Travelworld Vacations Limited εμπορευομένων υπό την επωνυμία Olympic Holidays ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 842/2011, 7/12/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2015:A81 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Ενώπιον: Χρ. Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 842/2011 Μεταξύ: Travelworld Vacations Limited εμπορευομένων υπό την επωνυμία Olympic Holidays Εναγόντων - και - Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Εναγόμενου Ημερομηνία: 7 Δεκεμβρίου, 2015 Εμφανίσεις: Για τους ενάγοντες: Ο κ. Ν. Πιριλίδης για Ν. Πιριλίδης & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για τον εναγόμενο: Η κ. Δ. Παπαστεφάνου - Έμυ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΤΑ ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ: Οι ενάγοντες είναι ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης διά μετοχών δεόντως εγγεγραμμένη στο Guernsey, με εμπορικό γραφείο στο Λονδίνο. Aσχολούνται με επιχειρήσεις διοργανωτών ταξιδιών και παροχής ταξιδιωτικών διευθετήσεων και διακοπών σε τουρίστες μεταξύ άλλων και με προορισμό τη Κύπρο, συμπεριλαμβανομένης της παροχής προς αυτούς διαμονής σε ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα. Ο εναγόμενος ενάγεται υπό την ιδιότητα του ως Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας δυνάμει του Άρθρου 57 των Περί Δικαστηρίων Νόμου, N.14/
- Στα πλαίσια δε της παρούσας αγωγής ο ορισμός «Εναγόμενος» περιλαμβάνει τον Υπουργό Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού ή την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν κατά πάντα ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο η αποκλειστική μέτοχος της εταιρείας Eurocypria Airlines Ltd, νυν υπό εκκαθάριση, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο ασχολείτο με τη μεταφορά, μέσω αεροσκαφών από και προς την Κύπρο, τουριστών και διατηρούσε μακροχρόνια συνεργασία με τους ενάγοντες στη βάση γραπτών συμφωνιών. Είναι κοινά παραδεκτό γεγονός ότι οι ενάγοντες συνεργάστηκαν κατά το παρελθόν με τον Κ.Ο.Τ. σε κοινά προγράμματα εστιασμένης τουριστικής προβολής της Κύπρου στο Ηνωμένο Βασίλειο, την οποία ο εναγόμενος στο δικόγραφο του προσδιορίζει κατά το χρονικό διάστημα 2005 μέχρι το
- Σε όλα τα πιο πάνω αναφέρθηκε ενόρκως ο κ. Νίκος Μυλωνάς (Μ.Ε.1), στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο 1) και παρέμειναν αναμφισβήτητα. Για την μακρόχρονη, αγαστή και ασφαλώς αμοιβαίως επωφελή συνεργασία των δύο πλευρών έκαναν αναφορά και μάρτυρες που κατέθεσαν και από πλευράς του εναγόμενου. Στις παρ. 4 και 5 της Έκθεσης Απαιτήσεως δίδεται η εκδοχή των εναγόντων για το πώς προέκυψε η επίδικη διαφορά για αυτό και τις καταγράφω στη συνέχεια αυτολεξεί: Παρ. 4: «Στη βάση γραπτής συμφωνίας ημερ. 22.04.2008 (στο εξής η «Συμφωνία της 22.04.2008.»), οι Ενάγοντες συμφώνησαν με την Eurocypria, για την αποκλειστική διάθεση 17 πτήσεων και μεταφορά από τους τελευταίους, τουριστών των εναγόντων από και προς την Κύπρο σε προκαθορισμένες τιμές.» Παρ. 5: «Κατά ή περί τον Ιανουάριο του 2010, η Eurocypria, κατά παράβαση της Συμφωνίας της 22.04.2008, έθεσε θέμα εγκυρότητας και/ή ισχύος της τελευταίας, περαιτέρω δε ανακοίνωσε μονομερώς στους Ενάγοντες την απόφαση της να αφαιρέσει 6 από τις πιο πάνω συμφωνηθείσες πτήσεις εβδομαδιαίως με παράλληλη αναπροσαρμογή προς τα άνω των συμφωνηθεισών τιμών, κάτι που προκάλεσε έντονη αναταραχή και σύγχυση σε όλους τους εμπλεκόμενους, ξενοδόχους, μεταφορείς κ.λπ.» Στις επόμενες παρ. 6 - 11 της έκθεσης απαιτήσεως τους οι ενάγοντες ισχυρίζονται, παρέχοντας αρκετές λεπτομέρειες, τα όσα επακολούθησαν της πιο πάνω ισχυριζόμενης παράβασης της συμφωνίας της 22.04.2008 από την Eurocypria τα οποία θα καταγράψω στο μέρος της απόφασης μου όπου καταγράφεται η ένορκη μαρτυρία του κ. Νίκου Μυλωνά (Μ.Ε.1) εφόσον ταυτίζονται. Ο εναγόμενος αρνείται τους ισχυρισμούς και τις αξιώσεις των εναγόντων στην υπεράσπιση του και τους θέτει σε αυστηρή απόδειξη τους. Προβάλλει παράλληλα τη δική του θεώρηση περί των πραγμάτων όπου αρνείται την ύπαρξη συμφωνίας την οποία του αποδίδουν οι ενάγοντες καθώς, όπως ισχυρίζεται, ο Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού (στη συνέχεια « ο Υπουργός Τουρισμού»), δεν χειρίζεται οποιαδήποτε κονδύλια που αφορούν συνεργασίες προβολής με τουριστικούς πράκτορες στο εξωτερικό και ότι οι εν λόγω συνεργασίες συνάπτονται, διεκπεραιώνονται, ελέγχονται και πληρώνονται από τον Κ.Ο.Τ. ο οποίος δεν έλαβε μέρος σε οποιαδήποτε ισχυριζόμενη συμφωνία στις 22.04.2008 ή και 8.02.2010 και παραθέτει στη συνέχεια τους διαλαμβανόμενους όρους άλλης συμφωνίας του Κ.Ο.Τ. με τους ενάγοντες για την περίοδο του 2010 η οποία αφορούσε εκτέλεση ειδικού προγράμματος προβολής της Κύπρου για την περίοδο του Ιανουαρίου - Μαρτίου 2010 με ειδική αναφορά στις καλοκαιρινές κρατήσεις του ίδιου έτους και ότι ο Κ.Ο.Τ. κατέβαλε στους ενάγοντες το ποσό £200.000 στερλινών και στη συνέχει το επιπρόσθετο ποσό των £100.000 στερλινών για αποκλειστική προβολή της Κύπρου από τους ενάγοντες για την περίοδο Οκτωβρίου - Δεκεμβρίου
- Περαιτέρω αναφορά στους δικογραφημένους ισχυρισμούς των δύο πλευρών θα γίνει όπου χρειαστεί στη συνέχεια της απόφασης μου και στο κατάλληλο σημείο. Το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει στη βάση της τεθείσας ενώπιον του μαρτυρίας τα ακόλουθα ζητήματα: Πρώτον, κατά πόσο την 8.02.2010 συνάφθηκε προφορική συμφωνία μεταξύ των διαδίκων, δεύτερον, εάν το εύρημα είναι θετικό, κατά πόσο υπήρξε παράβαση της με υπαίτιο μέρος τον εναγόμενο με την μη πληρωμή εκ μέρους του τού συμφωνηθέντος ποσού των £400.000,00 Αγγλίας και τρίτον, κατά πόσο η καταβολή προς τους ενάγοντες από τον Κ.Ο.Τ. του ποσού των £100.000,00 Αγγλικών Λιρών για την αποκλειστική προβολή της Κύπρου από τους ενάγοντες για την περίοδο Οκτωβρίου - Δεκεμβρίου 2010, όπως ισχυρίζεται ο εναγόμενος στην υπεράσπιση του μπορεί να εκληφθεί ότι έγινε έναντι της πιο πάνω αναληφθείσας υποχρέωσης εκ μέρους του εναγομένου. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Εκ μέρους των εναγόντων κατάθεσαν ο κ. Νίκος Μυλωνάς (Μ.Ε.1), η κα Αναστασία (Τασούλα) Τσόκκου (Μ.Ε.2), ο κ. Χρίστος Κοιτάζος (Μ.Ε.3), και ο κ. Δημήτρης Γιαννάκης (Μ.Ε.4). Από πλευράς εναγομένου κατάθεσαν ο κ. Πολύδωρος Γεωργιάδης (Μ.Υ.1), ο κ. Αντώνης Πασχαλίδης (Μ.Υ.2) και ο κ. Λεύκος Φυλακτίδης (Μ.Υ.3). Κατατέθηκαν κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας 14 έγγραφα ως τεκμήρια. Ο κ. Νίκος Μυλωνάς (Μ.Ε.1), είναι ένας εκ των διευθυντών των εναγόντων και προσωπικά γνώστης όλων των γεγονότων της υπόθεσης και είχε εξουσιοδοτηθεί από το διοικητικό συμβούλιο των εναγόντων να καταθέσει ενώπιον του Δικαστηρίου. Στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Α), την οποία υιοθέτησε ενόρκως ενώπιον του Δικαστηρίου, ισχυρίστηκε ότι στη βάση γραπτής συμφωνίας που υπογράφτηκε κατά ή περί την 22.04.2008, οι ενάγοντες συμφώνησαν με την Eurocypria, για την προς αυτούς αποκλειστική διάθεση 17 εβδομαδιαίων πτήσεων και μεταφορά από αυτή, τουριστών των εναγόντων από και προς την Κύπρο σε προκαθορισμένες τιμές. Κατάθεσε την εν λόγω συμφωνία και σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Κατά τον Ιανουάριο του 2010, η Eurocypria, κατά παράβαση της πιο πάνω συμφωνίας ημερ. 22.04.2008, όταν αποφασίστηκε η μείωση του στόλου της, έθεσε θέμα εγκυρότητας της και ανακοίνωσε μονομερώς την απόφαση της να αφαιρέσει 6 από τις πιο πάνω συμφωνηθείσες πτήσεις με παράλληλη αναπροσαρμογή προς τα άνω των συμφωνηθεισών τιμών, κάτι που προκάλεσε έντονη αναταραχή και σύγχυση σε όλους τους εμπλεκόμενους όπως ξενοδόχους, μεταφορείς κ.λπ. Οι ενάγοντες βρέθηκαν σε δύσκολη θέση αφού οι πτήσεις που αφαιρέθηκαν είχαν ήδη πωληθεί σε πελάτες τους με συνεπακόλουθο την ανάγκη για μεταφορά εκτός Κύπρου, σε άλλους προορισμούς, δεκάδων χιλιάδων τουριστών προς τεράστια οικονομική ζημιά τους αλλά και ζημιάς και διασυρμού της Κύπρου στο εξωτερικό, σε μια εποχή μάλιστα που η Κύπρος «ζητιάνευε», όπως χαρακτηριστικά είπε, τουρίστες, αφού η τουριστική βιομηχανία υπέφερε. Ακολούθησαν έντονες διαβουλεύσεις όλων των πιο πάνω εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένου του τότε Υπουργού Τουρισμού, προς επίλυση του σοβαρού προβλήματος που δημιουργήθηκε και με σκοπό την απάμβλυνση των σοβαρών οικονομικών προεκτάσεων αυτού στους ενάγοντες, τους εμπλεκόμενους ξενοδόχους, μεταφορείς αλλά και την Κυπριακή Δημοκρατία γενικότερα, αφού δεκάδες χιλιάδες τουρίστες θα αδυνατούσαν να πραγματοποιήσουν τις διακοπές τους στην Κύπρο. Με επιστολή τους με ημερομηνία 26.01.2010 διαμαρτυρήθηκαν και κατάγγειλαν την πιο πάνω αντισυμβατική ενέργεια της Eurocypria στον Υπουργό Τουρισμού. Την εν λόγω επιστολή την κατάθεσε και σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Στα πλαίσια των πιο πάνω διαβουλεύσεων τους είχαν ενημερώσει για τις οικονομικές συνέπειες που θα είχε για όλους αυτή η ενέργεια της Eurocypria τους ξενοδόχους στην Πάφο, Λεμεσό και Πρωταρά και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με επιστολή τους με ημερομηνία 15.02.2010 (Τεκμ. 3) και προσωπικά σε συνάντηση που είχαν μαζί του την 16.02.2010, όπως και αρκετούς βουλευτές. Κατάθεσε κατάσταση όπου παρουσιάζεται ανάλυση της ζημιάς που είχαν υποστεί και η οποία ανερχόταν στο £1.236,282.17 η οποία σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Στη συνέχεια της κατάθεσης του στις παρ. 11 - 13 οι οποίες είναι σχεδόν ταυτόσημες με ισχυρισμούς που προβλήθηκαν από τους ενάγοντες στην έκθεση απαιτήσεως τους, ισχυρίστηκε τα ακόλουθα σημαντικά που αφορούν την επίδικη συμφωνία τα οποία καταγράφω αυτολεξεί: «
- Την 08.02.2010, στα πλαίσια συνάντησης μας με αριθμό εμπλεκομένων ξενοδόχων και άλλων τουριστικών φορέων της περιοχής, που έλαβε χώρα στο Δημαρχείο Αγίας Νάπας, στα πλαίσια παρεμβάσεων προς τον τότε Υπουργό Τουρισμού, προς αποφυγή οικονομικού αδιεξόδου αλλά και πολιτικού σκανδάλου, ο εν λόγω Υπουργός, εκπροσωπών παράλληλα και την Eurocypria, σε ανοικτή τηλεφωνική ακρόαση, με πρόταση του, η οποία ουσιαστικά σκοπό είχε «να μην χαθεί ούτε ένας τουρίστας», αφού ενημερώθηκε για τη ζημιά μας, που επιβεβαιώθηκε και έγινε αποδεκτή από όλους, ύψους Αγγλικών Στερλινών £1.200.000, επιμέρισε εξίσου την εν λόγω ζημιά μεταξύ των Εναγόντων, της Eurocypria και της Κυπριακής Δημοκρατίας, κάτι στο οποίο συμφώνησαν και οι τρεις πλευρές. Η κατάληξη της εν λόγω συμφωνίας (στο εξής η «Συμφωνία της 08.02.2010»), ανακοινώθηκε στα ΜΜΕ από τον τότε Υπουργό Τουρισμού και εμένα ως εκπρόσωπο των Εναγόντων. Στο Τεκμ. 4 ισχυρίστηκε ότι αναλύεται η ζημιά τους ύψους Αγγλικών Στερλινών £1.235.282.17 που αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ του αρχικά συμφωνηθέντος κόστους πτήσεως δυνάμει της αναφερθείσας συμφωνίας μας με τη Eurocypria και των τιμών πτήσεως που πληρώσαμε προς Eurocypria, στα πλαίσια της συμφωνίας μας με τη Eurocypria, ημερ. 13.02.2010 περί της οποίας κάνω αναφορά κατωτέρω, μαζί με το επιπρόσθετο κόστος πτήσεως που αναγκαστήκαμε να πληρώσουμε σε τρίτους αερομεταφορείς προς υλοποίηση της Συμφωνίας της 08.02.2010 και που περιορίστηκε στρογγυλοποιηθέν σε Αγγλικές Στερλίνες £1.200.
- Η Συμφωνία της 08.02.2010 προέβλεπε ότι: ι. Οι Ενάγοντες, σε αντικατάσταση των αφαιρεθεισών πτήσεων από τη Eurocypria, ανέλαβαν τη δέσμευση να μεταφέρουν όλους τους τουρίστες - πελάτες τους προς την Κύπρο, μέσω άλλων αεροπορικών εταιρειών, με υψηλότερο κόστος που συμφωνήθηκε, ως ανωτέρω, στο ποσό των Αγγλικών Στερλινών £1.200.
- ii. Οι Ενάγοντες και η Eurocypria θα αναπροσάρμοζαν τις τιμές μεταφοράς τουριστών για τις εναπομείνασες πτήσεις στις τιμές που ζήτησε η Eurocypria, οι οποίες ήταν κατά πολύ υψηλότερες των συμφωνηθεισών, στη βάση νέας γραπτής συμφωνίας που θα καταρτίζετο αμέσως μεταταύτα, στην οποία η Eurocypria θα παρείχε ειδική έκπτωση στους Ενάγοντες ύψους Αγγλικών Στερλινών £400,
- iii. Η Κυπριακή Δημοκρατία θα κατέβαλε το μερίδιο της προς τους Ενάγοντες ύψους Αγγλικές Στερλίνες £400.000 εντός ευλόγου χρόνου μεταταύτα.
- Τόσο οι Ενάγοντες όσο και η Eurocypria εκπλήρωσαν τις αντίστοιχες αναληφθείσες υποχρεώσεις τους στη βάση της Συμφωνίας της 08.02.2010, οι μεν Ενάγοντες με τη μεταφορά όλων των τουριστών-πελατών τους στην Κύπρο κυρίως μέσω της Monarch Airlines Limited, η δε Eurocypria διά της παραχώρησης έκπτωσης ύψους Αγγλικών Στερλινών £400.000 δυνάμει της γραπτής συμφωνίας που καταρτίστηκε μεταξύ των Εναγόντων και της Eurocypria ημερ. 13.02.
- Επιθυμώ να καταθέσω σαν Τεκμήριο τη συμφωνία μας με τη Eurocypria ημερ. 13.02.2010, δυνάμει της οποίας, και ειδικότερα της παραγράφου 12 αυτής, μας παραχωρήθηκε η συμφωνηθείσα έκπτωση από τη Eurocypria στη βάση της Συμφωνίας της 08.02.2010.» Η εν λόγω συμφωνία καταχωρήθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Ο μάρτυς ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι η εν λόγω συμφωνία της 8.02.2010 επιβεβαιώθηκε σε συνάντηση του περί τον Ιούνιο του 2010 στην παρουσία της κας Τασούλλας Τσόκκου και του κ. Δημήτρη Γιαννάκη με τον ίδιο τον Υπουργό Τουρισμού τον κ. Αντώνη Πασχαλίδη, η οποία έγινε στο Υπουργείο και όπου ο Υπουργός επαναβεβαίωσε τη συμφωνία της 8.02.2010 και δεσμεύτηκε να βρεθεί ο κατάλληλος τρόπος έτσι ώστε να υλοποιηθούν τα συμφωνηθέντα από πλευράς της Κυβέρνησης. Λόγω της μη υλοποίησης της πιο πάνω συμφωνίας, ακολούθησε άλλη συνάντηση με συμμετοχή αυτή τη φορά και του κ. Γ. Μιχαλιά εκτελεστικού συμβούλου των εναγόντων, του κ. Αλέκου Ουρουντιώτη, Προέδρου τότε του Κ.Ο.Τ., του κ. Λεύκου Φυλακτίδη αξιωματούχου του Κ.Ο.Τ. και της κ. Τασούλας Τσόκκου μεγαλοξενοδόχου. Τα όσα διαμείφθηκαν κατά την εν λόγω συνάντηση κατεγράφησαν και στην επιστολή που απέστειλε στον Υπουργό την 2.09.2010 και στους πιο πάνω συμμετέχοντες στη συνάντηση αρμοδίους την 15.09.2010 (Τεκμ 6 και 7). Έλαβε απάντηση από τον κ. Λ. Φυλακτίδη με επιστολή του με ημερομηνία 22.09.2010 την οποία κατάθεσε και σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Παρόμοια ο εκτελεστικός διευθυντής των εναγόντων κ. Γ. Μιχαλιάς απέστειλε εκ νέου επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Υπουργό κ. Α. Πασχαλίδη στις 29.10.2010 την οποία κατάθεσε και σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Ισχυρίστηκε ότι οι ενάγοντες είναι φανερόν ότι χρησιμοποιήθηκαν από τον εναγόμενο μέσω του τότε Υπουργού Τουρισμού έτσι ώστε να χρηματοδοτηθεί έμμεσα αλλά ξεκάθαρα η Eurocypria για να μεταφέρουν οι ενάγοντες με δικά τους έξοδα δεκάδες χιλιάδες τουρίστες στην Κύπρο, με αποτέλεσμα να ωφεληθεί το κράτος από ΦΠΑ και άλλα και η Κυπριακή Τουριστική Βιομηχανία, ο εναγόμενος να αποφύγει τον τεράστιο θόρυβο και το κόστος ενός πρωτοφανούς σκανδάλου, ενώ τέλος ο τότε Υπουργός Τουρισμού να εισπράξει επαίνους από όλους τους εμπλεκόμενους ότι επέλυσε ένα τεράστιο πρόβλημα. Για τους πιο πάνω λόγους μέσω του δικηγόρου τους την 10.08.2011 κάλεσαν γραπτώς (Τεκμ.10), τον εναγόμενο να επιβεβαιώσει γραπτώς τον τρόπο και χρόνο πληρωμής του οφειλόμενου ποσού, πλην όμως αυτός παρέλειψε να ανταποκριθεί ή και να συμμορφωθεί και να τους πληρώσει το οφειλόμενο ποσό όπως αρνείται να το κάνει μέχρι και σήμερα. Απέρριψε τους ισχυρισμούς που προβάλλονται στην παρ. 6 (α) - (η) της Υπεράσπισης του εναγόμενου και εξήγησε ότι οι ενάγοντες συνεργάζονταν με τον Κ.Ο.Τ. στη χρηματοδότηση που παρέχει σε τουριστικούς πράκτορες σε εστιασμένη προβολή διαφημίσεων για την τουριστική προβολή της Κύπρου και η χρηματοδότηση αυτή γινόταν στη βάση ελεύθερων διαπραγματεύσεων οι οποίες μερικές φορές οδήγησαν σε τέτοια συμφωνία και μερικές φορές όχι. Οι στόχοι των εναγόντων ταυτίζονται με αυτούς του Κ.Ο.Τ. και έτσι επιδιώκεται στρατηγική συνεργασία τους. Απέρριψε τον ισχυρισμό ότι το ποσό των £100.000,00 αφορούσε την αξίωση των εναγόντων στην παρούσα αγωγή. Προς επιβεβαίωση του ισχυρισμού του ότι οι ενάγοντες μεταφέρουν κάθε χρόνο περί τις 130.000 τουρίστες κατάθεσε ως Τεκμ.11 σχετική βεβαίωση από τους λογιστές τους όπου βεβαιώνεται ότι με βάση τα λογιστικά βιβλία των εναγόντων αυτοί μετέφεραν στην Κύπρο 130.161 τουρίστες την περίοδο από 1.01.2009 μέχρι 31.12.
- Εξήγησε και επανέλαβε κατά την αντεξέταση του ότι η συμφωνία Τεκμ. 5 με ημερομηνία 13.02.2010, ήταν απότοκο της προφορικής συμφωνίας την οποία πρότεινε ο Υπουργός Τουρισμού στη σύσκεψη στο Δημαρχείο της Αγίας Νάπας στις 8.02.2010 προκειμένου να υπερπηδηθεί το αδιέξοδο που δημιούργησε η Eurocypria λόγω της αμφισβήτησης της συμφωνίας Τεκμ. 1 τον Ιανουάριο του
- Εξήγησε με κάθε λεπτομέρεια τη διαφοροποίηση της συμφωνίας Τεκμ. 5 με αυτή του Τεκμ. 1 ως προς τις τιμές και το πτητικό πρόγραμμα και τις διαβουλεύσεις που ως εταιρεία είχαν με αρμόδιους φορείς του κράτους προς επίλυση του προβλήματος. Η συνεργασία τους με τον Κ.Ο.Τ. είχε ως σκοπό τη διαφήμιση του τουριστικού προϊόντος της Κύπρου και προς τούτο κατάθεσε ως Τεκμ. 12 τα σχετικά έγγραφα (τιμολόγια, αποδείξεις και αλληλογραφία) για την πληρωμή διαφόρων κονδυλίων προς αυτόν το σκοπό και τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με την επίδικη αξίωση τους. Επανέλαβε τους ισχυρισμούς του για τις επαφές που είχαν μετά την σύναψη της πιο πάνω συμφωνίας με τον τότε αρμόδιο Υπουργό κ. Αντ. Πασχαλίδη και εκπροσώπους άλλων αρμόδιων φορέων και τις υποσχέσεις που δέχονταν για την πληρωμή του ποσού που συμφωνήθηκε και όλα αυτά τα κατέγραψε σε επιστολή την οποία απέστειλε προς τον Υπουργό Τουρισμού αλλά και προς τον Κ.Ο.Τ. Η κα Αναστασία (Τασούλα) Τσόκκου (Μ.Ε.2) είναι διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας A. Tsokkos Hotels Public Limited, εταιρεία που διαχειρίζεται ξενοδοχεία. Είναι επίσης Δημοτική Σύμβουλος Παραλιμνίου από το
- Αναφέρθηκε στη σύσκεψη της 8.02.2010 όπου η ίδια παρευρέθηκε ως μια από τους εκπροσώπους του Δήμου Παραλιμνίου. Η σύσκεψη οργανώθηκε για να συζητηθεί το πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί με τον περιορισμό του πτητικού προγράμματος της Eurocypria και της διαφοράς της που προέκυψε με τους ενάγοντες. Η διαφορά αυτή επηρέαζε σε μεγάλο βαθμό την τουριστική βιομηχανία καθώς θα ακυρώνονταν αφίξεις 20 με 30 χιλιάδων τουριστών, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων θα διοχετευόταν στην περιοχή Παραλιμνίου - Αγίας Νάπας. Οι αναφορές της σε σχέση με την εν λόγω σύσκεψη και των άλλων συναντήσεων στις οποίες μετείχε και η ίδια ταυτίζονται με αυτές του Μ.Υ.1 όπως και των άλλων μαρτύρων που κατάθεσαν για τους ενάγοντες. Σε υποβολή κατά την αντεξέταση της ότι ο Υπουργός κ. Αντ. Πασχαλίδης δεν είχε οποιανδήποτε ανάμειξη ή και δεν χειριζόταν κονδύλι που αφορούσε σε συνεργασίες με τουριστικούς πράκτορες απάντησε επί λέξει: «Ήταν ο αρμόδιος Υπουργός και αν δεν χειρίζεται αυτός δεν ξέρω τι να πω, ο κ. Πασχαλίδης πάντως και ο εκάστοτε Υπουργός Τουρισμού είναι υπό τις οδηγίες του που ενεργεί ο Κ.Ο.Τ. εφόσον ο τελευταίος υπάγεται στο Υπουργείο του.» Ο κ. Χρίστος Γεωργίου Κοιτάζος (Μ.Ε.3), ήταν πρόεδρος της επιτροπής των ξενοδόχων της ελεύθερης περιοχής Αμμοχώστου από το 1992 μέχρι και την ημέρα που κατάθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Αναφέρθηκε και αυτός στο πρόβλημα που δημιουργήθηκε με τον περιορισμό του πτητικού προγράμματος της Eurocypria κατά τις αρχές του 2010 και την συνάντηση της 8.02.2010 στην οποία παρευρέθηκε με την πιο πάνω ιδιότητα του. Αναφέρθηκε στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχε αρχικά με τον κ. Χαρίλαο Σταυράκη τότε Υπουργό Οικονομικών η κα Τ. Τσόκκου, ο οποίος τους παρέπεμψε στον Υπουργό Τουρισμού τον κ. Πασχαλίδη, με τον οποίο στη συνέχεια η κα Τ. Τσόκκου είχε ανοιχτή τηλεφωνική συνομιλία εις επήκοον όλων των παρισταμένων στη προσπάθεια που καταβαλλόταν να βρεθεί λύση στο πρόβλημα. Η αναφορά του στο τι ειπώθηκε και αν συμφωνήθηκε οτιδήποτε κατ΄αυτή τη συνομιλία ταυτίστηκε απόλυτα με αυτή των προηγούμενων μαρτύρων. Σε ερώτηση κατά πόσο γνώριζε αν είχαν καταβληθεί τα συμφωνηθέντα ποσά ανέφερε επί λέξει: « Νομίζω ότι καταβλήθηκαν, καθώς οι αφήξεις τουριστών δεν επηρεάστηκαν και έτσι είχαν τις εισπράξεις που ανέμεναν ως ξενοδοχειακή βιομηχανία και δεν είχαν κάποιο πρόβλημα καθώς είχαν πληρότητα 80 - 90% στη περιοχή μας.» Εξέφρασε την άποψη ότι ο κ. Αν. Πασχαλίδης ως προϊστάμενος του αρμόδιου Υπουργείου είχε κάθε αρμοδιότητα να επιληφθεί του ζητήματος. Ο κ. Δημήτρης Γιαννάκη (Μ.Υ.4), αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Ξενοδόχων τα τελευταία δέκα χρόνια γνώριζε και αυτός για το πρόβλημα που είχε προκληθεί στην τουριστική βιομηχανία το 2010 με τη μείωση του πτητικού προγράμματος της Eurocypria. Ο ίδιος είχε παρευρεθεί σε συνάντηση τον Ιούνιο του 2010 με τον τότε αρμόδιο Υπουργό Τουρισμού κ. Αν. Πασχαλίδη στο γραφείο του στο υπουργείο, η οποία είχε ως σκοπό την εξεύρεση τρόπου υλοποίησης της συμφωνίας. Ο υπουργός κ. Αντ. Πασχαλίδης είχε υποσχεθεί ότι θα εύρισκε τον τρόπο να πληρωθεί στους ενάγοντες το ποσό που είχε συμφωνηθεί από πλευράς κυβέρνησης, δηλαδή αυτό των £400.000 Αγγλικών Λιρών. Στην αντεξέταση του και σε ερώτηση αν γνωρίζει αν ο Υπουργός Τουρισμού ασχολείτο με τους τουριστικούς πράκτορες, ανέφερε ότι ήταν ο προϊστάμενος του τομέα του Τουρισμού. Η επίσκεψη τους στον εν λόγω Υπουργό αποσκοπούσε στο να βοηθήσει να επιλυθεί το πρόβλημα που προέκυψε για να μη επηρεαστεί η ξενοδοχειακή βιομηχανία και κυρίως της ελεύθερης περιοχής Αμμοχώστου. Ο κ. Πολύδωρος Γεωργιάδης (Μ.Υ.1), εργάζεται ως Τουριστικός Λειτουργός στον Κ.Ο.Τ. Δήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου υιοθετώντας την γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Β), ότι γνωρίζει τα γεγονότα της υπόθεσης μετά την καταχώρηση της αγωγής και δεδομένου ότι το αντικείμενο της σχετίζεται με τα καθήκοντα που εκτελεί, δηλαδή της διαπραγμάτευσης και σύναψης συνεργασιών μεταξύ Κ.Ο.Τ. και διοργανωτών ταξιδιών εξωτερικού, όπως είναι οι ενάγοντες. Είχε στην κατοχή του τον σχετικό φάκελο της υπόθεσης και ανέφερε ότι ο Κ.Ο.Τ. λειτουργεί στο πλαίσιο των δικών του εσωτερικών κανονισμών, ως ανεξάρτητος ημικρατικός οργανισμός και δεσμεύεται μόνο από αποφάσεις που λαμβάνονται από αρμόδια όργανα του ιδίου του οργανισμού. Συγκεκριμένα για ποσά πέραν των €85.000 αρμόδιο όργανο για λήψη σχετικής απόφασης είναι μόνο το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού. Από τα στοιχεία του φακέλου που είχε στην κατοχή του, αλλά και από σχετική έρευνα στην οποία είχε προβεί, διαπίστωσε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο του Κ.Ο.Τ. εξέτασε το σχετικό θέμα σε συνεδρία του την 29.09.2010 και αποφάσισε όπως εγκρίνει συμπληρωματικό ποσό για συνεργασία με τους Ενάγοντες ύψους £100.000,00 όπως αναφέρεται σε έγγραφο το οποίο κατάθεσε και σημειώθηκε ως το Τεκμ.
- Ο Κ.Ο.Τ. προέβη σε αυτήν την ενέργεια ασκώντας τη διακριτική του ευχέρεια, χωρίς οποιαδήποτε νομική υποχρέωση. Υπόβαθρο της ενέργειας τους, όπως ανέφερε, ήταν η αναγνώριση της συνεισφοράς του συγκεκριμένου οργανωτή ταξιδιών στον τουρισμό. Η απόφαση αυτή του Διοικητικού Συμβουλίου ελήφθη στη βάση Σημειώματος της Υπηρεσίας του Κ.Ο.Τ. προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Κ.Ο.Τ. στο οποίο και διατυπώνεται ξεκάθαρα η θέση της Υπηρεσίας ότι ο Κ.Ο.Τ. δεν δεσμεύεται από την όποια συμφωνία μεταξύ Υπουργείου και οποιουδήποτε άλλου τρίτου μέρους, προς τούτο παρέπεμψε σε έγγραφο το οποίο κατάθεσε και σημειώθηκε ως Τεκμ.
- Ισχυρίστηκε ότι ο Κ.Ο.Τ. δεν έλαβε μέρος με οποιοδήποτε τρόπο σε οποιαδήποτε συμφωνία με ημερ. 22.4.2008 και 08.02.2010 και γι΄αυτό δεν δεσμεύεται από αυτές. Ακριβώς δε επειδή ο Κ.Ο.Τ. δεν θεωρεί ότι δεσμεύεται από την όποια συμφωνία, δεν απαίτησε από τον οργανωτή ταξιδιών την προσκόμιση στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι πράγματι μετέφερε στην Κύπρο όλους του τουρίστες που είχε δεσμευτεί προς τον Υπουργό ότι θα μεταφέρει και που αφορούσαν τις 6 ακυρωθείσες πτήσεις. Από το 2011 μέχρι σήμερα ο συγκεκριμένος οργανωτής ταξιδιών δεν έχει υποβάλει οποιοδήποτε αίτημα για συνεργασία με τον Κ.Ο.Τ. ή και οποιαδήποτε στοιχεία που να φανερώνουν τη δυναμικότητα του για την Κύπρο. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι η ενημέρωση τους ως Κ.Ο.Τ. για το πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί με τους ενάγοντες είχε γίνει προφορικά και δεν είχαν οποιανδήποτε ενημέρωση από το Υπουργείο Τουρισμού. Όταν του υποδείχθηκε το Τεκμ. 7, ανέφερε ότι δεν είχε ξαναδεί αυτό το έγγραφο παρόλο ότι απευθυνόταν στον Κ.Ο.Τ. και παρόλο ότι παραδέχθηκε ότι ο κ. Φυλακτίδης σε προσοχή του οποίου απευθυνόταν ήταν τότε Αναπληρωτής Διευθυντής του Κ.Ο.Τ. Σε σχέση με την επιστολή (Τεκμ. 8), ανέφερε ότι την έχει ξαναδεί και ευρίσκεται στον φάκελο τους. Οι ίδιοι ως Κ.Ο.Τ. δεν επικύρωσαν οποιαδήποτε συμφωνία της οποίας δεν συμμετείχαν σε αυτή. Δεν είχε γνώση των Τεκμ. 9 και 10 και δεν αμφισβήτησε το περιεχόμενο του Τεκμ.
- Ο κ. Αντώνης Πασχαλίδης (Μ.Υ.2), ανέφερε ότι από 29.2.2008 μέχρι και τις 04.8.2011 διετέλεσε Υπουργός Τουρισμού. Ανέφερε ότι σε σχέση με την υπό εκδίκαση υπόθεση θυμόταν ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του ως Υπουργός δέχθηκε τηλεφώνημα από την κα Τ. Τσόκκου, η οποία του ανέφερε ότι συνεπεία της μείωσης των πτήσεων της Eurocypria θα επλήττετο η τουριστική κίνηση στην Αγία Νάπα και στην ελεύθερη περιοχή Αμμοχώστου. Μολονότι δεν θυμόταν ακριβείς ημερομηνίες μπορούσε να ανακαλέσει στη μνήμη του, συνάντηση η οποία έλαβε χώρα στο Υπουργείο Τουρισμού. Στην συνάντηση ήταν η κα Τσόκκου, ένας άλλος κύριος από την ενάγουσα εταιρεία και στην παρουσία λειτουργού του Υπουργείου του που αυτήν την στιγμή δεν μπορούσε να θυμηθεί ποιος ήταν. Είχε πληροφορηθεί από τη δικηγόρο της Δημοκρατίας που χειρίζεται την υπόθεση ότι η υπό εκδίκαση αγωγή αφορά σε προφορική συμφωνία που κατ' ισχυρισμό των εναγόντων έγινε από τον ίδιο υπό την ιδιότητα του ως Υπουργός Τουρισμού και της ενάγουσας εταιρείας. Αντικείμενο της συμφωνίας, ως ισχυρίζεται η ενάγουσα είναι η καταβολή του ποσού των £400,000 το οποίο αντιστοιχεί στο 1/3 του ποσού το οποίο προέκυψε ως πρόσθετο κόστος για την εξασφάλιση των πτήσεων που ανακάλεσε η Eurocypria. Επί της ουσίας εκείνο το οποίο του είχε ζητηθεί στη συνάντηση ήταν η πολιτική στήριξη στην προσπάθεια που θα έκαμναν με τον Κ.Ο.Τ. για να πάρουν κάποια βοήθεια, να τους δοθεί κάποιο άλλο πρόγραμμα ώστε να μειώσουν τις ισχυριζόμενες ζημιές τους. Η ενάγουσα εταιρεία ή οποιοσδήποτε άλλος, ουδέποτε του είχε ζητήσει την εφαρμογή της ισχυριζόμενης συμφωνίας, την καταβολή χρημάτων ή οτιδήποτε άλλο. Ουδέποτε σύναψε οιαδήποτε προφορική συμφωνία με την ενάγουσα εταιρεία. Ούτε έδωσε οιαδήποτε σχετική υπόσχεση. Κάτι τέτοιο ήταν εκτός των αρμοδιοτήτων του ως Υπουργός. Συμφωνίες με τουριστικούς πράκτορες εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Κ.Ο.Τ. ο οποίος αποτελεί το βραχίονα του Υπουργείου σε σχέση με τουριστικά θέματα, πλην όμως είναι ανεξάρτητος οργανισμός ο οποίο αποφασίζει χωρίς την ανάμειξη του εκάστοτε Υπουργού. Ο μάρτυς επέμεινε κατά την αντεξέταση του στη θέση ότι δεν είχε συνάψει ή δεσμευτεί με οποιανδήποτε συμφωνία με τους ενάγοντες αλλά απλώς ανέλαβε να βοηθήσει ως εκ της θέσης του με πολιτική του παρέμβαση στο Υπουργείο Οικονομικών, στην Eurocypria και στον Κ.Ο.Τ. έτσι ώστε οι ενάγοντες να μειώσουν τη ζημιά τους και με σκοπό να μη χαθούν αφήξεις τουριστών στην Κύπρο. Εξήγησε ότι ο ίδιος δεν είχε καμιά σχέση με τη Eurocypria αλλά από ό,τι γνώριζε μέτοχος τους ήταν ο Υπουργός Οικονομικών και είναι οι αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου που δεσμεύουν την κυβέρνηση. Κατά την αντίληψη του δεν υπήρχε λογική να αναλάβει η κυβέρνηση την ευθύνη που της καταλογίζεται. Παραδέχθηκε όμως ότι προσφέρθηκε να παράσχει καλές υπηρεσίες, μεσολάβηση και στήριξη στην προσπάθεια να μειώσουν οι ενάγοντες τη ζημιά τους. Ο κ. Λεύκος Φυλακτίδης (Μ.Υ.3), ήταν Αναπληρωτής Διευθυντής του Κ.Ο.Τ. από τον Μάιο του 2010 μέχρι τον Μάιο του 2012, όταν έδιδε κατάθεση ενώπιον του Δικαστηρίου βρισκόταν σε προαφυπηρετική άδεια. Ανέφερε ότι στις 12 Αυγούστου 2010 συμμετείχε, κατόπιν πρόσκλησης από τον Υπουργό Εμπορίου Βιομηχανίας και Τουρισμού, σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο γραφείο του Υπουργού. Στη σύσκεψη μετείχαν επίσης οι κ.κ. Μιχαλιάς και Μυλωνάς ως εκπρόσωποι της Olympic Holidays. Είχε ενημερωθεί από τον κ. Χρίστο Μούστρα, Λειτουργό του τμήματος marketing του Κ.Ο.Τ. και υπεύθυνο για την αγορά του Ην. Βασιλείου ότι υπήρχε μια διαφορά μεταξύ της Olympic Holidays και του Υπουργού αναφορικά με οικονομική στήριξη που ανέμενε η Olympic ως αποτέλεσμα των οικονομικών της διαφορών με την Eurocypria. Στη διάρκεια της σύσκεψης, ενημερώθηκε εκτενέστερα για τη συγκεκριμένη διαφορά και τόνισε ότι ο Κ.Ο.Τ. δεν συμμετείχε σε οποιαδήποτε συνάντηση για το θέμα αυτό και κατ' επέκταση ούτε δεσμεύτηκε να στηρίξει έκτακτα την Olympic. Υπενθύμισε ότι για την συνεργασία με Οργανωτές Ταξιδιών ο Κ.Ο.Τ. λειτουργεί συγκεκριμένα προγράμματα στήριξης των ενεργειών μάρκετινγκ των Οργανωτών κάτω από καθορισμένους όρους και προϋποθέσεις και οι συμφωνίες αυτές εγκρίνονται από το Διοικητικό Συμβούλιο του Κ.Ο.Τ. Ανάλαβε ωστόσο να ενημερώσει σχετικά το Δ.Σ. του Κ.Ο.Τ. Εξ όσων θυμόταν κατά την εν λόγω σύσκεψη ο Υπουργός δεν αποδέχθηκε τον ισχυρισμό της Olympic ότι δεσμεύτηκε δια τηλεφώνου να παραχωρήσει το συγκεκριμένο ποσό. Τον επόμενο μήνα τέθηκε το θέμα στο Διοικητικό Συμβούλιο του Κ.Ο.Τ. μέσω σημειώματος που ετοίμασε το Τμήμα Μάρκετινγκ και το Συμβούλιο ενέκρινε συνεργασία στον τομέα διαφήμισης με την Olympic για τη περίοδο Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου 2010 ύψους £100.000 Αγγλικών Λιρών, ενώ παράλληλα αποφάσισε να εξετάσει τυχόν αίτημα της Olympic και για συνεργασία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2011 για την καλοκαιρινή περίοδο του 2011, σύμφωνα με τα ισχύοντα σχέδια συνεργασίας του Κ.Ο.Τ. και την εξέλιξη του προϋπολογισμού του Κ.Ο.Τ. για το
- Τέτοια συνεργασία τελικά δεν επιτεύχθηκε γιατί ο Οργανωτής δεν προσκόμισε τα προβλεπόμενα στοιχεία για τον προγραμματισμό και τις πτήσεις του για το καλοκαίρι του
- Κατά την αντεξέταση του σε σχέση με το ουσιώδες ζήτημα που απασχολεί στην παρούσα απόφαση επέμεινε ότι στη σύσκεψη στην οποία είχε συμμετάσχει της 12.08.2010 δεν είχε ακούσει τον κ. Αντ. Πασχαλίδη να δέχεται ότι είχε κάνει διευθέτηση ή δεσμεύτηκε για το ποσό των £400.000,00 Αγγλικών Λιρών προς τους ενάγοντες, εξέφρασε όμως την επιθυμία να βοηθήσει, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν αντιλήφθηκε να είχε δεσμευτεί για συγκεκριμένο ποσό ή τρόπο πληρωμής του. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι που εκπροσώπησαν τις δύο πλευρές, στις γραπτές τους αγορεύσεις και στα επιπρόσθετα σχόλια που έκανε προφορικά ο κ. Πιριλίδης επί της αγόρευσης της κ. Παπαστεφάνου, ανέλυσαν και σχολίασαν τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου υποστηρίζοντας ότι αυτή, σε συνδυασμό με νομολογία και αυθεντίες στις οποίες με παρέπεμψαν, κατέδειξε την εκδοχή που η κάθε πλευρά υποστηρίζει σε σχέση με τα πραγματικά και αληθή γεγονότα της υπόθεσης. Μελέτησα με προσοχή τις εισηγήσεις τους και λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Όπου χρειαστεί θα γίνει ειδικότερη αναφορά στο κατάλληλο σημείο της απόφασης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Παρακολούθησα με προσοχή τόσο τους μάρτυρες των εναγόντων όσο και αυτούς τού εναγομένου να καταθέτουν ενώπιον μου και με την ίδια προσοχή μελέτησα και το υπόλοιπο έγγραφο μαρτυρικό υλικό που τέθηκε ενώπιον μου σε συσχετισμό με τις έγγραφες προτάσεις. Με γνώμονα τις αρχές όπως διαχρονικά έχουν αναλυθεί από την νομολογία μας σε σχέση με την αξιολόγηση της μαρτυρίας μεταξύ άλλων (βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου
(2009)1 ΑΑΔ 339, Αντωνίου v. Χρυσάνθου
(2003)1 (B) AAΔ.789) θα προσπαθήσω στη συνέχεια να εξαγάγω τα ανάλογα ευρήματα και συμπεράσματα για κάθε μια από τις πτυχές που απασχόλησαν, έχοντας περαιτέρω υπόψη αρχές σε σχέση με τη σύνταξη απόφασης όπως είναι ότι το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να επαναλάβει το σύνολο της μαρτυρίας ή να αναφερθεί σε κάθε πτυχή της, όπως αναλύθηκαν μεταξύ άλλων και στην υπόθεση C. Ζ. Constructions Ltd v. Phoenix Constructions Ltd
(998)AAΔ.923 και πως εκείνο που απαιτείται είναι ο ορθός προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων, η σύνοψη του ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας, ο συσχετισμός της με τις διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα, καθώς και η συνάρτηση της απόφασης με τα επίδικα θέματα και τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου (βλ. επίσης Καννάουρου κ.ά. v. Σταδιώτη κ.ά.
(1990)1 ΑΑΔ 35,39, Ioannidou v. Charilaos Dikeos
(1969)1 CLR 235 και Pioner Candy Ltd v. Tryfon & Sons
(1981)1 CLR 540). Πριν ξεκινήσω την ανάλυση της μαρτυρίας μια επισήμανση. Από το δικόγραφο του εναγόμενου, την προσφερθείσα εκ μέρους του μαρτυρία αλλά και γενικά τη γραμμή αντεξέτασης των μαρτύρων που κατέθεσαν για τους ενάγοντες, φαίνεται ότι αυτός εκλαμβάνει ότι η αξίωση των εναγόντων σχετίζεται με αναληφθείσα υποχρέωση εκ μέρους του Κ.Ο.Τ. Η πλευρά των εναγόντων όμως είναι άλλα που διατείνεται. Ότι η συμφωνία που παραβιάστηκε αρχικά είναι αυτή την οποία υπέγραψαν με την Eurocypria το 2008 (Τεκμ.1), και ότι είναι τη ζημιά που θα πάθαιναν συνεπεία της παράβασης αυτής της συμφωνίας που θέλησαν να μετριάσουν με τις διαβουλεύσεις και παραστάσεις τους όπως η επιστολή Τεκμ. 2 και στις διάφορες συναντήσεις τους με τους αρμόδιους φορείς. Διατείνονται δε ότι αυτές οι επαφές τους οδήγησαν στη σύσκεψη της 8.02.2010 κατά την οποία προέκυψε η επίδικη συμφωνία, όπου ο ίδιος ο Υπουργός Τουρισμού, ο οποίος δεν αρνήθηκε την αρμοδιότητα του να διαπραγματευτεί, και μετά από δική του εισήγηση το διεκδικούμενο από πλευρά των εναγόντων ποσό στρογγυλοποιήθηκε στο £1.200,000 και με δική του εισήγηση η ζημιά συμφώνησαν να επιμεριστεί στα τρία έτσι ώστε οι ενάγοντες θα επωμίζονταν οι ίδιοι το 1/3 αυτής, η Eurocypria το άλλο 1/3 και η κυβέρνηση το άλλο 1/3 που αντιστοιχούσε για κάθε ένα το ποσό των £400.000 Αγγλικών Λιρών. Επομένως, οι ενάγοντες είναι φανερόν ότι δεν διεκδικούν οποιοδήποτε ποσό από τον Κ.Ο.Τ. έστω και αν ο Υπουργός Τουρισμού ως πολιτικά προϊστάμενος του θεώρησε ότι θα τον χρησιμοποιούσε ως όχημα για την εκπλήρωση της εκ μέρους του ανάληψης της πιο πάνω υποχρέωσης δυνάμει της προφορικής συμφωνίας την οποία συνήψε. Ο κ. Νίκος Μυλωνάς (Μ.Υ.1) μου προκάλεσε εξαιρετική εντύπωση και κρίνεται ως ειλικρινής μάρτυρας. Υπήρξε σταθερός και συνεπής στις θέσεις του οι οποίες ήταν ξεκάθαρες και αποκρυσταλλωμένες. Η μαρτυρία του είχε συνοχή και ήταν αρκούντως τεκμηριωμένη. Στο πιο ουσιαστικό ζήτημα που απασχολεί την παρούσα απόφαση μου, του αν δηλαδή συνάφθηκε η επικαλούμενη προφορική συμφωνία με τον εναγόμενο μέσω του τότε Υπουργού, το οποίο θα κρίνει εν πολλοίς και την υπόθεση, κρίνω ότι είπε την αλήθεια. Μέσα στους εμπλεκόμενους στις διαβουλεύσεις που ακολούθησαν την απόφαση της Eurocypria του Ιανουαρίου του 2010, με την απόφαση που λήφθηκε για τη μείωση του πτητικού της προγράμματος και την διαφοροποίηση των τιμών προς τα άνω, δέχθηκε να είναι και ο αρμόδιος για τον τουρισμό Υπουργός, αναλαμβάνοντας κατ΄ουσία την εκπροσώπηση της κυβέρνησης. Εξάλλου σε αυτόν είχαν παραπεμφθεί οι συμμετέχοντες της σύσκεψης στο Δημαρχείο της Αγίας Νάπας την 8.02.2010 από τον τότε Υπουργό Οικονομικών κ. Χαρίλαο Σταυράκη με τον οποίο υπήρξε η 1η επικοινωνία. Αν ο τότε υπουργός δεν εκπροσωπούσε την κυβέρνηση θα έπρεπε να το έκανε ευθύς εξ αρχής ξεκάθαρο. Όμως, σύμφωνα με τον κ. Ν. Μυλωνά αυτός συζήτησε τις αξιώσεις των εναγόντων, και κρίνοντας με βάσει τα δεδομένα που ασφαλώς είχε υπόψη του, ότι ήταν προς το συμφέρον όλων των εμπλεκομένων πλευρών να υπάρξει μια συμφωνία την οποία και διαπραγματεύτηκε μειώνοντας την αρχική αξίωση έτσι που να στρογγυλοποιηθεί το ποσό σε αυτό των £1.200,000 Λιρών Αγγλίας από το ποσό των £1.236,282.17 Λιρών Αγγλίας που ήταν η υπολογισθείσα ζημιά των εναγόντων, σύμφωνα με το Τεκμ. 4, και μάλιστα εισηγούμενος περαιτέρω όπως αυτό το ποσό να το επωμισθούν ισομερώς η Eurocypria, η κυβέρνηση και οι ενάγοντες. Η εντύπωση που είχε προκαλέσει στους ενάγοντες ο τότε Υπουργός Τουρισμού ήταν ότι διαπραγματευόταν εκ μέρους της κυβέρνησης, ιδιοκτήτριας της Eurocypria, και ότι η προφορική συμφωνία που συνήψαν την 8.02.2010 ήταν έγκυρη και δεσμευτική γι΄αυτή. Αυτά εξάλλου τα μετέφεραν οι ενάγοντες στον εναγόμενο μέσω του Υπουργού Τουρισμού με σχετική επιστολή τους (Τεκμ.6), η οποία δέχομαι ότι απεστάλη στις 3.09.2010 και παραλήφθηκε από το Υπουργείο Τουρισμού εφόσον η απόδειξη παραλαβής/ παράδοσης της φέρει τη σφραγίδα του Υπουργείου αυτού και ότι αυτή δεν απαντήθηκε. Δεν έχω κανένα ενδοιασμό να μη βασιστώ στη μαρτυρία του κ. Ν. Μυλωνά για την εξαγωγή των απαραίτητων συμπερασμάτων μου. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του που αφορούσε τη διαφοροποίηση των όσων προνοούνται στο Τκμ. 1 με αυτά του Τεκμ. 5 όπως και τις καταγραφές του Τεκμ. 4 τα οποία ανέλυσε ενώπιον του Δικαστηρίου και δεν αμφισβητήθηκαν επί της ουσίας τους. Η μαρτυρία του εν πολλοίς παρέμεινε αναντίλεκτη εφόσον δεν αντεξετάστηκε σε ουσιώδεις ισχυρισμούς του περί της εμπλοκής στην εν λόγω συμφωνία του ίδιου του τότε Υπουργού Τουρισμού κ. Αντ. Πασχαλίδη ούτε και τον ισχυρισμό του ότι βγήκαν μαζί στα Μ.Μ.Ε. και έκαναν δηλώσεις για την επίτευξη της συμφωνίας που θεωρήθηκε επιτυχία του Υπουργού. Η κα Αναστασία Τσόκκου (Μ.Ε.2), μου προκάλεσε την εντύπωση μάρτυρος η οποία προσήλθε για να πει την αλήθεια ενώπιον του Δικαστηρίου. Κατάθεσε με φυσικό τρόπο και δεν διέκρινα στον λόγο της εμπάθεια έναντι κανενός ούτε και ότι θα μπορούσε να υπερτερήσει το οποιοδήποτε προσωπικό της συμφέρον έναντι της αλήθειας. Ήταν παραστατική και ο λόγος της ήταν καυστικός και κριτικός ως προς το πρόβλημα που προκάλεσε η Eurocypria με τη μείωση του πτητικού της προγράμματος και τη μεταφορά τουριστών αντί στη Κύπρο που την στήριζε με κρατική ενίσχυση σε τουριστικούς προορισμούς άλλων χωρών. Γνώριζε ως εκ της ιδιότητας της τόσο ως Διευθύνουσα Σύμβουλος ενός μεγάλου ξενοδοχειακού οργανισμού όσο και ως Δημοτική Σύμβουλος στον Δήμο Παραλιμνίου, στα όρια του οποίου εμπίπτουν μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες ότι θα επηρεάζονταν αν δεν επιλυόταν το πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί, όπως πιο πάνω περιγράφηκε. Είχε συμμετάσχει σε διάφορες συσκέψεις που αφορούσαν το ζήτημα και σε αυτή της 8.02.
- Ήταν αυτή που είχε αναλάβει την πρωτοβουλία να επικοινωνήσουν αρχικά με τον τότε Υπουργό Οικονομικών κ. Χαρίλαο Σταυράκη ο οποίος στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχε μαζί του τους παρέπεμψε στον Υπουργό Τουρισμού ως του αρμόδιου για να συζητήσουν το πρόβλημα. Επιβεβαίωσε την συναφθείσα προφορική συμφωνία που έγινε τηλεφωνικά εις ευήκοον όλων των παρισταμένων προς επίλυση του προβλήματος όπως την προσδιόρισε και ο Μ.Ε.
- Η συμφωνία αυτή, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, επιβεβαιώθηκε από τον τότε Υπουργό κ. Αντ. Πασχαλίδη σε δύο μεταγενέστερες συναντήσεις των εμπλεκομένων τον Ιούνιο του 2010 και στις 12.08.
- Η συζήτηση περιστρεφόταν στο από πού θα εξασφαλιζόταν αυτό το κονδύλι που συμφωνήθηκε και πως θα γινόταν η πληρωμή του μεριδίου που ανέλαβε η κυβέρνηση. Κατά την αντεξέταση της δεν διαφοροποιήθηκε ως προς την πιο πάνω θέση της την οποία έθεσε χωρίς αμφιταλαντεύσεις και κατά τρόπο σαφή και ξεκάθαρο. Αποδέχομαι όλη τη μαρτυρία της στο σύνολο της. Ο κ. Χρίστος Κοιτάζος (Μ.Ε.3), κρίνω ότι είπε την αλήθεια καταθέτοντας ενόρκως και η μαρτυρία του ταυτίζεται πλήρως με αυτή των Μ.Ε.1 και 2 σε σχέση με την συμφωνία που επετεύχθη κατά τη σύσκεψη στο Δημαρχείο της Αγίας Νάπας με την ανοιχτή τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν με τον τότε Υπουργό Τουρισμού ο οποίος μάλιστα είχε εισηγηθεί τη δική του πρόταση προς επίλυση του προβλήματος η οποία με δισταγμό έγινε αποδεκτή από τον εκπρόσωπο των εναγόντων κ. Ν. Μυλωνά. Δέχομαι την μαρτυρία του η οποία κρίνεται ως φυσική και εκ του λόγου ότι όταν ερωτήθηκε κατά την αντεξέταση του αν γνωρίζει αν τιμήθηκε η συμφωνία, ανέφερε ότι για να έρθουν οι τουρίστες στη Κύπρο και να μη σημειωθούν ακυρώσεις νομίζει ότι θα πρέπει να να είχαν καταβληθεί τα ποσά που συμφωνήθηκαν. Η τελευταία ακριβώς απάντηση του συνηγορεί και υπέρ της θέσης του κ. Ν. Μυλωνά (Μ.Ε.1) ότι οι ενάγοντες εκπλήρωσαν όλες τις υποχρεώσεις που είχαν αναλάβει δυνάμει της συμφωνίας της 8.02.
- Ο κ. Δημήτρης Γιαννάκη (Μ.Ε.4) είχε συμμετάσχει στη σύσκεψη του Ιουνίου του 2010 και επιβεβαίωσε την υπόσχεση του τότε Υπουργού Τουρισμού κ. Αντ. Πασχαλίδη ότι θα εύρισκε τρόπο να πληρωθεί το ποσό που είχε συμφωνηθεί να καταβάλει η πλευρά της κυβέρνησης δηλαδή αυτό των £400.000 Αγγλικών Λιρών. Η αντεξέταση του δεν διαφοροποίησε καθόλου την πιο πάνω εικόνα. Δέχομαι την μαρτυρία του στην ολότητα της. Η μαρτυρία του κ. Πολύδωρου Γεωργιάδη (Μ.Υ.1) κρίνεται εν πολλοίς άσχετη με τα επίδικα ζητήματα αφού κατά παραδοχή του έλαβε γνώση για την προκύψασα διαφορά μετά την καταχώρηση της αγωγής από το περιεχόμενο του φακέλου που τηρείται στην υπηρεσία του. Η αγωγή όμως δεν αφορούσε τον Κ.Ο.Τ. Ήταν έκδηλη η προσπάθεια του, με όσα κατάθεσε αλλά και με την προσκόμιση των Τεκμ. 13 και 14 αλλά και με τις απαντήσεις του κατά την αντεξέταση του να αποστασιοποιηθεί ο Κ.Ο.Τ. από την όποια αναληφθείσα ευθύνη και να προστατευθούν τα συμφέροντα του Κ.Ο.Τ. στον οποίο εργάζεται και όχι αδίκως κρίνω υπό τις περιστάσεις καθώς δεν ήταν αυτός που μετείχε στις διαβουλεύσεις που οδήγησαν στην επίδικη συμφωνία ούτε και η συμφωνία τον αφορούσε πλην της ενδόμυχης σκέψης του τότε Υπουργού, πολιτικού προϊσταμένου του ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αυτός ως το όχημα για την εκπλήρωση της συμφωνίας. Υπάρχουν όμως κάποιες σημαντικές αναφορές του μάρτυρος αυτού οι οποίες δεν μπορεί παρά να ληφθούν υπόψη κατά τη συνολική θεώρηση της υπόθεσης. Συγκεκριμενοποιώ. Σε σχέση με τον ισχυρισμό της πλευράς των εναγόντων ότι το 2010 η Κύπρος «ζητιάνευε» τουρίστες, ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση του ότι: «ήταν μια χρονιά μέσης τουριστικής προσέλευσης, ούτε από τις καλύτερες ούτε από τις χειρότερες.» αλλά και σε συνδυασμό με την απάντηση που έδωσε αμέσως στη συνέχεια ότι: «δεν είναι το ευκολότερο να αντικαταστήσεις τουρίστες με την έναρξη της τουριστικής περιόδου.», πρόκειται για παραδοχές οι οποίες συνηγορούν υπέρ του ισχυρισμού των εναγόντων ότι ήταν μια δύσκολη τουριστική χρονιά αλλά και στην αναστάτωση που προκλήθηκε από την ενέργεια της Eurocypria σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς με τον τουρισμό. Σημαντική επίσης είναι η μη αμφισβήτηση των στοιχείων που αναφέρονται στο Τεκμ.
- Γίνεται δηλαδή παραδοχή από αρμόδιο λειτουργό του Κ.Ο.Τ. του αριθμού των τουριστών που μετέφεραν οι ενάγοντες στη Κύπρο και μάλιστα το αμέσως προηγούμενο έτος αυτού κατά το οποίο προέκυψε η επίδικη διαφορά. Η έγνοια του κατά την αντεξέταση του ήταν να μη επιρριφθεί οποιαδήποτε ευθύνη στον Κ.Ο.Τ. για αθέτηση οποιασδήποτε συμφωνίας στην οποία δεν μετείχε ο ίδιος και η οποία δεν επικυρώθηκε από το Διοικητικό του Συμβούλιο. Ο κ. Αντ. Πασχαλίδης (Μ.Υ.2), κρίνω ότι δεν είπε όλη την αλήθεια ενώπιον του Δικαστηρίου. Μου προκάλεσε εντύπωση μάρτυρα που ήθελε με κάθε τρόπο να αποστασιοποιηθεί από την κατάληξη της εμπλοκής του και των παρεμβάσεων του σε ένα ζήτημα το οποίο κατά τα άλλα όπως ισχυρίστηκε δεν τον αφορούσε και ξέφευγε από τις αρμοδιότητες του. Σταχυολογώ τα ακόλουθα από τη μαρτυρία του τα οποία ελέγχονται για την ανακρίβεια ή ανακολουθία τους και τα οποία με οδήγησαν στην πιο πάνω αντίληψη για τη μαρτυρία του:
- Ενώ σύμφωνα με το Τεκμ. 2 που είναι επιστολή που του απέστειλε με τηλεομοιότυπο και ηλεκτρονικά ο εκτελεστικός διευθυντής των εναγόντων κ. Γ. Μιχαλιάς και φέρει ημερομηνία 26.01.2010 στην οποία γίνεται λόγος για προηγηθείσα συνάντηση τους την 21.01.2010, όπου ενημερώθηκε για το πρόβλημα που δημιουργήθηκε με την απόφαση της Eurocypria, παρουσιάζεται στην κυρίως εξέταση του ότι έλαβε γνώση της υπόθεσης με το τηλεφώνημα που δέχθηκε από την κα Τ. Τσόκκου. Αν δεν ήταν ενήμερος για το πρόβλημα, όπως αφήνει να νοηθεί στη παρ. 2 της δήλωσης του Έγγραφο Γ, θα ανέμενε κάποιος να επιφυλαχθεί να τοποθετηθεί σε μεταγενέστερο χρόνο. Ως Υπουργός θα μπορούσε να συγκαλούσε ο ίδιος σύσκεψη για το ζήτημα όπου με τη συμβουλή των αρμοδίων οργάνων να λάμβανε την ορθή για τα τουριστικά πράγματα του τόπου απόφαση. Κανείς δεν τον εξανάγκασε να εμπλακεί σε μια συζήτηση η οποία δεν τον αφορούσε εφόσον η Eurocypria δεν ενέπιπτε στη δική του δικαιοδοσία. Όμως αποδέχθηκε να συζητήσει τα ζητήματα αυτά, να προβεί σε εισηγήσεις, να διαπραγματευτεί κατ΄ουσία με τους ενάγοντες και να καταλήξουν στη συμφωνία που του αποδίδουν. Ως εκ της ιδιότητας του η θέση του στο όλο ζήτημα θα έπρεπε να είχε ξεκαθαρίσει εξ αρχής.
- Αρνείται τη σύναψη οποιασδήποτε συμφωνίας με τους ενάγοντες και παρουσιάζεται στη μαρτυρία του ως αναρμόδιος να συνάπτει τέτοιου είδους συμφωνίες. «Συμφωνίες με τουριστικούς πράκτορες εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού (Κ.Ο.Τ.), ανέφερε, ο οποίος αποτελεί το βραχίονα του Υπουργείου σε σχέση με τουριστικά θέματα πλην όμως είναι ανεξάρτητος οργανισμός ο οποίος αποφασίζει χωρίς την ανάμειξη του εκάστοτε Υπουργού.» Αν ήταν όμως το ζήτημα της συζήτησης και της διαπραγμάτευσης που έκανε σε ανοικτή τηλεφωνική ακρόαση των παρευρισκομένων στο Δημαρχείο Αγίας Νάπας οποιαδήποτε «συμφωνία με τουριστικό πράκτορα», τότε γιατί δεν δήλωσε αμέσως αναρμοδιότητα και μπήκε σε συζήτηση μαζί τους. Γιατί από την άλλη να είχε παραπέμψει τους συμμετέχοντες στη σύσκεψη σε αυτόν ο Υπουργός Οικονομικών με τον οποίο υπήρξε η πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία; Γιατί αποδέχθηκε τις μεταγενέστερες συναντήσεις στο γραφείο του στο Υπουργείο (βλ. συναντήσεις του Ιουνίου και Αυγούστου του 2010) που αποσκοπούσαν στην εξεύρεση του τρόπου και των μέσων μέσω των οποίων θα ικανοποιούνταν οι ενάγοντες; Aν δε το αντικείμενο των συναντήσεων αυτών δεν ήταν να εξευρεθούν οι τρόποι πληρωμής του συμφωνηθέντος ποσού, εύλογα τίθεται το ερώτημα γιατί δεν απαντήθηκε η επιστολή ημερ. 2.09.2010 (Τεκμ.6) στην οποία οι ενάγοντες έκαναν αναφορά σε αυτά τα ζητήματα και στην συμφωνία που ισχυρίζονταν.
- Με εύσχημο τρόπο επικαλέστηκε άγνοια του περιεχομένου της επιστολής (Τεκμ.6), ενώ αυτή απευθύνεται προσωπικά και ονομαστικά στον ίδιο «Προσοχή: Αξιότιμο Υπουργό κ. Αντώνη Πασχαλίδη» Τις επιστολές είπε που απευθύνονται στον Υπουργό δεν τις ανοίγει ο ίδιος αλλά λειτουργοί του Υπουργείου, μπορεί αν κάποια αφορά επείγον ζήτημα να του την πάρει ο Γενικός Διευθυντής, ελάχιστες επιστολές φτάνουν στον Υπουργό , η επιστολή αυτή θα λήφθηκε από τον Γενικό Διευθυντή, ή τον Λειτουργό του Υπουργείου που ασχολείται με θέματα Κ.Ο.Τ. και αντίγραφο της θα στάλθηκε στον Κ.Ο.Τ. Άρα κατέληξε ήταν ο Κ.Ο.Τ. που θα έπρεπε να είχε απαντήσει. Όμως, η επιστολή αυτή του αποδίδει ενεργό ρόλο στην επίτευξη της συμφωνίας στην οποία είχαν καταλήξει μετά από δική του πρόταση η οποία έγινε αποδεχτή. Σίγουρα δεν θα ανέμενε κάποιος από ένα Υπουργό, αν διαφωνούσε με το περιεχόμενο της επιστολής, να την άφηνε αναπάντητη. Εύλογα τίθεται το ερώτημα τι άραγε θα απαντούσε ο Κ.Ο.Τ. στον αποστολέα της επιστολής όταν ο Κ.Ο.Τ. δεν ήταν μέρος της συμφωνίας, έστω και αν σε αυτή αναφέρεται ότι με το 1/3 της ζημιάς που υπέστησαν οι ενάγοντες από την αθέτηση συμφωνίας ενός άλλου κρατικού οργανισμού, της Eurocypria, θα επιβάρυνε όπως υποσχόταν έναν άλλο ανεξάρτητο Οργανισμό όπως είναι ο Κ.Ο.Τ. με άντληση χρηματοδότησης από αυτόν τον «βραχίονα» όπως τον χαρακτήρισε του Υπουργείου του στα θέματα του τουρισμού. Σε κάθε περίπτωση ο χειρισμός εκ μέρους του τού όλου ζητήματος δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως δόκιμος.
- Παρόμοια ήταν η στάση του αναφορικά με τη γνώση του περιεχομένου της επιστολής (Τεκμ.9), και κατά πόσο απαντήθηκε αυτή. Σημειώνω ότι και αυτή η επιστολή που φέρει ημερομηνία
- 10.2010 απευθύνεται ονομαστικά στον ίδιο και σε αυτή γίνεται και πάλι επίκληση της υπό αναφορά συμφωνίας και της μη εκπλήρωσης των συμφωνηθέντων εκ μέρους της κυβέρνησης. Λογικά θα ανέμενε κάποιος να είχε απαντηθεί και να είχαν τεθεί τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση. Όταν υποβλήθηκε στον μάρτυρα κατά την αντεξέταση του ότι αυτή δεν απαντήθηκε. η απάντηση του ήταν: «Θεωρώ ότι απαντήθηκε», παραπέμποντας στη σχετική διαδικασία που ακολουθείται στο Υπουργείο, κρίνω ότι εκτός από αόριστη αντικειμενικά κρινόμενη μια τέτοια τοποθέτηση είναι και άστοχη και εν τέλει μη πειστική. Και όμως ο κ. Φυλακτίδης, Αναπληρωτής Διευθυντής τότε του Κ.Ο.Τ. (Μ.Υ.3), ανέφερε ότι ο ίδιος δεν θα άφηνε μια τέτοια επιστολή αναπάντητη.
- Η επιμονή του ότι δεν είχε προβεί σε οποιανδήποτε συμφωνία προσκρούει στην θέση του ότι «στόχος μου ήταν να βρίσκω πρακτικές λύσεις» με άλλη θέση του ότι οι συναντήσεις και επαφές που είχε με τους ενάγοντες και άλλους παράγοντες του τουρισμού και γενικά η παρέμβαση του αποσκοπούσε στο να βοηθήσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι (το Υπουργείο Οικονομικών, η Eurocypria, ο Κ.Ο.Τ), στο βαθμό που μπορούσαν για να μη χαθούν τουρίστες, αναγνωρίζοντας όμως παράλληλα σε άλλο σημείο της μαρτυρίας του ότι: «πράγματι με την απόφαση της Eurocypria είχε προκληθεί αναστάτωση σε εμπλεκόμενους με τον τουρισμό.» Προς τι η παρέμβαση του προς τον Κ.Ο.Τ. να βοηθήσει τους ενάγοντες, εάν δεν είχε αναλάβει τέτοια υποχρέωση; Επομένως απέφυγε να πει ευθαρσώς ποια ήταν η πρακτική λύση την οποία πρότεινε στη προκείμενη περίπτωση. Κρίνω ότι αυτή που του καταλογίζουν οι ενάγοντες στην οποία συνηγόρησαν και οι μάρτυρες τους (Μ.Ε. 2,3 και 4) ήταν αυτή που είχαν συμφωνήσει οι εμπλεκόμενοι την 8.02.2010, με την Eurocypria να εκπληρώνει ότι της αναλόγησε με τη σύναψη σε λίγες ημέρες ήτοι την 13.02.2010 της συμφωνίας (Τεκμ. 5), όπου αναλάμβανε το μερίδιο που της αναλογούσε στην αποζημίωση που συμφωνήθηκε να δοθεί στους ενάγοντες όπως και το έκαναν. Διερωτάται κάποιος πως η Eurocypria έσπευσε να υλοποιήσει μια συμφωνία - στο μέρος που της αναλογούσε - αν δεν είχε μετάσχει σε αυτή. Οι ενάγοντες με το να μη χαθούν οι τουρίστες τους οποίους μετέφεραν με άλλη αεροπορική εταιρεία στην Κύπρο εκπλήρωσαν και αυτοί το μέρος της ευθύνης που τους αναλογούσε και εκπλήρωσαν την από μέρους τους ανάληψη υποχρέωσης. Απέμενε η Κυβέρνηση να εκπληρώσει το δικό της μέρος ευθύνης.
- Τέλος, κρίνω ότι η προσπάθεια του μάρτυρος να αποστασιοποιηθεί από την υπό αναφορά συμφωνία της 8.02.2010 είναι εκ των υστέρων σκέψη του όταν αντιλήφθηκε στη σύσκεψη της 12.08.2010 από τα λεγόμενα του κ. Φυλακτίδη, ο οποίος, ορθά λέγω, επεσήμανε στις διαδικασίες που ακολουθούνται για την εκταμίευση χρημάτων από τον Κ.Ο.Τ. και αντιλαμβανόμενος ότι δεν θα μπορούσε να τιμήσει τα συμφωνηθέντα. Δεν θα με απασχολήσει ποιές θα έπρεπε να ήταν οι ενέργειες του μετά την σύναψη της συμφωνίας ως εκ της ιδιότητας του, καθώς αυτό το ζήτημα δεν αφορά τους ενάγοντες ούτε και την εγκυρότητα της συμφωνίας η οποία δεν είχε τεθεί υπό αίρεση. Για όλους τους πιο πάνω λόγους απορρίπτω τη μαρτυρία του Μ.Υ. 2 κ. Αντ. Πασχαλίδη. Ο κ. Λεύκος Φυλακτίδης (Μ.Υ.3), ως Αναπληρωτής Διευθυντής του Κ.Ο.Τ. κατά τον επίδικο χρόνο αναφέρθηκε στη συνάντηση της 12.08.2010 στο γραφείο του Υπουργού Τουρισμού στην οποία κλήθηκε να συμμετάσχει υπό την πιο πάνω ιδιότητα του. Δύο είναι τα ζητήματα τα οποία έχουν σημασία για την παρούσα υπόθεση και στα οποία αναφέρθηκε. Το πρώτο, ότι δεν είχε ακούσει τον Υπουργό Τουρισμού σε εκείνη τη σύσκεψη να παραδέχεται τον ισχυρισμό των εναγόντων ότι δεσμεύτηκε διά τηλεφώνου να παραχωρήσει το συγκεκριμένο ποσό. Και το δεύτερο ότι στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του ενέκρινε συνεργασία στον τομέα διαφήμισης με τους ενάγοντες για την περίοδο Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου του 2010 ύψους £100.000 Αγγλικών Λιρών αποφασίζοντας παράλληλα και για επίτευξη αμοιβαίας συνεργασίας τους για το επόμενο έτος το 2011, σύμφωνα με τα ισχύοντα σχέδια συνεργασίας του Κ.Ο.Τ. και την εξέλιξη του προϋπολογισμού του Κ.Ο.Τ. για το
- Τη θέση του όμως ως προς τα δύο πιο πάνω ζητήματα τα χαρακτηρίζει μια εγγενής αντίφαση. Αν δεν υπήρχε η δέσμευση του Υπουργού και η συνεπόμενη προφορική συμφωνία του, κατά την προαναφερθείσα ημερομηνία, όπως του καταλογίζεται από πλευράς εναγόντων, στην παρουσία εκπροσώπων επηρεαζόμενου Δήμου και εκπροσώπων τουριστικών φορέων, τότε ποια η υποχρέωση του «βραχίονα» του Υπουργείου Τουρισμού σε θέματα τουρισμού τον Κ.Ο.Τ., κατά τον τότε Υπουργό κ. Αντ. Πασχαλίδη (Μ.Υ.2), χωρίς να ακολουθήσει τις συνήθεις διαδικασίες του για τέτοιες αναθέσεις, να εγκρίνει συνεργασία σε αυτόν τον τομέα με τους ενάγοντες για το τρίμηνο Οκτωβρίου - Δεκεμβρίου 2010; Όταν μάλιστα ο ίδιος στην προαναφερθείσα σύσκεψη της 12.08.2010 είχε δηλώσει εκπροσωπώντας τον Κ.Ο.Τ. ότι: «.για την συνεργασία με Οργανωτές Ταξιδιών, ο Κ.Ο.Τ. λειτουργεί συγκεκριμένα προγράμματα στήριξης των ενεργειών μάρκετινγκ των Οργανωτών κάτω από καθορισμένους όρους και προϋποθέσεις .» Ποιά η ανάγκη άρον - άρον να εγκριθεί μια τέτοια συνεργασία και να δοθεί υπόσχεση και για το επόμενο εξάμηνο του 2011; Και μάλιστα όταν όπως φαίνεται στην επιστολή του της 22.09.2010: «δεν υπάρχουν σε αυτό το στάδιο οι ανάλογες διαθέσιμες πιστώσεις.» Αν δεν είχαν αυτή την παρέμβαση από τον πολιτικά προϊστάμενο του Οργανισμού, Υπουργό Τουρισμού, όπως αυτός υποσχόταν στους ενάγοντες με σκοπό την υλοποίηση της εκ μέρους του αναληφθείσας δέσμευσης; Δεν μπορεί δε παρά να χαρακτηριστεί ως περίεργη η θέση του, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση που κατείχε τότε και ακούγοντας όπως ισχυρίστηκε αυτή τη συζήτηση, ότι δηλαδή δεν έκρινε σκόπιμο να αποκαταστήσει την αλήθεια στη δική του απαντητική επιστολή (Τεκμ. 8) σε αυτή των εναγόντων (Τεκμ. 7) σε σχέση με τα όσα διαμείφθηκαν στην παρουσία του για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα της σύναψης ή όχι της συμφωνίας, με την οποία όπως φαινόταν από την επιστολή των εναγόντων ο Κ.Ο.Τ. θα χρησιμοποιείτο ως το όχημα για την υλοποίηση της. Γι΄ αυτό και δεν αποδέχομαι την πιο πάνω δικαιολογία που ανέφερε. Για τους πιο πάνω λόγους δεν μπορώ να αποδεχθώ τη θέση του μάρτυρος ότι ο Υπουργός Τουρισμού στη σύσκεψη της 12.08.2010 επέμεινε ότι δεν είχε συνάψει συμφωνία με τους ενάγοντες. Μετά την πιο πάνω ανάλυση της μαρτυρίας και την αξιολόγηση που επιχείρησα, του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά, σε αναφορά και στη γραπτή μαρτυρία, θα προσπαθήσω στη συνέχεια πολύ συνοπτικά να καταγράψω τα ευρήματα μου. Οι ενάγοντες συνεργάζονταν δυνάμει της τελευταίας γραπτής μεταξύ τους συμφωνίας που είχε συναφθεί το 2008 με την Eurocypria (Τεκμ.1), η οποία ήταν κρατική αεροπορική εταιρεία ανήκουσα στη Κυπριακή Δημοκρατία. Η συνεργασία τους συνίστατο στη μεταφορά τουριστών πελατών τους από την Αγγλία στην Κύπρο. Η Eurocypria, για λόγους που την αφορούσαν την ίδια, περί τις αρχές του 2010 αποφάσισε να περιορίσει το πτητικό της πρόγραμμα και να αναθεωρήσει προς τα άνω τις τιμές που θα χρέωνε τους ενάγοντες για τις εναπομείνασες πτήσεις τους. Προς τούτο ενημέρωσαν σχετικά τους ενάγοντες. Οι τελευταίοι αντιλαμβανόμενοι το μέγεθος της ζημιάς που θα υποβάλλονταν τόσο οι ίδιοι όσο και η τουριστική βιομηχανία της Κύπρου, ενεργοποιήθηκαν αμέσως με σκοπό να μειώσουν κατά το δυνατό τη ζημιά τους την οποία υπολόγισαν στο ποσό του £1.236,282,17 Αγγλικών Στερλινών, όπως την αποτύπωσαν στο Τεκμ. 4, και άρχισαν αμέσως ενημερωτικές επαφές και παραστάσεις σε αρμόδιες αρχές, βουλευτές και τουριστικούς παράγοντες του τόπου. Μεταξύ των επαφών και παραστάσεων τους οι οποίες είχαν προσλάβει διάφορες μορφές ήταν και η οργάνωση σύσκεψης στο Δημαρχείο Αγίας Νάπας την 8.02.
- Σε αυτή μετείχαν μέλη της τοπικής αυτοδιοίκησης και τοπικοί παράγοντες και αξιωματούχοι της τουριστικής βιομηχανίας. Κατά τη συνάντηση αυτή υπήρξε ανοιχτή τηλεφωνική επικοινωνία με τον τότε Υπουργό Τουρισμού κ. Αντώνη Πασχαλίδη και η συνομιλία έγινε εις επήκοον όλων των παρισταμένων. Εκ μέρους των συμμετεχόντων ανέλαβε να συνομιλήσει με τον κ. Υπουργό η κα Τασούλα Τσόκκου γνώριμη του κ. Υπουργού, όπως ο ίδιος παραδέχθηκε κατά την αντεξέταση του, υπό την ιδιότητα της όμως της εκπροσώπου σε εκείνη της σύσκεψη του Δήμου Παραλιμνίου, του οποίου ήταν Δημοτική Σύμβουλος. Η συνομιλία αυτή είχε ως κατάληξη τη σύναψη προφορική συμφωνίας μεταξύ των εναγόντων και του Υπουργού Τουρισμού. Ήταν δε με εισήγηση του ίδιου του κ. Υπουργού να στρογγυλοποιηθεί το ποσό της κατ΄ισχυρισμό ζημιάς των εναγόντων στο ποσό του £1.200,000.00 Αγγλικών Λιρών και όπως αυτό επιμεριστεί στα τρία, ήτοι το 1/3 να το επωμίζονταν οι ίδιοι οι ενάγοντες, το 1/3 η Eurocypria και το υπόλοιπο 1/3 η Κυπριακή Κυβέρνηση. Οι ενάγοντες όπως ήταν η μαρτυρία που αποδέχθηκα φρόντισε και μετέφερε στη Κύπρο μέσω άλλης αεροπορικής εταιρείας προς ζημιά της όλους τους πελάτες της, επωμιζόμενοι το επιπρόσθετο κόστος που της αναλόγησε. Η Eurocypria συνάπτοντας σε λίγες ημέρες άλλη συμφωνία (Τεκμ. 5), με τους ενάγοντες ανέλαβε και αυτή το μέρος της ζημιάς που της αναλόγησε παραχωρώντας έκπτωση στους ενάγοντες για το αντίστοιχο ποσό όπως είχε συμφωνηθεί. Παρέμεινε η κυβέρνηση η οποία δεν εκπλήρωσε την εκ μέρους της διά του Υπουργού Τουρισμού αναληφθείσα υποχρέωση της. Έκτοτε και μέχρι σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία αθετώντας την υποχρέωση της δυνάμει της πιο πάνω συμφωνίας δεν κατέβαλε οποιονδήποτε ποσό έναντι της πιο πάνω συμφωνίας. Από την πιο πάνω ανάλυση είναι φανερόν ότι οι ενάγοντες έχουν αποδείξει ότι συνήψαν την 8.02.2010 προφορική συμφωνία σύμφωνα με το άρθρο 10
(1)* του Περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149, με τον Υπουργό Τουρισμού ο οποίος εκπροσωπούσε με την ιδιότητα του Υπουργού την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία της σύμβασης εκπληρούνται στη προκείμενη περίπτωση: (α) Υπόσχεση (promise) η οποία αποτελείται από την πρόταση (offer) και την αποδοχή (acceptance). Κατά το άρθρο 2
(2)(ε) του Κεφ. 149, το σύνολο των υποσχέσεων οι οποίες συνιστούν την αντιπαροχή μεταξύ τους είναι συμφωνία, (β) Αντιπαροχή (consideration), (γ) δικαιοπρακτική βούληση (intention to create legal relations). Στην προκείμενη περίπτωση με την αποδοχή της μαρτυρίας που δόθηκε εκ μέρους των εναγόντων και την απόρριψη αυτής του Μ.Υ.2 που ήταν και η ουσιαστική επί του επίδικου ζητήματος κρίνω ότι οι ενάγοντες απόδειξαν τον καταρτισμό έγκυρης προφορικής σύμβασης και οι συμβαλλόμενοι είχαν υποχρέωση να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις τους. Σε σχέση με τον χρόνο εκπλήρωσης της υπόσχεσης του οφειλέτη αν και δεν προσδιορίζεται στη συμφωνία, αυτή θα έπρεπε να είχε εκπληρωθεί εντός εύλογου χρόνου. Ο εναγόμενος όμως αρνήθηκε να συμμορφωθεί με αυτή την υποχρέωση του παρά τις παραστάσεις εκ μέρους των εναγόντων και παρά την επιστολή που του απέστειλαν μέσω του δικηγόρου τους (Τεκμ.10) και παρήλθε η προθεσμία εντός της οποίας θα έπρεπε να είχαν συμμορφωθεί. Επομένως ο εύλογος χρόνος κατά το άρθρο 46** του Κεφ. 149 κρίνω ότι είχε παρέλθει μέχρι και την έγερση της αγωγής την 5.09.2011 και αφότου ο εναγόμενος είχε οχληθεί με την ως άνω επιστολή με ημερομηνία 10.08.2011. *10
(1)Συμβάσεις είναι όλες οι συμφωνίες οι οποίες καταρτίζονται με την ελεύθερη συναίνεση μερών ικανών προς το συμβάλλεσθαι, για νόμιμη αντιπαροχή και νόμιμο σκοπό, οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται ρητά από το Νόμο αυτό ως άκυρες∙ τηρουμένων των διατάξεων του Νόμου αυτού, οι συμβάσεις δύνανται να καταρτίζονται γραπτά ή προφορικά, ή μερικώς γραπτά και μερικώς προφορικά, ή δύνανται να συνάγονται από τη συμπεριφορά των μερών. ** 46. Αν δυνάμει της σύμβασης, ο οφειλέτης υποχρεούται να εκπληρώσει την υπόσχεση του δανειστή και δεν ορίζεται στη σύμβαση χρόνος εκπλήρωσης , η υποχρέωση πρέπει να εκπληρωθεί εντός εύλογου χρόνου. Το «τι είναι εύλογος χρόνος» αποτελεί σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση πραγματικό ζήτημα. Εφόσον το εύρημα που είναι ότι καταρτίστηκε έγκυρη σύμβαση μεταξύ των συμβαλλομένων (διαδίκων) και η πλευρά του εναγομένου έχει αθετήσει την υπόσχεση του όπως παραπονούνται οι ενάγοντες και εφόσον είναι εύρημα μου ότι κανένα ποσόν δεν πληρώθηκε έναντι της συμφωνίας και κατά παράβαση της (breach of contract). Τότε το αθώο μέρος που εν προκειμένω είναι οι ενάγονται δικαιούνται αποζημίωσης όπως προνοείται στο άρθρο 73
(1)* του Κεφ. 149. Το Δικαστήριο οφείλει, έχοντας κατά νου πάντοτε την αρχή της αποκατάστασης (restitutionary principle) να αποζημιώσει το αθώο μέρος κατά τέτοιο τρόπο ώστε να βρεθεί όσο πιο κοντά γίνεται στην θέση στην οποία θα ήταν εάν η συμφωνία εφαρμοζόταν κανονικά (βλ.Saab v. Holly Monastery of Ayios Neophytos
(1982)CLR 499). Η αποζημίωση υπολογίζεται με αναφορά στην πραγματική ζημιά (Χ¨Κυριάκου Μπισκότα (Φρου Φρου) Λτδ v. X" Ευσταθίου
(1997)1ΑΑΔ 305). Το επόμενο ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί είναι κατά πόσο αυτή η συμφωνία έχει τιμηθεί εκ μέρους του εναγομένου. Είναι παραδεκτό ότι δεν καταβλήθηκε ευθέως οποιονδήποτε ποσό έναντι αυτής της συμφωνίας. Το τελευταίο ζήτημα που θα πρέπει να εξετασθεί είναι το κατά πόσο το ποσό που ενέκρινε αρχικά και στη συνέχεια κατέβαλε ο Κ.Ο.Τ. στους ενάγοντες του ποσού των £100.000 δόθηκε έναντι αυτής της συμφωνίας. Τα πιο πάνω αν και έτυχαν σχολιασμού από τον Μ.Υ. είναι μη δικογραφημένος ισχυρισμός και ως τέτοιος δεν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη. Η απάντηση σε κάθε περίπτωση είναι απλή και αυτή πηγάζει από τις ίδιες τις αναφορές των Μ.Υ. 1 και 3 για ποιό σκοπό δόθηκε αυτό το ποσό. Φαίνεται καθαρά ότι το ποσό. *73
(1):Σε περίπτωση παράβασης της σύμβασης, ο συμβαλλόμενος που ζημιώνεται από την εν λόγω παράβαση έχει δικαίωμα αποζημίωσης από το υπαίτιο αντισυμβαλλόμενο, για τη ζημιά ή απώλεια που υπέστη συνεπεία αυτής, η οποία προέκυψε φυσικά κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων από την εν λόγω παράβαση ή την οποία οι συμβαλλόμενοι γνώριζαν όταν συνήπτετο η σύμβαση, ως ενδεχόμενη συνέπεια της παράβασης της σύμβασης.» Κατά το Τεκμ. 13 καταβλήθηκε το πιο πάνω ποσό στους ενάγοντες για διαφημιστικές ενέργειες για τη χρονική περίοδο Οκτωβρίου - Δεκεμβρίου 2010. πληρωμή διαφημιστικών ενεργειών που διενήργησαν οι ενάγοντες ως η συμφωνία τους με τον Κ.Ο.Τ. ο οποίος ενέκρινε το ως άνω κονδύλι. Οι ενάγοντες παρουσίασαν το Τεκμ.12 όπου στη σελ. 10 αυτού φαίνεται για ποιο ακριβώς σκοπό διατέθηκε αυτό το ποσό όπως και οι επί μέρους διαφημιστικές ενέργειες σε ίδια μέσα για προβολή του τουριστικού προϊόντος της Κύπρου σε ίδια μέσα. Η επιστολή εκ μέρους του Κ.Ο.Τ. με ημερομηνία 14.10.2010 η οποία επισυνάπτεται επίσης στο Τεκμ. 12 σελ. 12 είναι αρκούντως κατατοπιστική για τον σκοπό που καταβλήθηκε το ποσό αυτό. Επομένως καταλήγω ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε πληρωμή έναντι της συμφωνίας. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Ενόψει όλων των πιο πάνω είναι η κατάληξη μου ότι οι ενάγοντες δικαιούνται απόφασης ως η αξίωση τους στην έκθεση απαιτήσεως τους. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των εναγόντων και εναντίον του εναγομένου για το ποσό των £400.000,00 Αγγλικών Λιρών ή το αντίστοιχο του σε Ευρώ με νόμιμο τόκο από της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής δηλαδή την 5.09.2011 μέχρι εξοφλήσεως. Επιδικάζονται έξοδα υπέρ των εναγόντων και εναντίον του εναγομένου όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπογρ.) ........................................... Χρήστος Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο