολόγησης στην οποία θα προβεί το Δικαστήριο θα πρέπει να αποφανθεί ότι αποδείχθηκε η ευθύνη της εναγομένης και οι αξιώσεις της ενάγουσας, της δε συνηγόρου της εναγόμενης, ότι η ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει τόσο την ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος όσο και τις αποζημιώσεις τις οποίες αξιώνει καθώς φάνηκε καθαρά ότι η ενάγουσα προσποιείται υπερβάλλοντας για τις συνέπειες που άφησε σε αυτή ο τραυματισμός της. Γι΄αυτούς τους λόγους κάλεσε το Δικαστήριο να απορρίψει την αγωγή. Σε σημεία των αγορεύσεων, όπου χρειαστεί, θα γίνει αναφορά στη συνέχεια της απόφασης μου. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ: Παρακολούθησα με προσοχή τόσο τους μάρτυρες της ενάγουσας όσο και αυτόν της εναγόμενης να καταθέτουν ενώπιον μου και με την ίδια προσοχή μελέτησα και το υπόλοιπο έγγραφο και άλλο μαρτυρικό υλικό που τέθηκε ενώπιον μου σε συσχετισμό με τις έγγραφες προτάσεις όπως και τα παραδεκτά γεγονότα τα οποία δηλώθηκαν κατά τη διάρκεια της παράθεσης της μαρτυρίας. Είχα την ευκαιρία να δω τον τρόπο που απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν τόσο κατά την κυρίως εξέταση τους όσο και κατά την αντεξέταση, το καλό μνημονικό τους και την γενικότερη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρας (βλ. C & A Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου,
(1999)1 ΑΑΔ 1273, 1280 - 1281). Στην Ομήρου v. Δημοκρατίας,
(2001)2 ΑΑΔ σελ. 506 υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρος πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Με γνώμονα περαιτέρω τις αρχές, όπως διαχρονικά έχουν αναλυθεί από την νομολογία μας, σε σχέση με την αξιολόγηση της μαρτυρίας μεταξύ άλλων (βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου
(2009)1 ΑΑΔ 339 και Αντωνίου v. Χρυσάνθου
(2003)1 (B) AAΔ 789), θα προσπαθήσω στη συνέχεια να εξαγάγω τα ανάλογα ευρήματα και συμπεράσματα για κάθε μια από τις πτυχές που απασχόλησαν, έχοντας περαιτέρω υπόψη αρχές σε σχέση με τη σύνταξη απόφασης όπως είναι ότι το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να επαναλάβει το σύνολο της μαρτυρίας ή να αναφερθεί σε κάθε πτυχή της, όπως αναλύθηκαν μεταξύ άλλων και στην υπόθεση C. Ζ. Constructions Ltd v. Phoenix Constructions Ltd
(1998)AAΔ 923 και πως εκείνο που απαιτείται είναι ο ορθός προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων, η σύνοψη του ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας, ο συσχετισμός της με τις διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα, καθώς και η συνάρτηση της απόφασης με τα επίδικα θέματα και τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου (βλ. επίσης Καννάουρου κ.ά. v. Σταδιώτη κ.ά.
(1990)1 ΑΑΔ 35,39, Ioannidou v. Charilaos Dikeos
(1969)1 CLR 235 και Pioner Candy Ltd v. Tryfon & Sons
(1981)1 CLR 540). Είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία με δείκτη μεταξύ άλλων, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση εκ μέρους των μαρτύρων, τις ευκαιρίες που είχαν οι μάρτυρες να γνωρίζουν ή να παρακολουθήσουν τα ουσιώδη γεγονότα ή να διαπιστώσουν ζητήματα που αφορούν τις συνέπειες που είχε στην ενάγουσα ο τραυματισμός της και τα συμπεράσματα μαρτύρων - ιατρών που την έχουν εξετάσει ή μελέτησαν το ιατρικό της ιστορικό από το δυστύχημα και μετέπειτα, την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, την ακεραιότητα τους, την ειλικρίνεια τους, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατάθεταν και την αμεσότητα των απαντήσεων τους (βλ. Ζαβρού ν. Χαραλάμπους,
(1996)1 ΑΑΔ 447, Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη,
(1997)1 ΑΑΔ 614 και Καρεκλά ν. Κλεάνθους,
(1997)1 ΑΑΔ 1199). Στη διεργασία διάπλασης ευρημάτων γεγονότων, έλαβα υπόψη την ύπαρξη ή παράλειψη αντεξέτασης σε ουσιώδη μέρη της μαρτυρίας με γνώμονα τον γενικό κανόνα ότι η παράλειψη αντεξέτασης μάρτυρος είτε σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του είτε σε σχέση με ισχυρισμούς που εκπηγάζουν από τη δικογραφία, ισοδυναμεί κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις με αποδοχή τους (βλ. Aloupou and another v. Hajigeorgiou and Another and the Attorney General of the Republic
(1984)CLR 475). Δεν θα πρέπει επίσης να διαφεύγει της προσοχής, ότι η απουσία αντεξέτασης δυνατό να μην αποσείσει, αφ΄εαυτής, το όποιο βάρος απόδειξης που έχει η κάθε πλευρά να αποσείσε σε σχέση με τα επίδικα γεγονότα (βλ. Πιττάλη κ.ά. v. Ianira Enterprises Ltd κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ 814). Τα σχέδια σκηνών τροχαίων δυστυχημάτων που περιλαμβάνουν τις διάφορες μετρήσεις στη σκηνή όπως τα κατέγραψε και ανέφερε η Γ/Αστ. κα Θωμά (Μ.Ε.1) ενώπιον του Δικαστηρίου, ήτοι στην προκείμενη υπόθεση τα Τεκμήρια 1 και 2, αποτελούν κατά τη νομολογία μας πραγματική μαρτυρία (βλ. Γιαννάκης Σοφοκλέους ν. Αστυνομίας,
(2000)2 ΑΑΔ 218). Εξαίρεση αποτελούν οι υποτιθέμενες πορείες των οδηγών των εμπλεκομένων οχημάτων οι οποίες υποδεικνύονται από τους οδηγούς όπως συνέβη στην προκείμενη περίπτωση όπως και το σημείο συγκρούσεως (βλ. Κυριακίδου και άλλος ν. Νικολάου,
(1993)1 ΑΑΔ 45). Πραγματική μαρτυρία είναι η μαρτυρία που προβάλλει από τα ίδια τα πράγματα και μόνο αντικειμενικό εύρημα ενέχει αποδεικτική δυναμική όταν κατά την αντιπαραβολή προς αυτό των αντικρουόμενων εκδοχών είναι εγγενής αποκαλυπτικό της εξέλιξης των πραγμάτων (Σιάτης ν. Δημοκρατίας,
(1991)2 ΑΑΔ 551, Κακόψητος ν. Αστυνομίας
(1991)2 ΑΑΔ 200, Knell v. Αστυνομίας,
(1994)2 ΑΑΔ 51). Η πραγματική μαρτυρία αποτελεί γνώμονα τόσο για την κρίση της αξιοπιστίας των μαρτύρων όσο και για τον έλεγχο των λεπτομερειών της μαρτυρίας. Συνιστά δε σταθερό οδηγό για τον καθορισμό γεγονότων που προκάλεσαν το δυστύχημα (Θεοφάνους ν. Αστυνομίας,
(1990)2 ΑΑΔ 160, Κονναρή ν. Κυριάκου,
(1996)1ΑΑΔ 267, Κυριάκου ν. Δημητρίου,
(1997)1 ΑΑΔ 1362, Α/φοι Παπαλαζάρου ΛΤΔ ν. Σοφοκλή Μιχαήλ,
(1997)1 ΑΑΔ 1388, Ιωαννίδου κ.α. ν. Singh κ.α.,
(2001)1ΑΑΔ 1805). ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ: Θα επικεντρωθώ αμέσως στη συνέχεια στη μαρτυρία που αφορά το ζήτημα της ευθύνης από την οποία θα εξαγάγω το σχετικό συμπέρασμα μου. Δεν αμφισβητήθηκε η κατεύθυνση της ενάγουσας ως επίσης και αυτή της εναγομένης. Άλλο είναι η ακριβής πορεία ή η θέση των εμπλεκομένων στο δυστύχημα στο δρόμο αμέσως πριν και κατά τη στιγμή της σύγκρουσης. Όμως και όσον αφορά το σημείο σύγκρουσης και πάλι δεν υπάρχει αμφισβήτηση αφού το υπέδειξε αρχικά η εναγόμενη στην αστυνομικό και με αυτό συμφώνησε αργότερα και η ενάγουσα. Τα πιο πάνω επομένως καθίστανται ευρήματα μου όπως υποδεικνύονται επί των Τεκμ. 1 και 2 και όπως τα επεξήγησε η Μ.Ε.1. Εφόσον η κατάθεση της εναγόμενης στην αστυνομία (Τεικμ.4), κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και για την αλήθεια του περιεχομένου της, τα ακόλουθα τα οποία προέρχονται από αυτή καθίστανται ταυτόχρονα και ευρήματα μου, οποιαδήποτε μαρτυρία παρείσφρησε που δεν συνάδει με αυτά αγνοείται (βλ. Ανδρέα v. Δημοκρατίας
(1992)2 ΑΑΔ 444, Ανδρέα v. Αστυνομίας
(1999)2 ΑΑΔ 498, ΚΟΤ v. Χαραλάμπους
(2000)2 ΑΑΔ 186, Γιαννίδης v. Αστυνομίας
(2002)2 AAΔ 143) : Η εναγόμενη περί ώρα 08:40 το πρωί της 8.12.2008 οδηγούσε το σαλούν όχημα της επί της οδού Πάνου Ιωάννου. Φτάνοντας στο Αλτ της διασταύρωσης της με την οδό 28ης Οκτωβρίου, σταμάτησε. Στα δεξιά της η ορατότητα της ήταν περιορισμένη στα 10 μέτρα σύμφωνα με τη Γ/Αστ. Θωμά (Μ.Ε.1), η οποία αναπαρέστησε στη σκηνή το σταθμευμένο όχημα επί του πεζοδρομίου και ήλεγξε την ορατότητα από ένα σταθμευμένο όχημα επί του σημείου Αλτ της διασταύρωσης. Η ορατότητα της προς τα δεξιά, χωρίς την παρεμπόδιση από σταθμευμένο επί του πεζοδρομίου όχημα, ήταν στα 30 μέτρα από την διασταύρωση, με την παρεμβολή όμως του σταθμευμένου οχήματος αυτή περιοριζόταν στα 10 μέτρα. Κοίταξε δεξιά και αριστερά και δεν αντιλήφθηκε όχημα και άρχισε να βγαίνει σιγά σιγά επί της 28ης Οκτωβρίου με πρόθεση να διασταυρώσει. Ενώ βρισκόταν εντός της διασταύρωσης στα 2.40μ. από το σημείο του Αλτ, όταν το πλάτος και των δύο λωρίδων του δρόμου ήταν 7,50 μέτρα, αντιλήφθηκε να οδηγείται από τα δεξιά της μοτοποδήλατο και ενώ αυτό ήδη βρισκόταν σε απόσταση πέντε μέτρων από αυτήν. Πάτησε τα φρένα του οχήματος της και σταμάτησε. Το μοτοποδήλατο, αν και η οδηγός του προσπάθησε να αποφύγει τη σύγκρουση ακολουθώντας λοξή πορεία προς τα δεξιά, εντούτοις δεν τα κατάφερε και συγκρούστηκε επί του δεξιού μπροστινού μέρους του οχήματος της εναγόμενης με αποτέλεσμα η οδηγός του να πέσει στην άσφαλτο. Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό της ενάγουσας. Κλήθηκε ασθενοφόρο στη σκηνή το οποίο μετέφερε την ενάγουσα στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου στο Παραλίμνι όπου και νοσηλεύτηκε. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της Γ/Αστ. Θωμά (Μ.Ε.1), σε σχέση με το πότε η αστυνομία πληροφορήθηκε για το δυστύχημα που ήταν μόλις την 11.12.2008 και της άμεσης ανταπόκρισης αλλά και τη συνεργασία που επέδειξε η εναγόμενη για τη διερεύνηση των συνθηκών του όταν της ζητήθηκε, και σε σχέση με την επακόλουθη λήψη των αναγκαίων μέτρων στη σκηνή του δυστυχήματος και όσα καταγράφηκαν στο πρόχειρο αρχικά σχεδιαγράφημα της σκηνής (Τεκμ.1) στη βάση του οποίου στη συνέχεια ετοίμασε συμμετρικό σχέδιο (Τεκμ.2), και τα όσα σημείωσε επί αυτού τα οποία αποδέχομαι και καθίστανται ευρήματα μου όπως και οι ζημιές στα ενεχόμενα οχήματα. Το αστικό αδίκημα της αμέλειας από τροχαίο ατύχημα εμπεριέχεται στο άρθρο 51 εδάφιο 1 του Κεφ. 148 το οποίο έχει ως ακολούθως: «Αμέλεια συνίσταται- (α) στην τέλεση πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια.» Τα συστατικά στοιχεία που πρέπει να αποδειχθούν σε κάθε αγωγή για αμέλεια είναι τα ακόλουθα τρία:
(1)αμελής πράξη ή παράλειψη,
(2)υποχρέωση επιμέλειας προς το ζημιωθέν πρόσωπο και
(3)πρόκληση ζημιάς. Ο εναγόμενος για να υπέχει ευθύνη πληρωμής αποζημιώσεων για το αστικό αδίκημα της αμέλειας πρέπει να αποδειχθεί ότι: (α) απέτυχε να επιδείξει επιμέλεια, (β) υπείχε υποχρέωση επιμέλειας προς το ζημιωθέν πρόσωπο και (γ) η αποτυχία του να επιδείξει επιμέλεια ήταν η αιτία που προκάλεσε τη ζημιά. Η οδική αμέλεια συντελείται ουσιαστικά από την παράλειψη της εκπλήρωσης του καθήκοντος της μέριμνας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο (βλ. Σωκράτους ν. Αστυνομίας,
(1989)2 Α.Α.Δ. 1). Η αμέλεια είναι η παράλειψη ενός οδηγού να τηρήσει το καθήκον εύλογης επιμέλειας υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις και σε κάθε περίπτωση το ερώτημα που τίθεται κατά πόσο ένα άτομο είναι αμελής μπορεί να απαντηθεί μόνο με βάση τα πραγματικά γεγονότα της κάθε περίπτωσης (βλ. Panayiotou v. Mavrou,
(1970)1 C.L.R. 215). Η αμέλεια είναι συνυφασμένη με τον χρόνο, τόπο και τις υπόλοιπες συνθήκες που οδήγησαν στη σύγκρουση (βλ. Νικολαϊδης ν. Οικονομίδης,
(1963)2 Α.Α.Δ. 78). Στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας,
(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και ιδίως στην σελ. 4 λέχθηκε σχετικά με την αμελή οδήγηση ότι: "Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπληρώσεως του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghue v. Stevenson,
(1932)A.C. 562. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο. Ότι διαφέρει είναι το βάρος απόδειξης. Το απρόσωπο προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατόν να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υπόθεσης για να αποφασισθεί (α) η φύση του καθήκοντος και (β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσον ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό και μέτρο ο προσεκτικός και όχι τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια". Στην υπόθεση Charalambous v. Police,
(1982)2 Α.Α.Δ. 134, λέχθηκε ότι το κριτήριο βάσει του οποίου αποφασίζεται αν κάποιος οδηγός υπήρξε αμελής είναι κατά πόσο στην συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχει παρέκκλιση από το επίπεδο συμπεριφοράς που αναμένεται από ένα λογικό και συνετό οδηγό. Στην υπόθεση Constantinou v. Katsouris and another,
(1975)1 C.L.R. 188, 192 λέχθηκε ότι η υποχρέωση τήρησης δέουσας παρατηρητικότητας βαρύνει τους οδηγούς πάντοτε και υπό όλας τας περιστάσεις. Το καθήκον για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο τη λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειας τους (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη κ.α.,
(1996)1 Α.Α.Δ., σελ. 420). Στην ίδια δε υπόθεση λέχθηκαν και τα πιο κάτω: «Το κριτήριο για τον καθορισμό της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» Ειπώθηκαν δε και τα εξής: «Ο επιμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες: Το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness), κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημίας η οποία προκύπτει (causative potency). Δυνητικά, η αμέλεια του οδηγού αυτοκινήτου έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις από την αμέλεια του πεζού ή του ποδηλατιστή. Ενώ η ευθύνη του οδηγού αυτοκινήτου και του πεζού μπορεί να είναι ίση σε έκταση, η δυνατότητα πρόκλησης ζημιάς είναι πολύ μεγαλύτερη στην περίπτωση του αυτοκινητιστή». Η έννοια του καθήκοντος για επιμέλεια ολοκληρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας πρόβλεψης, δηλαδή ότι η ενεργούμενη πράξη, παρά το καθήκον επιμέλειας, μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα (βλ. Στρατμάρκο ΛΤΔ ν. Μιχαήλ,
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 453). Αν δε η δυνατότητα εμφάνισης του κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η μη λήψη μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Αν όμως η δυνατότητα εμφάνισης κινδύνου είναι απλή δυνατότητα, η οποία δεν θα ερχόταν στο μυαλό ενός λογικού ανθρώπου, τότε δεν υπάρχει αμέλεια επειδή δεν πάρθηκαν έκτακτες προφυλάξεις. «Όταν ένας οδηγός οδηγεί σε κάποιο δρόμο όπου δεν κινούνται άλλα οχήματα μπορεί να κάνει χρήση οιουδήποτε μέρους του δρόμου χωρίς κανένα περιορισμό. Η υποχρέωση επιμέλειας κατά την οδήγηση υφίσταται έναντι άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» Στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου,
(1989)1 Α.Α.Δ. 178 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Ο καταμερισμός της ευθύνης είναι πρωτίστως έργο του πρωτόδικου δικαστηρίου. Οι καθοριστικοί παράγοντες για τον καθορισμό της ευθύνης είναι δύο: α) Η υπαιτιότητα (blameworthiness) που συναρτάται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του κάθε οδηγού για την ασφάλεια του άλλου, και β) Η αιτιώδης συνάφεια (causative potency) μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνιά του μέσου συνετού πολίτη, όπως επεξηγείται στις υποθέσεις Charalambous v. Kassapis,
(1988)1 Α.Α.Δ. 25 και Polycarpou v. Adamou,
(1988)1 Α.Α.Δ. 727).» Για το ζήτημα της παραδοχής της εναγόμενης σε ποινική υπόθεση που καταχωρήθηκε εναντίον της για οδική αμέλεια διευκρινίζω ότι όπως είναι η νομολογία μας η παραδοχή ενός κατηγορούμενου μπορεί να γίνει αποδεκτή σε μεταγενέστερη πολιτική διαδικασία για να αξιολογηθεί με την υπόλοιπη μαρτυρία βάσει των αρχών που προαναφέρθηκαν (βλ. Το Δίκαιο της Απόδειξης, Τάκη Ηλιάδη, σελ. 62, Philippou v. Odysseos
(1989)1Cl.R. 1, X¨Ιωάννου v. Μπουκάριος
(1995)1 ΑΑΔ 131). Τέλος, σύμφωνα με τη νομολογία μας η ευθύνη αποφασίζεται στη βάση του συνόλου της μαρτυρίας που έχει παρουσιασθεί στο Δικαστήριο (βλ. Fabrery and Another v. Demetriou,
(1976)1 C.L.R.1). Επομένως η μαρτυρία ως η άνω νομολογία δεν αντιμετωπίζεται μικροσκοπικά αλλά κρίνεται μέσα στο συνολικό της πλαίσιο. Η αμέλεια συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής, κάτω από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Η επιμέλεια κρίνεται απρόσωπα και αντικειμενικά (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. v. Γεωργίου κ.α.,
(1991)1 ΑΑΔ, 475). Η υπόθεση Σοφοκλέους v. Χαριλάου,
(1998)1Γ ΑΑΔ 645, της οποίας τα γεγονότα προσομοιάζουν με αυτά της παρούσας, αφορούσε μεταξύ άλλων και τον επιμερισμό της ευθύνης σε σύγκρουση μοτοσυκλέττας και αυτοκινήτου σε διασταύρωση κυρίου με δευτερεύοντα δρόμου. Ο εφεσείων οδηγούσε τη μοτοσυκλέττα του στον κύριο δρόμο. Δεν είχε την ευκαιρία να δει τον εφεσίβλητο ούτε και να αντιδράσει, δεδομένου ότι η έξοδος του εφεσίβλητου έγινε σε τέτοια απόσταση που δεν του άφηνε περιθώρια αντίδρασης για να αποφύγει τη σύγκρουση. Η παράλειψη του εφεσίβλητου να σταματήσει στο Αλτ ήταν η αιτία της σύγκρουσης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο καταμέρισε την ευθύνη κατά 80% στον εφεσίβλητο και 20% στον εφεσείοντα. Στο εφετείο αποφασίστηκε ότι ο επιμερισμός της ευθύνης ήταν εσφαλμένος. Ο εφεσίβλητος βρέθηκε ότι ήταν πλήρως υπεύθυνος για το δυστύχημα. Λέχθηκαν δε τα ακόλουθα: «Πρόσωπο που χρησιμοποιεί κύριο δρόμο δεν αναμένεται να προβλέψει ότι άλλος οδηγός σε πάροδο, κατά παράβαση των οδικών του υποχρεώσεων, θα εισέλθει στον κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει και γενικά χωρίς να βεβαιωθεί ότι η είσοδος του σ΄αυτό είναι ασφαλής, εκτός αν έχει κάποια ένδειξη πως τέτοια εξέλιξη είναι εύλογα πιθανή (βλ. Τουμαζή κ.α. v. Κούλα,
(1994)1 ΑΑΔ 420.» και σε άλλο σημείο «Αν κάτω από τις περιστάσεις του συγκεκριμένου ατυχήματος θεωρούσαμε ότι ο εφεσείων είχε την υποχρέωση να λάβει προφυλάξεις για το ενδεχόμενο εξόδου οχήματος σε λεωφόρο με προτεραιότητα χωρίς να τηρηθεί το σημείο του αλτ, θα επιβάλλαμε στους ώμους των οδηγών τέτοιο βάρος που ουσιαστικά η τροχαία κίνηση θα παρέλυε.» Στην πιο πάνω υπόθεση Τουμαζή κ.α. v. Κούλα λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Δεν προκύπτει από τη νομολογία που αναφέρθηκε, άμεσα ή έμμεσα, αρχή όπως τη διατύπωσε ο εφεσείων. Ο οδηγός σε κύριο δρόμο δεν αναμένεται να προβλέψει ότι οδηγός σε πάροδο, κατά παράβαση του σαφούς του καθήκοντος, θα εισέλθει στον κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει και γενικά χωρίς να βεβαιωθεί πως αυτή η είσοδος του είναι ασφαλής· εκτός αν έχει ένδειξη, ενόψει των ιδιαίτερων περιστατικών της κάθε υπόθεσης, πως τέτοια εξέλιξη είναι εύλογα πιθανή. [Βλ. μεταξύ άλλων Varnakides ν. Papamichael and Another
(1970)1 C.L.R. 367, Παναγιώτου v. Μαύρος,
(1970)1 CLR 215, Καρικάτου v. Σωτηρίου, Σωτηρίου v. Άσπερος
(1979)1 CLR 150, Vakanas v. Thomas and Another,
(1982)1 C.L.R. 530, Siakos v. Nikolaou,
(1980)1 C.L.R. 333, Neokleous and Another v. Christodoulou,
(1979)1 C.L.R. 714, HjiGeorghiou and Another v. Rodinis,
(1978)1 C.L.R. 175, Adamis and Another v. Eracleous,
(1982)1 C.L.R. 746, Mαρία Ιωαννίδου ν. Ηλία Αγαθοκλέους,
(1990)1 A.A.Δ. 213, Νίκος Παναγιώτου ν. Ιωάννη Χατζηγιάννη,
(1994)1 A.A.Δ. 178].» Αν και αναμένεται από όλους τους οδηγούς να επιδεικνύει κατά τη διάρκεια της οδήγησης ενός μηχανοκίνητου οχήματος σε δημόσιο δρόμο εύλογη προσοχή, δύσκολα μπορεί κάποιος να αναμένει από τους οδηγούς να σταματούν αναμένοντας ότι κάποιο αυτοκίνητο θα ξεπροβάλει από πάροδο χωρίς να σταματήσει στο σημείο αλτ. Δεν αναμένεται από κανένα οδηγό το καθήκον να μειώνει την ταχύτητα του και να εφαρμόζει τα φρένα του κάθε φορά που πλησιάζει σε πάροδο, όσο σημαντική και αν είναι αυτή (βλ. υπόθεση Humphrey v. Leagh and Roe
(197)R.T.R.363 C.A. και ακόμα την Brooks v. Graham
(1964)12 March C.A. όπως αυτή δημοσιεύεται στο βιβλίο Bingham's Motor Claims Cases, 8η έκδοση σελ. 129, 130). Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος της εναγόμενης. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζεται με βάση το άρθρο 57 αν η ενάγουσα έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ τους και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας της ενάγουσας. Στον καταμερισμό ευθύνης μεταξύ δύο οδηγών οι καθοριστικοί παράγοντες είναι η υπαιτιότητα και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών, της σύγκρουσης και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης (βλ. Χαραλάμπους ν. Στυλιανού,
(1991)1 Α.Α.Δ. 284. Έχοντας ακριβώς υπόψη την πιο πάνω νομολογία. Θα πρέπει να αποφασίσω το ζήτημα του κατά πόσο η ενάγουσα στην παρούσα υπόθεση, υπό τις συνθήκες που επικρατούσαν στη σκηνή, όφειλε να είχε προβλέψει την έξοδο από πάροδο της εναγομένης και την αποκοπή της πορείας της. Βρίσκω πως αυτή δεν είχε υπό τις συνθήκες της οδήγησης της τέτοια υποχρέωση. Και εξηγούμαι. Η ενάγουσα όταν αντιλήφθηκε το όχημα της εναγόμενης να εισέρχεται στον κύριο δρόμο όπου αυτή έβαινε κανονικά οδηγώντας το μοτοποδήλατο της και όταν η εναγόμενη της απέκοψε την πορεία της, η ενάγουσα βρισκόταν ήδη σε απόσταση όπου δεν μπορούσε να αποφύγει τη σύγκρουση. Ό,τι μπορούσε να κάνει το έκανε και αυτό το λέγει στην κατάθεση της και η ίδια η εναγόμενη - το περιεχόμενο της οποίας δηλώθηκε ως παραδεκτά γεγονότα - η οποία αναφέρει: «Την αντιλήφθηκα σε απόσταση πέντε μέτρων περίπου και αμέσως πάτησα στόπερ και σταμάτησα ενστικτωδώς. Την ίδια στιγμή η κοπέλα, κάνοντας ελιγμό, πιθανόν, για να αποφύγει τη σύγκρουση «τρίφτηκε» με το μοτοποδήλατο της πάνω στη δεξιά γωνιά του προφυλακτήρα και έπεσε στην άσφαλτο με το μοτοποδήλατο. Εγώ αμέσως...» Είναι επομένως παραδεκτό ότι στα πέντε ή έστω στα δέκα μέτρα που ήταν η ορατότητα της εναγομένης λόγω του σταθμευμένου οχήματος, σε απόσταση που κατά λογική συνέπεια θα την είχε προσέξει και η ενάγουσα να εισέρχεται στον κύριο δρόμο, είχε κάνει ό,τι μπορούσε, δηλαδή ελιγμό για να αποφύγει τη σύγκρουση. Υπό αυτές τις συνθήκες κρίνω ότι δεν μπορεί να επιρριφθεί οποιαδήποτε ευθύνη στην ενάγουσα η οποία έβαινε επί του κυρίου δρόμου. Η εναγόμενη έστω και αν σταμάτησε στο αλτ εφόσον δεν είχε επαρκή ορατότητα του κυρίου δρόμου στα δεξιά της, ακόμα και των 30 μέτρων που της επιτρεπόταν σε αυτή την κατεύθυνση χωρίς την παρεμβολή και τον περιορισμό της ορατότητας της από το σταθμευμένο όχημα στο πεζοδρόμιο, θα έπρεπε να προχωρήσει με τη μέγιστη δυνατή προσοχή, ίντζα προς ίντζα, όπως ισχυρίζεται στην παρ. 3 της Υπεράσπισης της και όπως αναφέρεται στην απόφαση Ζίκκου v. Αστυνομίας
(2004)2 ΑΑΔ 18, στην οποία με παρέπεμψε η ευπαίδευτη συνήγορος της εναγόμενης. Έστω και με ορατότητα 10 μέτρων όμως, η οποία ασφαλώς και θα διευρυνόταν όσο εισερχόταν στον κύριο δρόμο, αν το έκανε κατά τον πιο πάνω ασφαλή τρόπο, θα έπρεπε να είχε προσέξει την ενάγουσα και να ακινητοποιούσε αμέσως το όχημα της σε πιο κοντινό σημείο από τα 2.40μ. που τελικά το ακινητοποίησε για να μην της αποκόψει την πορεία. Διεξήλθα τις αποφάσεις στις οποίες με παρέπεμψε η ευπαίδευτη συνήγορος της εναγόμενης κα Στ. Ερωτοκρίτου, με όλο το σεβασμό τα γεγονότα εκείνων των υποθέσεων, στη λεπτομέρεια τους αλλά και ουσιωδώς διαφέρουν από αυτά της παρούσας. Στην υπόθεση Χ¨ Κωστής v. Λεωνίδου
(1998)1 ΑΑΔ 1920 επρόκειτο για οδηγό που έβαινε σε κύριο δρόμο με μεγάλη ταχύτητα και όπου κρίθηκε αποκλειστικά υπεύθυνος για τη ζημιά του αυτοκινήτου του, όταν χτύπησε σε σταθμευμένο αυτοκίνητο στα δεξιά του, στην προσπάθεια του να αποφύγει το όχημα του οδηγού που εξήλθε από πάροδο ξεπροβάλλοντας μπροστά από σταθμευμένο στη δεξιά γωνιά αυτοκίνητο, για να μπορεί να ελέγξει το δρόμο προτού μπει σ΄αυτόν. Η πρωτόδικη απόφαση με τα πιο πάνω γεγονότα επικυρώθηκε. Στην υπόθεση Ζίκκου (πιο πάνω) κρίθηκε ότι γενεσιουργός αιτία του δυστυχήματος ήταν ο αλόγιστος τρόπος οδήγησης του παραπονούμενου μοτοποδηλάτη και όχι της εκεί κατηγορούμενης και γι΄αυτό απαλλάχθηκε σε συσχετισμό με την οδική συμπεριφορά που αυτή ακολούθησε. Στην δε υπόθεση Nicolaides v. Economides
(1963)2 CLR 78 (civil Appeal No.4412). λέχθηκαν και τα ακόλουθα πέραν του αποσπάσματος στο οποίο παραπέμφθηκα: «However, it must also be taken into account that negligence is always relevant to time, place and circumstances and the enquiry must be to ascertain, if possible, who caused the accident.» Με βάσει λοιπόν τα πιο πάνω πραγματικά γεγονότα και τη νομολογία που παράθεσα επί του ζητήματος αυτού, βρίσκω ότι η εναγόμενη δεν άσκησε την δέουσα παρατηρητικότητα κατά της είσοδο της από πάροδο σε κύρια οδό, καθώς αν επεδείκνυε τέτοια θα είχε προσέξει έγκαιρα την ενάγουσα και θα ακινητοποιούσε πιο νωρίς το όχημα της και θα επισυνέβαινε η σύγκρουση. Επομένως καταλήγω ότι η εναγόμενη φέρει την αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣH ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: (Α) ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Αποτελεί αξίωμα του δικαίου των αστικών αδικημάτων, ότι το θύμα του αδικήματος εκλαμβάνεται στην κατάσταση που βρίσκεται και βάσει αυτού του δεδομένου, αποτιμάται η ζημιά την οποία υφίσταται. Δεν είναι ο νοητός μέσος άνθρωπος αλλά το συγκεκριμένο θύμα του αστικού αδικήματος που αποτελεί το υποκείμενο της αποζημίωσης. Προσμετρούν, κατά συνέπεια, οι ιδιαιτερότητες του θύματος στον καθορισμό των επιπτώσεων του τραυματισμού του και κατ΄ επέκταση της αποζημίωσης την οποία δικαιούται. (βλ. Κωμιάτη ν. Πολίτσου κ.α.,
(2001)1 ΑΑΔ 226). Το Δικαστήριο που είναι επιφορτισμένο να επιδικάσει γενικές αποζημιώσεις υπέρ του θύματος πρέπει να έχει κατά νουν ότι αυτές πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi,
(1982)1 CLR 789). Οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να αντανακλούν την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475, Παναγή ν. Θεοδώρου,
(1992)1 ΑΑΔ 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου,
(1993)1 ΑΑΔ και Μαυροπετρή ν. Γεώργιου Λουκά,
(1995)1 ΑΑΔ 66 σελ. 74 -75). Σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος, η οποία αφού δεν μπορεί να επέλθει με αντικατάσταση των απολεσθέντων στην θέση την οποία λογικά θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα ευρίσκετο εάν δεν τραυματίζετο, διά μέσου της χρηματικής αποτίμησης. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα με την προϋπόθεση ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ των διαδίκων (βλ. Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ κ.α.,
(2000)1 ΑΑΔ 1049 και Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 2079.) Για τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων οι προηγούμενες αποφάσεις για παρόμοια τραύματα δεν αποτελούν κατ΄ανάγκη δεσμευτικό χαρακτήρα αλλά καθοδηγητικό (βλ. G & L.. Calibers Ltd v. Λεμεσιανού,
(2003)1 ΑΑΔ 948). Η επί μέρους νομολογία όμως είναι σημαντική ώστε να υπάρχει συνέπεια και βεβαιότητα (βλ. Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.α. Πολίτη
(2003)1 ΑΑΔ 590). Στην υπόθεση Ιακώβου v. Παπαδάκη (πιο πάνω), αναφέρθηκε ότι η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Δεν πρέπει όμως οι αποζημιώσεις να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεκτού ή να αφήνεται η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μαυροπετρή v. Γεωργίου πιο πάνω) και A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους,
(2004)1 ΑΑΔ 416. Η απόδοση όμως αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστο χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς (βλ. Ταμπούρα v. Κολάνη
(2008)1 Α ΑΑΔ 384 και Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1 ΑΑΔ 1128). Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες, ως ελέχθη, συναρτώνται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα, τη διάρκεια των τραυμάτων και τα κατάλοιπα από τους τραυματισμούς με την όποια μορφή αυτά παίρνουν. Δεν υπάρχει μέτρο, ούτε ζυγαριά, με τα οποία θα μπορούσαμε να μετρήσουμε και να ζυγίσουμε αυτό τούτο τον τραυματισμό και τα όσα πιθανόν να έπονται απ΄ αυτό. Τοιουτοτρόπως προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. (βλ. Ανδρέου ν. Junguirth,
(1995)1 AAΔ 431. Η κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της στοιχεία (βλ. Σπύρου ν. Χ΄΄ Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ σελ. 298). Καταγράφω αυτολεξεί στη συνέχεια τις λεπτομέρειες που δίδει η ενάγουσα στο δικόγραφο της για τις σωματικές της βλάβες για τις οποίες αξιώνει γενικές αποζημιώσεις: «(α) Κατά την κλινική και ακτινολογική εξέταση στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών διαπιστώθηκε συμπιεστικό κάταγμα του σώματος της
(01)οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλική στήλη (περιοχή του κατάγματος). (β) Κινητικότητα και αισθητικότητα στα κάτω άκρα χωρίς παθολογικά ευρήματα, παρουσίασε άλγος κατά την ψηλάφηση στην σπονδυλική στήλη (περιοχή του κατάγματος). (γ) Εισήχθη στο Ορθοπεδικό Τμήμα για παρακολούθηση και θεραπεία. (δ) Στις 10.12.08 της έγινε αξονική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης με γνωμάτευση σφηνοειδές κάταγμα του 01 με μικρή οπίσθια μετατόπιση. (ε) Στις 17.12.08 μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για νευροχειρουργική εξέταση και εκτίμηση. Μετά την εξέταση δόθηκαν οδηγίες για να συνεχίσει τη συντηρητική θεραπεία (κλινήρης) και για επανεξέταση εκ νέου σε τρεις εβδομάδες. (στ) Στις 22.1.09 της δόθηκε εξιτήριο με οδηγίες για φυσιοθεραπεία, κινητοποίηση νε οσφυϊκή ζώνη και επανεξέταση και παρακολούθηση στα εξωτερικά ιατρεία. (ζ) Η ασθενής παρακολουθείτο στα εξωτερικά ιατρεία. (η) Στις 5.3.09, επειδή εξακολουθούσε να έχει άλγος και αδυναμία στα κάτω άκρα παραπέμφθηκε εκ νέου στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για νευρολογική εξέταση. (θ) Από τις 6.9.08 η ασθενής παρακολουθείται από τους νευροχειρούργους στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. (ι) Υπάρχει υποξεία μερική καθύλισης της πρόσθιας επιφάνειας του σώματος του σπονδύλου L
- (ια) Υπάρχει επίσης ελαφρόν οίδημα του μυελού του οστού, το οποίο αφορά την πρόσθια επιφάνεια του σώματος του σπονδύλου L
- (ιβ) Υπάρχει ελαφρά οπίσθια ολίσθηση στο μεσοδιάστημα των D12-L1, η οποία πιέζει ελαφρώς το θηκικό σάκο, χωρίς να συμπιέζει τον κατώτερο σπονδυλικό μυελό των νευρικών ριζών. (ιγ) Υπάρχει επίσης μια μικρή οπίσθια προβολή του ινώδους δακτυλίου στο επίπεδο L5-S1, η οποία πιέζει ελαφρώς το θηκικό σάκο αλλά χωρίς να συμπιέζει τις νευρικές ρίζες. (ιδ) Δεν υπάρχει μεγάλη πρόπτωση δίσκου στην υπόλοιπο σπονδυλική στήλη. Παρατηρείται επίσης ένα αιμαγγείωμα του σώματος του C
- (ιε) Παρατηρείται ένα υποξύ κάταγμα της πρόσθιας επιφάνειας του σώματος του L1 το οποίο φαίνεται να είναι σταθερό. (ιστ) Δεν παρατηρείται μεγάλη πρόπτωση μεσοσπονδυλικού δίσκου, στένωση του σπονδυλικού σωλήνα ή συμπίεση νευρικής ρίζας. (ιζ) Υπάρχει συμπιεστικό κάταγμα του σώματος του L1 με κυφωτική παραμόρφωση (μικρού βαθμού) τεμαχιδίων και ραχιαία μετατόπιση τεμαχιδίου μέχρι 4 χιλιοστά. (ιη) Το σπονδυλικό κανάλι σε αυτό το επίπεδο είναι 12 χιλιοστόμετρα σε οβελιαία τομή. (κ) Δεν υπάρχει καθαρή απεικόνιση των ιστών του σπονδυλικού καναλιού σε αυτό το επίπεδο και αυτό κατά πάσαν πιθανότητα οφείλεται σε αιμάτωμα της παρασπονδυλικής περιοχής. (κα) Παρατηρείται απώλεια του ύψους και σφηνοειδής παραμόρφωση του σπονδυλικού σώματος του Ο1 με σκλήρυνση του άνω τμήματος του σπονδυλικού σώματος ως επί του τραυματικού κατάγματος. (κβ) Στένωση ελέγχεται στο μεσοσπονδύλιο διάστημα Θ12-Ο
- (κγ) Στένωση ελέγχεται στο μεσοσπονδύλιο διάστημα Ο1-Ι
- (κδ) Πόνος και αγωνία. (κε) Η ενάγουσα θα είναι πλήρως ανίκανη προς εκτέλεση της εργασίας της ή και οποιασδήποτε εργασίας για πάντα.» Η υπόλοιπη μαρτυρία, πέραν αυτής της Μ.Ε.1 Γ/Αστ. Θωμά, η οποία αξιολογήθηκε πιο πάνω και αφορούσε το ζήτημα της ευθύνης, αφορούσε ζητήματα τα οποία θα απασχολήσουν αυτό το μέρος της απόφασης μου. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας της κας Μαρία Τριφυλλή (Μ.Ε.4) και της κας Μαρίτσας Γερολέμου (Μ.Ε.7) δεν παρουσιάζει οποιαδήποτε δυσκολία. Εξάλλου η αντεξέταση τους δεν αποσκοπούσε στην αμφισβήτηση των όσων κλήθηκαν να καταθέσουν αλλά στην παροχή κάποιων επιπρόσθετων διευκρινίσεων. Αποδέχομαι όσα προέκυψαν από την μαρτυρία τους εφόσον αυτά προέρχονται από ανεξάρτητες και αντικειμενικούς μάρτυρες οι οποίες κατάθεσαν στοιχεία τα οποία τηρούνται και προέρχονται από τα αρχεία που τηρούνται σε αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες και τα οποία γνωρίζουν ως εκ της θέσης την οποία κατέχουν σε αυτές. Τα σχετικά στοιχεία που παρέθεσε κατά κύριο λόγο η κα Μαρίτσα Γερολέμου και αφορούν τα δηλωθέντα εισοδήματα της ενάγουσας στο Τμήμα της, καθίστανται ταυτόχρονα ευρήματα μου και θα ληφθούν υπόψη στη συνέχεια για σκοπούς υπολογισμού των αποζημιώσεων που θα επιδικασθούν στην ενάγουσα. Σε σχέση με την μαρτυρία της κας Μαρίας Τριφυλλή απλώς να αναφέρω ότι βοηθήματα που λαμβάνονται από κάποιο πρόσωπο, θύμα αστικού αδικήματος λόγω της ανικανότητας του, από τις υπηρεσίες κοινωνικής ευημερίας δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων που δικαιούται συνεπεία του αστικού αδικήματος. Από τη μαρτυρία της όμως λαμβάνω υπόψη την αναφορά της ότι αρμόδιοι λειτουργοί της υπηρεσίας της όταν παρέχεται τέτοιο επίδομα σε κάποιο πρόσωπο, κάνουν προγραμματισμένους ελέγχους αλλά και απρογραμμάτιστους έτσι ώστε να επιβεβαιώνεται ότι ο λήπτης τέτοιου βοηθήματος δεν εξαπατά το δημόσιο. Τέτοιοι έλεγχοι διενεργήθηκαν και για την ενάγουσα και δεν διαπιστώθηκε οτιδήποτε επιλήψιμο. Η ενάγουσα διαπιστωνόταν ότι παρέμενε κλινήρης και διαπιστωνόταν κατά τους ελέγχους ότι δεν εργαζόταν όπως και δεν εργάζεται μέχρι και σήμερα. Το βοήθημα που λαμβάνει ανέρχεται στο ποσό των €1.272,38σ. που είναι βοήθημα λόγω μόνιμης ανικανότητας για εργασία. Για έξι μήνες μετά τον τραυματισμό της λάμβανε επίδομα ασθενείας από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Κρατώ επίσης τη θέση της μάρτυρος ότι δεν κρίθηκε αναγκαία μετά από μελέτη της κατάστασης της υγείας της ενάγουσας, η παραπομπή της σε ιατροσυμβούλιο. Σημειώνω εδώ ότι η ενάγουσα υπέβαλε αίτημα για σύνταξη ανικανότητας την 29.02.2012 (Τεκμ. 39) η οποία απορρίφθηκε σύμφωνα με τα Τεκμ. 40 και
- Γι΄αυτό το ζήτημα η όποια κριτική ασκήθηκε κατά τη διάρκεια της παράθεσης της μαρτυρίας αλλά και στην τελική αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου της εναγομένης προς τις αρμόδιες υπηρεσίες γι΄αυτή την παράλειψη που τους καταλόγισε δεν μπορεί να έχει καμιά επίδραση στις αξιώσεις της ενάγουσας καθώς δεν ήταν αυτή που καθόριζε τη διαδικασία αξιολόγησης της για τη λήψη επιδόματος ανικανότητας. Από δε τη μαρτυρία της κας Γερολέμου σημειώνω την εξήγηση που έδωσε ότι για να παραπεμφθεί κάποιος αιτητής για σύνταξη ανικανότητας σε ιατροσυμβούλιο θα πρέπει πρώτα να κριθεί ότι πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις για λάβει τέτοια σύνταξη κάτι που δεν συνέβαινε με την ενάγουσα. Η μαρτυρία του κ. Νίκου Χριστοδούλου (Μ.Ε.8) κρίνεται ως τυπική και την αποδέχομαι. Τα όσα κλήθηκε να επιβεβαιώσει από αναγραφές στα τεκμήρια τα οποία κατάθεσε, είναι ζήτημα το οποίο θα μπορούσε να απασχολήσει την πλευρά της εναγομένης κατά την αγόρευση της, σε κάθε περίπτωση σημειώθηκαν και τα σημεία τα οποία κλήθηκε να αναγνώσει παρέχουν κάποια εικόνα σε σχέση με το πρόβλημα υγείας της ενάγουσας η οποία προέρχεται όμως από ιατρό τον Δρ Μιχ. Χαραλάμπους ο οποίος δεν έγινε κατορθωτό από πλευράς της ενάγουσας να κλητευθεί και προσέλθει στο Δικαστήριο για να μαρτυρήσει εφόσον έχει αφυπηρετήσει πλέον από κυβερνητικός ιατρός ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω παρά τις παραστάσεις που δεχόταν από την ασθενή του και τον σύζυγο της όπως ανέφερε ο τελευταίος ενώπιον του Δικαστηρίου δεν ετοίμασε οποιοδήποτε πιστοποιητικό γι΄αυτή. Ο τραυματισμός της εναγόμενης συνεπεία του ως άνω τροχαίου δυστυχήματος δεν αμφισβητήθηκε και δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός. Υπήρξε όμως έντονη αμφισβήτηση των συνεπειών που είχε αυτός στην ενάγουσα όπως η ίδια ισχυρίζεται αποδίδοντας της υπερβολή και προσποίηση. Έθεσα ενώπιον μου τα όσα οι ιατροί που εξέτασαν την ενάγουσα σε διάφορα χρονικά διαστήματα κατάθεσαν ενώπιον μου όπως και τα πιστοποιητικά, ακτινογραφίες, γνωματεύσεις διαγνωστικών κέντρων κ.λπ. που κατατέθηκαν ως τεκμήρια χωρίς ένσταση και τα οποία έγιναν αποδεκτά ή όσο μέρος τους έγινε τελικά αποδεκτό. Η ενάγουσα (Μ.Ε.6) όπως και ο σύζυγος της (Μ.Ε.5), μου προκάλεσαν εξαιρετική εντύπωση ως μάρτυρες και κρίνονται ως μάρτυρες της αλήθειας. Δεν διέγνωσα οποιαδήποτε προσπάθεια τους να μεγαλοποιήσουν ή να υπερβάλουν ως προς τις συνέπειες που ο τραυματισμός της ενάγουσας επέφερε στη ζωή τους και κατά κύριο λόγο στην ίδια την ενάγουσα, απλώς και μόνον για να υποβοηθήσουν στην υπόθεση της. Η μαρτυρία τους κατέδειξε ότι η ενάγουσα ήταν ηλικίας 48 ετών όπως καταγράφεται στο δικόγραφο της (παρ. 1) και υγιής πριν από το δυστύχημα «στο απόγειο των δυνάμεων της σωματικά και ψυχολογικά», όπως ανέφερε η ίδια ενώπιον του Δικαστηρίου. Αυτό εξάλλου μπορεί να εξαχθεί και ως λογικό συμπέρασμα από την δραστηριότητα της με τις διάφορες επαγγελματικές της δραστηριότητες πρωινά και απογεύματα. Η μαρτυρία της ενάγουσας σε σχέση με τις συνέπειες που είχε σ΄αυτή ο τραυματισμός της συμπίπτει απόλυτα με αυτές του συζύγου της ο οποίος ζει και βιώνει καθημερινά το δράμα της και τις συνέπειες του. Δέχομαι ως αξιόπιστη κάθε πτυχή της μαρτυρίας τους σε όλη την έκταση τους. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξα παρακολουθώντας τους με προσοχή ενώ κατάθεταν και παρατηρώντας την ευθύτητα των απαντήσεων τους τις οποίες έδιδαν άμεσα, χωρίς προβληματισμό ή καχυποψία ή προσπάθεια απόκρυψης γεγονότων ή υπερβολής σε όσα περιέγραψαν. Η ιατρική βοήθεια που έτυχε όπως διαφαίνεται μέσα από τις ιατρικές εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε και γενικά η θεραπεία που έτυχε αλλά και η ανταπόκριση που είχε από τους ιατρούς που κατά καιρούς την εξέτασαν πλην του Δρος Βάσου Κωνσταντίνου (Μ.Ε.3), στη μαρτυρία του οποίου θα ενδιατρίψω στη συνέχεια με λεπτομέρεια, μετά λύπης μου παρατηρώ ότι αντανακλά στο οικονομικό και κοινωνικό τους status - όντες οικονομικοί μετανάστες - ζώντας σε μια χώρα, χωρίς γνωριμίες και χωρίς να ομιλούν καθόλου ή επαρκώς την γλώσσα. Επισημαίνω την αγωνιώδη προσπάθεια τους να τύχει της δέουσας ιατρικής φροντίδας και συμβουλής, όπως αυτή μεταδόθηκε στο Δικαστήριο από αυτούς, να εξασφαλίσουν ακόμα και ένα πιστοποιητικό και ενδεχόμενα τη μαρτυρία του, από τον για καιρό θεράποντα ιατρό της, τον νευροχειρούργο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας Δρ Μιχάλη Χαραλάμπους, χωρίς όμως επιτυχία. Η ειλικρίνεια τους φάνηκε και από την προσπάθεια που κατέβαλαν να παρουσιάσουν όλα τα πιστοποιητικά που αφορούσαν την υγεία της ενάγουσας είτε αυτά ήταν συνηγορούσαν υπέρ της θέσης τους είτε - και αυτό συνέβαινε με ορισμένα από αυτά - εναντίον της. Ακόμα και κατά την έντονη και επίμονη αντεξέταση που υπέστηκαν σε σχέση με τη θέση της πλευράς της εναγομένης, ότι τάχα προσποιείτο το σοβαρό πρόβλημα αναπηρίας που αντιμετωπίζει με την προσκόμιση των αντιγράφων όλων των αιτήσεων που υπέβαλαν, όταν πλέον συνειδητοποίησαν τις συνέπειες του τραυματισμού της, στα αρμόδια κυβερνητικά τμήματα και χωρίς να αποκρύψουν ότι λαμβάνουν βοήθημα από το αρμόδιο κρατικό ταμείο, το οποίο όπως εξήγησε και ο Μ.Ε. 5 το δικαιούνταν ως άνθρωποι που συνεισέφεραν με αποκοπές από τα εισοδήματα τους όταν εργάζονταν γι΄αυτό. Σε σχέση δε με τις ειδικές ζημιές που υπέστη η ενάγουσα δεν διέκρινα εκ μέρους της ζήλο να μαζέψει κάθε απόδειξη με σχετικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε για να την παρουσιάσει και να διεκδικήσει αποζημίωση. Αυτό φανερώνει και τον χαρακτήρα τους. Το ότι δεν αγόρασαν αμέσως τροχοκάθισμα αλλά δανείστηκαν αρχικά τέτοιο, για να δουν στο μεταξύ την πορεία της υγείας της ενάγουσας δεν είναι μεμπτό και σε καμιά περίπτωση κατακριτέο. Δέχομαι επομένως τα λεγόμενα τους σε σχέση με τις συνέπειες που είχε στην ενάγουσα ο τραυματισμός της και τα κατάλοιπα που αυτός άφησε σ΄αυτήν. Δέχομαι επίσης τις πληρωμές που έκαναν για διάφορα έξοδα συνεπεία αυτού και τα οποία κατάθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Αναμφισβήτητο παρέμεινε το γεγονός ότι η ενάγουσα από το τροχαίο δυστύχημα της 8.12.2008 τραυματίστηκε σοβαρά στον σπόνδυλο και ταλαιπωρήθηκε αρκετά και για μεγάλο χρονικό διάστημα και μέχρι σήμερα υπέφερε και θα υποφέρει και για το υπόλοιπο της ζωής της. Παρακολούθησα με προσοχή την μαρτυρία του Δρ Γκασσάν Σιαλχούπ (Μ.Ε.2). Ο άμεσος και φυσικός τρόπος και πολλές φορές αυθόρμητος τρόπος με τον οποίο κατάθεσε μου προκάλεσε εντύπωση ειλικρινούς μάρτυρα. Αναφέρθηκε στην κλινική και ακτινολογική εξέταση που διενήργησε στην ενάγουσα μετά τη μεταφορά της στο Τμήμα Α΄ Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου όπου υπηρετούσε τότε. Εύρημα του ήταν ότι η ενάγουσα είχε υποστεί «συμπιεστικό κάταγμα του σώματος της Ο1 οσφυικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.» δέχομαι επίσης τα υπόλοιπα ευρήματα του σε σχέση με την εξέταση που υπέβαλε την ενάγουσα όπως καταγράφονται στην έκθεση του (Τεκμ. 7) (βλ πιο πάνω στις σελ. 5 και 6). Η αξονική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης κατέδειξε: «Σφηνοειδές κάταγμα του Ο1 με μικρή οπίσθια μετατόπιση.» Ο Δρ Σιαλχούπ ως εκ της ειδικότητας του κρίνω ότι παρέσχε ιατρική βοήθεια και θεραπεία στην ενάγουσα στη βάσει των διαπιστώσεων του. Από εκεί και πέρα στη συνέχεια την παρέπεμψε στους νευροχειρούργους του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, οι οποίοι εξέταζαν ακολούθως την ενάγουσα. Υποστήριξε ότι η οπίσθια παρεκτόπιση μπορεί να είναι σταθερή αλλά είναι πιο επικίνδυνη χωρίς ακόμη να επηρεάζει νευρικά στοιχεία. Δεν δέχομαι όμως τη θέση του ότι ένας τέτοιος τραυματισμός αν αντιμετωπιζόταν μόνο με συντηρητική θεραπεία, ο ασθενής θα μπορούσε να κινητοποιηθεί μετά από απόλυτο κλινοστατισμό μετά από κάποιες και μόνο εβδομάδες. Η μαρτυρία του αυτή συγκρούεται στη πράξη με την μετέπειτα πορεία της ενάγουσας, το πρόβλημα της οποίας εξακολουθούσε και εξακολουθεί να την ταλαιπωρεί κατά το ίδιο τρόπο. Σε σχέση με το έγγραφο που του υποδείχθηκε ως συνταχθέν από κάποιο ιατρό Νίκο Βασούρη, στο οποίο αναφέρεται ότι η ενάγουσα είχε δύο πτώσεις την 28.05.2009 και 17.10.2009 ανέφερε ότι αναγραφόταν σε αυτό το έγγραφο σε πτώσεις που έγιναν διότι δεν μπορούσε να περπατήσει. Και στη συνέχεια στο ίδιο έγγραφο είχε καταγραφεί ότι η ασθενής σήμερα παρουσιάζει πρόβλημα στη βάδιση, άλγος, αδυναμία και κάνει μόνο μερικά βήματα. Σημειώνω ότι αυτή η μαρτυρία εκ μέρους της εναγομένης δεν προωθήθηκε περαιτέρω ούτε και κατατέθηκε το εν λόγω έγγραφο και ως εκ τούτου δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ως προς την εξαγωγή ευρήματος ότι η μετέπειτα κατάσταση της επηρεάστηκε από τις εν λόγω πτώσεις παρόλη την άρνηση της πλευράς της εναγόμενης ότι η ενάγουσα υπέστη τις συνέπειες εκ του τραυματισμού της τις οποίες ισχυρίζεται. Η κατάσταση της υγείας της ενάγουσας από την εξέταση του συνόλου του μαρτυρικού υλικού που αφορά τις ιατρικές της εξετάσεις έχει άμεση συνάφεια με τον τραυματισμό της στο δυστύχημα. Κατά την άποψη μου δεν είναι η περίπτωση που εξετάστηκε στην υπόθεση Ναθαναήλ v. Ali
(2001)1 (Γ) ΑΑΔ 1689. Ο Δρ Βάσος Κωνσταντίνου (Μ.Ε.3) μου προκάλεσε εξαιρετική εντύπωση κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στο εδώλιο του μάρτυρος για την ευθύτητα και αμεσότητα του γι΄αυτό και κρίνεται ως ειλικρινής μάρτυρας. Με εμπεριστατωμένο τρόπο εξήγησε με λεπτομέρειες στο Δικαστήριο το ιατρικό πρόβλημα που διαπίστωσε ότι αντιμετώπισε η ενάγουσα μέχρι που τον επισκέφθηκε στο ιατρείο του για πρώτη φορά την 19.07.2010 για εξέταση. Αποδέχομαι όσα διαπίστωσε και κατέγραψε στο πιστοποιητικό του (Τεκμ.14) τα οποία προήλθαν από μελέτη όλου του ιατρικού της ιστορικού όπως και τις διαπιστώσεις του ίδιου. Τα καταγράφω στο μέρος της παράθεσης της μαρτυρίας του και καθίσταται εύρημα μου για το ιατρικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ενάγουσα. Η διάγνωση του ότι η ενάγουσα πάσχει από «Μετατραυματικό Σύνδρομο Χρόνιου Πόνου λόγω Κατάγματος του Ο1 και της Κυφωτικής παραμόρφωσης της σπονδυλικής στήλης» καθίσταται εύρημα μου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το πρόβλημα αυτό δημιουργήθηκε συνεπεία του τραυματισμού της κατά το επίδικο δυστύχημα που υπέστη η ενάγουσα την 8.12.2008 το οποίο έκτοτε την καθήλωσε στο κρεβάτι και στο τροχοκάθισμα. Η πιο πάνω διάγνωση του δεν συγκρούεται με αυτά που δείχνουν αντικειμενικά οι Μαγνητικές Τομογραφίες στις οποίες υποβλήθηκε η ενάγουσα την 21.07.2010 σύμφωνα με τις οποίες διαπιστώθηκε πώρωση του κατάγματος του Ο1 με σφηνοειδή κατάρρευση της πρόσθιας κολώνας του, και κυφωτική παραμόρφωση της θωρακοοσφυικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ούτε με τις διαπιστωθείσες προβολές των μεσοσπονδύλιων δίσκων στα επίπεδα Θ 12 - Ο1, Ο4 - 5 και 5 - 11 χωρίς όμως να προκαλούν σημαντική πίεση σε νευρικά στοιχεία που να δικαιολογούν την παρουσία νευρολογικής σημειολογίας. Δέχομαι επίσης τα αναφερθέντα από τον εν λόγω μάρτυρα ως προτεινόμενη θεραπεία ότι δηλαδή: «. απαιτούσε εντατικό πρόγραμμα αποκατάστασης με καθημερινή πολύωρη φυσικοθεραπεία. Σκοπός ήταν κυρίως η ενδυνάμωση ώστε να μπορεί να κινηθεί ελεύθερα, χωρίς υποστήριξη, να περπατήσει και να αυτοεξυπηρετείται, αφού ήδη για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε μείνει καθηλωμένη και αδρανής. Η ασθενής βρίσκεται υπό την παρακολούθηση του από τότε μέχρι και που κατάθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Η κατάσταση της παραμένει η ίδια με σταθερή επιδείνωση, αφού η παράταση της αδράνειας της προκαλεί αύξηση του άλγους στη σπονδυλική στήλη και περαιτέρω μυϊκή αδυναμία και κατά συνέπεια παραμονή στο κρεβάτι και στο τροχοκάθισμα, χωρίς να μπορεί πλέον ούτε να αυτοεξυπηρετείται. Τέλος εκφράζει τη διαπίστωση ότι πλέον δεν αναμένεται οποιαδήποτε βελτίωση με συντηρητικά μέσα θεραπείας.» Η απάντηση του σε σχετική ερώτηση που του υποβλήθηκε κατά την αντεξέταση του ότι: « εκ πρώτοις όψεως δεν δικαιολογείται να μη περπατά τόσο χρόνο μετά τον τραυματισμό της», δεν αναιρεί τα όσα υπέδειξε πιο πάνω και όσα είχε προτείνει για τη βελτίωση της κατάστασης της. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του Δρος Β. Κωνσταντίνου στην ολότητα της. Η συμφωνία του δε με την ιατρική γνωμάτευση του Δρος Περδίου κατέδειξε ότι επί της ουσίας δεν διαφωνεί με όσα αυτός κατέγραψε σε αυτή ως τα αντικειμενικά ευρήματα του όπως τα διαπίστωσε κατά την κλινική της εξέταση. Ο Δρ Αχιλλέας Περδίος (Μ.Υ.) κρίνω ότι σε σχέση με τις διαπιστώσεις του ήταν ειλικρινής και στο πιστοποιητικό του (Τεκμ. 61) κατέγραψε κατά αντικειμενικό τρόπο όλα τα ευρήματα του από την κλινική εξέταση της ενάγουσας αλλά και από τη μελέτη του ιατρικού της ιστορικού. Σημειώνω ότι δεν ήταν ο θεράπων ιατρός της και την εξέτασε μια μόνο φορά υπό τις συνθήκες που περιέγραψε στο φορείο του ασθενοφόρου. Αυτά όμως δεν συγκρούονται με όσα ο Δρ Β. Κωνσταντίνου (Μ.Ε.3), γνωμάτευσε και υποστήριξε στη δική του κατάθεση ενώπιον του Δικαστηρίου, με τη γνώμη όμως του τελευταίου ως προς την προτεινόμενη θεραπεία ως του θεράποντος ιατρού της ενάγουσας επί μακρόν να προκρίνεται και να γίνεται αποδεκτή χωρίς κανένα ενδοιασμό. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, τον τραυματισμό, την έκταση, τη φύση και τις συνέπειες του, τον πόνο, την ταλαιπωρία που η ενάγουσα υπέστη και υπόκειται κρίνω ότι η επιδίκαση του ποσού των €40.000,00 ως γενικών αποζημιώσεων είναι υπό τις περιστάσεις δίκαιη και εύλογη. Στην πιο πάνω κατάληξη μου έλαβα υπόψη μου μεταξύ άλλων και την υπόθεση Daria v. Θέμη Βλαβή,
(2012)1 ΑΑΔ 1111 την οποία μου υπέδειξε η ευπαίδευτος συνήγορος της εναγόμενης όπου αυξήθηκε στο Εφετείο στο ποσό των €40.000,00 €25.000,00 που είχαν δοθεί πρωτόδικα και αφορούσε τραύματα για συντριπτικό κάταγμα εντός του σπονδυλικού σωλήνα, κάταγμα σφηνοειδούς ταρσού, υγροθώρακα που αντιμετωπίστηκε με χειρουργική τοποθέτηση σωλήνα κλειστής παροχέτευσης και κακώσεις προσώπου, εκ πρώτοις όψεως σοβαρότερα τραύματα από την παρούσα περίπτωση τα οποία όμως δεν της άφησαν μόνιμη αναπηρία. (Β) ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Έχει αναφερθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι ο ενάγων - η ενάγουσα εν προκειμένω - έχει υποχρέωση να αποδεικνύει τη ζημιά του με θετική μαρτυρία (βλ. Demetrios Emmanuel & Another v. Andronicos Nicolaou & Another,
(1977)1 CLR 15, Aloupou & Another v. Hadjhigeorghiou & Another,
(1984)1 CLR 475, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου,
(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά,
(1992)1 ΑΑΔ 498 και Παπαδοπούλου ν. Νικολάου,
(1998)1 ΑΑΔ 1147, 1152, 1153). Προς απόδειξη των ειδικών ζημιών τις οποίες έχει υποστεί η ενάγουσα και αφορούσε ιατρικά έξοδα, όπως αγορά νάρθηκα όπως το Τεκμ. 12, πιστοποιητικά και διάφορες μαγνητικές τομογραφίες στις οποίες υποβλήθηκε, κατάθεσε τα τεκμήρια που αναφέρονται στις σελ.11 και 12 πιο πάνω, τα έχω υπολογίσει ότι αυτά ανέρχονται στο ποσό των €2.066,53 όπως φαίνονται αναλυτικά σε κάθε ένα από τα Τεκμ. 12, 26 -
- Η ενάγουσα σύμφωνα με τον ασφαλιστικό της λογαριασμό που εκδόθηκε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Τεκμ.25), είχε ασφαλιστέες αποδοχές για το 2008 δηλαδή για το έτος στο οποίο υπέστη το δυστύχημα €5.929,00 (βλ.€6.000,00) εφόσον αυτές σταματούν τον 11ο μήνα. Επιδικάζονται υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων για απώλεια εισοδημάτων εφόσον γίνεται ειδική αναφορά στην έκθεση απαιτήσεως το ποσό των €42,000,00 (7 έτη από τους δυστυχήματος την 8.12.2008 μέχρι σήμερα Χ €6.000,00 υπό τη μορφή ειδικών αποζημιώσεων) (βλ. Παναγιώτη Ανδρέου v.
- Iacovou Brothers (Constructions) Ltd κ.ά. ECLI:CY:AD:2014:A968, Πολ. Έφεση Αρ. 389/2009 ημερ. 17.12.2014). Σε σχέση με την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων της ενάγουσας αυτή είναι ηλικίας πλέον 55 ετών και ως εκ τούτου γνωρίζοντας και τα εισοδήματα της κατά τον επίδικο χρόνο επιδικάζεται επίσης το ποσό των €30.000,00 μέχρι το εξηκοστό έτος της ηλικίας της ως απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων λαμβάνοντας ως συντελεστή πέντε ετών (5 έτη Χ €6.000,00). Σε σχέση με την αξίωση της ενάγουσας για επιδίκαση αποζημιώσεων για τα μεταφορικά της στα διάφορα νοσοκομεία αυτή θα πρέπει να απορριφθεί καθώς ζημιές αυτής της μορφής είναι από τη φύση τους ασυνήθιστες και πρέπει να αποδεικνύονται με ακρίβεια και αυστηρότητα κάτι που δεν έγινε εδώ. Οι υπόλοιπες ειδικές αποζημιώσεις που αξιώνονται (απώλεια εσόδων συζύγου και οικιακής βοηθού), απορρίπτονται ως αβάσιμες αλλά και ελλείψει ικανοποιητικής μαρτυρίας που να δικαιολογεί την επιδίκαση τους. Τα πιο πάνω ποσά τόσο των γενικών αποζημιώσεων όσο και των ειδικών θα φέρουν νόμιμο τόκο. Η νομολογία αποκαλύπτει ότι το από πότε θα επιδικαστούν τόκοι ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, το οποίο λαμβάνει υπόψη ασφαλώς διάφορους παράγοντες όπως τον τρόπο με τον οποίο προωθήθηκε η αγωγή (βλ. Καμπούρης v. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 (Β) ΑΑΔ 1246). Στην υπόθεση Φοινικαρίδη v. Γεωργίου,
(1991)1 ΑΑΔ 475, δίδονται οι κατευθυντήριες γραμμές για την επιδίκαση των τόκων που θα φέρουν τα διάφορα ποσά για τα οποία αποδίδονται αποζημιώσεις (βλ. επίσης την Ζαχαρία κ.ά. v. Καραολή,
(2004)1 ΑΑΔ 72). Όσον αφορά λοιπόν το ζήτημα της επιδίκασης των τόκων, παρατηρώ ότι υπήρξε μεγάλη καθυστέρηση μετά την καταχώρηση του Γενικά Οπισθογραφημένου Κλητηρίου Εντάλματος την 24.11.2009, το οποίο σημειώνω επιδόθηκε την επόμενη της καταχώρησης του στην εναγόμενη, στην καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης όταν αυτή καταχωρήθηκε μόλις την 2.07.2012 ενώ είχε καταχωρηθεί σημείωμα εμφάνισης - και αυτό καθυστερημένα την 15.07.2011 χωρίς από τα στοιχεία του φακέλου να προκύπτει οποιαδήποτε δικαιολογία για την καθυστέρηση αυτή και γιατί δεν προωθήθηκε η υπόθεση για τόσο χρονικό διάστημα από πλευράς ενάγουσας. Η δε έκθεση απαίτησης καταχωρήθηκε αφότου είχε καταχωρηθεί αίτηση για απόρριψη της αγωγής λόγω μη προώθησης της την 15.05.2012. Επομένως στη βάσει του πιο πάνω ιστορικού της υπόθεσης κρίνω ότι θα ήταν δίκαιο όπως ο τόκος που θα φέρουν το ποσό των γενικών αποζημιώσεων για πόνο και ταλαιπωρία €40.000,00 θα αρχίζει από την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης ήτοι την 2.07.2012 όπως και αυτά των ειδικών ζημιών που αφορούν τα ιατρικά και άλλα έξοδα όπως υπολογίστηκαν στο ποσό των €2.066,53σ. πλείστα εκ των οποίων αποκρυσταλλώθηκαν πριν την καταχώρηση της έκθεσης απαιτήσεως μέχρι της τελικής αποπληρωμής τους. Επίσης το ποσό που επιδικάσθηκε ως ειδική ζημιά για απώλεια εσόδων μέχρι σήμερα ήτοι το ποσό των €42.000,00 Το ποσό επίσης της απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων εκ €30.000,00 θα φέρει νόμιμο τόκο από σήμερα. Επομένως συνοψίζοντας εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης για το ποσό των €84.066,53σ. πλέον νόμιμο τόκο από 2.07.2012 μέχρι πλήρους αποπληρωμής του πλέον το ποσό των €30.000,00 με νόμιμο τόκο από σήμερα. Επιδικάζονται έξοδα υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγόμενης ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. . (Υπ.) .................................................. Χρ. Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο