Κωνσταντίνος Επιφανίου ν. Αντώνη Κλαγκίδη, Αρ. Αγωγής: 896/15, 19/5/2016

(1998)1 Γ ΑΑΔ 1338, 1343). Επίσης έχει νομολογηθεί με τη διάταξη Δ.19 Θ.26 δεν επιχειρείται εξέταση της εγκυρότητας του δικογράφου, αφού αυτό είναι ζήτημα που εξετάζεται δυνάμει της Δ.27. θ.3. (βλ. Cyber Group Ltd v. Χαραλαμπίδη κ.α.

(2004)1 (Γ) Α.Α.Δ 1852, 1860) Στην προκειμένη περίπτωση ο ευπαίδευτος συνήγορος του Εναγομένου - Αιτητή, αγορεύοντας στο Δικαστήριο, δήλωσε ότι αυτό που επιζητείται με την υπό κρίση Αίτηση, δεν είναι η διαγραφή ολόκληρου του δικογράφου αλλά, μόνο των συγκεκριμένων παραγράφων οι οποίες εξειδικεύονται στο αιτητικό της Αίτησης. Είναι η θέση του ότι με τις παραγράφους που θα παραμείνουν μετά την διαγραφή, η αγωγή μπορεί να προχωρήσει κανονικά. Συνεπώς η παρούσα Αίτηση δεν θα εξεταστεί υπό το πρίσμα της Δ.27 Θ.3 που αφορά, όπως αναφέρθηκε, την διαγραφή ολόκληρης της αγωγής. Η κύρια δικονομική βάση επί της οποίας εξετάζεται η παρούσα Αίτηση είναι, επομένως η Δ.19. Θ.26. Είναι καλά θεμελιωμένη στη νομολογία αρχή ότι η τήρηση των κανόνων σύνταξης δικογράφων είναι καίριας σημασίας για την αποτελεσματική διεξαγωγή της δίκης. Παραπέμπω σχετικά στην υπόθεση Παγκύπριος Εταιρεία Αρτοποιών Λτδ v. Σαββίδη

(1997)1(Β) ΑΑΔ 685 όπου λέχθηκε ότι τα δικόγραφα καθορίζουν το πλαίσιο της δίκης. Η σύνταξή τους διέπεται από ιδιαίτερους δικονομικούς κανόνες που ενσωματώνονται στη Δ.19 και διασφαλίζουν την αποτελεσματική διεξαγωγή της δίκης. Το Ανώτατο Δικαστήριο χαρακτήρισε τον Θ. 4 της ίδιας διάταξης ως τον πιο θεμελιακό κανόνα σύμφωνα με τον οποίο τα δικόγραφα πρέπει να περιέχουν μόνο απαραίτητους και ουσιώδεις ισχυρισμούς και ότι η μαρτυρία για απόδειξη των επίδικων θεμάτων δεν έχει θέση στα δικόγραφα. Τονίστηκε ότι η διατύπωση και η παρουσίαση της υπόθεσης πρέπει να είναι λιτή χωρίς πλατειασμούς. (βλ. επίσης Αγγελίδου Μιράντα ν. Σοφοκλή Μούσουλου,

(2012)1 Α.Α.Δ. 1846.) Όπως επεξηγείται στην Cyber Group Ltd v. Χαραλαμπίδης (ανωτέρω) η Δ.19 Θ. 26 επιτρέπει τη διαγραφή δικογράφου το οποίο είναι μη αναγκαίο ή σκανδαλώδες ή τείνει να προκαταλάβει ή επηρεάσει τη δίκαιη εκδίκαση της αγωγής και έχει ως κύριο σκοπό τη συμμόρφωση των διαδίκων με τους κανόνες σύνταξης δικογράφων. Όμως δεν είναι κανόνας η διαγραφή δικογράφου ή μέρους αυτού όταν με κάποιο τρόπο υπάρχει παράβαση των δικονομικών κανόνων σύνταξης. Απεναντίας, η διαγραφή αποτελεί την σπάνια εξαίρεση. Στην Vector Onega A.G. v. του πλοίου Μ/V Girvas κ.α.

(2000)1Α Α.Α.Δ 16 με αναφορά σε Αγγλική και Κυπριακή νομολογία τονίζεται το δικαίωμα των διαδίκων να καθορίζουν ελεύθερα τα δικόγραφα τους και η αρχή ότι διαγραφή μπορεί να γίνει μόνο σε εμφανείς και ξεκάθαρες περιπτώσεις παράβασης των κανόνων σύνταξης δικογράφων. Στο σύγγραμμα Bullen & Leake, 12η Έκδοση, σελ. 146-148 κάτω από τον τίτλο "Pleadings Tending to Prejudice, Embarrass or Delay Fair Trial" αναφέρεται ότι ένα δικόγραφο τείνει να προκαταλάβει, προσβάλει ή καθυστερήσει τη δίκαιη εκδίκαση της αγωγής εάν είναι διφορούμενο ή ακατανόητο ή περιέχει άσχετα θέματα και έτσι εγείρει άσχετα ζητήματα τα οποία δυνατόν να προκαλούν έξοδα, ανωμαλία και καθυστέρηση και ως εκ τούτου τείνουν να επηρεάσουν δυσμενώς τη δίκαιη δίκη. Για παράδειγμα εάν ένας εναγόμενος δεν καθιστά σαφές σε ποια έκταση η απαίτηση του Ενάγοντος είναι αποδεκτή τότε το δικόγραφο του είναι προσβλητικό. Στην υπόθεση Soboh Petroleum (Cyprus) Ltd ν. Hussein Ali Abdallah H κ.α., Πολιτική ΄Εφεση Αρ. 69/2011, ημερομηνίας 19.7.2013 με παραπομπή στο Annual Practice, 1958, σελ. 477-479, λέχθηκε ότι η φράση «τείνουν να επηρεάσουν δυσμενώς, να προκαλέσουν αμηχανία, ή να καθυστερήσουν τη δίκαιη δίκη της αγωγής» έχει ερμηνευθεί φιλελεύθερα από τα δικαστήρια, έτσι ώστε απλή πολυλογία να μην προκαλεί αμηχανία. Όπως αναφέρεται και στο Annual Practice, 1958 σελ. 477, απλώς και μόνο το γεγονός ότι το δικόγραφο περιλαμβάνει κάποιο αχρείαστο (unnecessary) θέμα δεν είναι αρκετό για διαγραφή του αν κατά τα άλλα δεν προκαλεί βλάβη. Για παράδειγμα, εάν δικογραφούνται σημαντικά θέματα αλλά σε αχρείαστη έκταση δεν θα διαγραφούν απλώς και μόνο για αυτό το λόγο. Εάν όμως δικογραφούνται γεγονότα τόσο άσχετα τα οποία μπορεί να συνεπάγονται έξοδα, ταλαιπωρία και καθυστέρηση τότε πρέπει να διαγράφονται γιατί θα επηρεάσουν τη δίκαιη διεξαγωγή της δίκης. Στο σύγγραμμα Bullen & Leake, 12η Έκδοση στην σελίδα 144 αναφέρεται επίσης ποιο είναι το δικόγραφο το οποίο θεωρείται σκανδαλώδες (scandalous). Ειδικότερα, ισχυρισμοί σε ένα δικόγραφο θεωρούνται σκανδαλώδεις αν εκθέτουν ζητήματα που είναι προσβλητικά ή ανέντιμα ή που μόνο σκοπό έχουν να επηρεάσουν δυσμενώς τον αντίδικο. Επίσης, αχρείαστοι ή επουσιώδεις ισχυρισμοί θα διαγραφούν ως σκανδαλώδεις αν θίγουν τον αντίδικο ή αποδίδουν σε αυτόν ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο κατηγορία για αθέμιτη διαγωγή ή συμπεριφορά ή κακή πίστη. Από την άλλη ένας τέτοιος σκανδαλώδης ισχυρισμός δεν θα διαγραφεί εάν είναι αναγκαίος ή σχετικός με οποιοδήποτε επίδικο θέμα. Η υπό κρίση Αίτηση Στην προκειμένη περίπτωση όλες οι παράγραφοι της Έκθεσης Απαίτησης των οποίων επιζητείται η διαγραφή εντάσσονται κάτω από τον γενικό τίτλο «Λεπτομέρειες Σωματικών Βλαβών του Ενάγοντος». Διερχόμενος το περιεχόμενο τους διαπιστώνω όντως μια πολυλογία του Ενάγοντος σε σχέση με τις βλάβες που κατ' ισχυρισμό υπέστη. Συνοψίζοντας τα όσα δικογραφούνται κάτω από τον τίτλο «Λεπτομέρειες Σωματικών Βλαβών», ο Ενάγοντας αναφέρει ότι ενώ κοιμόταν στο πίσω κάθισμα του οχήματος εκτινάχθηκε λόγω σύγκρουσης η οποία ήταν σφοδρή με αποτέλεσμα να χάσει τις αισθήσεις του. Όταν συνήλθε είχε ακατάσχετη αιμορραγία και πονούσε σε διάφορα μέρη του σώματός του και ταυτόχρονα ήταν έντρομος και πανικοβλημένος. Ακολουθεί η, ομολογουμένως, παραστατική περιγραφή των όσων έγιναν σε σχέση με τις προσπάθειες απεγκλωβισμού του Ενάγοντα από το όχημα. Έπειτα δίδονται πολλές λεπτομέρειες σε σχέση με την πορεία ανάρρωσης του από το ατύχημα τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Ειδικότερα δίνονται λεπτομέρειες σε σχέση με τους ιατρούς και τα ιατρικά κέντρα που επισκέφθηκε και τις ιατρικές εξετάσεις στις οποίες υπεβλήθη. Ο Ενάγοντας αναφέρεται με χρονολογική σειρά στην πορεία μετά το ατύχημα και τα συμπτώματα που τον ταλαιπωρούσαν σε κάθε στάδιο της αποθεραπείας του. Δίνει επίσης λεπτομέρειες για την αποχή του από το σχολείο και τα ιδιαίτερα μαθήματα και γενικά την ψυχολογική κατάσταση του η οποία επιδεινώθηκε με δυσμενείς συνέπειες στην μελλοντική πορεία στη ζωή του όπως την ακαδημαϊκή του πορεία και την στρατιωτική του θητεία, Γενικά ο τρόπος γραφής των γεγονότων που συνθέτουν τα γεγονότα επί των οποίων ο Ενάγοντας επιθυμεί να στηρίξει την απαίτηση του, παρουσιάζει μια δραματοποίηση η οποία θα μπορούσε ενδεχομένως να αποφευχθεί. Χρησιμοποιούνται λόγου χάρη εκφράσεις όπως «πονούσε φοβερά», «αγωνιώδης προσπάθεια να απεγκλωβιστεί», «λουσμένος στα αίματα», «Γολγοθάς» κ.α. Δεν θεωρώ, όμως ότι πρέπει να διαγραφούν οι εν λόγω παράγραφοι από την Εκθεση Απαίτησης για αυτό και μόνο τον λόγο, ότι δηλαδή παρουσιάζουν μια παραστατικότητα και αφηγηματικό τρόπο γραφής. Για να διαπιστωθεί κατά πόσο ένα θέμα είναι σκανδαλώδες θα πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο το θέμα αυτό θα αποτελούσε αποδεκτή μαρτυρία για να δείξει την αλήθεια κάποιου δικογραφημένου ισχυρισμού, ο οποίος είναι ουσιώδης με αναφορά στην αιτούμενη θεραπεία. Γενικά δεν διαγράφεται ισχυρισμός απλώς και μόνο διότι είναι αχρείαστος, εκτός και αν είναι εμφανώς άσχετος. Εάν όμως δικογραφούνται γεγονότα τόσο άσχετα τα οποία μπορεί να συνεπάγονται έξοδα, ταλαιπωρία και καθυστέρηση τότε πρέπει να διαγράφονται γιατί θα επηρεάσουν τη δίκαιη διεξαγωγή της δίκης. Δεν έχω διαπιστώσει να είναι τέτοια η παρούσα περίπτωση. Όλες οι παράγραφοι των οποίων την διαγραφή ζητά ο Εναγόμενος - Αιτητής είναι σχετικές με τις λεπτομέρειες των βλαβών που υπέστη ο Ενάγοντας. Όταν το Δικαστήριο εξετάζει κατά πόσο συγκεκριμένα αποσπάσματα σε ένα δικόγραφο είναι σκανδαλώδη θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την φύση της αγωγής και αν κατά πόσο αυτά είναι σχετικά με τα επίδικα στην αγωγή ζητήματα. Το Δικαστήριο δεν θα υπεισέλθει στην εξέταση της αλήθειας τους. Έτσι, ισχυρισμοί με τους οποίους ζητούνται τιμωρητικές αποζημιώσεις είναι επιτρεπτοί σε αγωγές η βάση των οποίων είναι αστικό αδίκημα, αλλά είναι ανεπίτρεπτοι σε αγωγές για παράβαση σύμβασης (Βλ. Annual Practice 1958 σελ. 478). Ανάλογη θα είναι η αντιμετώπιση σε σχέση με ισχυρισμούς που αφορούν την επιδίκαση αποζημιώσεων σε θύμα αστικού αδικήματος. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα έχει σκοπό την αποκατάσταση που προσδιορίζεται στις μέρες μας από την τάση για «μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου» (Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Anja Lankuttis ν. Ανδρέα Νικόλα

(2002)1(Β) Α.Α.Δ. 1128). Όπως τονίστηκε στην απόφαση Χριστοδουλίδης ν. Lasers Plastics Industry Ltd

(2005)1(Α) Α.Α.Δ. 556, με την επιδίκαση χρηματικής αποζημίωσης, που συναρτάται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη και τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα ενόσω υπάρχουν, σίγουρα δεν αποκαθίσταται η υγεία του θύματος αστικού αδικήματος και συνεπώς οι αποζημιώσεις δεν αποτελούν το τέλειο μέτρο αποκατάστασης αλλά δεν υπάρχει καλύτερο μέτρο. Το δικόγραφο του Ενάγοντος με την παράθεση των λεπτομερειών σε σχέση με τις σωματικές και ψυχικές του βλάβες σχετίζεται άμεσα με το επίδικο θέμα των αποζημιώσεων που ενδεχομένως να δικαιούται ο Ενάγοντας - Καθ' ου η Αίτηση. Κατά την ακροαματική διαδικασία δεν θα αποκλειόταν σε καμία περίπτωση μαρτυρία σε σχέση με τις κατ' ισχυρισμό σωματικές και ψυχικές βλάβες που υπέστη ο Ενάγοντας. Δεν βλέπω λοιπόν τον λόγο γιατί αντίστοιχοι ισχυρισμοί πρέπει να διαγραφούν από την Έκθεση Απαίτησης. Πέραν των πιο πάνω, στην παρούσα περίπτωση ο Εναγόμενος - Αιτητής δεν έχει αποσείσει το βάρος που είχε ώστε να καταδείξει οποιοδήποτε δυσμενή επηρεασμό του εάν η Έκθεση Απαίτησης παραμείνει ως έχει. Εκτός αν το δικόγραφο τείνει να επηρεάσει σοβαρά τον αντίδικο είναι σοφότερο όπως αυτό παραμείνει αμετάβλητο. Ο Ενάγοντας ζητά γενικά και αόριστα, την διαγραφή ολόκληρων παραγράφων της Έκθεσης Απαίτησης χωρίς να συγκεκριμενοποιεί το ακριβές περιεχόμενο το οποίο είναι σε τέτοιο βαθμό ενοχλητικό που πρέπει να διαγραφεί. Εν πάση περίπτώσει δεν έχω εντοπίσει στον μεγάλο αριθμό παραγράφων των οποίων ο Ενάγοντας ζητά την διαγραφή, να υπάρχει οποιοδήποτε θέμα τόσο ενοχλητικό ή τέτοιο που να προκαλεί αμηχανία ή που να τείνει να επηρεάσει την δίκαιη δίκη, ώστε να πρέπει να διαγραφεί. Απεναντίας θεωρώ ότι ο Εναγόμενος - Αιτητής γνωρίζει με την μέγιστη δυνατή πληρότητα την υπόθεση που θα έχει να αντιμετωπίσει κατά την ακροαματική διαδικασία. Εν όψει όλων των πιο πάνω η παρούσα Αίτηση απορρίπτεται. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντος - Καθ' ου η Αίτηση και εναντίον του Εναγομένου - Αιτητή. Αυτά να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. Είναι πληρωτέα στο τέλος της αγωγής. [Υπ.] Χρ. Ρασπόπουλος, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο