Χρίστος Τσατσαλίδης ν. TOFARCO LTD, Αρ. Αγωγής: 5535/10, 24/3/2016

Χρίστος Τσατσαλίδης ν. TOFARCO LTD, Αρ. Αγωγής: 5535/10, 24/3/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2016:A195 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5535/10 Μεταξύ: Χρίστος Τσατσαλίδης Ενάγοντας και TOFARCO LTD Εναγόμενη -------------------------- 24 Μαρτίου, 2016 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Θ. Ιωαννίδης για Θ. Μ. Ιωαννίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε.. Για την Εναγόμενη: κ. Γ. Γεωργίου για Λ.Παπαφιλίππου & Σία Δ.Ε.Π.Ε. και Κούσιος, Κορφιώτης, Παπαχαραλάμπους Δ.Ε.Π.Ε. (στην εκφώνηση της απόφασης η κα Λιασίδη). Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι έγγραφες προτάσεις Με την παρούσα αγωγή, ο ενάγοντας - οικοδόμος κατά τον ουσιώδη χρόνο, διεκδικεί ποικίλες αποζημιώσεις σε σχέση με εργατικό ατύχημα που επισυνέβη στις 9 Δεκεμβρίου

1. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους διαλαμβανόμενους στην Έκθεση Απαιτήσεως ισχυρισμούς, εκείνη την ημέρα, ο ενάγοντας, ευρισκόμενος στην υπηρεσία της εναγόμενης εταιρείας - η οποία ασχολείτο με οικοδομικές και κατασκευαστικές εργασίες - εργαζόταν σε εργοτάξιο, παρά το νέο στάδιο Γ.Σ.Π στη Λευκωσία. Σε κάποια στιγμή, πήρε οδηγίες να ανέβει σε σκαλωσιά ύψους περίπου δύο μέτρων για να σουβατίσει τον τοίχο μιας κατοικίας. Ενώ βρισκόταν στη σκαλωσιά, έσπασε το σίδερο της πλατφόρμας επί της οποίας στεκόταν, με αποτέλεσμα να βρεθεί στο κενό και να πέσει στο έδαφος, αφού πρώτα κτύπησε σε παράθυρο της προαναφερθείσας κατοικίας. Το εν λόγω ατύχημα, πάντα κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος, οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και ή την παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων της εναγόμενης εταιρείας. Πλήρεις λεπτομέρειες παρατίθενται στο σώμα της Έκθεσης Απαιτήσεως. Ως αποτέλεσμα του ατυχήματος, ο ενάγοντας υπέστη σωματικές βλάβες, έξοδα, δαπάνες και άλλες απώλειες, οι λεπτομέρειες των οποίων, παρατίθενται στις παραγράφους 7-11 της Έκθεσης Απαιτήσεως. Συνεπεία δε του σοβαρού του τραυματισμού, ο ενάγοντας έλαβε πολύμηνη άδεια ασθενείας ενώ τελικώς κατέστη μόνιμα ανίκανος για εργασία και ως εκ τούτου, αξιώνει, αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικών απολαβών. Περαιτέρω, διεκδικεί γενικές αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία (περιλαμβανομένου ποσού €10.000 ως έξοδα μελλοντικής επέμβασης), ειδικές αποζημιώσεις συνολικού ύψους €32.314,40, τόκους και δικηγορικά έξοδα. Η εναγόμενη εταιρεία, με την Έκθεση Υπεράσπισης της, συμφωνεί με τα περί εργοδοσίας του ενάγοντος κατά τον ουσιώδη χρόνο και για το γεγονός του εργατικού ατυχήματος κατά τον χρόνο και με τον τρόπο που περιγράφει ο ενάγοντας. Αρνείται όμως, ότι, φέρει οποιαδήποτε ευθύνη για το εν λόγω ατύχημα. Είναι η θέση της, ότι, η συγκεκριμένη σκαλωσιά ήταν καινούργια και έσπασε λόγω κατασκευαστικού ελαττώματος, το οποίο δεν ήταν εμφανές και το οποίο δεν μπορούσε να διαπιστωθεί από την ίδια. Περαιτέρω, αρνείται την ύπαρξη και ή την έκταση των σωματικών βλαβών και ειδικών ζημιών του ενάγοντος, εναποθέτοντας στους ώμους του, το καθήκον αυστηρής απόδειξης των. Διαζευκτικά δε, ισχυρίζεται, ότι, οι σωματικές βλάβες που επικαλείται ο ενάγοντας δεν οφείλονται στο επίδικο ατύχημα αλλά σε άλλη, ανεξάρτητη αιτία και/ή είναι προ υπάρχουσες. Η ακροαματική διαδικασία Στη βάση των πιο πάνω δικογραφημένων θέσεων, η υπόθεση προχώρησε σε ακρόαση. Κατέθεσαν έξι συνολικά μάρτυρες. Οι Χρίστος Τσατσαλίδης - ενάγοντας (Μ.Ε.1), Δρ Γιαννάκης Βασιλείου - Ορθοπεδικός Ιατρός (Μ.Ε.2), Πανίκος Νικολάου εκ των διευθυντών της εναγόμενης (Μ.Υ.1), Άδωνης Σπανού, επιστάτης στην εναγόμενη (Μ.Υ.2), Δρ Μιχάλης Πηλαβάκης Χειρουργός -Ορθοπεδικός (Μ.Υ.3) και Απόστολος Λέπας, Μηχανολόγος-Μηχανικός (Μ.Υ.4). Πέραν της προφορικής μαρτυρίας κατατέθηκαν και τα ακόλουθα έγγραφα ως τεκμήρια. Τεκμήριο 1 Αντίγραφο Δελτίου Ταυτότητας Χρίστου Τσατσαλίδη. Τεκμήριο 2 Απόκομμα μισθοδοσίας Χρίστου Τσατσαλίδη. Τεκμήριο 3 Βεβαίωση εναγόμενης εταιρείας ημερ. 24.8.
2. Τεκμήριο 4 Επιστολή Υπουργείου Εργασίας ημερ. 6.3.
3. Τεκμήριο 5 Αντίγραφο Παραπεμπτικού ημερ. 7.1.2009 για διενέργεια υπέρηχου με καταγραμμένα τα αποτελέσματα. Τεκμήριο 5(α) Παραπεμπτικό ημερ. 7.1.2009 για διενέργεια υπερήχου με συνημμένα απεικονιστικά και καταγραμμένα τα αποτελέσματα. Τεκμήριο 6(α) Πιστοποιητικό Δρ Βασιλείου του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας ημερ. 5.8.
4. Τεκμήριο 6(β) Απόδειξη πληρωμής του ιατρικού πιστοποιητικού €47.
5. Τεκμήριο 7 Πιστοποιητικό Δρ Κρεμμυδά ημερ. 15.7.
6. Τεκμήριο 8 Ιατρικό πιστοποιητικό Δρ Χριστάκη Χριστοφόρου ημερ. 11.7.
7. Τεκμήριο 9 Ακουογράφημα Δρ Μιχάλη Χαραλάμπους ημερ. 16.4.
8. Τεκμήριο 10 Επιστολή Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερ. 15.11.
9. Τεκμήριο 11 Επιστολή ημερ. 27.8.
10. Τεκμήριο 12 Ιατρική Έκθεση Δρ Μιχάλη Πηλαβάκη. Τεκμήριο 13 Η σελίδα 278 του Συγγράμματος «Αθλητικές Κακώσεις» Γ. Ι. Αμπατζίδη. Την προφορική μαρτυρία δεν θα επιχειρήσω να την καταγράψω κατά τρόπο εξαντλητικό. Επιμέρους όμως, σημαντικές αναφορές, ιδιαιτέρως σε σχέση με την ιατρική μαρτυρία, θα πρέπει να γίνουν, για να υπάρξει ομαλή ροή των γεγονότων και ευχερέστερη κατανόηση των συμπερασμάτων και γενικά της ετυμηγορίας του Δικαστηρίου που θα ακολουθήσουν. Σε αυτό λοιπόν το πλαίσιο, επισημαίνω, ότι, ο ενάγοντας (Μ.Ε.1), ως την κυρίως του εξέταση, υιοθέτησε γραπτή κατάθεση (έγγραφο 1). Σ' αυτή αναφέρει, ότι, γενικά, ως οικοδόμος εργαζόταν για 35 χρόνια ενώ στην εναγόμενη προσελήφθη το 1999, με εβδομαδιαίες απολαβές, κατά τον χρόνο του ατυχήματος, €424,56 (τεκμήριο 2). Την ημέρα του συμβάντος, εργαζόταν σε εργοτάξιο παρά το νέο στάδιο Γ.Σ.Π και έλαβε εντολή να ανέβει σε σκαλωσιά ύψους δύο περίπου μέτρων για να σουβατίσει τοίχο κατοικίας. Ενώ βρισκόταν επί της σκαλωσιάς, έσπασε το σίδερο της πλατφόρμας με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος, αφού πρώτα κτύπησε σε παράθυρο. Από την πτώση τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Το ατύχημα δεν διερευνήθηκε από το Γραφείο Εργασίας, αφού οι εργοδότες του, το γνωστοποίησαν ένα και πλέον μήνα μετά, ήτοι στις 19.1.2009 (τεκμήριο 4). Λόγω της σοβαρότητας των τραυμάτων του, επισκέφθηκε διάφορους ιατρούς και υποβλήθηκε σε διάφορες εξετάσεις. Πέραν του τραύματος στον ώμο, από την πτώση, τραυματίστηκε και στο αυτί και παρουσιάζει μείωση ακοής. Σχετικά τον εξέτασε ο ιατρός Μιχάλης Χαραλάμπους (τεκμήριο 9). Από το ατύχημα και μετά, δεν έχει ξανά εργαστεί, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε για εξεύρεση, έστω και καθιστικής εργασίας. Από τις 12.4.2010 λαμβάνει σύνταξη ανικανότητας σε ποσοστό 75%. Συνολικά λαμβάνει €727,70 μηνιαίως. Η εναγόμενη πάντως του έχει καταβάλει μισθούς μόνο μέχρι τις 5.12.
11. Κατά την αντεξέταση ανέφερε, ότι, προ του ατυχήματος, ουδέποτε επισκέφθηκε ιατρό σε σχέση με πρόβλημα στον ώμο του. Στο ίδιο πλαίσιο αρνήθηκε υποβολή ότι η ρήξη του τένοντα και οι εκτεταμένες οστεοαρθρικές αλλοιώσεις στον δεξιό του ώμο, υπήρχαν προ του ατυχήματος. Ομοίως, αρνήθηκε ότι η ρήξη ήταν το απότοκο των αλλοιώσεων που με τη σειρά τους προκλήθηκαν λόγω υπερχρήσης του ώμου. Αρνήθηκε επίσης υποβολή, ότι, το μόνο που έπαθε από το ατύχημα ήταν μια ατελής ρήξη του υπακάνθιου, η οποία μάλιστα επουλώθηκε, εξου και δεν φαίνεται στο ΜRI. Σε σχέση με τη μειωμένη του ακοή, δέχτηκε, ότι, το πρόβλημα αυτό προϋπήρχε. Δέχτηκε επίσης ότι δεν είχε παραπονεθεί σε σχέση με αυτό το πρόβλημα όταν επισκέφθηκε αρχικά τις Πρώτες Βοήθειες μετά το ατύχημα. Ωστόσο επέμενε, ότι, κτύπησε στο αυτί κατά την πτώση του και το πρόβλημα επιδεινώθηκε μετά από μερικές μέρες. Μίλησε και για πρόβλημα στο πόδι, δεχόμενος όμως και πάλι ότι δεν αναγράφεται οτιδήποτε σχετικό στα διάφορα ιατρικά πιστοποιητικά. Σε ό,τι αφορά την εγχείρηση στον ώμο που χρειαζόταν, αρνήθηκε υποβολή του ευπαίδευτου συνηγόρου, ότι, αυτή είχε προγραμματιστεί, αλλά δεν πραγματοποιήθηκε, λόγω δικής του υπαιτιότητας, να μην ξανά πάει στο νοσοκομείο μετά το καλοκαίρι του
12. Ομοίως αρνήθηκε, ότι, επ' αυτού υπήρξε από μέρους του σκοπιμότητα, αφού η μη υποβολή του σε εγχείρηση θα διάνοιγε τον δρόμο για λήψη σύνταξης ανικανότητας. Πρόσθεσε δε, ότι πήγε περισσότερες από 100 φορές στο νοσοκομείο, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Σε ό,τι αφορά τη σκαλωσιά, αρνήθηκε ότι ήταν καινούργια, λέγοντας πως ήταν παλαιά. Πάνω στη συγκεκριμένη σκαλωσιά δούλευε 3-4 μήνες. Κατά την περίοδο αυτή δεν πρόσεξε να είχε οποιοδήποτε πρόβλημα. Στη συνέχεια διευκρίνισε ότι οι 3-4 μήνες που ανέφερε, αφορούσαν γενικά την εργασία του στο συγκεκριμένο κτήριο και όχι τη συγκεκριμένη σκαλωσιά. Περαιτέρω, δέχτηκε, πως, η εναγόμενη του κατέβαλε μισθούς μέχρι 6.3.2009, αλλά αυτός της επέστρεψε τα λεφτά που έλαβε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Ερωτηθείς για τις προσπάθειες του για εξεύρεση άλλης εργασίας, ανέφερε, ότι, έψαξε δουλεία ως «Security» αλλά δεν τον προσέλαβαν. 'Αλλη δουλειά δεν έψαξε. Είναι υπόψη του πάντως, ότι, τα τελευταία χρόνια υπάρχει κρίση στην οικοδομική βιομηχανία. Ο Μ.Ε.2 - ιατρός στο Γ.Ν Λευκωσίας κατά τον ουσιώδη χρόνο και τώρα στο Αμερικανικό Ιατρικό Κέντρο (American Medical Centre), υιοθέτησε το ιατρικό πιστοποιητικό που ετοίμασε ημερ. 5.8.2009 (τεκμήριο 6Α). Το εν λόγω έγγραφο αναφέρει τα εξής: «Στις 08 Δεκεμβρίου 2008 [προφανώς 9/12/2008 έγινε το ατύχημα] αναφέρει πτώση από ύψος περίπου δύο μέτρων κατά τη διάρκεια της εργασίας του. Προσήλθε στο Τ.Α.Ε.Π. του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Έλαβε οδηγίες και επέστρεψε στην οικία του. Στις 12 Δεκεμβρίου 2008 εξετάστηκε για πρώτη φορά από Ορθοπεδικό στην κλινική καταγμάτων. Παρουσίαζε άλγος στο δεξιό κατ' ώμου άρθρωση με αδυναμία απαγωγής και έσω στροφής του βραχιονίου. Προγραμματίστηκε υπέρηχος ώμου με αποτέλεσμα εικόνας πλήρους ρήξης του τένοντα του Υπερακανθίου μυός με σύνοδα παλαιά αιμορραγικά στοιχεία. Ατελή ρήξη του τένοντα του Υπακανθίου. Ζητήθηκε επίσης ΜRI για επιβεβαίωση της διάγνωσης ρήξης του Υπερακανθίου. Ο ασθενής μετά την διενέργεια του MRI προγραμματίστηκε για χειρουργική επέμβαση συρραφής του Μυοτενόντιου πετάλου και ακρωμιοπλαστική. Έλαβε άδεια ασθενείας από Δεκέμβριο του 2008 μέχρι τέλος Αυγούστου
13. Κατά την σημερινή κλινική εξέταση ο ασθενής παρουσιάζει άλγος στο δεξιό ώμο. Αδυναμία απαγωγής του βραχιονίου. Παρουσιάζει κλινική ρήξη του Μυοτενόντιου πετάλου. Προγραμματίζεται χειρουργική επέμβαση για αποκατάσταση του Μυοτενόντιου πετάλου». Πέραν των πιο πάνω, ο μάρτυρας εξήγησε, με απλή ορολογία, τις προεκτάσεις ενός τέτοιου τραύματος για ένα ασθενή. Εξήγησε και επέδειξε παραστατικά, ότι, υπάρχει αδυναμία απαγωγής και έσω στροφής του ώμου. Έπειτα, διευκρίνισε, ότι, ο υπέρηχος που έγινε στις 7.1.2009, παρουσίασε εικόνα (σχεδόν) πλήρους ρήξης του τένοντα του υπερακάνθιου μυός και ατελής ρήξη του τένοντα του υπακάνθιου μυός. Ένεκα της μειωμένης αξιοπιστίας του υπέρηχου αλλά και της σοβαρότητας της περίπτωσης που ενδεχομένως να έθετε θέμα εγχείρησης, θεώρησε σωστό, να ζητήσει και μαγνητική τομογραφία (MRI). Η μαγνητική τομογραφία έγινε 9 μήνες αργότερα [κατ' ακρίβεια έγινε στις 15.7.2009 - τεκμήριο 7] και αφού επιβεβαίωσε τα αποτελέσματα του υπέρηχου, προγραμματίστηκε εγχείρηση. Η εν λόγω εγχείρηση μέχρι τον Ιανουάριο του 2015 που ο ίδιος αποχώρησε από το Γενικό Νοσοκομείο για τον ιδιωτικό τομέα, δεν είχε γίνει. Υπάρχει τεράστιος κατάλογος αναμονής στο νοσοκομείο, εξήγησε, αλλά και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την ιεράρχηση και κατάταξη των διαφόρων περιστατικών. Ο Διευθυντής έχει την ευχέρεια να καλέσει όπως θεωρεί σωστό να καλέσει. Οι υπόλοιποι, απλώς καταχωρούνται στον κατάλογο. Δεν ξέρει αν κλήθηκε ο ενάγοντας για να κάνει την εγχείρηση και δεν πήγε. Πάντως, αν γινόταν την επαύριον του συμβάντος, η εγχείρηση, θα είχε καλύτερες πιθανότητες μιας καλής αποκατάστασης. Τώρα πλέον είναι αδύνατη η αποκατάσταση - υπό την έννοια να ξανά μπορέσει να επιστρέψει στην εργασία του. Συνεπώς, η αδυναμία απαγωγής και έσω στροφής που έχει ο ώμος του ενάγοντος, τον καθιστούν, πράγματι, ανίκανο για εργασία ως οικοδόμος. Είναι πλέον αδύνατη η επανασυρραφή του τένοντα από τον χώρο όπου έχει διακοπεί. Αν γίνει τώρα εγχείρηση, στόχος πλέον θα είναι η απαλλαγή του ασθενή από τον πόνο, με επέμβαση ακρωμιοπλαστικής για διεύρυνση του χώρου μεταξύ ακρωμίου και της κεφαλής του βραχιονίου. Μια τέτοια επέμβαση στοιχίζει (και τώρα και τότε) περίπου €5.
14. Αν δε, γίνει και προσπάθεια συρραφής του τένοντα, το κόστος ανεβαίνει στα €6.
15. Αντεξεταζόμενος, διαφώνησε, ότι, κάποιος που έχει το σύνδρομο της υπακρωμιακής πρόσκρουσης και δεν αντιμετωπισθεί, αργά ή γρήγορα θα υποστεί ρήξη του τένοντα. Επί τούτου, επισήμαινε περαιτέρω, ότι, το 70% του πληθυσμού άνω των 50 ετών παρουσιάζει τοιχοποιημένες μελέτες εκφυλίσεως στο μυοτενόντιο πέταλο - οι οποίες φαίνονταν σε ένα ενδεχόμενο MRI. Τούτο όμως δεν σημαίνει - κλινικά - ότι, θα έπρεπε να είχαν όλοι το σύνδρομο της υπακρωμιακής πρόσκρουσης και να είχαν και πόνο. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που διαδραματίζουν ρόλο. Ενας ασφαλώς, είναι και η υπέρ-χρήση σε χειρωνακτική εργασία. Τούτο όμως, δεν σημαίνει, ότι, όλοι οι οικοδόμοι, έχουν το σύνδρομο. Δεν το έχουν. Σε ότι αφορά την ατελή ρήξη του υπακάνθιου, δέχτηκε, ότι, το γεγονός πως παρουσιάζεται στον υπέρηχο αλλά όχι στο MRI που έγινε πολλούς μήνες μετά, δεν αποκλείεται, να οφείλεται στο γεγονός, ότι, εν τω μεταξύ, είχε ιανθεί. Σε σχέση με τα «συνοδά παλιά αιμορραγικά στοιχεία» που κατέδειξε ο υπέρηχος, ανέφερε, ότι, τούτο δείχνει πως ο ώμος έχει δεχθεί μια κάκωση ή ότι υπήρχε κάποια αιμορραγία στην περιοχή. Σε σχέση με την εγχείρηση, επανέλαβε ότι μετά την πάροδο 5-6 χρόνων δεν μπορεί να διορθωθεί το πρόβλημα της πλήρους ρήξης του τένοντα. Και να συρραφτεί τώρα ο τένοντας, με την πρώτη κίνηση, θα υπάρξει νέα ρήξη. Η ακρωμιοπλαστική όμως, θα τον ανακουφίσει. Αν γινόταν έγκαιρα η εγχείρηση, θα υπήρχαν καλύτερες πιθανότητες μιας καλής αποκατάστασης, αλλά λόγω της ηλικίας του ασθενή (50 ετών τότε) - όπου μειώνονται οι βιολογικές επουλωτικές δυνάμεις του τένοντα - η πλήρης αποκατάσταση και η επιστροφή στην ίδια εργασία με τα ίδια καθήκοντα, θα ήταν πολύ δύσκολη. Κανείς, βέβαια, δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα, πως, δεν θα επέστρεφε στην εργασία του. Σε σχέση με την εγχείρηση ακρωμιοπλαστικής, δέχτηκε ότι υπάρχουν ιατροί που μπορεί να την κάνουν με €3.000, λέγοντας όμως, «δεν ξέρεις τι γίνεται». Για να γίνουν όλα σωστά, όπου τα πράγματα θα χρησιμοποιηθούν για πρώτη φορά και ο γιατρός θα έχει την άνεση να δουλέψει για όσο χρόνο πρέπει και ο ασθενής να παραμείνει στην κλινική για όσο χρόνο χρειαστεί, απαιτούνται (στο δικό του τουλάχιστον ιατρικό κέντρο), €5.
16. Από πλευράς Υπεράσπισης, ο πρώτος της μάρτυρας - Μ.Υ.1 υιοθετώντας γραπτή δήλωση (έγγραφο 2) ισχυρίστηκε, ότι, η εναγόμενη, για όλες της τις εργασίες χρησιμοποιούσε καινούργιες σκαλωσιές, οι οποίες αγοράστηκαν κατά την περίοδο 2007-
17. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2008 είχαν αντικατασταθεί όλες οι σκαλωσιές. Σε σχέση με πληρωμές, ανέφερε ότι η εναγόμενη συνέχιζε να πληρώνει τον ενάγοντα μέχρι και το τέλος Φεβρουαρίου
18. Δηλαδή τον πλήρωσε για την περίοδο από 9.12.2008-27.2.2009, καταβάλλοντας του συνολικά €5.030,02, ενώ ο ενάγοντας της επέστρεψε €2.727,47 που είχε λάβει από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Τέλος ανέφερε ότι η εναγόμενη, από το 2008-2013, ολοκλήρωσε τα έργα τα οποία ήταν σε εξέλιξη ενώ από το 2013 και εντεύθεν - λόγω της οικονομικής κρίσης και των συνθηκών που επικρατούν στην οικοδομική βιομηχανία - δεν έχει αναλάβει κανένα νέο έργο. Δεν απασχολεί πλέον κανένα οικοδόμο. Ο τελευταίος απολύθηκε πριν δύο χρόνια. Υπάρχει απλώς ένας επιστάτης που επιβλέπει κάποιους υπεργολάβους. Κατά την αντεξέταση επανέλαβε ότι όλες οι σκαλωσιές αντικαταστάθηκαν μεταξύ 2007-2008, χωρίς να ήταν όμως σε θέση να πει, πότε αντικαταστάθηκαν οι σκαλωσιές, ατομικά, του κάθε εργοταξίου. Σε ό,τι αφορά τους οικοδόμους που απέλυσε η εναγόμενη, δεν ξέρει αν βρήκαν αλλού δουλεία. Πάντως, κάποιοι επισκέπτονται κατά καιρούς τα γραφεία της εναγόμενης και ζητούν διάφορα χαρτιά. Σε σχέση με τη γνωστοποίηση του ατυχήματος στο Γραφείο Εργασίας, αρνήθηκε υποβολή ότι τούτο έγινε στις 19.1.2009, λέγοντας, ότι, υπήρξε γνωστοποίηση στις 17.12.
19. Σε περιπτώσεις θανατηφόρων ατυχημάτων ή ατυχημάτων που προκαλούν πολύ σοβαρό τραυματισμό, γίνεται τηλεφώνημα προς το Γραφείο, για να επισκεφθεί τον χώρο λειτουργός και να διερευνήσει το ατύχημα. Σε άλλες περιπτώσεις όμως, γίνεται απλά η πιο πάνω γνωστοποίηση. Ο ίδιος δεν επισκέφθηκε το εργοτάξιο - δεν είναι δουλειά του, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Ο Μ.Υ.2, επανέλαβε ότι η εναγόμενη από το 2013 δεν εργοδοτεί οικοδόμους. Έχει απλά δύο επιστάτες, εκ των οποίων ο ένας είναι αυτός. Την ημέρα του ατυχήματος, βρισκόταν σε παραπλήσιο εργοτάξιο. Όταν ειδοποιήθηκε, σε δυο λεπτά, βρέθηκε στο σημείο. Είδε τον ενάγοντα, ο οποίος κρατούσε το χέρι του και είδε και τη σκαλωσιά η οποία ήταν καινούργια. Η εναγόμενη, αντικατέστησε όλες της τις σκαλωσιές το
20. Ο ενάγοντας έπεσε από τη σκαλωσιά διότι υποχώρησε η πλατφόρμα επί της οποίας πατούσε, αφού ξεκόλλησε το ένα από τα δύο «αυτιά» που την κρατούσε. Τέτοιο πράγμα, στα 30 χρόνια που δουλεύει στις οικοδομές, δεν έχει ξανά δει. Ο Μ.Υ.3 - ιδιώτης ιατρός που εξέτασε τον ενάγοντα στις 13.1.2012 για λογαριασμό της ασφαλιστικής εταιρείας της εναγόμενης, ετοίμασε και υιοθέτησε το ιατρικό του πιστοποιητικό ημερ.18.1.2012 (τεκμήριο 12). Το εν λόγω έγγραφο αναφέρει τα εξής: «Μου ζητήθηκε και εξέτασα εκ μέρους της Progressive Insurance Co Ltd, τον πιο πάνω, με σκοπό την ετοιμασία Ιατρικής Έκθεσης σε σχέση με αναφερόμενο εργατικό ατύχημα. Η εξέταση έγινε στις 13.01.
21. Κατά την εξέταση μου είχαν διατεθεί προς ενημέρωσή μου τα ακόλουθα: Ι. Ακτινογραφία Δεξιού Ώμου ημερ. 12.12.2008 που του έγινε στα εξωτερικά ορθοπεδικά ιατρεία. ΙΙ. Υπερηχογράφημα Δ. ώμου και την έκθεση του από Ακτινολόγο του Νοσοκομείου Λευκωσίας ημερ. 7.01.
22. ΙΙΙ. Αντίγραφο ιατρικού πιστοποιητικού του Ορθοπεδικού του Νοσοκομείου Λευκωσίας Δρος Γιαννάκη Βασιλείου ημερ. 05.08.
23. ΙV. MRI Δεξιού ώμου και την εξειδικευμένη έκθεση του που υπογράφει ο Ακτινολόγος Δρ Νικόλαος Κρεμμυδάς. V. Αντίγραφο ιατρικού πιστοποιητικού του ιδιώτη Ορθοπεδικού Δρος Χριστάκη Χριστοφόρου ημερ. 12.7.
24. Ιστορικό τραυματισμού Όπως το αναφέρει ο ίδιος. Στις 8.12.2008 ενώ εργαζόταν σε οικοδομή, σε σκαλωσιά ύψους 2 μέτρων, το μεταλλικό αντικείμενο που τοποθετείται πάνω η πλατφόρμα υποχώρησε και αρχικά κτύπησε σε παράθυρο και έπεσε στο πάτωμα. Δεν θυμάται αν έπεσε με το Δ. ώμο ή με το Δ. χέρι. Προηγούμενο ιατρικό ιστορικό τραυματισμού Αναφέρει ότι δεν έχει ιστορικό παλαιάς κάκωσης. Επάγγελμα: Είναι οικοδόμος σχεδόν 35 χρόνια και είναι δεξιόχειρας. Αρχικά επισκέφθη το τμήμα Πρώτων Βοηθειών με πόνο στο Δ. ώμο και του δόθηκαν οδηγίες. Έχοντας μελετήσει όλα τα διαθέσιμα σε μένα πιστοποιητικά, ακτινογραφία, US & MRI και τις εκθέσεις των καταγράφω τα ακόλουθα: Ι. Στις 12/12/2008 παρουσίαζε όπως αναφέρει ο Νοσοκομειακός Ορθοπεδικός πόνο και αδυναμία κινήσεων Δ. ώμου απαγωγής και έσω στροφής. Του έγινε ακτινογραφία Δ. ώμου ημερ. 12/12/
25. Σε αυτή την ακτινογραφία δεν υπάρχει οστική κάκωση. Υπάρχουν αλλοιώσεις οστεοαρθρίτιδας της ακρωμιοκλειδικής άρθρωης (πλησίον του ώμου) και επασβέστωση της κεφαλής του βραχιονίου. ΙΙ. Υπεβλήθη σε υπερηχογράφημα ώμου που έγινε στις 7/01/
26. Σ' αυτό η Νοσοκομειακή ακτινολόγος διαπιστώνει εικόνα σχεδόν πλήρους ρήξης του τένοντα του υπερακανθίου και ατελής ρήξη του τένοντα του υπακανθίου με συνοδά στοιχεία παλαιάς αιμορραγίας, εκφυλιστικές αλλοιώσεις της κεφαλής του βραχιονίου (προστριβή και εστίες διάβρωσης) και παρουσία υδράρθρου. ΙΙΙ. Δεν αναφέρεται το είδος της θεραπευτικής αγωγής που ακολούθησε παρά μόνο ότι του χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τέλος Αυγούστου 2009 δηλαδή σχεδόν εννέα μήνες. ΙV. Συνεστήθη και του έγινε MRI Δ. ώμου στις 15/7/2009 (8 μήνες μετά τον αναφερόμενο τραυματισμό). Το MRI και την έκθεση του τα έχω μελετήσει. Διακρίνονται: (α) Παλαιά ρήξη του τένοντα του υπερακανθίου (συρρίκνωση του μυός) (β) Αλλοιώσεις εκφυλιστικές των τενόντων του υπερακανθίου, του δικέφαλου του βραχίονα, της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, υπερτροφία του θύλακα και πίεση του επί του μυοτενοντίου πετάλου λόγω της ανάπτυξης του συνδρόμου από υπερχρησία της υπακρωμιακής προστριβής. Κύρτωση επίσης του ακρωμίου και εκφυλιστικές αλλοιώσεις της άρθρωης του ώμου (γληνοβραχιόνια). Τα συμπτώματα που επικαλείται είναι η δυσκολία ενεργητικής ανύψωσης του Δ. ώμου και η ανικανότητα να εργασθεί σαν οικοδόμος. Κλινική εξέταση Διαπιστώνεται δυσχέρεια απαγωγής δηλαδή ανύψωσης μεταξύ 45º και 120º, πέραν των 120º δύναται να το ανεβάσει άλλες 30-40º χωρίς αγγειακή ή νευρολογική διαταραχή. Μυϊκή αδυναμία των περί της άρθρωσης μυών. Σχόλια
27. Το Μυοτένιο πέταλο του ώμου σχηματίζεται από την συνένωση των καταφυτικών τενόντων του υπερακανθίου, υπακανθίου, υποπλατίου και ελάσσονος στρογγυλού. Με κοινό τένοντα καταφύονται στην κεφαλή του βραχιονίου (βραχιόνια ογκώματα).
28. Η εικόνα που παρουσιάζει το MRI του Δ. ώμου είναι αυτή που και ο Ακτινολόγος αναφέρει «Impingment Syndrome» δηλαδή σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής ή Νόσος του μυοτενοντίου πετάλου.
29. Όλες οι αλλοιώσεις που αναφέρονται είναι το αποτέλεσμα υπέρχρησης του Δ. ώμου (δεξιόχειρας οικοδόμος).
30. Η διαπιστωθείσα στο MRI ρήξη του υπερακανθίου (που είναι κύριο μέρος του μυοτενοντίου πετάλου) οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε χρόνια υπακρωμιακή προστριβή. Τέτοιες κακώσεις σ' αυτή την ηλικία με την επί σειρά ετών υπερχρησία ανέρχονται στο πέραν του 90%. Το υπόλοιπο 10% μπορεί να είναι αποτέλεσμα οξείας κάκωσης όπως παρατηρείται κυρίως σε νέους αθλητές χωρίς όμως να συνυπάρχουν όλες οι προαναφερθείσες εκφυλιστικές αλλοιώσεις.
31. Αυτό εννοούσε και ο Νοσοκομειακός ορθοπεδικός στο πιστοποιητικό του στις 05/08/2009 όταν αναφέρει ότι προγραμματίζεται συρραφή του Μυοτενοντίου πετάλου αλλά και ακρωμιοπλαστική δηλαδή αφαίρεση μέρος του προσθίου άκρου του ακρωμίου που συμβάλλει στη δημιουργία της υπακρωμιακής προστριβής.
32. Τα αποτελέσματα τέτοιων επεμβάσεων σε παραμελημένα περιστατικά (σ' αυτή την περίπτωση πέραν των τριών χρονών) δεν είναι ενθαρρυντικά γιατί αφ' ενός έχει συρρικνωθεί ο υπερακάνθιος και αφ' ετέρου συνυπάρχουν πολλαπλές χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις σ' όλα τα ανατομικά στοιχεία της άρθρωσης του ώμου». Στα πιο πάνω, πρόσθεσε προφορικά, ότι, κατά την άποψη του, ο ενάγοντας παρουσίαζε χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις του συνδρόμου της υπακρωμιακής προστριβής με πάχυνση των τενόντων που απαρτίζουν το μυοτενόντιο πέταλο με εναπόθεση αλάτων ασβεστίου στην περιοχή της κατάφυσης αυτών των τενόντων με κυρτό ακρώμιο και φλεγμονή της υπακρωμιακής ορογόνου θύλακα. Όλα αυτά τα στοιχεία παρατηρούνται σε άτομα της μέσης ηλικίας λόγω υπερχρησίας του ώμου. Έπειτα εξήγησε και αυτός, το τι ακριβώς είναι το πιο πάνω σύνδρομο και το ότι αντιμετωπίζεται με χειρουργική επέμβαση (ανοικτή ή κλειστή). Αν κάποιος, δεν υποβληθεί σε μια τέτοια εγχείρηση, πρόσθεσε, το πιο πιθανό ενδεχόμενο είναι να επιδεινωθεί η κατάσταση και χωρίς καν τραυματισμό, να υποστεί ολική ρήξη του τένοντα. Τούτο, μπορεί να συμβεί και με μια απλή απότομη κίνηση. Στην περίπτωση του ενάγοντος, τη ρήξη του τένοντα θα την πάθαινε έτσι και αλλιώς στους επόμενους μερικούς μήνες. Η πτώση του, απλά, μπορεί να την επιτάχυνε. Αν έκαμνε έγκαιρα (εντός λίγους μήνες) εγχείρηση συρραφής του τένοντα ο ενάγοντας, σε συνδυασμό με ακρωμιοπλαστική για κατάργηση όλων των παραγόντων προδιάθεσης, τα αποτελέσματα θα ήταν πολύ καλά, σημείωσε. Νοουμένου ότι ο ασθενής θα απόφευγε να κάνει βαριές χειρωνακτικές εργασίες - ιδίως εργασίες που απαιτούν χρήση του ώμου πέραν του ύψους του ορίζοντα και τη μεταφορά βαριών αντικειμένων σ' αυτό το ύψος - θα είχε μια ανώδυνη φυσιολογική ζωή και ικανότητα να εργάζεται με ένα μικρό περιορισμό. Μετά πάροδο 8 μηνών, οι πιθανότητες του ασθενή να επανέλθει, περιορίζονται σε ποσοστό κάτω του 50%. Τώρα, μετά από 7 χρόνια, θα βοηθηθεί μόνο με επέμβαση ακρωμιοπλαστικής. Κατά την αντεξέταση, ανέφερε, ότι, σήμερα το κόστος εγχείρησης ακρωμιοπλαστικής είναι €2.
33. Αν γίνει και συρραφή τένοντα το κόστος ανεβαίνει στις €3.500-€4.
34. Σε σχέση με τη ρήξη του τένοντα, ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντος κ. Ιωαννίδης σε κάποια στιγμή ρώτησε τον μάρτυρα το εξής: «Επομένως συμφωνείτε μαζί μου ότι δεν είχε ρήξη εκείνη την ημέρα;» και ο μάρτυρας απάντησε: «Δεν συμφωνώ». Πρόσθεσε δε, ότι οι ρήξεις (τόσο στον υπερακάνθιο όσο και στον υπακάνθιο) αποδίδονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στις προχωρημένες χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις που είχε ο ενάγοντας. Πρόσθεσε επίσης πως ο ενάγοντας είχε το σύνδρομο υπακρωμιακής πρόσκρουσης και είναι σχεδόν αδύνατο να εργαζόταν χωρίς ενοχλήσεις. Μπορούσε όμως, παρά και τις ρήξεις, να εργάζεται - ακόμα και σε χειρωνακτική εργασία - απλά, θα είχε ενοχλήσεις κατά την απαγωγή του ώμου. Επί τούτου, αρνήθηκε ότι είχε προηγουμένως πει, πως, ακόμα και με εγχείρηση, δεν θα μπορούσε να εργάζεται. Σε άλλο σημείο, συμφώνησε με τον κ. Ιωαννίδη, ότι, ο ενάγοντας, σήμερα, δεν μπορεί να κάμει χειρωνακτική εργασία, λέγοντας, ότι, τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι το τραύμα δεν έχει αντιμετωπισθεί επαρκώς. Ο τελευταίος μάρτυρας (Μ.Υ.4) έδωσε μαρτυρία σε σχέση με σκαλωσιές, εξηγώντας το πως φτιάχνονται και από ποια μέρη συναποτελούνται. Επί της πλατφόρμας, σημείωσε, οξυγονοκολλιούνται, δυο γάντζοι (αυτάκια) για να τη συγκρατούν. Κάποτε όμως, μπορεί, να υπάρξει αστοχία στη συγκόλληση και να αποκοπούν. Αυτό έχει συμβεί πολλάκις, προσέθεσε ο μάρτυρας. Το μόνο που μπορεί να κάνει η εργοληπτική εταιρεία είναι να κάνει οπτικούς ελέγχους. Μπορεί να έχει σπάσει μέρος του αυτιού ή το αυτί να είναι καταστραμμένο ή ημικαταστραμμένο ή σκουριασμένο. Πέραν τούτου δεν μπορεί να κάνει οτιδήποτε. Από την άλλη, ο εκάστοτε κατασκευαστής, θα πρέπει να υποβάλλει τεχνικό φάκελο στο Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας, το οποίο διενεργεί ελέγχους πριν εκδώσει άδεια για την κατασκευή. Η κατασκευή θα πρέπει να γίνεται βάσει ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Αν οι σκαλωσιές είναι καλές και χρησιμοποιηθούν σωστά, μπορεί να αντέξουν σε βάθος δεκαετίας. Αντεξεταζόμενος, διευκρίνισε, ότι, τη συγκεκριμένη σκαλωσιά από την οποία κατέπεσε ο ενάγοντας, δεν την εξέτασε, ούτε και την είδε ποτέ. Ούτε και τον χώρο του εργοταξίου τον επισκέφθηκε. Τα σχόλια του είναι γενικά και αφορούν όλες τις σκαλωσιές του συγκεκριμένου τύπου. Αγορεύσεις Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας, η σκυτάλη δόθηκε στους δικηγόρους για να παρουσιάσουν την επιχειρηματολογία τους. Αμφότεροι, ετοίμασαν, υιοθέτησαν και κατάθεσαν εμπεριστατωμένες αγορεύσεις, στις οποίες προβάλλουν με ενδελέχεια τις αντίστοιχες θέσεις και τα επιχειρήματά τους. Η προσέγγιση και θεώρηση του καθενός σε σχέση με την ευθύνη ήταν διαφορετική, όπως διαφορετική ήταν και η εκτίμηση τους σε σχέση με το ύψος των αποζημιώσεων. Συγκεκριμένα ο κ. Ιωαννίδης εκ μέρους του ενάγοντος, με αναφορά σε σχετική νομολογία, υπέβαλε, ότι η εναγόμενη απέτυχε να αποδείξει ότι το ατύχημα ήταν αναπόφευκτο (inevitable accident), οφειλόμενο σε κρυμμένο ελάττωμα (latent defect) της σκαλωσιάς και συνεπώς η ευθύνη τη βαραίνει εξ ολοκλήρου. Τις γενικές αποζημιώσεις, τις εκτίμησε σε €50.
35. Επιπλέον ζήτησε €5.000 για έξοδα μελλοντικής εγχείρησης, τους μισθούς του ενάγοντος μέχρι την ημερομηνία της απόφασης και αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικών απολαβών με τη χρήση συντελεστή 8 (χρόνια). Στον αντίποδα, ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγόμενης κ. Γεωργίου, εισηγήθηκε ότι η εναγόμενη απέσεισε το βάρος το οποίο επωμίζετο και απέδειξε ότι το ατύχημα επισυνέβη λόγω κρυμμένου ελαττώματος της σκαλωσιάς, το οποίο δεν μπορούσε να διαπιστωθεί εκ των προτέρων. Συνεπώς, δεν φέρει ευθύνη για το ατύχημα. Απ' εκεί και πέρα, ο ευπαίδευτος συνήγορος, αν και έκαμε αναφορά σε ποσό €15.000 γενικές αποζημιώσεις σε περίπτωση πλήρους ευθύνης, υποστήριξε, ότι, η επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του ενάγοντος, οφείλεται στο ανεπαρκές σύστημα Υγείας, για το οποίο δεν φέρει ευθύνη η εναγόμενη. Υπήρξε δηλαδή διακοπή στην αλυσίδα της αιτιώδους συνάφειας (chain of causation). Στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε ότι ο ενάγοντας είχε υποχρέωση να μειώσει την απώλεια του (mitigate his loss), κάμνοντας εγχείρηση στον ιδιωτικό τομέα, αντί να αναμένει τόσα χρόνια, γεγονός το οποίο, του προκάλεσε ανεπανόρθωτη ζημιά. Ο ενάγοντας, σημείωσε ο συνήγορος, δεν υποστήριξε, ότι, δεν είχε την οικονομική δυνατότητα για μια τέτοια επέμβαση. Προτού προχωρήσω παραπέρα, αισθάνομαι έντονα την ανάγκη, ξεφεύγοντας κάπως από την κανονική ροή των πραγμάτων - να επισημάνω, ότι, η μαχητικότητα και νομομάθεια του ευπαιδεύτου συνηγόρου κ. Γεωργίου - ο οποίος, τραγικώς, απεβίωσε μεταξύ της ολοκλήρωσης της ακροαματικής διαδικασίας και της έκδοσης της παρούσας απόφασης, πραγματικά θα λείψουν, από τα δικηγορικά έδρανα. Αυτές οι αρετές ήταν ιδιαιτέρως ευκρινείς και στην παρούσα υπόθεση. Ο Θεός να αναπαύσει τη ψυχή του. Αξιολόγηση μαρτυρίας Έρχομαι τώρα στην αξιολόγηση της μαρτυρίας. Ο ενάγοντας (Μ.Ε.1), σε γενικές γραμμές, μου προξένησε καλή εντύπωση. Ήταν πηγαίος, παραστατικός και σταθερός ο τρόπος με τον οποίο κατέθεσε - στοιχεία ενδεικτικά ειλικρίνειας. Έτσι κι αλλιώς, η πεμπτουσία της μαρτυρίας του, ήτοι ο τρόπος και οι συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη το ατύχημα και ο κύριος του τραυματισμός στον ώμο, δεν αμφισβητήθηκαν ιδιαιτέρως από την Υπεράσπιση. Αμφισβητήθηκαν βέβαια πολλές άλλες θέσεις του. Παρά την εν γένει αξιοπιστία του, η μαρτυρία του Μ.Ε.1 ελέγχεται σε δυο σημεία. Πρώτο και σημαντικότερο, ο ισχυρισμός ότι εξ αιτίας του ατυχήματος παρουσίασε ή επιδεινώθηκε το πρόβλημα ακοής στο αυτί του. Τέτοιο παράπονο δεν υπέβαλε όταν επισκέφθηκε τις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου, μετά το ατύχημα. Ούτε και πείθει η θέση, ότι, αισθάνθηκε αργότερα τον πόνο/πρόβλημα στο αυτί του. Ούτε βεβαίως και το ακουογράφημα (τεκμήριο 9) πλαισιώνει καθ΄ οιονδήποτε τρόπο τον ισχυρισμό του. Πέραν του ότι, το ακουογράφημα αυτό δεν εξηγήθηκε καθόλου και από κανένα, ουδόλως μπορεί να συνδεθεί με το επίδικο ατύχημα. Τα ίδια ισχύουν σε σχέση με κάποιες σπασμωδικές αναφορές για εγκεφαλική διάσειση και για κτύπημα στο πόδι. Απορρίπτω τους ισχυρισμούς αυτούς, δεχόμενος μόνο, ότι, από το ατύχημα, υπέστη, τραυματισμό στον δεξιό ώμο. Σε σχέση με αυτόν τον τραυματισμό όμως - και τούτο, ως θα διαφανεί στη συνέχεια, έχει ιδιαίτερη σημασία - δέχομαι τη θέση του, ότι, πριν το ατύχημα δεν είχε ενοχλήσεις στον εν λόγω ώμο και εκτελούσε απρόσκοπτα και ανώδυνα τα εκάστοτε καθήκοντα του ως οικοδόμος. Ένα δεύτερο σημείο της μαρτυρίας του όπου ελέγχεται αφορά στην καταβολή των μισθών του. Αρχικά ανέφερε ότι μετά το ατύχημα δεν του καταβλήθηκε κανένας μισθός ενώ στη συνέχεια, δέχτηκε, ότι, η εναγόμενη του κατέβαλε μισθούς μέχρι τις 6.3.2009 και αυτός, της επέστρεψε το επίδομα που είχε λάβει από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Τελικώς, αποτέλεσε κοινό έδαφος, πως, έτσι έχουν τα πράγματα. Με τις πιο πάνω επισημάνσεις επομένως, αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Ε.
36. Ο ιατρός Μ.Ε.2 μου προξένησε εξαιρετική εντύπωση και αποδέχομαι έτσι τη μαρτυρία του στην ολότητα της. Ετοιμόλογος και ξεκάθαρος στις τοποθετήσεις του, χωρίς μισόλογα και περιστροφές, απάντησε με άνεση, όλες τις ερωτήσεις που του τέθηκαν, χωρίς να υποπέσει σε καμία ουσιαστική αντίφαση. Πρόκειται για μια μαρτυρία σαφή και τεκμηριωμένη από ένα ανεξάρτητο μάρτυρα - όντας τότε ιατρός του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας - που είχε προσωπική, άμεση και συνεχή ανάμειξη με το τραύμα στον ώμο του ενάγοντος. Ήταν μάρτυρας, ο οποίος, δεν δίστασε να καυτηριάσει ακόμα και τα κακώς έχοντα στον τομέα της Δημόσιας Υγείας, μέρος του οποίου αποτελούσε και ο ίδιος. Εξήγησε πάντως με κάθε λεπτομέρεια τη φύση και έκταση του τραύματος του ενάγοντος, τη θεραπευτική αγωγή που έπρεπε να ακολουθήσει και τα κατάλοιπα που του αφήνει, μεταξύ των οποίων και η μόνιμη πλέον ανικανότητα για εκτέλεση χειρωνακτικής εργασίας. Στο πλαίσιο της μαρτυρίας του, υιοθέτησε και το ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμήριο 6Α), το περιεχόμενο του οποίου, έχω ήδη παραθέσει αυτούσιο πιο πάνω και το οποίο, μαζί και με την προφορική του μαρτυρία, αποδέχομαι πλήρως. Στη μαρτυρία του θα επανέλθω και στη συνέχεια, κατά την καταγραφή των συμπερασμάτων μου. Ο Μ.Υ.1 μου προξένησε καλή εντύπωση και αποδέχομαι έτσι τη μαρτυρία του, με μια όμως εξαίρεση και μια διευκρίνιση. Η διευκρίνιση είναι, ότι, η θέση του μάρτυρα, πως αντικαταστάθηκαν οι σκαλωσιές της εναγόμενης μεταξύ των ετών 2007 - 2008, είναι γενική, αόριστη και ουδόλως συνδέεται με το επίδικο ατύχημα, είτε χρονικά είτε επί της ουσίας των γεγονότων. Να υπενθυμίσω στο σημείο αυτό, ότι, επιχειρήθηκε κατά τη διάρκεια της κατάθεσης του μάρτυρα, να κατατεθούν κάποια τιμολόγια αγοράς σκαλωσιών, αλλά, κατόπιν ένστασης, αυτό δεν έγινε δεκτό, αφού τα εν λόγω έγγραφα, δεν είχαν προηγουμένως αποκαλυφθεί. Σχετική επί τούτου είναι η ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου ημερ.4.3.
37. Ούτε αυτός ο μάρτυρας, ούτε και οποιοσδήποτε άλλος, συνέδεσε συγκεκριμένη αγορασθείσα σκαλωσιά με τη σκαλωσιά επί της οποίας στεκόταν ο ενάγοντας όταν έγινε το επίδικο ατύχημα. Ολα ήταν σε επίπεδο συνειρμού - του τύπου - εφόσον, αλλάχτηκαν όλες οι σκαλωσιές, θα αλλάχτηκε και αυτή από την οποία έπεσε ο ενάγοντας. Το πότε όμως, δεν αποσαφηνίστηκε από κανένα. Ούτε και εξέτασε κάποιος ειδικός την επίμαχη σκαλωσιά. Σε αυτό ειδικά το θέμα, θα επανέλθω στη συνέχεια. Η εξαίρεση είναι η αναφορά του μάρτυρα, ότι, το ατύχημα γνωστοποιήθηκε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας στις 17.12.
38. Η θέση αυτή του μάρτυρα, εκτός από απλαισίωτη, είναι και αντίθετη με το τεκμήριο 4 - το οποίο είναι επιστολή του εν λόγω Τμήματος που επιβεβαιώνει με επίσημο τρόπο, ότι, η γνωστοποίηση έγινε στις 19.1.
39. Αποδέχομαι και τη μαρτυρία του Μ.Υ.2, με την ίδια σημαντική επισήμανση, ότι, τα όσα ανέφερε σε σχέση με την αγορά των σκαλωσιών, ήταν γενικά, αόριστα και ουδόλως συνδέθηκαν με το επίδικο ατύχημα. Αυτός ο μάρτυρας είπε μάλιστα, ότι, οι σκαλωσιές αγοράστηκαν το 2007 (και όχι το 2007 και το 2008). Το ατύχημα υπενθυμίζω έγινε στις 9.12.
40. Ο ιατρός - Μ.Υ.3 που εξέτασε τον ενάγοντα μια και μόνο φορά - τρία και πλέον χρόνια μετά το ατύχημα - δεν μου προξένησε καλή εντύπωση και χωρίς δισταγμό, απορρίπτω τη μαρτυρία του, στο βαθμό και την έκταση που διαφέρει από τη μαρτυρία του Μ.Ε.
41. Οι τοποθετήσεις του βρίθουν από αμφιλογίες, οι οποίες, σε κάποια σημεία φτάνουν τα όρια της «κρυπτογράφησης», ενδεικτικό ενός ευρύτερου στόχου συσκότισης και δημιουργίας ζοφερού σκηνικού. Ήταν σίγουρος, ότι, ο ενάγοντας είχε το σύνδρομο υπακρωμιακής πρόσκρουσης προ του ατυχήματος και εκτελούσε τα καθήκοντα του με πόνο. Ο ενάγοντας όμως ήταν ξεκάθαρος στο ότι, καμία ενόχληση δεν ένοιωθε προ του ατυχήματος. Τη θέση αυτή, την πλαισίωσε και ο ιατρός Μ.Ε.2, ο οποίος ξεκαθάρισε, ότι, η εικόνα του υπέρηχου και του MRI του ενάγοντος σε σχέση με τις εκφυλίσεις του μυοτενόντιου πετάλου, ήταν σύνηθες για άτομα της δικής του ηλικίας. Δεν σήμαινε όμως την κατάδειξη του συνδρόμου με κλινική εικόνα πόνου. Ούτε και οι Μ.Υ.1 και 2 ανέφεραν οτιδήποτε για ελλειμματική εκτέλεση των καθηκόντων του από τον ενάγοντα. Τουναντίον, η μαρτυρία κατέδειξε ότι ο ενάγοντας εργαζόταν στην εναγόμενη από το 1999 χωρίς να υπάρχει το παραμικρό πρόβλημα. Ο μάρτυρας ήταν επίσης σίγουρος, ότι, ο ενάγοντας θα πάθαινε τη ολική ρήξη του υπερακάνθιου εντός των επόμενων μερικών μηνών, ακόμα και αν δε συνέβαινε το ατύχημα. Η θέση αυτή επίσης καταρρίπτεται από την αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Ε.
42. Έτσι κι αλλιώς η θέση αυτή, δεν έχει νομική απήχηση. Ως ορθά επισήμανε και ο κ. Ιωαννίδης στην αγόρευση του, αποτελεί αξίωμα του δικαίου των αστικών αδικημάτων, ότι, αποδέχεσαι το θύμα του αδικήματος στην κατάσταση στην οποία ευρίσκεται (take your victim as you find him - γνωστή και ως «egg shell skull principle»), όσο ευάλωτος και αν είναι και όσα ελαττώματα και αν έχει (βλ. Πολυμετάλ Μεταλλικές Κατασκευές v. Κωνσταντίνου