Μιλτιάδη Σ. Σάββα Ως διαχειριστή της περιουσίας του αποβιώσαντος Izzet Ibrahim ν. Χρυσόστομος Μιχαήλ Μάντολες κ.α., Αρ. Αγωγής: 3832/08, 30/6/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2016:A410 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Αλ. Παναγιώτου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3832/08 Μεταξύ: Izzet Ibrahim Ενάγοντος και
- Χρυσόστομος Μιχαήλ Μάντολες
- Εργοληπτική Εταιρεία Ανδρέας Δημητρίου & Υιοί Λτδ
- Κατερίνα Ελευθεριάδου Εναγομένων Και δια τροποποιήσεως, Μεταξύ: Μιλτιάδη Σ. Σάββα Ως διαχειριστή της περιουσίας του αποβιώσαντος Izzet Ibrahim Ενάγοντος και
- Χρυσόστομος Μιχαήλ Μάντολες
- Εργοληπτική Εταιρεία Ανδρέας Δημητρίου & Υιοί Λτδ
- Κατερίνα Ελευθεριάδου Εναγομένων Ημερομηνία: 30 Ιουνίου 2016 Για ενάγοντα: κος Σάββας Σάββα Για εναγομένη 1: κος Ανδρέας Μάγος Για εναγόμενη 2: κα Κατερίνα Πετρίδου Για εναγόμενη 3: κα Αυγή Κατσούρη ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή του, ο ενάγοντας αιτείται γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για εργατικό ατύχημα που επεσυνέβη ενώ ήταν σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, εργοδοτούμενος του εναγομένου 1 υπεργολάβου, σε οικοδομή που έκτιζε η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρία. Κύριος του έργου σύμφωνα με τον ενάγοντα, είναι η εναγομένη 3 η οποία δυνάμει συμβολαίου, ανέθεσε στην εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία, την ανέγερση μιας διώροφης διπλοκατοικίας στον Στρόβολο. Πρέπει από την αρχή να σημειώσω ότι η παρούσα δεν αποτελεί παράδειγμα συμμόρφωσης με την συνταγματική επιταγή για σύντομη εκδίκαση των υποθέσεων. Οι λόγοι για την τόσο μεγάλη καθυστέρηση, αναφέρονται στον φάκελο του Δικαστηρίου και δεν θεωρώ σκόπιμο στο παρόν στάδιο να τους παραθέσω αναλυτικά. Αναφέρω μόνο ενδεικτικά, την καταχώρηση και εκδίκαση αρκετών ενδιάμεσων αιτήσεων τόσον πριν όσον και μετά την έναρξη της ακρόασης. Επιπλέον, κατά την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας και μετά που ο ενάγοντας έδωσε μαρτυρία, αυτός δυστυχώς απεβίωσε για λόγους που δεν σχετίζονται με το επίδικο εργατικό ατύχημα. Το ατυχές τούτο γεγονός, είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης αφού θα έπρεπε να καταχωρηθεί διαχείριση της περιουσίας του ενάγοντος και να τροποποιηθεί ανάλογα ο τίτλος της αγωγής. Επανερχόμενος στα γεγονότα της υπόθεσης, θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ αρχικά στις θέσεις των διαδίκων όπως αναφέρονται στα δικόγραφα ώστε να γίνουν κατανοητά τα επίδικα θέματα. Στην έκθεση απαίτησης αναφέρεται ότι η εναγομένη 3 ανέθεσε στην εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία, την ανέγερση μια διπλοκατοικίας στο επίδικο ακίνητο. Στην συνέχεια, η εναγόμενη 2 συμφώνησε με τον εναγόμενο 1 όπως αναλάβει ως υπεργολάβος την εργασία των καλουπιών της εν λόγω οικοδομής. Ο ενάγοντας που είναι Τουρκοκύπριος και κατοικούσε στις κατεχόμενες από τον τουρκικό στρατό περιοχές, ήταν καλουψής και εργαζόταν κατά τους επίδικους χρόνους στην υπηρεσία του εναγομένου 1 στις ελεύθερες περιοχές. Αναφέρεται ακολούθως στην έκθεση απαίτησης ότι στις 26.9.2006 ο ενάγοντας εργαζόταν στο εργοτάξιο της εναγομένης 2 εταιρείας στην επίδικη οικοδομή, εκτελώντας εργασία για λογαριασμό του εναγομένου
- Κατά την διάρκεια της πιο πάνω εργασίας, επεσυνέβη ατύχημα, στο οποίο τραυματίστηκε σοβαρά. Συγκεκριμένα, ενώ ευρισκόταν επί του πατώματος του 1ου ορόφου και αφαιρούσε ξυλότυπα από την πλάκα της οικοδομής, έπεσε στο έδαφος από ύψος πέραν των 2 μέτρων σε ανάχωμα και ακολούθως σε ανοιχτό λάκκο βάθους 1,5 μέτρου. Αποτέλεσμα της πιο πάνω πτώσης, ήταν να υποστεί σοβαρές σωματικές βλάβες και ειδικές ζημιές. Είναι η θέση του ενάγοντα ότι το ως άνω εργατικό ατύχημα, οφείλεται στην αποκλειστική και σε μέγιστο βαθμό συντρέχουσα αμέλεια των εναγομένων. Παρατίθενται στη συνέχεια στην έκθεση απαίτησης, εκτενείς λεπτομέρειες αμέλειας και των τριών εναγομένων. Όσον αφορά τον υπεργολάβο εναγόμενο 1, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι ανέθεσε στον ενάγοντα εργασίες χωρίς να λάβει τα αναγκαία μέτρα προστασίας και χωρίς να λάβει υπόψη τους κινδύνους ασφάλειας των εργαζομένων του, στο χώρο. Για την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία, αναφέρει ότι παρέλειψε να εκπονήσει σχέδιο ασφάλειας και υγείας και ότι δεν έλαβε καμία προφύλαξη για την ασφάλεια των εργαζομένων στην οικοδομή. Επιπλέον, ενώ γνώριζε ότι ήταν επικίνδυνο, άφησε ακάλυπτο τον σηπτικό λάκκο με αποτέλεσμα ο ενάγοντας να πέσει μέσα σε αυτόν μετά τη πτώση του από την οικοδομή. Τις ίδιες λεπτομέρειες αμελείας, καταλογίζει ο ενάγοντας και στην εναγομένη
- Στη συνέχεια, παρατίθενται λεπτομέρειες των κατ' ισχυρισμό σωματικών βλαβών του ενάγοντα, καθώς και λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών που υπέστη λόγω του πιο πάνω ατυχήματος. Ο εναγόμενος 1 με την υπεράσπιση του, αρνείται τον ισχυρισμό ότι εργοδοτούσε τον ενάγοντα. Ισχυρίζεται επί του προκειμένου ότι συμφώνησε με τον ενάγοντα ο οποίος ανέλαβε ως υπεργολάβος, την εκτέλεση μέρους των εργασιών καλουπιών στην επίδικη ανεγειρόμενη κατοικία. Δεν υπήρχε ως εκ τούτου, σχέση εργοδότη-εργοδοτουμένου μεταξύ του εναγομένου 1 και του ενάγοντα. Αναφέρεται επιπλέον στην υπεράσπιση του εναγομένου 1 ότι ο ίδιος επέδειξε την απαιτούμενη επιμέλεια και δεν φέρει ουδεμία ευθύνη για το ατύχημα. Ισχυρίζεται αντίθετα ότι οι εναγόμενοι 2 και 3 που ήταν κάτοχοι και κύριοι του έργου αντίστοιχα δεν επέδειξαν την απαιτούμενη επιμέλεια προς τον ενάγοντα. Επιπλέον, ο ενάγοντας υπέχει σε μεγάλο βαθμό συντρέχουσα αμέλεια για το ατύχημα. Παρατίθενται στη συνέχεια λεπτομέρειες της κατ' ισχυρισμό συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα, αλλά και των εναγομένων 2 και
- Η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία με την υπεράσπιση της, ισχυρίζεται ότι δεν ήταν κάτοχος του εργοταξίου κατά το χρόνο του ατυχήματος. Η εναγομένη 3 που ήταν η κύριος του έργου, τερμάτισε το συμβόλαιο εργολαβίας στις 5.9.
- Ως εκ τούτου, η εναγομένη 2 διέκοψε τις εργασίες στην εν λόγω οικοδομή και απομάκρυνε όλα τα υλικά και τον εξοπλισμό της πριν από το ατύχημα. Συνεπακόλουθα, κατά την ημερομηνία του ατυχήματος, η εναγομένη 2 δεν ήταν εργολάβος του έργου, ούτε και κάτοχος του εργοταξίου και δεν είχε κανένα απολύτως έλεγχο των εργασιών που διεξάγονταν τη συγκεκριμένη μέρα στην οικοδομή. Στη συνέχεια, η εναγομένη 2 παραθέτει λεπτομέρειες της κατ' ισχυρισμό συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα, αλλά των εναγομένων 1 και 3, οι οποίες οδήγησαν στο επίδικο ατύχημα. Η εναγομένη 2, αρνείται επίσης ότι ο ενάγοντας ήταν εργοδοτούμενος της ή ότι είχε έναντι του οποιοδήποτε καθήκον επιμέλειας. Ισχυρίζεται ακόμα ότι αν ήθελε φανεί ότι επέδειξε οποιαδήποτε αμέλεια δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ τέτοιας τυχόν αμέλειας και του ατυχήματος ή των σωματικών βλαβών του ενάγοντα. Η εναγομένη 3 στην δική της υπεράσπιση, αρνείται την εκ μέρους της διάπραξη οποιασδήποτε αμέλειας. Ισχυρίζεται ότι η ίδια ήταν απλά ιδιοκτήτρια του οικοπέδου εντός του οποίου οι ανεξάρτητοι εργολάβοι εκτέλεσαν οικοδομικές εργασίες. Ουδέποτε υπήρξε εργοδότρια, ούτε είχε οποιαδήποτε σχέση με τον ενάγοντα. Είχε παραδώσει την οικοδομή στην εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία και η ίδια δεν είχε καμία σχέση και/ή ανάμειξη και/ή έλεγχο στη διεξαγωγή των οικοδομικών εργασιών. Ο ενάγοντας με τις απαντήσεις στις ως άνω υπερασπίσεις των εναγομένων, αρνείται όλους τους ισχυρισμούς τους και επαναλαμβάνει τη θέση του ότι και οι τρεις εναγόμενοι παραβίασαν το καθήκον επιμέλειας που είχαν απέναντι του με αποτέλεσμα να επισυμβεί το ατύχημα και ο ίδιος να υποστεί ζημιές. Μαρτυρία Κατά την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας οι συνήγοροι δήλωσαν ότι το ύψος των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων, συμφωνείται επί πλήρους ευθύνης στο συνολικό ποσόν των €110.000,00 με τόκο προς 4% από την 29.5.09, ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης. Θα παραθέσω στην συνέχεια σύνοψη της δοθείσας μαρτυρίας αφού σκοπός δεν είναι η αναπαραγωγή του συνόλου της μαρτυρίας που δόθηκε στο Δικαστήριο. Ιδιαίτερη αναφορά μπορεί να γίνει όπου είναι αναγκαίο, στο στάδιο αξιολόγησης της μαρτυρίας. Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε ο Επιθεωρητής Εργασίας Γιώργος Καΐλας. Ετοίμασε γραπτό σημείωμα διερεύνησης του επίδικου εργατικού ατυχήματος, το οποίο κατέθεσε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο
- Αναφέρεται σε αυτό ότι το πρωί της 26.9.2006, λήφθηκε στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λευκωσίας, τηλεφώνημα από τον Αστυνομικό Σταθμό Στροβόλου με το οποίο πληροφορήθηκαν για το υπό κρίση εργατικό ατύχημα. Επισκέφθηκε αμέσως τον χώρο σε υπό ανέγερση οικοδομή στο Στρόβολο όπου συνάντησε τον λοχία Μιχάλη Γεωργίου (αρ.3345) του Αστυνομικού Σταθμού Στροβόλου. Διαπίστωσε ότι επρόκειτο για ανέγερση διπλοκατοικίας με ισόγειο και ένα όροφο. Είχε ολοκληρωθεί η κατασκευή του σκελετού από οπλισμένο σκυρόδεμα και στο ισόγειο άρχισε το κτίσιμο της τοιχοποιίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνέλεξε ο μάρτυρας, εργολάβος ολόκληρου του έργου ήταν η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία. Στις 5.9.2006 σε συνάντηση των εμπλεκομένων στο γραφείο του μελετητή Ανδρέα Μουχτάρη, η ιδιοκτήτρια εναγομένη 3 Κατερίνα Ελευθεριάδου, τους ανακοίνωσε την απόφαση της για διακοπή του συμβολαίου με την εναγομένη 2 εταιρεία. Μετά την πιο πάνω εξέλιξη, η εναγομένη απομάκρυνε όλα τα υλικά και εργαλεία της από το εργοτάξιο. Στις 26.9.2006 ο εναγόμενος 1 που ήταν ο υπεργολάβος καλουπιών, έστειλε τον υιό του Αναστάση Χρυσοστόμου μαζί με τον ενάγοντα για να αφαιρέσουν τα τελευταία τεμάχια ξυλότυπου από την πλάκα της οροφής. Σύμφωνα με τους δύο εργαζομένους, ο Χρυσοστόμου αφαιρούσε τα ξυλότυπα και στη συνέχεια ο ενάγοντας μετέφερε κάθε τεμάχιο στο δυτικό άκρο του πατώματος του ορόφου και το έριχνε κάτω στο έδαφος. Σε κάποια στιγμή στην προσπάθεια του ενάγοντα να ρίξει τεμάχιο ξυλότυπου στο έδαφος, αυτό τον κτύπησε στα πόδια. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο ενάγοντας να πέσει από το πάτωμα του ορόφου στο έδαφος από ύψος πέραν των 2μ.. Έπεσε αρχικά σε ανάχωμα ύψους 0,75μ. και στη συνέχεια το κορμί του γλίστρησε από το ανάχωμα σε παρακείμενο λάκκο πλάτους και βάθους 1,5μ. περίπου. Ο λάκκος είχε ανοιχθεί για την κατασκευή του σηπτικού συστήματος αποχέτευσης της οικίας. Ενώπιον του Δικαστηρίου, ο μάρτυρας ανέφερε ότι ο τρόπος εργασίας που οδήγησε στο ατύχημα δεν ήταν ο ορθός. Τα ξυλότυπα θα έπρεπε να μεταφέρονταν με πιο ασφαλισμένο τρόπο στο έδαφος. Ως τέτοιο τρόπο, εισηγήθηκε το δέσιμο των ξυλοτύπων και το κατέβασμα τους με ανυψωτικό μηχάνημα από τον όροφο της κατοικίας. Γενικά το ρίξιμο αντικειμένων και άλλων υλικών από τον όροφο στο έδαφος δεν είναι ενδεικνυόμενη τακτική. Ιδίως στην περίπτωση της επίδικης οικοδομής, αυτή η τακτική ήταν επικίνδυνη γιατί απουσίαζαν παντελώς τα μέτρα προστασίας από τον όροφο και την πλάκα, έναντι πτώσης προσώπων στο κενό. Συγκεκριμένα δεν υπήρχε κιγκλίδωμα ή άλλη περίφραξη με κίνδυνο αυτός που έριχνε τα ξυλότυπα να πέσει στο κενό όπως και έγινε. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι αν υπήρχε προστασία είτε με κάγκελα είτε με άλλο τρόπο τότε υπήρχαν πολλές πιθανότητες το ατύχημα να μην συνέβαινε. Ο μάρτυρας ανέφερε στην συνέχεια ότι δεν υπήρχε επίσης ικανοποιητική περίφραξη του εργοταξίου. Επιπλέον δεν είχε κάτι που να δηλώνει ότι υπήρχε εργολάβος στον χώρο. Εντόπισε μόνο μια αποθήκη - container στο πεζοδρόμιο με μια ταμπέλλα με το όνομα της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να αναφέρει ποιος άνοιξε τον σηπτικό λάκκο, στον οποίο έπεσε ο ενάγοντας. Τα χώματα της εκσκαφής ήταν τοποθετημένα περιμετρικά του λάκκου. Στην περίπτωση που είχε ακυρωθεί το συμβόλαιο και δεν υπήρχε εργολάβος, η ευθύνη για μέτρα ασφαλείας στον χώρο μεταφέρονται στον ιδιοκτήτη. Στην προκειμένη περίπτωση, ο εκπρόσωπος της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, τον πληροφόρησε ότι η ιδιοκτήτρια διέκοψε το συμβόλαιο. Αυτό του αναφέρθηκε προφορικά αλλά δεν έχει κάποιο έγγραφο που να το επιβεβαιώνει. Δεν προχώρησε σε εξέταση του κατά πόσον υπήρχε γραπτή εκτίμηση κινδύνου από την εργοληπτική εταιρεία επειδή θεώρησε ότι υπήρχε διακοπή συμβολαίου. Απλά ειδοποίησε την ιδιοκτήτρια ότι όφειλε πριν την έναρξη των εργασιών να μεριμνήσει σύμφωνα με την νομοθεσία για εκπόνηση μελέτης των κινδύνων. Παρόλα αυτά δεν κατηγορήθηκε κανείς από τους τρεις εναγομένους ενώπιον του Δικαστηρίου για το θέμα αυτό. Ο μάρτυρας επέμενε στην αντεξέταση του ότι το ατύχημα δεν θα συνέβαινε αν υπήρχε κιγκλίδωμα, ανεξάρτητα του ότι ο ενάγοντας σκόνταψε στο ξυλότυπο. Ανέφερε επί του προκειμένου ότι το ελάχιστο ύψος που καθορίζεται από την νομοθεσία είναι 1.10 μέτρα. Όσον αφορά τον τερματισμό της συμφωνίας εργολαβίας, ανέφερε ότι οι πληροφορίες που πήρε είναι ότι έγινε συνάντηση στις 5.9.06 όπου ανακοινώθηκε από την εναγομένη 3, η διακοπή του συμβολαίου. Δεν ήταν όμως σε θέση να αναφέρει πότε έγινε η διακοπή των εργασιών στο εργοτάξιο. Ούτε μπορούσε να διαβεβαιώσει αν ήταν ακόμα σε ισχύ το συμβόλαιο εργολαβίας, την ημέρα του ατυχήματος στις 26.9.
- Η εναγομένη 3 του ανέφερε ότι είχε πρόθεση διακοπής του συμβολαίου αλλά ο ίδιος δεν γνωρίζει πότε έγινε η λύση της σύμβασης. Ο εναγόμενος 1 ήταν υπεργολάβος και φαίνεται ότι οι εργασίες δεν είχαν ολοκληρωθεί αφού εργαζόμενοι του εναγομένου 1 πήγαν στην οικοδομή για να εκτελέσουν εργασίες. Μίλησε τηλεφωνικώς με την εναγομένη 3 και τις έκανε συστάσεις για την ασφάλεια του εργοταξίου. Δεν γνωρίζει αν υπήρξε συμμόρφωση γιατί δεν παρακολούθησε την εξέλιξη των εργασιών στο εργοτάξιο. Η εμπλοκή του περιορίζεται μόνο στα γεγονότα του ατυχήματος. Δεν κρίθηκε σκόπιμο να γίνει ποινική καταγγελία της υπόθεσης λόγω του τραυματισμού του ενάγοντα και πρακτικών δυσκολιών στην επίδοση σε αυτόν, κλήσης για να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο. Ο ίδιος δεν συνάντησε τον ενάγοντα ούτε και γνωρίζει αν μιλά ελληνικά. Επανέλαβε την θέση ότι υπήρχε ταμπέλα με το όνομα της εναγομένης 2 στο πεζοδρόμιο. Πήρε φωτογραφίες της σκηνής αλλά δεν θυμάται αν αυτές έχουν εκτυπωθεί. Δεν θυμόταν επίσης αν πήρε κατάθεση από τον διευθυντή της εναγομένης
- Ούτε και είχε τον φάκελο διερεύνησης της υπόθεσης μαζί του στο Δικαστήριο. Θυμόταν όμως ότι κατά την επίσκεψη του στο εργοτάξιο υπήρχαν λίγα καλούπια αλλά και τούβλα στο ισόγειο. Στην συνέχεια κατέθεσε ως Μ.Ε.2 ο ίδιος ο ενάγοντας. Στη γραπτή του δήλωση (έγγραφο 1) που διαβάστηκε στην τουρκική γλώσσα και μεταφράστηκε στα ελληνικά από διερμηνέα, ανέφερε ότι γεννήθηκε στις 5.9.1944 και διαμένει στο χωρίο Κοντέα. Μέχρι την ημερομηνία του ατυχήματος δεν αντιμετώπιζε κανένα πρόβλημα υγείας. Εργαζόταν ως βοηθός καλουψής στην υπηρεσία του εναγομένου 1 από τις 6.1.2006 μέχρι την ημέρα του ατυχήματος στις 29.6.
- Ο μισθός του ήταν £165,00 τη βδομάδα δηλαδή €281,
- Μαζί του εργάζονταν άλλοι τέσσερις καλουψήδες και ο υιός του εναγομένου 1, ονόματι Τάσος. Ο ίδιος δεν γνωρίζει την εναγομένη 3, αλλά από πληροφορίες που πήρε έμαθε ότι αυτή συμφώνησε με την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία, την ανέγερση της επίδικης κατοικίας. Θυμάται να την είδε που ήρθε 3-4 φορές στην οικοδομή, συζητώντας μαζί με τους αρχιτέκτονες και τους μηχανικούς. Ο εργοδότης του ο εναγόμενος 1, ανέλαβε να κάμει τα καλούπια της οικοδομής. Μέχρι και την ημέρα του ατυχήματος, έπρεπε να τελειώσει η εργασία των καλουπιών διότι στην κατοικία ξεκίνησαν να κτίζουν τούβλα, ένα μήνα πριν το ατύχημα. Γι' αυτό το λόγο έπρεπε να μετακινηθούν όλα τα καλούπια. Αφαίρεσαν όλα τα καλούπια εκτός από τέσσερα που έμειναν εκεί. Του δόθηκε εντολή να πάει μαζί με τον Τάσο, τον υιό του εργοδότη του (εναγομένου 1), να αφαιρέσει αυτά τα τέσσερα καλούπια από την οικοδομή. Ο εναγόμενος 1 καθημερινά τον έπαιρνε από το οδόφραγμα στο Πέργαμος και τον έπαιρνε στη δουλειά με το αυτοκίνητο του. Στις 26.9.2006 όταν τον παρέλαβε από το πιο πάνω οδόφραγμα, του έδωσε οδηγίες όπως μεταβεί με τον υιό του Τάσο, αρχικά σε οικοδομή στην Αγία Βαρβάρα. Εκεί είχαν να διεκπεραιώσουν εργασία μιας ώρας και στη συνέχεια να μεταβούν στην επίδικη οικοδομή για να αφαιρέσουν τα τέσσερα καλούπια. Πήγε μαζί με τον Τάσο στην Αγία Βαρβάρα και μέχρι τις 9:30 π.μ. τελείωσαν τη δουλειά που είχαν εκεί. Στη συνέχεια μετέβηκαν στην επίδικη οικοδομή. Εκεί κατά τις 10:00 π.μ. πήρε το πρωινό του μαζί με τον Τάσο και γύρω στις 10:30 π.μ. ξεκίνησαν δουλειά. Αφού έβγαλαν τα τρία καλούπια συνάντησαν δυσκολίες στην αφαίρεση του τέταρτου. Ο Τάσος του είπε ότι θα κατέβαινε κάτω για να φέρει εργαλεία και μέχρι τότε, τον διέταξε να πετάξει τα τρία καλούπια από το πάτωμα του πρώτου ορόφου όπου βρίσκονταν, κάτω στην αυλή. Του ζήτησε να είναι προσεκτικός για να μην σπάσουν τα καλούπια όταν θα τα έριχνε κάτω. Ο ενάγοντας έριξε το πρώτο καλούπι χωρίς πρόβλημα, αλλά στην προσπάθεια του να ρίξει και το δεύτερο, έχασε την ισορροπία του και έπεσε στην αυλή. Συγκεκριμένα, πέφτοντας στην αυλή κτύπησε πρώτα στον ανάχωμα ενός ανοιχτού λάκκου που είχε εκεί και στη συνέχεια στον ίδιο το λάκκο. Καθόρισε την απόσταση της ταράτσας από το ανάχωμα σε 2μ.. Λόγω του ότι πονούσε, άρχισε να φωνάζει δυνατά. Ο Τάσος προσπάθησε να τον βοηθήσει, μαζί με άλλα άτομα που έτρεξαν στη σκηνή. Δεν ένιωθε το αριστερό του πόδι και χέρι και δεν μπορούσε να γυρίσει στη μία ή την άλλη πλευρά. Είχε πόνους σε όλο το σώμα, στο κεφάλι και στη σπονδυλική στήλη. Μέσα στο λάκκο που έπεσε, βρισκόταν και μια μεγάλη πέτρα. Μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Λευκωσίας με ασθενοφόρο της Πυροσβεστικής. Ανέφερε στη συνέχεια ότι στον πρώτο όροφο που εργαζόταν δεν υπήρχαν σκαλωσιές, αλλά ούτε και πρώτες βοήθειες για τυχόν ατυχήματα. Την ημέρα του συμβάντος, στο χώρο βρισκόταν η ταμπέλα του εργολάβου και ένα container που το χρησιμοποιούσε για γραφείο. Ο λάκκος στον οποίο έπεσε μέσα, προοριζόταν για την αποχέτευση της κατοικίας. Ανοίχτηκε όταν ξεκίνησαν οι οικοδομικές εργασίες. Ήταν ανοιχτός και δεν έλαβε κανένας μέτρα για να τον κλείσει. Ο ενάγοντας ανέφερε στην συνέχεια ότι δεν γνωρίζει κατά πόσον η ιδιοκτήτρια εναγομένη 3, ακύρωσε το συμβόλαιο με την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία. Ο ίδιος γνώριζε μόνο τον μάστρο του όπως είπε που ήταν ο εναγόμενος
- Αρνήθηκε ότι ήταν αυτοεργοδοτούμενος, λέγοντας ότι ο εναγόμενος 1 του έδιδε οδηγίες για την δουλειά, αυτός τον μετέφερε από τα κατεχόμενα στα εργοτάξια και αυτός τον πλήρωνε. Κάθε Παρασκευή τον πλήρωνε με το ποσόν των £165.
- Τον διαβεβαίωνε επίσης ότι του έβαζε κοινωνικές ασφαλίσεις. Όλα τα εργαλεία που χρησιμοποιούσε στην δουλειά ανήκαν στον εναγόμενο
- Ο εργοδότης του, του είπε ότι ο Ανδρέας Δημητρίου της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, ήταν ο εργολάβος που του έδωσε την δουλειά στην επίδικη οικοδομή. Ήταν όπως είπε και η ταμπέλα του εκεί, σε ένα container που το χρησιμοποιούσαν ως γραφείο και αποθήκη. Ξεκίνησε εργασία στην επίδικη οικοδομή ένα μήνα πριν το ατύχημα. Βασικά εργαζόταν ως βοηθός καλουψής. Ο εναγόμενος 1 και ο γιο του Τάσος που ήταν οι μάστροι, έκαναν τα καλούπια και ο ίδιο τους βοηθούσε. Η δουλειά του ήταν να μαζέψει τα καλούπια, τα σανίδια και γενικά η καθαριότητα του χώρου. Ένα μήνα προηγουμένως, είχαν μαζέψει όλα τα καλούπια εκτός από τα 4 πλακάζ της πλάκας του ορόφου όπου πήγαν να τα αφαιρέσουν την ημέρα του ατυχήματος. Ενώ τα προηγούμενα καλούπια τα μάζευαν και τα μετέφεραν με forklift, την ημέρα εκείνη δεν χρησιμοποίησαν μηχάνημα. Ο Τάσος που είναι ο γιός του εναγομένου 1, του είπε να τα πετάξει απαλά στο έδαφος για να μην σπάσουν. Κατά την διαδικασία αυτή, έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος. Επέμενε ότι αν υπήρχαν κάγκελα δεν θα έπεφτε στο κενό. Ήταν επικίνδυνη η εργασία αυτή αλλά ήταν εντολή του Τάσου να τα πετάξει στο έδαφος. Αν δεν υπάκουε θα απολυόταν. Ως Μ.Ε.3 κατέθεσε η Επιθεωρήτρια των Κοινωνικών Ασφαλίσεων Άννα Ηλία. Ανέφερε ότι έγινε καταγγελία από τον ενάγοντα εναντίον του εναγομένου 1 για παράλειψη καταβολής κοινωνικών ασφαλίσεων. Κατέθεσε ως τεκμήριο 10, την απόφαση του Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεων με την οποία το παράπονο έγινε αποδεκτό και ζητήθηκε η εξόφληση των οφειλομένων εισφορών το συντομότερο. Η εν λόγω απόφαση πάρθηκε μετά την λήψη καταθέσεων και άλλης μαρτυρίας που απεδείκνυε ότι ο ενάγοντας ήταν μισθωτός του εναγομένου
- Ο εναγόμενος 1 δεν προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο προκειμένου να αμφισβητήσει την πιο πάνω απόφαση του Διευθυντή. Καταχωρήθηκε στην συνέχεια ποινική δίωξη εναντίον του εναγομένου 1 για άρνηση πληρωμής των εισφορών. Στην αντεξέταση, ανέφερε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει κατά πόσον ο εναγόμενος 1 καταδικάστηκε στην πληρωμή προστίμου από το Δικαστήριο. Επέμενε όμως ότι τα οφειλόμενα ποσά είναι επιδικασμένα εναντίον του εναγομένου 1 στην υπόθεση 3908/08 και ότι ακόμη εκκρεμεί η πληρωμή τους. Δεν ήταν επίσης σε θέση να γνωρίζει κατά πόσον έγινε κάποια διευθέτηση του εναγομένου 1 με τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Ως Μ.Ε.4 κατέθεσε ο Λοχίας της Πυροσβεστικής Χριστόδουλος Μαυρίδης. Αναφέρθηκε στις συνθήκες κάτω από τις οποίες ανασύρθηκε από μέλη της πυροσβεστικής ο ενάγοντας από λάκκο στο επίδικο εργοτάξιο. Τοποθετήθηκε σε ασθενοφόρο και μετέβη στο Γενικό Νοσοκομείο. Μετά το πέρας της μαρτυρίας για τον ενάγοντα, οι συνήγοροι δήλωσαν ότι το ύψος των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων, συμφωνείται επί πλήρους ευθύνης στο συνολικό ποσόν των €110.000,00 με τόκο προς 4% από την 29.5.09, ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης. Ακολούθησε στην συνέχεια η προσκόμιση μαρτυρίας από πλευράς εναγομένων. Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε ο γιός του εναγομένου 1 Τάσος Μάντολες, ο οποίος εργαζόταν με το ενάγοντα στο εργοτάξιο όταν επεσυνέβη το ατύχημα. Την συγκεκριμένη ημέρα, ο ίδιος αφαιρούσε τα καλούπια (πλακάζ) από την οροφή της οικίας στον 1ο όροφο. Στην συνέχεια τα έδινε στον ενάγοντα, ο οποίος τα πέταγε κάτω στην αυλή. Έβγαλε το πρώτο καλούπι και έδειξε στον ενάγοντα σε απόσταση 5 μέτρων που να το πετάξει. Παρέδωσε με τον ίδιο τρόπο στον ενάγοντα και το δεύτερο καλούπι. Όταν παρέδωσε το τρίτο καλούπι δεν είδε που πήγε ο ενάγοντας. Άκουσε να τον φωνάζει και πρόσεξε ότι είχε πέσει κάτω από την οικοδομή σε ένα λάκκο της αυλής. Κατέβηκε κάτω και του ζήτησε να σηκωθεί για να τον πάρει στον γιατρό αλλά ο ενάγοντας δεν μπορούσε να μετακινηθεί. Ειδοποιήθηκε ασθενοφόρο και τον μετέφερε στο νοσοκομείο. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν είδε πως έπεσε στο ισόγειο ο ενάγοντας. Το ύψος της ταράτσας μέχρι το πάτωμα είναι περίπου 2,70 μέτρα. Στην σκηνή ήρθε και ο Δημήτρης από την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία, ο οποίος του είπε επί λέξει «Παναγία μου δεν έχουμε σκαλωσιές, εν να μπερτέψουμε». Στην συνέχεια ήρθε ο επιθεωρητής εργασίας Καίλας (Μ.Ε.1) και έβγαλε φωτογραφίες το container και την ταμπέλα της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι στην βεράντα του ορόφου δεν υπήρχε κιγκλίδωμα. Αυτό ήταν ευθύνη κατά τον μάρτυρα, της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας. Ο πατέρας του, συμβλήθηκε με την εταιρεία αυτή ως υπεργολάβος καλουπιών. Η συμφωνία του με του Τουρκοκύπριους και ιδιαίτερα με τον ενάγοντα, ήταν ότι θα εργάζονταν ως αυτοεργοδοτούμενοι (καπαλιτζήδες). Για αυτό τον λόγο και δεν έβαζε κοινωνικές ασφαλίσεις στον ενάγοντα. Στην αντεξέταση, δέχθηκε ότι ο ίδιος και ο πατέρας του παραλάμβαναν τους Τουρκοκύπριους από το Πέργαμος και τους μετέφεραν στα εργοτάξια στις ελεύθερες περιοχές. Αυτό γινόταν όμως όπως είπε για λόγους ευκολίας των Τουρκοκυπρίων. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσε για καλούπωμα και ξεκαλούπωμα των οικοδομών ήταν του πατέρα του. Ο ενάγοντας δεν ήταν καλουψής αλλά εργάτης που βοηθούσε. Όμως είχε και αυτός τα δικά του εργαλεία της δουλειάς όπως σκεπάρνι, φάδι, σιγάτσα κλπ. Τα επίδικα πλακάζ είχαν 2.40 μέτρα μάκρος και 6 πόντους πλάτος. Αυτά έμειναν στην οικοδομή γιατί όπως τελείωσε η πλάκα, έμεινε ένα κουτί από πάνω. Τους ειδοποίησε να τα αφαιρέσουν ο εργολάβος όταν γέμισε τα μπετά και έπρεπε να βγουν τα καλούπια. Για την εργασία αφαίρεσης των 4 πλακάζ, τους πλήρωσε η εργοληπτική εταιρεία. Ο τρόπος εργασίας με το να ρίχνουν τα καλούπια από τον όροφο στην αυλή δεν είναι κατά τον μάρτυρα επικίνδυνος. Τις πλείστες περιπτώσεις, εργάζονται με αυτό τον τρόπο. Δεν εκτίμησε τον κίνδυνο να πέσει ο ενάγοντας κάτω στην αυλή. Όπως είπε, απλά έτσι γίνεται πάντα η δουλειά και κανένας δεν θέλει να πέσει κάτω. Του είπε όμως του ενάγοντα να είναι προσεκτικός. Ο μάρτυρας δεν πήρε άλλα μέτρα ασφάλειας. Δεν ήταν δική του ευθύνη όπως είπε αφού δεν ήταν εργολάβος της οικοδομής. Του υποβλήθηκε από το συνήγορο του ενάγοντα ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μηχάνημα ανυψωτήρα (forklift) για να κατεβάσει τα τέσσερα πλακάζ. Απάντησε ότι σε κανένα εργοτάξιο δεν χρησιμοποιείται ανυψωτήρας για τέσσερα μόνο καλούπια. Στη συγκεκριμένη οικοδομή, χρησιμοποιήθηκε ανυψωτήρας όταν ανέβαιναν τα καλούπια στον όροφο. Για να κατεβούν, υπήρξε περίπτωση που χρησιμοποιήθηκε, όχι όμως πάντα. Σίγουρα για τέσσερα τεμάχια ξύλα δεν θα χρησιμοποιούσε ανυψωτικό μηχάνημα, το οποίο θα πλήρωναν οι ίδιοι ως υπεργολάβοι. Δεν κατέβασαν τα καλούπια από τη σκάλα γιατί δεν τα χωρούσε από εκεί. Υπέδειξε ο ίδιος στον ενάγοντα που να πετάξει τα καλούπια. Θεωρεί όπως είπε ότι του έδωσε τις σωστές οδηγίες. Δεν ζήτησε από τον εργολάβο να τοποθετήσει κάγκελα για να αποφύγουν την πτώση. Ανέφερε επί του προκειμένου ότι ήταν στο τέλος της δουλειάς και δεν το θεώρησε αναγκαίο. Τα τέσσερα πλακάζ που αφαίρεσε, κάλυπταν τα σκαλιά του ορόφου. Ήταν η πλάκα και όπως βγαίνεις από τα σκαλιά είχε ένα κουτί από πάνω το οποίο ήταν ανοιχτό και το έκλεισαν. Ήταν εργασία που έγινε μετά το καλούπωμα της υπόλοιπης πλάκας. Υποθέτει ότι ήταν μετά από συμφωνία της ιδιοκτήτριας με τον εργολάβο. Απλά τους ζητήθηκε από την εργοληπτική εταιρεία να κάνουν και αυτή την εργασία. Συγκεκριμένα, ο κ. Δημήτρης από την εναγομένη 2, του ζήτησε να καλουπώσουν και το κουτί. Αρνήθηκε ότι οι οδηγίες για την τοποθέτηση των τεσσάρων επιπρόσθετων καλουπιών, δόθηκαν κατευθείαν από την ιδιοκτήτρια και όχι από τον εργολάβο. Αρνήθηκε επίσης ότι η προσφορά που πήραν από τον εργολάβο, ήταν μόνο για την πλάκα χωρίς το συγκεκριμένο κουτί. Ισχυρίστηκε ότι δεν είχαν απευθείας επαφή με την ιδιοκτήτρια και όλες τις εντολές, τις έπαιρναν από τον εργολάβο. Κάλυψαν το κουτί μετά που τέλειωσε η πλάκα με οδηγίες του εργολάβου και όχι της ιδιοκτήτριας. Ανέφερε ότι είναι πολύ συνηθισμένο στις οικοδομές να καλύπτεται με καλούπια το κουτί μετά την πλάκα. Την ημέρα του ατυχήματος δεν εργαζόταν κανένας άλλος στην οικοδομή παρότι είδε κτισμένα τούβλα και παλέτα τούβλων. Ειδοποίησε τον πατέρα του για το ατύχημα, ο οποίος ήρθε στη σκηνή. Δεν ξέρει ποιος ειδοποίησε τον Δημήτρη από την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία. Αρνήθηκε ότι τον ειδοποίησε ο ίδιος. Επανέλαβε τη φράση που του είπε ότι η εναγομένη 2 δεν είχε σκαλωσιές και ότι θα βρουν τον μπελά τους. Επέμενε ότι η εναγομένη 2 ήταν εργολάβος στην οικοδομή την ημέρα του ατυχήματος. Αυτό γιατί τους πλήρωσαν για την εκτελεσθείσα εργασία μέχρι και τις 4 Οκτωβρίου. Ως Μ.Υ.2 κατέθεσε η Μαρία Αρέστη, υπάλληλος στο Ποινικό Πρωτοκολλητείο του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας. Έχει στα χέρια της φάκελο ποινικής δίωξης με αρ. 3908/
- Η υπόθεση αφορά κοινωνικές ασφαλίσεις εναντίον κάποιου αρτοποιού. Αντεξεταζόμενη από τον δικηγόρο του ενάγοντα, ανέφερε ότι με τον ίδιο αριθμό υπάρχουν άλλες υποθέσεις σε άλλα Επαρχιακά Δικαστήρια. Εμφανές είναι ότι ο φάκελος που έχει στην κατοχή της δεν σχετίζεται με την παρούσα υπόθεση ούτε και με κανένα από τους διαδίκους. Ως Μ.Υ.3 κατέθεσε ο εναγόμενος 1 Χρυσόστομος Μάντολες. Στην γραπτή του κατάθεση (έγγραφο 2), αναφέρει ότι τον Ιανουάριο του 2006 μετέβηκε στο χωριό Πέργαμος της Επαρχίας Αμμοχώστου, το οποίο κατοικείται μόνο από Τουρκοκύπριους. Σκοπός της επίσκεψης του ήταν να βρει όπως είπε, Τουρκοκύπριους «καπαλιτζήδες» για την εργασία του ως υπεργολάβου καλουψή. Εξήγησε ότι οι «καπαλιτζήδες» είναι άτομα που ασχολούνται προσωπικά με το «καπάλι», δηλαδή αναλαμβάνουν εργασίες σε οικοδομές ή αλλού και πληρώνονται με το κομμάτι, ανάλογα με την εργασία που κάνουν. Αυτοί δεν θεωρούνται υπάλληλοι του εργολάβου ή οποιουδήποτε άλλου προσώπου. Στο καφενείο του χωρίου Πέργαμος, βρήκε έναν γνωστό του Τουρκοκύπριο και τον πληροφόρησε τον σκοπό της επίσκεψης του. Αυτός του ανέφερε ότι υπάρχει μια ομάδα τεσσάρων Τουρκοκύπριων «καπαλιτζήδων», μεταξύ των οποίων και ο ενάγοντας, που ζητούσαν εργασία. Λόγω του ότι εκείνο τον καιρό είχε εργασίες καλούπωσης οικοδομών στη Λευκωσία και στη Λάρνακα ως υπεργολάβος, συμφώνησε με την τετραμελή ομάδα των Τουρκοκυπρίων να ασχοληθούν με τα καλούπια. Συγκεκριμένα, να βάζουν και να βγάζουν καλούπια σε διάφορες οικοδομές στις οποίες ήταν υπεργολάβος και να πληρώνονται σαν ομάδα, μοιράζοντας μεταξύ τους την αμοιβή. Κατά τον Ιούλιο του 2006, τσακώθηκαν μεταξύ τους και του ζήτησαν όπως πληρώνονται ο καθένας ξεχωριστά. Οι πληρωμές ήταν ανάλογα των εργασιών που τους ανέθετε και όταν δεν είχε ο ίδιος δουλειές δεν θα δούλευαν κοντά του, ούτε θα τους πλήρωνε. Γι' αυτό το λόγο, δεν πλήρωνε κοινωνικές ασφαλίσεις για τους τέσσερις Τουρκοκύπριους. Αρνήθηκε επί του προκειμένου ότι κατηγορήθηκε στο Δικαστήριο για παράλειψη καταβολής κοινωνικών ασφαλίσεων στον ενάγοντα. Ισχυρίστηκε στη συνέχεια ότι ο ίδιος πρόσφερε στην τετραμελή ομάδα των Τουρκοκυπρίων, εργαλεία της δουλειάς που οι ίδιοι δεν είχαν όπως δίσκους και λιβέρια. Τα υπόλοιπα εργαλεία, όπως ποδιές και σκεπάρνια, αλλά και τα ρούχα της δουλειάς, ήταν δική τους ευθύνη. Τον Μάρτιο του 2006, συμφώνησε με την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία να αναλάβει ως υπεργολάβος την κατασκευή καλουπιών στην επίδικη διώροφη κατοικία. Στη συμφωνία, περιλαμβανόταν η κατασκευή και το ξήλωμα των καλουπιών. Εργάστηκε τον Μάρτιο και Απρίλιο του 2006 και η πληρωμή του ήταν ανάλογη της προόδου της εργασίας. Η εργασία του ενάγοντα ήταν σχετικά απλή και δεν χρειαζόταν οποιαδήποτε ικανότητα στην εκτέλεση του καλουπώματος και του ξεκαλουπώματος. Τον Ιούλιο του 2006 ξεκίνησε η διαδικασία για το ξεκαλούπωμα. Ο υιός του Τάσος, έβγαζε τα καλούπια του πρώτου ορόφου, τα έδινε στον ενάγοντα και αυτός τα πετούσε κάτω στην αυλή. Πρόκειται όπως είπε για απλή και ακίνδυνη εργασία που και ένα παιδάκι θα μπορούσε με πλήρη άνεση να τη διεκπεραιώσει. Δέχθηκε ότι δεν υπήρχαν σκαλωσιές δίπλα από την οικοδομή από την πρώτη μέρα των εργασιών μέχρι την μέρα του ατυχήματος. Τον έλεγχο της οικοδομής τον είχε η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία, από την οποία ο ίδιος έπαιρνε οδηγίες. Η εταιρεία αυτή, είχε πλήρη έλεγχο των εργασιών στη συγκεκριμένη οικοδομή, στην οποία τοποθέτησε τροχόσπιτο ως γραφείο, πινακίδες και αποχωρητήριο για τους εργάτες. Όσον αφορά το λάκκο που βρισκόταν παραπλέυρως της οικοδομής, φαίνεται να ήταν για το αποχετευτικό. Δεν τον δημιούργησε ο ίδιος, αλλά άλλο πρόσωπο το οποίο δεν γνωρίζει. Ανέφερε τέλος, ότι όταν πληρωνόταν από την εναγομένη 2 εταιρεία, εξέδιδε σχετικές αποδείξεις. Από την ιδιοκτήτρια εναγομένη 3 δεν πήρε ποτέ χρήματα. Στην αντεξέταση του, ο εναγόμενος 1 ανέφερε ότι την μέρα του ατυχήματος, παρέλαβε ο ίδιος τον ενάγοντα από το οδόφραγμα του Πέργαμος. Μεταξύ των εργασιών που ανέθεσε στον γιο του εκείνη την ημέρα, ήταν και η αφαίρεση των 4 ξυλοτύπων (πλακάζ) από την επίδικη οικοδομή. Η συμφωνία του με την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία ήταν προφορική. Την ιδιοκτήτρια εναγομένη 3, την συνάντησε όταν ζήτησε μια μετατροπή στην πλάκα. Συγκεκριμένα, η εναγομένη 3 ζήτησε από την εργοληπτική εταιρεία να καλουπωθεί το κενό της πλάκας στην σκάλα το οποίο έμεινε ανοιχτό. Για αυτό το καλούπωμα του κενού στην πλάκα με τα 4 πλακάζ, πληρώθηκε από την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία και όχι από την ιδιοκτήτρια. Η ιδιοκτήτρια, ρώτησε πόσα θα στοιχίσει και συμφώνησε την τιμή μαζί με τον Δημήτρη από την εργοληπτική εταιρεία. Επέμενε ότι η ιδιοκτήτρια μιλούσε με τον εργολάβο και ο ίδιος έπαιρνε λεφτά μόνο από τον εργολάβο και όχι από την ίδια την εναγομένη
- Δεν γνωρίζει αν εκπονήθηκε σχέδιο ασφάλειας και υγείας για το συγκεκριμένο εργοτάξιο. Ο ίδιος δεν είχε ασφάλεια εργοδότη για τους σκοπούς των εργασιών του. Στην οικοδομή δεν υπήρχαν σκαλωσιές όταν επεσυνέβη το ατύχημα. Υπήρχε επίσης από την αρχή των εργασιών σηπτικός λάκκος που δεν ήταν σκεπασμένος. Δεν διαμαρτυρήθηκε γιατί δεν θεώρησε ότι θα έπεφτε μέσα κάποιος που εργαζόταν στον χώρο. Κατά την ημέρα του ατυχήματος, το τροχόσπιτο και η ταμπέλα της εναγομένης 2 βρίσκονταν στην οικοδομή, στον ίδιο χώρο που βρίσκονταν και προηγουμένως. Τρεις μέρες πριν το ατύχημα, η εναγομένη 2 τον ειδοποίησε να καθαρίσει οιαδήποτε ξύλα είχε στον χώρο γιατί διέκοψε την συνεργασία της με την ιδιοκτήτρια εναγομένη
- Είπε στον γιό του να καθαρίσει τον χώρο και να αφαιρέσει τα 4 πλακάζ. Του είπε επίσης να πάρει τον ενάγοντα μαζί του για να τον βοηθήσει. Οι οδηγίες του μάρτυρα ήταν να αφαιρεί ο γιός του τα καλούπια και να τα δίνει στον ενάγοντα για να τα πετάει κάτω στο έδαφος. Όσον αφορά την συγκεκριμένη εργασία, ανέφερε ότι για την μετακίνηση των προηγούμενων καλουπιών, χρησιμοποίησαν ανυψωτικό μηχάνημα (forklift). Όμως για 4 πλακάζ δεν ερχόταν ανυψωτικό μηχάνημα. Παρά την απουσία σκαλωσιών και κιγκλιδώματος, ο εναγόμενος 1 χαρακτήρισε τον κίνδυνο πτώσης στο κενό ως μηδαμινό. Η εργασία να ρίχνεις τα ξύλα κάτω στην αυλή, ήταν πολύ εύκολη και για να πέσει κάποιος θα πρέπει όπως είπε από μόνος του να κάνει λάθος ή να το επιδιώξει. Τον ενάγοντα τον πλήρωνε σταθερό μισθό £35,00 εβδομαδιαίως. Στην συνέχεια όμως, δήλωσε ότι ο ενάγοντας όπως και οι άλλοι Τουρκοκύπριοι, πληρώνονταν ανάλογα με την εργασία που έκαναν ως αυτοεργοδοτούμενοι (καπαλιτζήδες). Δέχθηκε παρόλα αυτά ότι συμπλήρωσε το έντυπο γνωστοποίησης ατυχήματος (τεκμ.2), στο οποίο αναφέρεται ο ενάγοντας ως εργοδοτούμενος του. Πληρώθηκε από την εργοληπτική εταιρεία τελευταία φορά στις 4.10.
- Ήταν εξόφληση όλου του οφειλομένου σε αυτόν ποσού, το οποίο συμπεριλάμβανε και την εργασία καλουπώματος των κενών της πλάκας με τα 4 υπό κρίση πλακάζ. Τέλος ανέφερε ότι η εργοληπτική εταιρεία σε κάποιο στάδιο έφερε τούβλα στην οικοδομή. Ο Μ.Υ.4 Δημήτρης Δημητρίου διευθυντής της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, κατέθεσε γραπτή δήλωση (έγγραφο 3). Αναφέρει σε αυτήν ότι την 1.11.2005, συνήψε συμφωνία εργολαβίας με την εναγομένη 3 Κατερίνα Ελευθεριάδου για την ανέγερση διπλής κατοικίας με ισόγειο και όροφο στην οδό Γεωργίου Αθάνα 3Α στο Στρόβολο. Υπεγράφη σχετικό συμφωνητικό έγγραφο (τεκμ.13), το οποίο ήταν η μοναδική συμφωνία που υπήρχε μεταξύ της εταιρείας του και της εναγομένης
- Ουδέποτε συμφωνήθηκε κατά το μάρτυρα να γίνουν επιπλέον εργασίες αλλά ούτε και ο ίδιος προσωπικά αποδέχθηκε την εκτέλεση επιπλέον εργασιών. Το πιο πάνω συμφωνητικό έγγραφο, τερματίστηκε με απόφαση της Κατερίνας Ελευθεριάδου στις 5.9.
- Ο ίδιος αποδέχθηκε τον τερματισμό στην παρουσία του αρχιτέκτονα του έργου, Ανδρέα Μουχτάρη. Μέχρι τις 5.9.2006 που ήταν εργολάβος της οικοδομής, ο εναγόμενος 1 ανέλαβε ως υπεργολάβος του έργου, την κατασκευή μέρους του ξυλότυπου. Συγκεκριμένα, ανέλαβε τους ξυλότυπους στους δοκούς της πλάκας, του ισογείου, περιμετρικά της προεξοχής πλάκας ισογείου, στα σκαλοπάτια, στις κολώνες του ορόφου κ.ά.. Η εργασία του καλουψή θα γινόταν με δικό του προσωπικό και υλικά και σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια που του δόθηκαν από τον μάρτυρα. Συμφώνησε με τον εναγόμενο 1 ότι η εργασία υπεργολαβίας θα στοίχιζε €4.100,00 και το ποσό αυτό θα το πλήρωνε η εταιρεία του απευθείας στον ίδιο. Η συμφωνηθείσα τιμή που είχε με την εναγομένη 3 ήταν για £5.176,
- Η διαφορά που προκύπτει ήταν για τρέχοντα έξοδα και το κέρδος του ως εργολάβος. Από την αρχή της συνεργασίας με την εναγομένη 3, υπήρξαν προβλήματα με σημαντικότερο αυτό της έγκυρης καταβολής των πληρωμών για εκτελεσθείσα εργασία. Για το γεγονός αυτό, ήταν ενημερωμένος και ο αρχιτέκτονας του έργου αφού του κοινοποιούσε αλληλογραφία που έστελνε στην εναγομένη 3 (τεκμ. 14-17). Ο εναγόμενος 1 δούλεψε ως υπεργολάβος στην εν λόγω οικοδομή μέχρι και τις 4.8.2006 όπου ολοκλήρωσε όλες τις προβλεπόμενες από το συμβόλαιο εργασίες. Για τις εν λόγω εργασίες, εξοφλήθηκε πλήρως από την εταιρεία του μάρτυρα. Στις 5.9.2006, η εναγομένη 3 στα πλαίσια συνάντησης που είχαν στα γραφεία του αρχιτέκτονα Ανδρέα Μουχτάρη, του ανακοίνωσε την απόφαση της να διακόψει το μεταξύ τους συμβόλαιο για λόγους ισχυριζόμενης κακοτεχνίας. Αποδέχθηκε την απόφαση αυτή. Ωστόσο, μέχρι τότε εκκρεμούσαν απλήρωτα τιμολόγια για εκτελεσθείσες εργασίες ύψους £8.500,
- Για τον λόγο αυτό, διευθετήθηκε επιτόπια συνάντηση στις 7.9.2006 μεταξύ των δύο συμβαλλομένων και στην παρουσία του αρχιτέκτονα. Σκοπός ήταν να διαπιστωθεί η εκτελεσθείσα εργασία σε σχέση με τα απλήρωτα τιμολόγια. Κατά την επίσκεψη του στην υπό ανέγερση οικοδομή στις 7.9.2006, η εναγομένη 3 επανέλαβε την απόφαση της για διακοπή του συμβολαίου. Κατά την ίδια επίσκεψη και μετά από επιτόπια εξέταση δεν διαπιστώθηκε εργασία ξυλοτύπων στα κενά των δύο ακάλυπτων βεραντών, ούτε και πάνω από τη σκάλα. Από τις 7.9.2006, ο μάρτυρας προχώρησε στις κατάλληλες ενέργειες για απομάκρυνση του εξοπλισμού του από το εργοτάξιο. Η επιγραφή που έφερε τα στοιχεία της εταιρείας αφαιρέθηκε από τον ίδιο και δεν υπήρχε οποιαδήποτε ταμπέλα της εναγομένης 2 στον χώρο της οικοδομής. Άφησε το έργο στο στάδιο της ολοκλήρωσης του σκελετώματος και η τοιχοποιία δεν είχε ακόμα ξεκινήσει. Επιπλέον, οι ξυλότυποι είχαν αφαιρεθεί μέχρι τις 5.9.
- Ενόσω ήταν εργολάβος στον χώρο, είχε εγκαταστήσει ένα είδος μετακινούμενου λυόμενου γραφείου που ανήκε στην εταιρεία του. Το εν λόγω γραφείο έφερε διαφημιστική πινακίδα της εταιρείας και μέχρι τις 5.9.2006 βρισκόταν εντός των ορίων της υπό ανέγερση οικοδομής. Λόγω του τερματισμού του συμβολαίου από την εναγομένη 3, αναγκάστηκε στις 7.9.2006 να απομακρύνει το λυόμενο γραφείο από την οικοδομή. Η μετακίνηση έγινε εκτός των ορίων της οικοδομής, σε δημόσιο πεζοδρόμιο με προοπτική την ολοκληρωτική μετακίνηση του και μεταφορά του σε άλλο εργοτάξιο. Στις 18.9.2006, απέστειλε επιστολή στην εναγομένη 3 με κοινοποίηση προς τον αρχιτέκτονα, στην οποία ανέφερε τα γεγονότα που μεσολάβησαν από τις 5.9.2006 μέχρι τις 18.9.
- Προειδοποίησε επίσης ότι τυχόν επανέναρξη των εργασιών εκ μέρους της ιδίας στην οικοδομή δεν θα καλυπτόταν από την εταιρεία του και την ασφάλεια της. Ούτε η εταιρεία του θα έχει καμία ευθύνη για οποιοδήποτε ατύχημα ή άλλες παράνομες ενέργειες στον χώρο. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι η εναγομένη 2, στις 5.9.2006 δεν ήταν εργολάβος του έργου και απομάκρυνε όλο τον εξοπλισμό της στην υπό ανέγερση οικοδομή από τις 7.9.
- Από τότε, η εταιρεία του δεν είχε οποιαδήποτε ανάμειξη σε οιανδήποτε εργασία στην υπό ανέγερση οικοδομή. Στις 26.9.2006 δέχτηκε τηλεφώνημα από τον υιό του εναγομένου 1, Τάσο Χρυσοστόμου. Ήταν ιδιαίτερα ταραγμένος και του ανέφερε ότι έγινε εργατικό ατύχημα στην υπό ανέγερση οικοδομή και ότι τραυματίστηκε κάποιος υπάλληλος τους. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αν εκτελούνταν οιεσδήποτε εργασίες στην υπό κρίση οικοδομή αφού είχε αποχωρήσει από τις 5.9.
- Η πρώτη του αντίδραση ήταν να διερωτηθεί για τον σκοπό της παρουσίας τους εκεί. Ο Τάσος του απάντησε ότι πήγαν για να αφαιρέσουν κάτι πλακάζ. Ο μάρτυρας διαπίστωσε αργότερα ότι η εργασία για την οποία βρίσκονταν στον χώρο, αφορούσε ξυλότυπα για το κλείσιμο κενών της οικοδομής για τα οποία εν πάση περιπτώσει δεν υπήρχε σχετική πρόνοια στο συμβόλαιο που υπέγραψε με την εναγομένη
- Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι ο εναγόμενος 1, ενημερώθηκε προσωπικά από τον ίδιο και γνώριζε ότι η εναγομένη 2 αποχώρησε από την οικοδομή από τις 5.9.
- Όταν αποχώρησαν από το έργο λόγω του τερματισμού του συμβολαίου, έμειναν ακάλυπτα τα κενά των δύο βεραντών στην πλάκα του πρώτου ορόφου. Προσωπικά δεν ζήτησε ποτέ από τον εναγόμενο 1 να προβεί σε οιεσδήποτε εργασίες στην οικοδομή μετά από την αποχώρηση του. Ήταν η θέση του ότι κατά τη μέρα του ατυχήματος στις 26.9.2006, οι υπάλληλοι του εναγομένου 1 δεν βρίσκονταν στην οικοδομή για εκτέλεση εργασιών με οδηγίες της εναγομένης 2, αλλά με δική τους πρωτοβουλία. Μετά το τηλεφώνημα που δέχτηκε από τον Τάσο Χρυσοστόμου και ενώ συμπωματικά βρισκόταν στην περιοχή σε άλλο εργοτάξιο, επισκέφθηκε τον χώρο για να δει τι συμβαίνει. Φτάνοντας εκεί, διαπίστωσε ότι το εργοτάξιο είχε μεταβληθεί πλήρως σε σχέση με την κατάσταση που το άφησε στις 5.9.
- Συγκεκριμένα, είδε να εκτελούνται οικοδομικές εργασίες χωρίς να γνωρίζει υπό την εποπτεία ποιου γίνονταν αφού δεν είδε επιγραφή άλλης εργοληπτικής εταιρείας. Παρόλα αυτά, εργασίες τοιχοποιίας βρίσκονταν σε εξέλιξη και στους δύο ορόφους της οικοδομής. Εντόπισε παλέτα με τούβλα εντός της οικοδομής και διαπίστωσε περαιτέρω ότι οι ακάλυπτες βεράντες είχαν κλείσει με μπετόν. Στον χώρο εκτός από τον Τάσο, βρήκε και τον επιθεωρητή εργασίας Καΐλα (Μ.Ε.1). Συνομίλησε με τον Τάσο προσπαθώντας να μάθει λεπτομέρειες για τον λόγο που βρισκόταν στην οικοδομή. Ο Τάσος του ανέφερε ότι είχαν λάβει εντολές από την εναγομένη 3 να προχωρήσουν στο κλείσιμο κενών που αφορούσαν την οικοδομή. Έτσι, στις 26.9.2006 βρίσκονταν στην οικοδομή για την αφαίρεση των ξυλοτύπων. Ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι ανέφερε στον Τάσο, την φράση που κατέθεσε στο Δικαστήριο ότι δεν είχαν σκαλωσιές και ότι παραδέχθηκε ευθύνη για το ατύχημα. Επανέλαβε ότι είχε αποχωρήσει από το εργοτάξιο μετά από εντολή της εναγομένης 3 στις 5.9.
- Επανέλαβε επίσης ότι η τοποθέτηση των επίδικων ξυλοτύπων εκ μέρους του εναγομένου 1 δεν συμπεριλαμβανόταν στη μεταξύ τους συνεργασία και ουδέποτε ο ίδιος έδωσε εντολές στον εναγόμενο 3 να κλείσει οποιαδήποτε κενά στην οικοδομή. Στην αντεξέταση, ανέφερε ότι η διακοπή της συμφωνίας στις 5.9.06 έγινε προφορικά. Το γεγονός αυτό το αναφέρει και γραπτώς στην επιστολή του ημ. 18.9.2006 (τεκμ.19). Δεν είχε άλλη επιλογή από το να εγκαταλείψει το εργοτάξιο αφού οι ιδιοκτήτες τον έδιωξαν από την δουλειά. Αρνήθηκε ότι ο ενάγοντας και ο Τάσος (Μ.Υ.1) πήγαν στο εργοτάξιο μετά που ο ίδιος έδωσε οδηγίες στον εναγόμενο 2 να αφαιρεθούν τα 4 πλακάζ. Αρνήθηκε επίσης ότι τα γραφεία με την ταμπέλα του ήταν στο οικόπεδο κατά την ημέρα του ατυχήματος. Ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος μετακίνησε το container από το οικόπεδο σε παρακείμενο πεζοδρόμιο. Δέχθηκε ότι υπέγραψε την απόδειξη ημ. 13.10.2006 (τεκμ. 22) για πλήρη εξόφληση της εκτελεσθείσας εργασίας. Το χειρόγραφο κείμενο γράφτηκε από τον αρχιτέκτονα ενώ οι δύο τελευταίες γραμμές είναι δικές του, με τις οποίες αναφέρει ότι ξοφλήθηκε πλήρως και δεν έχει άλλη απαίτηση. Ισχυρίστηκε όμως ότι το έγγραφο αυτό αφορούσε τον οικονομικό διακανονισμό και όχι τον τερματισμό της συνεργασίας που έγινε από τις 5.9.
- Του υποβλήθηκε ότι σύμφωνα με το άρθρο 18 του συμβολαίου (τεκμ. 13) δεν μπορούσε να αναλάβει άλλος εργολάβος το έργο προτού πληρωθεί ο ίδιος. Ανέφερε ότι η εταιρεία του δεν έδωσε άδεια για να τελειώσει το έργο άλλος εργολάβος. Παρόλα αυτά, επέμενε ότι από την ημέρα που έφυγε, προχώρησαν οι εργασίες στο εργοτάξιο με άλλους εργολάβους. Αυτοί έφεραν τούβλα και ξεκίνησαν τοιχοποιία. Του υποβλήθηκε ότι δυνάμει του άρθρου 20 του συμβολαίου (τεκμ.13), όφειλε να υποχρεώσει τον υπεργολάβο του να έχει ασφάλεια εργοδότη. Η απάντηση του ήταν ότι είχε την εντύπωση ότι ο εναγόμενος 2 είχε ασφάλεια. Δεν θυμάται να την είδε ή να του ζήτησε να την φέρει. Επέμενε ότι όσο καιρό ήταν εργολάβος του έργου, υπήρχαν μέτρα ασφάλειας στο εργοτάξιο παρότι δεν καταρτίστηκε σχέδιο ασφάλειας. Από την ημέρα όμως που αποχώρησε δεν φέρει ευθύνη η εταιρεία του για οιονδήποτε συμβάν. Για τον σηπτικό λάκκο ανέφερε ότι έβαλε το ανάχωμα γύρω και τον σκέπασε με πόντους για να μην πέσει κάποιος μέσα. Όταν έφυγε από το εργοτάξιο μάζεψε τους πόντους και έμεινε το ανάχωμα. Επίσης είχε τοποθετήσει σανίδι περιμετρικά του ορόφου της οικοδομής για λόγους ασφάλειας. Πιθανόν όπως είπε να χρησιμοποίησε σανίδια του εναγομένου
- Δέχθηκε ότι δεν τηρήθηκαν η πρόνοιες του συμβολαίου που αφορούσαν την καταγγελία του από οποιοδήποτε συμβαλλόμενο. Όμως ο ίδιος θεωρεί ότι τερματίστηκε από την στιγμή που η ιδιοκτήτρια ανέφερε κάτι τέτοιο ενώπιον του αρχιτέκτονα. Επέμενε ότι είχε ασφάλεια για τους εργοδοτουμένους του από την ημέρα που ξεκίνησε το έργο μέχρι την αποχώρηση του από το εργοτάξιο. Αρνήθηκε ότι η ασφάλεια του έγινε τον Ιούλιο του 2006 μετά δηλαδή που ξεκίνησαν οι εργασίες στο εργοτάξιο. Κατέθεσε κατά την αντεξέταση του από την συνήγορο της εναγομένης 1, ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμ.23), η ισχύς του οποίου ξεκινά από στις 17.7.
- ισχυρίστηκε ότι υπήρχε και ασφαλιστήριο για την προηγούμενη περίοδο το οποίο ανανεώνεται αυτόματα. Του υποβλήθηκε ότι η επιστολή (τεκμ.18) δεν στάλθηκε ποτέ στην εναγομένη
- Απάντησε ότι την έστειλε με ταχυδρομείο και επεστράφη πίσω. Την έστειλε όμως και με φαξ στον αρχιτέκτονα της που έπρεπε να την ενημερώσει. Παρότι είχε επαφή μαζί της με email, δεν το έστειλε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Ως Μ.Υ.5 κατέθεσε η Ζωή Αντωνίου. Εργάζεται στο Υπουργείο Οικονομικών, στην Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων και στη Διοίκηση του Υπουργείου. Η υπηρεσία της αναλαμβάνει τη μελέτη και έγκριση αιτήσεων για χορηγία ανέγερσης κατοικιών. Η εναγομένη 3 Κατερίνα Ελευθεριάδη υπέβαλε αίτηση για παροχή ειδικής χορηγίας για αγορά, ανέγερση κατοικίας (τεκμ. 25). Σύμφωνα με τη σφραγίδα του Υπουργείου Οικονομικών, η αίτηση παραλήφθηκε 20.6.
- Την αίτηση υποστηρίζουν όπως απαιτείται από τη νομοθεσία, συνοδευτικά έγγραφα τα οποία υποβλήθηκαν μαζί. Παραλήφθηκε επίσης στις 7.10.2008 από το Υπουργείο Οικονομικών υπεύθυνη δήλωση (τεκμ. 26), του Ανδρέα Δημητρίου εκ μέρους της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας «Ανδρέας Δημητρίου & Υιοί Λτδ». Η μάρτυρας ανέφερε ότι η συγκεκριμένη υπεύθυνη δήλωση υποβλήθηκε ως προαπαιτούμενο της νομοθεσίας, σύμφωνα με την τελευταία τροποποίηση της, με την οποία πρέπει να πιστοποιήσει ότι ο εργολάβος που ανέλαβε την ανέγερση της κατοικίας ότι είχε τις δέουσες άδειες κατά την περίοδο που ενεπλάκη. Στην παρούσα περίπτωση ο εργολάβος αναφέρει ότι ενεπλάκη στην κατασκευή της οικίας από 1.11.2005 μέχρι 5.9.
- Η πιο πάνω αίτηση εγκρίθηκε στις 31.10.
- Στην αντεξέταση η μάρτυρας ρωτήθηκε ποιος προσκόμισε την αίτηση στο Υπουργείο. Απάντησε ότι δεν την παρέλαβε η ίδια. Πιθανόν να στάλθηκε ταχυδρομικώς από την εναγομένη 3 ή να υποβλήθηκε από την ίδια. Δεν γνωρίζει όμως ποιος υπέβαλε την αίτηση ούτε είναι στα καθήκοντα της υπηρεσίας να εξετάζει οιεσδήποτε διαφορές των εμπλεκομένων μερών. Ως Μ.Υ.6 κατέθεσε η Ελίνα Ελευθεριάδου, αδελφή της εναγομένης
- Στη γραπτή της δήλωση (έγγραφο 4), αναφέρει ότι είναι η ίδια που ανέλαβε να μιλά με τον αρχιτέκτονα και τον εργολάβο για την πορεία των εργασιών της οικοδομής. Ήταν η θέση της ότι δεν καθυστέρησε ποτέ τις πληρωμές προς τους εργολάβους. Έδινε αμέσως τα πιστοποιητικά του αρχιτέκτονα στην τράπεζα, η οποία αναλάμβανε να εκδώσει σχετική επιταγή στο όνομα της εργοληπτικής εταιρείας. Η εργοληπτική εταιρεία είχε τον πλήρη έλεγχο του χώρου στον οποίο η μάρτυρας πήγαινε απλώς για να βλέπει πως προχωρούσαν οι εργασίες. Συνήθως, την συνόδευε ο αρχιτέκτονας και ο πατέρας της. Στις αρχές του καλοκαιριού του 2006, αντιλήφθηκε ότι οι δύο βεράντες θα ήταν ακάλυπτες χωρίς ταβάνι. Ο κ. Δημήτρης (Μ.Υ.4), της ανέφερε ότι στα σχέδια του αρχιτέκτονα δεν προβλεπόταν ταβάνι από μπετόν. Αφού μίλησαν τηλεφωνικώς με τον αρχιτέκτονα, αυτός του έδωσε οδηγίες να κλείσουν με μπετόν το ταβάνι των δύο βεραντών. Συμφώνησαν στο έξτρα ποσό που θα πληρωνόταν η εργοληπτική εταιρεία και έδωσε οδηγίες στον κ. Δημήτρη να προχωρήσουν. Στο εργοτάξιο εκείνη τη στιγμή, υπήρχαν και άλλα πρόσωπα αλλά δεν θυμάται κατά πόσο ήταν κάποιος άλλος παρών στη συζήτηση τους. Από την αρχή δεν ήταν ευχαριστημένοι με τις εργασίες των εργολάβων και εξέφραζαν παράπονα στον αρχιτέκτονα και στον κ .Δημήτρη (Μ.Υ.4) για αρκετές κακοτεχνίες. Για τον λόγο αυτό, η εργοληπτική εταιρεία άλλαξε τον μέχρι τότε καλουψή με τον εναγόμενο
- Οι κακοτεχνίες όμως συνεχίστηκαν. Στις αρχές Σεπτεμβρίου 2006 συναντήθηκαν με τον αρχιτέκτονα και τον εργολάβο και ξεκαθάρισαν ότι εάν δεν διορθώνονταν οι κακοτεχνίες θα διέκοπταν τη συνεργασία τους. Του έδωσαν, επί του προκειμένου χρόνο να διορθώσουν τις κακοτεχνίες. Δυστυχώς διαπίστωσαν ότι η εργοληπτική εταιρεία δεν έκανε τίποτε για να διορθώσει τα λάθη. Συναντήθηκαν, ως εκ τούτου, στο γραφείο του αρχιτέκτονα στις 13.10.2006 όπου έμαθαν για πρώτη φορά για το ατύχημα που έγινε στην οικοδομή. Συγκεκριμένα, όταν ζήτησαν να μην χρεωθεί ολόκληρη η αξία της ασφάλειας αφού θα σταματούσε η συνεργασία τους, της απάντησαν ότι δεν μπορεί αυτό να γίνει γιατί υπήρξε ατύχημα στο εργοτάξιο. Συμφώνησαν λοιπόν στο γραφείο του αρχιτέκτονα στις 13.10.2006 να πληρωθεί το υπόλοιπο της δουλειάς του εργολάβου και με την εξόφληση του ποσού να σταματήσουν από κοινού τη συνεργασία τους. Συμφωνήθηκε το ποσό που θα έπαιρνε η εργοληπτική εταιρεία και ο αρχιτέκτονας συμπλήρωσε ένα πιστοποιητικό με τα συμφωνηθέντα ποσά. Έτσι, στις 2.11.2006 ξανασυναντήθηκαν στο γραφείο του αρχιτέκτονα όπου εξοφλήθηκε η εναγομένη 2 και συντάχτηκε πιστοποιητικό, στο οποίο αναφέρεται ότι ο εργολάβος εξοφλήθηκε και αποχωρεί από την οικοδομή (τεκμ. 22). Η μάρτυρας ανέφερε ότι δεν γνωρίζει τον ενάγοντα και τον εναγόμενο 1 και ούτε θυμάται ποτέ να τους είδε στο εργοτάξιο. Μέχρι και τη διακοπή του συμβολαίου, αποκλειστική κατοχή του εργοταξίου είχε η εναγομένη 2 και κανένας άλλος. Στην αντεξέταση ανέφερε ότι το οικόπεδο ήταν στο όνομα της αδελφής της και γι' αυτό η συμφωνία δεν υπογράφηκε από την ίδια αλλά μόνο από την αδελφή της. Πρώτη φορά έγινε νύξη για διακοπή συνεργασίας στις αρχές Σεπτεμβρίου
- Δόθηκε κάποιος χρόνος για να διορθωθούν οι κακοτεχνίες χωρίς όμως ο εργολάβος να ανταποκριθεί. Η τελική διακοπή του συμβολαίου έγινε από στις 2.11.2006 όταν ο εργολάβος εξοφλήθηκε πλήρως. Η απαίτηση του ήταν να πληρωθεί μέχρι και το τελευταίο σεντ για να αποχωρήσει από την οικοδομή. Μέχρι εκείνη την ημερομηνία δεν μπήξε κανένας άλλος στην οικοδομή για να εργαστεί ως εργολάβος. Στην οικοδομή πήγαινε μια φορά την βδομάδα για να παρακολουθεί τις εργασίες. Δεν είδε να τοποθετήθηκε περίφραξη ούτε και κιγκλίδωμα στην ταράτσα του ισογείου. Είχε επίσης δύο λάκκους, οι οποίοι δεν ήταν σκεπασμένοι. Στην συνέχεια ισχυρίστηκε ότι μέχρι τις 26.9.06, ο εργολάβος διεξήγαγε ακόμα εργασίες στην οικοδομή. Τα τούβλα τα τοποθέτησε ο κ. Δημήτρης. Της είπε ότι έπρεπε να γινόταν διαχωριστικό εκεί που ήταν η σκάλα για να μπορεί να προχωρήσει η εργασία. Επέμενε ότι η ίδια μίλησε με τον αρχιτέκτονα και τον κ. Δημήτρη (Μ.Υ.4) και έδωσε οδηγίες να κλείσει το ταβάνι της βεράντας με μπετόν. Η εναγομένη 3 αδελφή της, εργαζόταν πολλές ώρες εκείνη την περίοδο και γι' αυτό η ίδια η μάρτυρας ανάλαβε τα ζητήματα που αφορούσαν το κτίσιμο της οικοδομής. Δεν την αφορούσε όπως είπε, ποιους εργάτες ή υπεργολάβους χρησιμοποιούσε ο κ. Δημήτρης αφού μιλούσε κατ' ευθείαν με τον ίδιο και με κανένα άλλο. Αρνήθηκε υποβολή ότι κατά την μέρα του ατυχήματος υπήρχε άλλος εργολάβος στην οικοδομή. Διόρισαν άλλο εργολάβο 7-8 μήνες αργότερα. Ο λόγος ήταν ότι ο πατέρας της είχε στο μεταξύ υποστεί εγκεφαλικό και δεν μπορούσε να ψάξει για εργολάβο. Ως Μ.Υ.7 κατέθεσε η εναγόμενη
- Στην γραπτή της δήλωση (έγγραφο 5), αναφέρει ότι αγόρασε το υπό κρίση οικόπεδο μαζί με την αδελφή της, με σκοπό να κτίσουν διπλοκατοικία. Το οικόπεδο γράφτηκε στο όνομα της και έτσι ανέλαβε η ίδια την υπογραφή όλων των εγγράφων. Αφού πήγαν σε αρχιτέκτονα και ζήτησαν προσφορές, επέλεξαν ως εργολάβο την εναγομένη 2 εταιρεία με την οποία υπόγραψαν συμβόλαιο ημερ.1.11.2005 για ανέγερση της οικοδομής. Το συμβόλαιο υπογράφηκε από την ίδια ως ιδιοκτήτρια του οικοπέδου και τον Δημήτρη Δημητρίου εκ μέρους της εργοληπτικής εταιρείας, καθώς και τον κ. Μουχτάρη ως αρχιτέκτονα. Κατά τον επίδικο χρόνο, εργαζόταν σε δύο δουλειές και δεν είχε καθόλου χρόνο να ασχοληθεί με την οικοδομή. Γι' αυτό το λόγο, την επίβλεψη των εργασιών ανέλαβε πλήρως η αδελφή της με τη βοήθεια των γονιών τους. Η δική της συμμετοχή ήταν πολύ περιορισμένη, με την υπογραφή κυρίως όλων των εγγράφων. Όμως, πολύ σπάνια επισκεπτόταν την οικοδομή. Θυμάται παρόλα αυτά ότι κατά τη διάρκεια των εργασιών, οι εργολάβοι είχαν γραφείο με την ταμπέλα τους στο εργοτάξιο. Τις πληρωμές των εργολάβων τις ανέλαβε η αδελφή της. Οι επιταγές εκδίδονταν από την τράπεζα, η οποία τους παραχώρησε δάνειο. Με τον κ. Δημήτρη της εργοληπτικής εταιρείας, η ίδια προσωπικά βρέθηκε πολύ λίγες φορές. Ο ίδιος ήξερε ότι για όλα τα ζητήματα θα έπρεπε να έρθει σε επαφή με την αδελφή της. Είχε όμως επαφή και με την ίδια, όχι προσωπική αλλά μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (τεκμ. 23). Από την ημέρα που ξεκίνησαν οι εργασίες, το εργοτάξιο παραδόθηκε ολοκληρωτικά στην εργοληπτική εταιρεία που είχε τον απόλυτο και πλήρη έλεγχο του χώρου. Παρότι η ίδια δεν επισκεπτόταν συχνά το εργοτάξιο, γνώριζε ότι οι εργασίες των εργολάβων δεν ήταν καλές και δεν άφηναν ικανοποιημένους, την αδελφή της και τον πατέρα της. Θυμάται ότι η αδελφή της παραπονέθηκε ότι οι βεράντες δεν είχαν ταβάνι από μπετόν. Έτσι η αδελφή της συνεννοήθηκε επί τόπου με τον κ. Δημήτρη εκ μέρους της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, ο οποίος ανέλαβε να βάλει καλούπια και να τις καλύψει με μπετόν. Γνωρίζει επίσης ότι μέσω του αρχιτέκτονα, ζητήθηκε όπως η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία διορθώσει κάποιες κακοτεχνίες στην οικοδομή. Δόθηκε χρόνος στους εργολάβους για να διορθώσουν τα προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί. Αρχές του Οκτωβρίου 2006 διαπίστωσαν ότι δεν έγινε καμία αλλαγή από αυτές που ζητήθηκαν. Οπότε στις 13.10.2006, συναντήθηκαν στο γραφείο του αρχιτέκτονα οι γονείς της μαζί με τη αδελφή της και ο κ. Δημήτρης εκ μέρους της εργοληπτικής εταιρείας. Στη συζήτηση, διαφάνηκε ότι ο κ. Δημήτρης δεν ήταν διατεθειμένος να κάνει καμία αλλαγή. Έτσι έγινε υπολογισμός της αξίας της εργασίας του και αποφασίστηκε να διακοπεί η συνεργασία, ταυτοχρόνως με την εξόφληση του εργολάβου. Σε εκείνη τη συνάντηση ημερ.13.10.2006, πληροφορήθηκαν οι δικοί της ότι έγινε ατύχημα στο εργοτάξιο. Στις αρχές Νοεμβρίου εξοφλήθηκε η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία και έτσι έληξε η σύμβαση συνεργασίας που είχαν για οικοδόμηση της οικίας. Από τη στιγμή που ανέλαβε η εναγομένη 2 μέχρι και τις αρχές Νοεμβρίου που διακόπηκε το συμβόλαιο, κανένας άλλος δεν είχε αναλάβει οποιαδήποτε εργασία στην ανοικοδόμηση της οικίας. Οι ιδιοκτήτες μιλούσαν μόνο με τον κ. Δημήτρη, η εταιρεία του οποίου ήταν ο μοναδικός εργολάβος. Σε κανένα άλλο δεν έδωσαν οδηγίες παρότι στον χώρο εργάζονταν και υπεργολάβοι ως συνεργάτες της εναγομένης
- Τον ενάγοντα, αλλά και τον εναγόμενο 1 δεν τους αναγνώρισε και τους είδε για πρώτη φορά στο Δικαστήριο. Στις λίγες φορές που πήγε στην οικοδομή, ήταν αργά τα Σαββατοκύριακα όταν δεν εργαζόταν κανένας εκεί. Όσοι ανέφεραν ότι την είδαν, προφανώς αναφέρονταν στην αδελφή της. Ούτε και με τον κ. Καΐλα (Μ.Ε.1) έχει μιλήσει ποτέ. Δέχθηκε ότι ζήτησε επιχορήγηση για το έργο. Στα πλαίσια αυτά, επικοινώνησε με τον κ. Δημήτρη προκειμένου να της ετοιμάσει υπεύθυνη δήλωση, ως εργολάβος του έργου. Στη δήλωση αναφέρονται ημερομηνίες τις οποίες δεν έχει δει, ούτε και αποδέχεται. Ήταν η θέση της μάρτυρος ότι κατά την ημέρα του ατυχήματος, μοναδικός εργολάβος και κάτοχος του χώρου ήταν η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία και κανένας άλλος. Οι εργασίες που γίνονταν στο εργοτάξιο γίνονταν από τους υπαλλήλους ή τους υπεργολάβους της εναγομένης
- Ποτέ δεν έγινε καμία ανάθεση εκ μέρους της ή από την ίδια σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο και ουδέποτε πλήρωσε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο πέραν του κ. Δημήτρη (Μ.Υ.4) ως διευθυντή της εναγομένης
- Στην αντεξέταση ανέφερε ότι δεν γνωρίζει τον ενάγοντα ούτε και άλλους εργαζόμενους στην οικοδομή, πλην του κ. Δημήτρη από την εργοληπτική εταιρεία. Η ίδια δεν ήταν παρούσα στις συναντήσεις στο γραφείο του αρχιτέκτονα αλλά ενημερωνόταν από την αδελφή και τους πατέρα της. Η ίδια συμπλήρωσε την αίτηση για παροχή κρατικής χορηγίας. Μίλησε με τον κ. Δημήτρη για να υπογράψει υπεύθυνη δήλωση ως εργολάβος του έργου που ήταν αναγκαία για την έγκριση της αίτησης. Αγορεύσεις Ο συνήγορος του ενάγοντα στην αγόρευση του, αναφέρθηκε εκτεταμένα στη δοθείσα μαρτυρία. Ήταν η θέση του ότι όπως προκύπτει από το μαρτυρικό υλικό, η μέθοδος που χρησιμοποιούσε ο εναγόμενος 1 για αφαίρεση των καλουπιών, ήταν λανθασμένος και επικίνδυνος. Επιπλέον, στην οικοδομή δεν υπήρχε περίφραξη του οικοπέδου ούτε κιγκλιδώματα ή έστω σκαλωσιές στον πρώτο όροφο. Πέραν του ότι το γεγονός αυτό συνιστά παράβαση των υποχρεώσεων που καθορίζει ο Νόμος, επιπλέον αποτελεί και την αιτία για το επίδικο ατύχημα. Αν υπήρχε το προβλεπόμενο από το νόμο κιγκλίδωμα κατ' ελάχιστο ύψος 1.10 μέτρα τότε ο ενάγοντας δεν θα έπεφτε στο κενό. Όσον αφορά τον αντισηπτικό λάκκο θα έπρεπε να ληφθούν μέτρα αποτροπής του κινδύνου πτώσης σε αυτόν, όπως π.χ. περίφραξη ή κλείσιμο με σκέπαστρο. Η μαρτυρία της υπεύθυνης των Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Μ.Ε.3), ήταν σαφής και από τα κατατεθέντα από αυτήν τεκμήρια σε συσχετισμό με την υπόλοιπη μαρτυρία, καταδεικνύεται η ύπαρξη σχέσης εργοδότη εργοδοτουμένου μεταξύ του ενάγοντα και του εναγομένου
- Όσον αφορά την ευθύνη της εναγομένης 2, υπάρχει μαρτυρία από όλους τους μάρτυρες, πλην του Δημήτρη Δημητρίου, ότι κατά τη μέρα του ατυχήματος τόσον η ταμπέλα, όσον και το γραφείο του, ήταν στον χώρο του εργοταξίου. Το πώς μπορούσε να τερματιστεί η συμφωνία προβλέπεται στο άρθρο 26 του τεκμηρίου
- Το πότε λύθηκε το συμβόλαιο τεκμαίρεται από το τεκμήριο 22, το οποίο και υπογράφεται από τα εμπλεκόμενα μέρη και τον αρχιτέκτονα του έργου. Τα πιο πάνω σε συνδυασμό με την υπόλοιπη μαρτυρία, καταδεικνύουν ότι κατά το επίδικο ατύχημα, εργολάβος της οικοδομής εξακολουθούσε να είναι η εναγομένη 2 εταιρεία, η οποία φέρει ευθύνη για το γεγονός ότι δεν τηρούνταν οι προδιαγραφές ασφάλειας στο εργοτάξιο. Αν παρόλα αυτά, το Δικαστήριο αποφασίσει ότι η συμφωνία μεταξύ των εναγομένων 2 και 3 τερματίστηκε νόμιμα πριν το ατύχημα, τότε την κατοχή του χώρου και συνεπακόλουθα την ευθύνη για τα μέτρα ασφαλείας, την είχε η εναγομένη
- Αν το Δικαστήριο αποφασίσει ότι οιοσδήποτε των εναγομένων 2 και 3 δεν υπέχει ευθύνη, θα πρέπει κατά το συνήγορο να μην καταδικαστεί ο ενάγοντας σε έξοδα. Αυτό επειδή οι εναγόμενοι 2 και 3 στα δικόγραφα τους, επιρρίπτουν στην ουσία την ευθύνη ο ένας στον άλλο χωρίς να αμφισβητούν επί της ουσίας το γεγονός ότι δεν τηρούνταν τα μέτρα ασφάλειας στον χώρο. Ήταν ως εκ τούτου λογικό υπό τας περιστάσεις, ο ενάγοντας να συμπεριλάβει και τους δύο στην αγωγή του. Ο συνήγορος του εναγομένου 1 στην αγόρευση του, αναφέρθηκε στη νομολογία που αφορά την ερμηνεία σύμβασης εργοδότησης. Ήταν η θέση του συνηγόρου ότι όπως προκύπτει από τη μαρτυρία, ο ενάγοντας δεν ήταν εργοδοτούμενος του εναγομένου 1, αλλά αυτοεργοδοτούμενος που πληρωνόταν ανάλογα με την εργασία που εκτελούσε. Το γεγονός αυτό, προκύπτει επίσης από το ότι δεν του καταβάλλονταν κοινωνικές ασφαλίσεις, ούτε του παρέχονταν από τον εναγόμενο 1, τα αναγκαία εργαλεία για την εκτέλεση της εργασίας του. Στη συνέχεια, ο συνήγορος ισχυρίστηκε ότι στην παρούσα περίπτωση ισχύει το δόγμα violenti non fit injuria. Ο ενάγοντας έθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο γιατί δεν πήρε, ως όφειλε, όλα τα δέοντα μέτρα για την προσωπική του ασφάλεια ως ένας συνετός εργάτης. Αυτό παρότι κατά το συνήγορο, ο τρόπος με τον οποίο ο ενάγοντας εκτελούσε την εργασία του δεν εγκυμονούσε κανένα κίνδυνο. Για τους ιδίους λόγους, τίθεται θέμα συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα, ο οποίος δεν πήρε για το ίδιο του συμφέρον λογικές προφυλάξεις και έτσι συνέβαλε στη ζημιά που έχει υποστεί. Αναλύοντας στη συνέχεια τη δοθείσα ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία, ο συνήγορος εισηγήθηκε ότι ο εναγόμενος 1 (Μ.Υ.3), καθώς και ο Αναστάσιος Μάντολες (Μ.Υ.1), θα πρέπει να κριθούν αξιόπιστοι από το Δικαστήριο καθότι η μαρτυρία τους σκοπό είχε να βοηθήσει και όχι να περιπλέξει τη διαδικασία. Η συνήγορος της εναγομένης 2 εταιρείας στην αγόρευση της, αναφέρθηκε αρχικά στις σχετικές ειδοποιήσεις που δόθηκαν μεταξύ των συνεναγομένων δυνάμει της Δ.10 θ.2 για τον μεταξύ τους καταμερισμό ευθύνης. Στη συνέχεια, η συνήγορος αναφέρθηκε στην προσαχθείσα μαρτυρία, καθώς και σε νομολογία για την αξιολόγηση της. Ήταν η θέση της ότι όπως προκύπτει από το μαρτυρικό υλικό, ο ενάγων ήταν υπάλληλος του εναγομένου 1 που ήταν υπεργολάβος καλουπιών στην υπό ανέγερση οικοδομή. Ειδικότερα στο τεκμήριο 10, καθορίζεται με σαφήνεια ότι η απασχόληση του ενάγοντα προς τον εναγόμενο 1 ήταν απασχόληση μισθωτού προσώπου. Στο εν λόγω τεκμήριο, παρατίθενται με σαφήνεια τα κριτήρια τα οποία η Υπηρεσία Κοινωνικών Ασφαλίσεων έλαβε υπόψη της για να καθορίσει την πιο πάνω εργασιακή σχέση. Η συνήγορος σημείωσε ότι η εν λόγω απόφαση των Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν αμφισβητήθηκε με οποιοδήποτε τρόπο από τον εναγόμενο
- Επιπλέον σύμφωνα με το τεκμήριο 2, στην έκθεση γνωστοποίησης ατυχήματος που υπογράφει ο εναγόμενος 1, δηλώνεται ότι ο ενάγοντας ήταν υπάλληλος του. Ούτε η δήλωση αυτή έχει αμφισβητηθεί με οποιοδήποτε τρόπο και παραμένει ενώπιον του Δικαστηρίου ως πραγματικό γεγονός. Συνεπώς κατά τη συνήγορο, ο ενάγοντας δεν σχετίζεται καθόλου με την εναγόμενη 2 εργοληπτική εταιρεία και κατά τους επίδικους χρόνους, βρισκόταν αποκλειστικά υπό την εργοδότηση του υπεργολάβου εναγομένου 1, του οποίου τις οδηγίες εκτελούσε. Στη συνέχεια, η συνήγορος με αναφορά σε νομολογία ως προς την ευθύνη εργοδότη, ισχυρίστηκε ότι ο εναγόμενος 1 δεν παρείχε ασφαλές σύστημα εργασίας στον ενάγοντα. Ωστόσο, και ο ίδιος ο ενάγοντας όφειλε να λάβει κατάλληλα μέτρα στην εκτέλεση των καθηκόντων του. Όπως ο ίδιος κατέθεσε, είχε ξαναδουλέψει στην επίδικη οικοδομή και γνώριζε τον χώρο και τους κινδύνους που ενείχε ο τρόπος με τον οποίο εκτελούσε την εργασία του. Προκύπτει ως εκ τούτου κατά τη συνήγορο ότι υπέχει συντρέχουσας αμέλειας, το ποσοστό της οποίας θα καθοριστεί από το Δικαστήριο. Κατά το χρόνο του ατυχήματος, οι εργασίες που γίνονταν εκ μέρους του εναγομένου 1 έγιναν με τις συστάσεις και τη σύμφωνη γνώμη της εναγομένης 3, η οποία ήταν η κάτοχος του εργοταξίου εφόσον οι εργασίες της εναγομένης 2 τερματίστηκαν από τις 5.9.
- Αλλά και σε αντίθετη περίπτωση, ο ενάγων για να δικαιούται αποζημιώσεις από την εναγομένη 2 θα πρέπει να αποδείξει την οποιαδήποτε αιτιώδη συνάφεια μεταξύ των ισχυριζόμενων παραλείψεων της εναγομένης 2 και του τραυματισμού του. Στην υπό εξέταση υπόθεση δεν προκύπτει οτιδήποτε σχετικό για ενέργεια ή παράλειψη της εναγομένης 2 που συνέβαλε στον τραυματισμό του ενάγοντα. Όσον αφορά την εναγομένη 3, παρότι στην υπεράσπιση της αναφέρει ότι δεν ήταν κάτοχος του υποστατικού για πρώτη φορά έθεσε ζήτημα ότι τη διαχείριση για την ανέγερση της οικοδομής την ανέλαβε αποκλειστικά η αδελφή της. Η νέα αυτή υπερασπιστική γραμμή θα πρέπει κατά τη συνήγορο να απορριφθεί από το Δικαστήριο ως μη δικογραφημένη. Η εναγομένη 3 ως κάτοχος του υποστατικού, απέτυχε να προσφέρει στα πρόσωπα που βρίσκονταν σε αυτό, ασφαλή χρήση. Αποδείχθηκε ότι δεν επέδειξε την αναγκαία υπό τας περιστάσεις φροντίδα για την ασφάλεια των προσώπων που θα χρησιμοποιούσαν τον χώρο. Η συνήγορος της εναγομένης 3 στη δική της αγόρευση, επεσήμανε ότι το βάσιμο ή όχι της αγωγής εναντίον της πελάτιδας της θα κριθεί από την απάντηση στο ερώτημα, του ποιος κατά τον επίδικο χρόνο είχε την κατοχή του χώρου στον οποίο έγινε το ατύχημα. Σύμφωνα με τη δοθείσα μαρτυρία, το Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να καταλήξει κατά την συνήγορο σε άλλο συμπέρασμα, πλην του ότι η εναγομένη 3 δεν είχε την κατοχή του εργοταξίου κατά το ατύχημα. Επεσήμανε επί του προκειμένου διάφορα σημεία από τη δοθείσα μαρτυρία, σύμφωνα με την οποία στον χώρο του εργοταξίου, υπήρχαν τα γραφεία και διαφημιστική πινακίδα της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας. Επεσήμανε επίσης ότι παρά το γεγονός ότι εκφράστηκε πρόθεση για διακοπή του συμβολαίου, εντούτοις δεν υπάρχει μαρτυρία ότι όντως οι εργασίες διακόπηκαν πριν το επίδικο ατύχημα. Είναι επίσης σαφές από τη μαρτυρία ότι οποιεσδήποτε εργασίες γίνονταν στο εργοτάξιο, ήταν κατόπιν συμφωνίας της εναγομένης 3 ως ιδιοκτήτριας με την εναγομένη 2 εταιρεία ως εργολάβο. Ο εναγόμενος 1 ως υπεργολάβος δεν θα μπορούσε να πάρει οδηγίες κατευθείαν από την ιδιοκτήτρια αλλά παρά μόνο μέσω της εναγομένης
- Όλες οι θέσεις της εναγομένης 2 για ακύρωση της σύμβασης και εγκατάλειψη του εργοταξίου πριν το ατύχημα, είναι εκ των υστέρων σκέψεις ώστε να αποφύγει τις ευθύνες της έναντι του ενάγοντα και να τις μεταθέσει στην εναγομένη
- Με παραπομπή σε στοιχεία της μαρτυρίας εκ μέρους της εναγομένης 2 του Μ.Υ.4, Δημήτρη Δημητρίου, ισχυρίστηκε ότι αυτός ήταν ο μοναδικός μάρτυρας που υποστήριξε ότι κατά τον επίδικο χρόνο η εταιρεία του δεν είχε κατοχή της οικοδομής. Όμως ήταν πλήρως αντιφατικός και ήταν ξεκάθαρο κατά τη συνήγορο ότι δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Και ενώ ισχυρίστηκε ότι μετακίνησε από τον χώρο τα γραφεία και την πινακίδα του, όλοι ανεξαιρέτως οι υπόλοιποι μάρτυρες κατέρριψαν τον ισχυρισμό του αυτό. Όλοι ανέφεραν συγκεκριμένα ότι είδαν το container και την πινακίδα της εναγομένης 2 στον χώρο κατά τη μέρα του ατυχήματος. Όσον αφορά τον κατ' ισχυρισμό τερματισμό του συμβολαίου, η συνήγορος παρέπεμψε στο άρθρο 22 του εν λόγω εγγράφου (τεκμ. 13), το οποίο προνοεί για την κατοχή του εργοταξίου. Επιπλέον, στα άρθρα 26 και 27 καταγράφονται λεπτομερώς οι λόγοι και ο τρόπος με τον οποίο δύναται να λυθεί το συμβόλαιο. Συνεπώς, ακόμα και αν δεχτούμε ότι στις 5.9.2006 η εναγομένη 3 προφορικά εκδίωξε την εναγομένη 2 από την οικοδομή, σε καμία περίπτωση το γεγονός αυτό δεν καθιστά έγκυρο τον τερματισμό της σύμβασης. Η συνήγορος αναφέρθηκε στη συνέχεια στη μαρτυρία της εναγομένης 3, η οποία καταδεικνύει κατά την άποψη της ότι αυτή δεν είχε σε κανένα βαθμό έλεγχο του εργοταξίου κατά τον επίδικο χρόνο. Ζήτησε, ως εκ τούτου, απόρριψη της αγωγής εναντίον της εναγομένης 3 με έξοδα εναντίον του ενάγοντα. Αξιολόγηση μαρτυρίας Είχα την ευκαιρία στην ζωντανή ατμόσφαιρα της Δίκης να παρακολουθήσω όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους. Όπως έχει νομολογηθεί, το έργο της αξιολόγησης είναι το σημαντικότερο καθήκον του Δικαστηρίου. Αυτό γιατί πρέπει αφού εξετάζοντας τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα, τις αντιδράσεις και τη συμπεριφορά του στη ζωντανή ατμόσφαιρα της Δίκης, να αναδείξει το αξιόπιστο ή όχι μιας εκδοχής υπό το πρίσμα της πείρας του και της ανθρώπινης φύσης που διαθέτει. Σχετική είναι μεταξύ άλλων η υπόθεση C. & A. Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1Β Α.Α.Δ. 1273, στην οποία έχει λεχθεί ότι η εντύπωση που ο μάρτυρας αφήνει στο Δικαστήριο, είναι παράγοντας εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του. Ο Μ.Ε.1 ήταν ο επιθεωρητής εργασίας που ανέλαβε την διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος. Πρέπει από την αρχή να αναφέρω ότι η διερεύνηση που έκανε δεν ήταν του επιπέδου που απαιτείται από ένα κρατικό λειτουργό, καθήκον του οποίου είναι να διαλευκάνει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραυματίστηκε σοβαρά ένας εργαζόμενος. Κατ' αρχάς ενώ όπως είπε πήρε φωτογραφίες της σκηνής δεν τις κατέθεσε στο Δικαστήριο επειδή δεν βρίσκονταν στο φάκελο που τηρούσε. Ανέφερε μάλιστα ότι δεν θυμόταν καν αν τις εκτύπωσε. Η δικαιολογία που έδωσε ότι έβγαζε φωτογραφίες από παλιάς τεχνολογίας φιλμ για πολλά ατυχήματα και δεν μπορούσε να τις εντοπίσει δεν κρίνεται βέβαια ικανοποιητική. Η κατάθεση φωτογραφιών ή έστω ενός σχεδιαγράμματος της σκηνής του ατυχήματος, ήταν υπό τας περιστάσεις επιβεβλημένη ώστε να έχει το Δικαστήριο μια πλήρη εικόνα του εργοταξίου. Επιπλέον θα έλυνε και το αμφισβητούμενο ζήτημα του κατά πόσον υπήρχε στον χώρο η πινακίδα της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, για το οποίο δόθηκε αντιφατική μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. Επιπλέον ο Μ.Ε.1 δεν έκρινε ότι έπρεπε να στείλει συστατική έκθεση στην εργοληπτική εταιρεία αλλά ούτε και στην ιδιοκτήτρια του ακινήτου. Αυτό παρότι εντόπισε ότι στο εργοτάξιο δεν υπήρχε σήμανση και δεν τηρούνταν οι βασικοί κανόνες ασφαλείας. Ο μάρτυρας δέχθηκε στην αντεξέταση ότι δεν μίλησε καθόλου με τον ενάγοντα. Επί του προκειμένου δεν έδωσε καμία ικανοποιητική εξήγηση γιατί ενώ συνομίλησε με όλους τους εμπλεκομένους έστω και τηλεφωνικά δεν αναζήτησε και την εκδοχή του ενάγοντα που ήταν το μόνο πρόσωπο που θα του εξηγούσε τις ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες τραυματίστηκε. Και ενώ δέχθηκε ότι υπήρχαν σοβαρές παραβάσεις του συστήματος ασφάλειας δυνάμει του σχετικού Νόμου, ανέφερε ότι εισηγήθηκε στους ανωτέρους του να μην προχωρήσει ποινική υπόθεση εναντίον οιουδήποτε προσώπου. Η δικαιολογία ότι ο ενάγοντας ήταν τραυματίας και θα υπήρχαν πρακτικές δυσκολίες να κλητευθεί στο Δικαστήριο, δεν κρίνεται βέβαια ικανοποιητική. Η καταχώρηση της παρούσας και η μαρτυρία του ενάγοντα ενώπιον μου από μόνη της, διαψεύδει την πιο πάνω δικαιολογία. Ο Μ.Ε.1 στην έκθεση του για το ατύχημα (τεκμ.1), αρχικά δέχεται την θέση της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας ότι η ιδιοκτήτρια εναγομένη 3, της ανακοίνωσε στις 5.9.2006 την απόφαση της για διακοπή της συμφωνίας. Αναφέρει μάλιστα ότι μετά την εξέλιξη αυτή, ο εργολάβος απέσυρε από την οικοδομή όλα τα υλικά και εργαλεία του. Στην συνέχεια όμως και κατά την αντεξέταση του, ανέφερε ότι δεν γνωρίζει πότε αποχώρησε ο εργολάβος από το εργοτάξιο και ότι η εναγομένη 3 δήλωσε μόνο πρόθεση διακοπής συμβολαίου. Ισχυρίστηκε μάλιστα ότι υπήρχε στον περιβάλλοντα χώρο container και πινακίδα της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας. Το Δικαστήριο εύλογα ανέμενε από τον επιθεωρητή εργασίας ότι ως ανεξάρτητος μάρτυρας θα διερευνούσε όλα τα ουσιαστικά στοιχεία της υπόθεσης και θα ενημέρωνε με αντικειμενικό τρόπο το Δικαστήριο. Δυστυχώς, ο Μ.Ε.1 απέτυχε σε αυτό του το καθήκον. Διαπιστώνεται από τα πιο πάνω ότι η διερεύνηση του ατυχήματος από τον Μ.Ε.1 έγινε με πολύ πρόχειρο και ερασιτεχνικό τρόπο. Επιπλέον ήταν αντιφατικός σε πλείστα σημεία της κατάθεσης του, με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να διαφωτίσει το Δικαστήριο για τα ουσιαστικά γεγονότα της υπόθεσης. Η μαρτυρία τους ως εκ τούτου απορρίπτεται στο σύνολο της. Ο ενάγοντας (Μ.Ε.2), μου έκανε πολύ θετική εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα. Ήταν αρκετά κατατοπιστικός ως προς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβη το ατύχημα αλλά και απόλυτα πειστικός ότι ήταν εργοδοτούμενος του εναγομένου 1 και όχι αυτοεργοδοτούμενος - συνεργάτης όπως ο τελευταίος ισχυρίστηκε. Το γεγονός αυτό, επιβεβαιώθηκε εξ' άλλου μετά από έρευνα της υπόθεσης και από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων όπως κατέθεσε η Μ.Ε
- Ο ενάγοντας παρότι κατέθεσε με την βοήθεια μεταφραστή, με πηγαίο και αυθεντικό ύφος, παράθεσε τα γεγονότα με τρόπο ειλικρινή και ακριβή. Δεν δίστασε να παραδεχτεί ότι εκτελούσε επικίνδυνη εργασία με το να ρίχνει τα καλούπια κάτω στο έδαφος από τον όροφο της οικίας αλλά την ίδια ώρα, εξήγησε ότι ουσιαστικά δεν είχε άλλη επιλογή από του να ακολουθήσει τις οδηγίες που του έδωσε το αφεντικό του και ο γιός του (Μ.Υ.1 & Μ.Υ.3). Επιπλέον, ο ενάγοντας δεν κλονίστηκε καθόλου κατά την εκτενή αντεξέταση του από τους Δικηγόρους υπεράσπισης τόσον ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος όσον ως προς την σχέση εργοδότησης που είχε με τον εναγόμενο
- Το κατά πόσον έπεσε στο κενό κατά το ρίξιμο του δεύτερου ή του τρίτου πλακάζ δεν έχει σημασία ούτε και μπορεί να επηρεάσει την καλή εντύπωση που έκανε στο Δικαστήριο αναφορικά με το πώς συνέβη το ατύχημα. Ανεξαρτήτως των πιο πάνω, η γενικότερη εντύπωση που μου έδωσε ο ενάγοντας από το εδώλιο, είναι ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο και ως εκ τούτου η μαρτυρία του κρίνεται στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Η Μ.Ε.3 μου έκανε επίσης θετική εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα. Ήταν σαφής ότι η απόφαση να κριθεί ο ενάγοντας ως μισθωτός του εναγομένου 1, στηρίχθηκε στις καταθέσεις αλλά και την εν γένει μαρτυρία που είχε ενώπιον του, ο Διευθυντής Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Κατέθεσε επί του προκειμένου την απόφαση του Διευθυντή (τεκμ. 10), στην οποία αναφέρεται ότι υπήρχε καθορισμένος μισθός και ωράριο εργασίας. Υπήρχε επίσης έλεγχος στην εκτέλεση εργασίας και παροχή των μέσω παραγωγής στον ενάγοντα από τον εναγόμενο
- Η Μ.Ε 3 ήταν περαιτέρω αρκετά ειλικρινής, λέγοντας ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αν επιβλήθηκε πρόστιμο στον εναγόμενο 1 από το Δικαστήριο, επιμένοντας όμως ότι υπάρχουν επιδικασμένες οφειλές εναντίον του. Η μαρτυρία της, γίνεται για τους πιο πάνω λόγους αποδεκτή στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Ο Μ.Ε.4 λοχίας της πυροσβεστικής, αναφέρθηκε στην μεταφορά του ενάγοντα από τον χώρο του ατυχήματος στο Νοσοκομείο με ασθενοφόρο. Η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε καθόλου από τους συνηγόρους υπεράσπισης. Να σημειώσω εδώ ότι ούτε από τα δικόγραφα, αμφισβητείται η θέση ότι ο ενάγοντας τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο με ασθενοφόρο. Υπό τας περιστάσεις, η μαρτυρία του Μ.Ε.4 δεν πρόσφερε τίποτα στην επίλυση των επιδίκων θεμάτων. Αντιθέτως, επιβάρυνε την ήδη βεβαρημένη υπόθεση με αχρείαστη μαρτυρία. Η μαρτυρία του Μ.Υ.1 γιού του εναγομένου 1, κρίνεται γενικά ως αξιόπιστη. Ο Μ.Υ.1 που ήταν μαζί με τον ενάγοντα την ημέρα του ατυχήματος, αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στις συνθήκες που επικρατούσαν στον εργοτάξιο τον επίδικο χρόνο. Ήταν ειλικρινής, λέγοντας ότι επρόκειτο για επικίνδυνη εργασία και ότι δεν υπήρχαν κάγκελα στις βεράντες και περίφραξη στην οικοδομή. Ειλικρινής ήταν και στην θέση του ότι δεν χρησιμοποίησε ανυψωτικό μηχάνημα λόγω του μικρού αριθμού των καλουπιών που θα μετακινούσαν μαζί με τον ενάγοντα εκείνη την ημέρα. Ο μάρτυρας ήταν επιπλέον αρκετά πειστικός στην θέση του ότι ο, διευθυντής της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας Δημητρίου, όταν ήρθε στην σκηνή, του ανέφερε την φράση «Παναγία μου δεν έχουμε σκαλωσιές, εν να μπερτέψουμε». Ο Μ.Υ.1 δεν κλονίστηκε καθόλου παρά την εκτενή αντεξέταση που δέχθηκε αναφορικά με τον πιο πάνω ισχυρισμό του. Πειστικός ήταν ο Μ.Υ.1 και ως προς την θέση του ότι τα κενά της βεράντας καλουπώθηκαν με τα επίδικα πλακάζ, κατόπιν εντολής από τον Μ.Υ.4 που ήταν ο διευθυντής της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας. Η κατάθεση του Μ.Υ.1 για τις συνθήκες που οδήγησαν στο ατύχημα, ήταν σταθερή και αρκετά κατατοπιστική. Από την μαρτυρία του δεν θα δεχθώ μόνο, την θέση του ότι ο ενάγοντας ήταν αυτοεργοδοτούμενος. Είναι νομολογημένο ότι το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια να δεχθεί τη μαρτυρία ενός μάρτυρα είτε στο σύνολο της είτε εν μέρει αφού βέβαια αιτιολογήσει αυτή την προσέγγιση (βλ. Λαζάρου κα ν. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ 633 & Shahin Haisan Fawzy Mohamed v. Δημοκρατίας,
(2010)2 Α.Α.Δ., 266, 278). Στην παρούσα περίπτωση, πέραν του ότι η μαρτυρία που προσκόμισε ο ενάγοντας περί του αντιθέτου κρίθηκε αιτιολογημένη και αξιόπιστη, κρίνω ότι ο Μ.Υ.1 δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει τις ακριβείς συνθήκες εργοδότησης του ενάγοντα από τον εναγόμενο
- Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του Μ.Υ.1 κρίνεται αξιόπιστη, πλην της θέσης του ότι ο ενάγοντας ήταν αυτοεργοδοτούμενος. Η Μ.Υ.2 κατέθεσε στο Δικαστήριο για την ποινική υπόθεση 3908/
- Είναι σαφές ότι η μάρτυρας αυτή δεν ήταν σε θέση να βοηθήσει στην επίλυση των επιδίκων θεμάτων. Η κλήση από τον εναγόμενο 1, αποσκοπούσε στο να καταδείξει ότι η υπόθεση 3908/2008 δεν αφορούσε την καταχώρηση ποινικής δίωξης από τις κοινωνικές ασφαλίσεις εναντίον του εναγομένου
- Όμως όπως πολύ εύστοχα η ίδια εξήγησε, με τον ίδιο αριθμό υπάρχουν και άλλες ποινικές υποθέσεις σε άλλες επαρχίες. Ανεξαρτήτως τούτου, το κατά πόσον καταχωρήθηκε ποινική υπόθεση εναντίον του εναγομένου 1 για μη πληρωμή κοινωνικών ασφαλίσεων για τον ενάγοντα, δεν αποδεικνύει χωρίς άλλο σχέση εργοδότησης ή όχι μεταξύ των δύο. Ως εκ τούτου, η μαρτυρία της Μ.Υ.2 απορρίπτεται στο σύνολο της ως άσχετη με τα επίδικα θέματα. Ο εναγόμενος 1 (Μ.Υ.3), προσπάθησε να πείσει ότι ο ενάγοντας δεν ήταν εργοδοτούμενος του, χωρίς όμως να είναι καθόλου πειστικός επί τούτου. Ήταν εμφανές καθ' όλη την διάρκεια της μαρτυρίας του ότι η πιο πάνω θέση προβλήθηκε, προκειμένου ο εναγόμενος 1 να αποφύγει τις ευθύνες του από το ατύχημα. Ανεξαρτήτως τούτου, το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και είναι παραδεκτό από τους διαδίκους, καταδεικνύει ότι δεν ευσταθεί η θέση του εναγομένου 1 ότι ο ενάγοντας ήταν αυτοεργοδοτούμενος. Δεν αναφέρομαι μόνο στο γεγονός ότι ο ενάγοντας μεταφερόταν από τον εναγόμενο 1 στα διάφορα εργοτάξια ούτε και στο ότι έπαιρνε εντολές για τις εργασίες που έπρεπε να διεκπεραιώσει. Πέραν των πιο πάνω, σημαντικό στοιχείο αποτελεί επίσης το γεγονός ότι ο μισθός του ήταν σταθερός. Με τον τρόπο αυτό, απορρίπτεται ο ισχυρισμός ότι πληρωνόταν «με το κομμάτι» αναλόγως της εργασίας που τελείωνε. Σημειώνω επίσης ότι σύμφωνα με την γνωστοποίηση ατυχήματος (τεκμ.2) που υπογράφεται από τον εναγόμενο 1, ο ενάγοντας αναφέρεται ως εργοδοτούμενος του. Ο εναγόμενος 1 δεν έδωσε καμία λογική εξήγηση γιατί στο έντυπο αυτό που συμπληρώθηκε και υποβλήθηκε από τον ίδιο στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, αναφέρει τον ενάγοντα ως υπάλληλο του αφού αυτός όπως ισχυρίστηκε στο Δικαστήριο, ήταν αυτοεργοδοτούμενος. Επιπλέον ο ίδιος ο εναγόμενος 1 αλλά και ο γιός του (Μ.Υ.1), κατέθεσαν ότι ο ενάγοντας δεν ήταν τεχνίτης αλλά βοηθός καλουψής. Βοηθούσε δηλαδή στην ουσία, τους τεχνίτες που έφτιαχναν τα καλούπια, οι οποίοι ήταν ο εναγόμενος 1 και ο γιος του Τάσος (Μ.Υ.1). Τα ίδια κατέθεσε και ο ενάγοντας, ο οποίος ανέφερε ότι δουλειά του ήταν να καθαρίζει τον χώρο και να βοηθά τον Τάσο (Μ.Υ.1) όταν αυτός προέβαινε στο καλούπωμα και ξεκαλούπωμα των ξυλοτύπων. Δεν έκανε ως εκ τούτου από μόνος του εργασίες καλουπώματος. Υπό τας περιστάσεις, ο ενάγοντας δεν θα μπορούσε να ήταν αυτοεργοδοτούμενος (καπαλιτζής) και να πληρώνεται με το κομμάτι ανάλογα της εργασίας που έκανε αφού είναι παραδεκτό δεν ήταν τεχνίτης αλλά απλός βοηθός. Με αυτή την έννοια δεν προέβαινε σε αυτοτελή εργασία καλουπώματος για να πληρώνεται ξεχωριστά γι' αυτήν. Αντιθέτως όπως προαναφέρθηκε, είχε σταθερό μισθό ως βοηθός καλουψής. Πέραν των πιο πάνω, η γενικότερη εντύπωση που μου έκανε ο εναγόμενος 1 από το εδώλιο του μάρτυρα, ήταν πολύ φτωχή. Ήταν περισσότερο από εμφανές ότι η μαρτυρία του αποσκοπούσε στο να αποφύγει τις ευθύνες του από το ατύχημα παρά το να πει την αλήθεια στο Δικαστήριο. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του εναγομένου 1 (Μ.Υ.3), απορρίπτεται στο σύνολο της ως αναξιόπιστη. Πολύ πτωχή εντύπωση μου έκανε και ο διευθυντής της εναγομένης 2 Δημητρίου (Μ.Υ.4). Ήταν κάτι παραπάνω από εμφανές ότι η μαρτυρία του αποσκοπούσε στο να ενισχύσει την δική του εκδοχή για τα γεγονότα της υπόθεσης παρά το να πει την αλήθεια στο Δικαστήριο. Στην προσπάθεια του δε αυτή υπέπεσε σε αντιφάσεις, καθοριστικές στην κρίση της αξιοπιστίας του. Σε αναφορά του για τον σηπτικό λάκκο στον οποίο έπεσε ο ενάγοντας, αρχικά δήλωσε ότι δεν είναι σίγουρος αν τον έσκαψε η εταιρεία του. Στην συνέχεια ισχυρίστηκε ότι η εκσκαφή έγινε από την εταιρεία του αλλά μετά από την εκσκαφή των θεμελίων. Ανέφερε μάλιστα ότι σκέπασε τον λάκκο με πόντους για ασφάλεια. Στην συνέχεια όμως, δέχθηκε ότι ο λάκκος δεν σκεπάστηκε αλλά ήταν ασφαλής επειδή έβαλε γύρω του ως ανάχωμα, το χώμα που τον έσκαψε. Επέμενε ότι η εναγομένη 3 τον έδιωξε από το εργοτάξιο στην συνάντηση που είχαν στο γραφείο του αρχιτέκτονα, στις 5.9.
- Παρόλα αυτά δεν παρουσίασε καμία έγγραφη απόδειξη όπως επανειλημμένα του ζητήθηκε κατά την αντεξέταση που να αποδεικνύει ότι η εναγομένη 3 τερμάτισε την σύμβαση κατά την πιο πάνω ημερομηνία,. Αντιθέτως, όταν του παρουσιάστηκε το τεκμήριο 22 στο οποίο αναγράφεται ότι πληρώθηκε και αποχωρεί από το εργοτάξιο στις 2/11/2006, απέφυγε να απαντήσει επιμένοντας στην αρχική του θέση χωρίς όμως να αμφισβητήσει την υπογραφή του στο εν λόγω έγγραφο. Ο μάρτυρας επικαλέστηκε την επιστολή ημ. 18.9.2006 (τεκμ.18) την οποία κατά τους ισχυρισμούς του, απέστειλε στον αρχιτέκτονα και την εναγομένη 3 και στην οποία ισχυρίζεται ότι εγκατέλειψε την οικοδομή πριν το ατύχημα. 'Όμως δεν υπάρχει καμία μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ότι αυτή η επιστολή συντάχθηκε και αποστάλθηκε στις 18.9.
- Ούτε ότι παραλήφθηκε από την εναγομένη 3 ή τον αρχιτέκτονα. Το αποδεικτικό αποστολής με τηλεομοιότυπο στον αρχιτέκτονα φέρει ημερομηνία προγενέστερη της επιστολής. Η δικαιολογία ότι το μηχάνημα του τηλεομοιοτύπου είχε λανθασμένη ημερομηνία δεν κρίνεται βέβαια ικανοποιητική. Επίσης, ο αριθμός τηλεομοιότυπου στον οποίο στάλθηκε η επιστολή δεν έχει αποδειχθεί σε ποιον ανήκει. Όσον αφορά την εναγομένη 3, παραδέχθηκε ότι επικοινωνούσε μαζί της μόνο με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email). Δεν έδωσε επί του προκειμένου καμία εξήγηση γιατί έστειλε ειδικά την επιστολή (τεκμ. 18) με το ταχυδρομείο και όχι με email όπως έκανε μέχρι τότε. Παραδέχθηκε επίσης ότι η επιστολή επεστράφη στον ίδιο 27.10.06 χωρίς να παραληφθεί ποτέ από την εναγομένη
- Γεγονός παραμένει ότι δεν υπήρξε καθόλου πειστικός σε αυτή του την επιχειρηματολογία. Επιπλέον, στην ίδια την επιστολή δεν αναφέρεται ότι όντως τερματίστηκε η συμφωνία στις 5.9.
- Αναφορά γίνεται σε σχετική απόφαση της εναγομένης 3 που ανακοινώθηκε στην συνάντηση. Ακολούθησε μετάβαση στην οικοδομή για να διαπιστωθούν οι ισχυριζόμενες κακοτεχνίες. Παρόλα αυτά δεν προκύπτει διακοπή του συμβολαίου και πότε αυτή ολοκληρώθηκε παρά την επί τούτου πρόθεση της εναγομένης
- Η προειδοποίηση του μάρτυρα στην επιστολή (τεκμ.18) ότι η εναγομένη 2 δεν φέρει ευθύνη για ζημιές, αφορά την πιθανότητα να εργαστούν στο εργοτάξιο νέοι εργολάβοι πριν ο ίδιος πληρωθεί και αποχωρήσει και δεν συμπεριλαμβάνει εργασίες του δικού του υπεργολάβου όπως ήταν ο εναγόμενος
- Σε σχέση με την υπεύθυνη δήλωση εργολήπτη (τεκμ.26) που παρέδωσε στην εναγομένη 3 για σκοπούς κρατικής χορηγίας και στην οποία αναφέρει ότι διακόπηκαν οι εργασίες στις 5.9.2006, αυτή συντάχθηκε το 2008 σε μεταγενέστερο δηλαδή του ατυχήματος χρόνο και δεν έχει ως εκ τούτου καμία αποδεικτική ισχύ. Το μόνο έγγραφο που είναι παραδεκτό και από τις δύο πλευρές και στο οποίο γίνεται αναφορά για λήξη της σύμβασης στις 2/11/2006, είναι το τεκμήριο 22 για το οποίο ο μάρτυρας δεν έδωσε καμία εξήγηση γιατί το υπέγραψε αφού θεωρεί ότι αποχώρησε από το εργοτάξιο στις 5.9.
- Επιπλέον, ο Μ.Υ.4 δεν έδωσε καμία λογική εξήγηση για την άμεση μετάβαση του στην σκηνή μετά το ατύχημα και τα όσα ανέφερε στον Μ.Υ.1 για την έλλειψη σκαλωσιών εκ μέρους του. Η δικαιολογία που έδωσε ότι ήταν κοντά στην περιοχή και πέρασε να καθησυχάσει τον Τάσο που ήταν ταραγμένος δεν κρίνεται βέβαια ικανοποιητική. Αντιφατικός υπήρξε ο μάρτυρας και ως προς το κατά πόσον είχε ασφαλιστική κάλυψη για τις υπό κρίση οικοδομικές εργασίες. Χωρίς όμως να αρνηθεί στην αντεξέταση ότι εισέπραξε από την εναγομένη 3 χρήματα για ασφαλιστική κάλυψη των εργοδοτουμένων του. Και ενώ όλοι οι μάρτυρες κατέθεσαν πως δεν υπήρξε σε κανένα σημείο των εργασιών περίφραξη στην οικοδομή, ο ίδιος επέμενε για το αντίθετο χωρίς όμως να δώσει ικανοποιητικές λεπτομέρειες για το είδος της περίφραξης. Αρχικά κατέθεσε ότι έγινε με καλούπια του εναγομένου
- Αυτό παρότι δέχθηκε ότι ο εναγόμενος 1 δεν ήταν ο αρχικός καλουψής της οικοδομής. Στην συνέχεια, κατέθεσε ότι η περίφραξη έγινε με σανίδια δικά του ως είδος ξύλινου κάγκελου, τα οποία χρέωσε μάλιστα στην εναγομένη
- Ήταν η θέση του ότι η περίφραξη με παράλληλα σανίδια, συμπεριλαμβανόταν στην αρχική προσφορά γι' αυτό και την χρέωσε. Για να αναφέρει στην συνέχεια ότι η περίφραξη έγινε με σκαλωσιές, μόνο εκεί όπου θεωρούσε ότι οι εργασίες ήταν επικίνδυνες. Γεγονός παραμένει ότι ο Μ.Υ.4 δεν μπόρεσε να δώσει μια σαφή και αξιόπιστη εκδοχή για το κατά πόσον υπήρχε περίφραξη και τι είδους στην επίδικη οικοδομή. Ο μάρτυρας αρχικά αρνήθηκε ότι γνώριζε οτιδήποτε για το είδος των καλουπιών, στην αφαίρεση των οποίων τραυματίστηκε ο ενάγοντας. Ήταν η θέση του ότι επρόκειτο για εργασία που ανατέθηκε απευθείας από την εναγομένη 3 στον υπεργολάβο εναγόμενο 1, χωρίς την δική του εμπλοκή. Ανέφερε μάλιστα ότι την ημέρα του ατυχήματος, διερωτήθηκε για τον σκοπό της παρουσίας των υπεργολάβων στην οικοδομή. Στην συνέχεια όμως, δέχθηκε κατά την αντεξέταση του ότι τον ρώτησε η εναγομένη 3 για το κενό στην ταράτσα και πόσα θα στοίχιζε. Αυτός απάντησε ότι δεν είναι στο συμβόλαιο και ότι δεν είχε οδηγίες από τον αρχιτέκτονα για κάτι τέτοιο. Στην συνέχεια βέβαια ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία για το καλούπωμα αυτού του κενού, έγινε απευθείας από τον υπεργολάβο εναγόμενο 1 με την ιδιοκτήτρια εναγομένη
- Αφήνοντας σαφώς να νοηθεί ότι γνώριζε για το καλούπωμα της στέγης των βεραντών. Δεν ήταν όμως καθόλου πειστικός ότι δεν έδωσε ο ίδιος οδηγίες για το καλούπωμα. Δεν υπάρχει καμία μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ότι ο εναγόμενος 1 είχε απευθείας επαφή με την ιδιοκτήτρια και τον αρχιτέκτονα της. Εξ' άλλου, στον συγκεκριμένο χώρο δεν έγιναν μόνο καλούπωμα του κενού αλλά και τοποθέτηση σκυροδέματος που δεν μπορούσε βέβαια να γίνει από τον εναγόμενο 1 που ήταν καλουψής υπεργολάβος αλλά μόνον από την εναγομένη 2 που ήταν ο εργολάβος της οικοδομής. Επί του προκειμένου, ο μάρτυρας αρνήθηκε επιμελώς να καταθέσει όταν του ζητήθηκε, αποδείξεις πληρωμής στον εναγόμενο 1 για να διαφανεί αν τον είχε πληρώσει και για αυτήν την εργασία. Πέραν των πιο πάνω, η γενικότερη εντύπωση που μου έκανε ο Μ.Υ.4 είναι ότι δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Οι απαντήσεις του δεν ήταν άμεσες και ήταν εμφανές ότι απέφευγε επιμελώς να ανταποκριθεί σε ερωτήσεις που αμφισβητούσαν την δική του εκδοχή για τα γεγονότα. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του Μ.Υ.4 απορρίπτεται στο σύνολο της ως αναξιόπιστη. Η Μ.Υ.5, της υπηρεσίας χορηγιών του Υπουργείου Οικονομικών, μου έκανε καλή εντύπωση. Αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στην αίτηση για κρατική χορηγία που υπέβαλε η εναγομένη 3 (τεκμ.25) μαζί με τα αναγκαία έγγραφα που πρέπει να την συνοδεύουν. Μεταξύ αυτών είναι και η υπεύθυνη δήλωση (τεκμ.26), του εργολάβου της οικοδομής. Ήταν επίσης ειλικρινής, αναφέροντας ότι ελέγχει μόνο τα αντικειμενικά στοιχεία της δήλωσης που αφορούν την άδεια εργολάβου και όχι οτιδήποτε άλλο καθώς και στο ότι η υπηρεσία της δεν επεμβαίνει σε διαφορές μεταξύ εμπλεκομένων μερών σε οικοδομές. Ειλικρινής ήταν και στην θέση της ότι δεν γνωρίζει ποιος παρέδωσε την αίτηση στην υπηρεσία της. Περαιτέρω, η μαρτυρία της Μ.Υ.5 δεν αμφισβητήθηκε επί της ουσίας κατά την αντεξέταση της. Για τους πιο πάνω λόγους, γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Η αδελφή της εναγομένης 3 Ελίνα Ελευθεριάδου (Μ.Υ.6), μου έκανε πολύ καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα. Ήταν ιδιαίτερα πειστική στην θέση της ότι η ίδια ανέλαβε των συντονισμό των οικοδομικών εργασιών λόγω έλλειψης χρόνου της εναγομένης
- Η πλευρά της εναγομένης 2 στην αγόρευση της, ισχυρίστηκε ότι η θέση αυτή συνιστά νέα υπερασπιστική γραμμή που δεν είναι δικογραφημένη και δεν πρέπει ως εκ τούτου να ληφθεί υπόψη. Δεν συμφωνώ με τον πιο πάνω ισχυρισμό. Η βασική υπερασπιστική γραμμή της εναγομένης 3 όπως προκύπτει από το δικόγραφο της υπεράσπισης της, είναι ότι την ημερομηνία του ατυχήματος δεν ήταν κάτοχος του εργοταξίου γιατί η σύμβαση με την εναγομένη 2 δεν είχε ακόμη τερματιστεί. Ως εκ τούτου, την κατοχή και συνεπακόλουθα την ευθύνη για διατήρηση ασφαλών συνθηκών στο εργοτάξιο, είχε η εναγομένη
- Ο ισχυρισμός αυτός δεν αλλάζει είτε είχε τον συντονισμό των εργασιών η εναγομένη 3, είτε τον είχε η αδελφή της. Επιπλέον, η θέση αυτή συνιστά μαρτυρία, η οποία βέβαια δεν είναι αναγκαίο να δικογραφείται. Πέραν τούτου, η μαρτυρία της Μ.Υ.6 ήταν πειστική και εμπεριστατωμένη αναφορικά με τον ρόλο που είχε στο να είναι σε επαφή με τον αρχιτέκτονα και τον εργολάβο για την οικοδόμηση της επίδικης διπλοκατοικίας. Πειστική ήταν και ως προς την θέση της για την πρόθεση των δύο αδελφών να διακόψουν το συμβόλαιο αν δεν διορθώνονταν κάποιες κατ' ισχυρισμό κακοτεχνίες. Πρόθεση, η οποία εκφράστηκε στην συνάντηση στο γραφείο του αρχιτέκτονα στις 5.9.
- Γι' αυτό και η συνάντηση στις 7.9.2006 στην οικοδομή για να διαπιστωθούν οι κατ' ισχυρισμό κακοτεχνίες. Την πιο πάνω θέση επιβεβαιώνει και η υπόλοιπη μαρτυρία, σύμφωνα με την οποία τα γραφεία και η πινακίδα της εναγομένης 2 δεν μετακινήθηκαν από τον χώρο της οικοδομής μετά τις 5.9.06 και ήταν εκεί κατά την ημέρα του ατυχήματος στις 26.9.
- Η μάρτυρας ήταν επίσης πειστική στην θέση της ότι για τεχνικά θέματα, μιλούσε μόνο με τον Μ.Υ.4 της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας και όχι με τον εναγόμενο 1 που ήταν υπεργολάβος. Ήταν ακόμα ειλικρινής, λέγοντας ότι δεν μπορούσε να δώσει λεπτομέρειες στο κατά πόσον υπήρχαν μέτρα ασφαλείας στο εργοτάξιο λόγω του ότι δεν είναι ειδική στις οικοδομές. Η πειστικότητα και ο αυθορμητισμός που χαρακτηρίζουν την μαρτυρία της Μ.Υ.6 δεν καταδεικνύουν στοιχεία προσχεδιασμού της μαρτυρίας της ούτε αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης της αξιοπιστίας της. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία της Μ.Υ.6 γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Την ίδια καλή εντύπωση μου έκανε και η εναγομένη 3 (Μ.Υ.7). Εξήγησε με πειστικότητα γιατί η δική της συμμετοχή λόγω έλλειψης χρόνου, ήταν πολύ περιορισμένη, με την υπογραφή κυρίως όλων των εγγράφων και ότι πολύ σπάνια επισκεπτόταν την οικοδομή. Είναι γι' αυτό που δεν γνωρίζει τον ενάγοντα ούτε και άλλους εργαζόμενους στην οικοδομή, πλην του κ. Δημήτρη (Μ.Υ.4) από την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία. Η όλη στάση της εναγομένης 3 στο εδώλιο του μάρτυρα δεν δικαιολογεί συμπέρασμα για διάθεση της να αποφύγει την αλήθεια ή να πει ψέματα ούτε και αποκαλύπτει την δημιουργία ρήγματος στην εκδοχή της, ικανού να πλήξει καίρια την αξιοπιστία της. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία της εναγομένης 3 (Μ.Υ.7), γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Ευρήματα Ενόψει της πιο πάνω αξιολόγησης, τα ευρήματα μου είναι ανάλογα της μαρτυρίας που έγινε αποδεκτή. Ειδικότερα σημειώνω τα πιο κάτω: Η εναγομένη 3 είναι ιδιοκτήτρια του ακινήτου που βρίσκεται στην οδό Αθάνα 3Α στον Στρόβολο. Την 1.11.2005 υπεγράφη γραπτή σύμβαση (τεκμ.13) μεταξύ της εναγομένης 3 και της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, για την ανέγερση στο εν λόγω ακίνητο, μιας διπλοκατοικίας με ισόγειο και όροφο για την εναγομένη 3 και την αδελφή της (Μ.Υ.6). Τα αρχιτεκτονικά σχέδια έγιναν από τον αρχιτέκτονα Ανδρέα Μουχτάρη. Οι εργασίες ξεκίνησαν μετά την υπογραφή της συμφωνίας (τεκμ.13). Ταυτόχρονα, η εναγομένη 2 τοποθέτησε πινακίδα με την ονομασία της, στην δεξιά πλευρά του οικοπέδου καθώς και το γραφείο της, που ήταν ένα μεγάλο container πάνω στο παρακείμενο πεζοδρόμιο, δίπλα και κολλητά στο ακίνητο. Ανοίχθηκε επίσης λάκκος ύψους 1,5 μέτρου περίπου για το αποχετευτικό της οικοδομής. Ο λάκκος δεν σκεπάστηκε για σκοπούς ασφάλειας παρά μόνο υπήρχαν γύρω του ως ανάχωμα, τα χώματα από τα οποία διανοίχθηκε. Επίσης δεν έγινε περίφραξη του εργοταξίου ούτε και εκπονήθηκε σχέδιο γραπτής εκτίμησης κινδύνου από την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία. Λόγω έλλειψης χρόνου της ιδίας της εναγομένης 3, τον συντονισμό των εργασιών με τον αρχιτέκτονα, τον εργολάβο και τις πληρωμές από την τράπεζα, ανέλαβε και για της δύο αδελφές, η Μ.Υ.6 που είναι αδελφή της εναγομένης
- Η Μ.Υ.6 συνεργαζόταν μόνο με τον Μ.Υ.4 που ήταν ο διευθυντής της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας και δεν είχε επαφή ούτε έδινε οδηγίες στους υπεργολάβους του ή σε οποιονδήποτε άλλο υπάλληλο του. Αρχές του καλοκαιριού του 2006, η Μ.Υ.6 διαπίστωσε πηγαίνοντας στην οικοδομή ότι οι δύο βεράντες θα ήταν ακάλυπτες χωρίς ταβάνι από μπετόν. Στον χώρο βρισκόταν ο κος Δημήτρης (Μ.Υ.4) και σε σχετική ερώτηση της, απάντησε ότι τα σχέδια δεν προέβλεπαν ταράτσα από μπετόν. Ο Μ.Υ.4 επικοινώνησε επί τόπου τηλεφωνικώς με τον αρχιτέκτονα και αφού του μίλησε τόσον αυτός όσον και η εναγομένη 3, ο αρχιτέκτονας έδωσε οδηγίες στον Μ.Υ.4 να κλείσει η ταράτσα της βεράντας με μπετόν. Το κόστος της επιπλέον εργασίας το ανέφερε ο Μ.Υ.4 στην Μ.Υ.6 και συμφώνησαν να προχωρήσει αυτή η εργασία. Από την αρχή, οι δύο αδελφές δεν ήταν ικανοποιημένες από τις εργασίες της εναγομένης
- Στα πλαίσια αυτά, ζήτησαν την αλλαγή του καλουψή αφού όλοι συμφώνησαν, τόσον ο κος Δημήτρης όσον και ο αρχιτέκτονας ότι δεν διεξήγαγε σωστά την εργασία του. Έτσι ο αρχικός καλουψής αντικαταστάθηκε από τον εναγόμενο
- Οι δύο αδελφές διαπίστωσαν κακοτεχνίες και στις εργασίες της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, ενημερώνοντας σχετικά τον αρχιτέκτονα και τον Μ.Υ.
- Έγινε επί του προκειμένου, συνάντηση στο γραφείο του αρχιτέκτονα στις 5.9.
- Σε αυτήν πήραν μέρος ο αρχιτέκτονας, ο κος Δημήτρης (Μ.Υ.4) από την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία και η αδελφή της εναγομένης 3 (Μ.Υ.6) μαζί με τον πατέρα της. Η Μ.Υ.6 επανέλαβε τα παράπονα για κακοτεχνίες και εξεδήλωσε την πρόθεση των δύο αδελφών για διακοπή της συνεργασίας αν δεν παίρνονταν διορθωτικά μέτρα. Έγινε νέα συνάντηση στις 7.9.06 στην οικοδομή στην παρουσία του αρχιτέκτονα όπου υποδείχθηκαν οι κακοτεχνίες και δόθηκε περιθώριο διόρθωσης τους. Ο εναγόμενος 1 που ανέλαβε ως νέος καλουψής, προχώρησε μεταξύ άλλων στο καλούπωμα της στέγης των βεραντών και του κενού στην ταράτσα πάνω από την σκάλα. Μεταξύ των υπαλλήλων του εναγομένου 1, ήταν και ο ενάγοντας. Έπαιρνε από τον εναγόμενο 1 ως μισθό, το ποσόν των £165,00 την βδομάδα. Όμως ο εναγόμενος 1 κατά παράβαση της σχετικής νομοθεσίας, δεν δήλωσε τον ενάγοντα στο τμήμα κοινωνικών ασφαλίσεων ως εργοδοτούμενο του, ούτε και του κατέβαλλε οιανδήποτε εισφορά στο ταμείο κοινωνικών ασφαλίσεων. Ο ενάγοντας ήταν Τουρκοκύπριος και διέμενε στις κατεχόμενες από τον τουρκικό στρατό περιοχές. Δεν ήταν τεχνίτης αλλά βοηθός καλουψής. Στην ουσία, βοηθούσε τον εναγόμενο 1 και τον γιό του Τάσο (Μ.Υ.1) στην καθαριότητα του χώρου και την μεταφορά των καλουπιών όταν αυτοί ως τεχνίτες, προέβαιναν στο καλούπωμα και ξεκαλούπωμα ξυλοτύπων. Καθημερινά τον παρελάμβανε από το οδόφραγμα του χωριού Πέργαμος, ο εναγόμενος 1 ή ο γιός του (Μ.Υ.1) και τον μετέφεραν στα διάφορα εργοτάξια που είχαν εργασία στις ελεύθερες περιοχές. Στις 26.9.06 ο ενάγοντας μεταφέρθηκε από τον γιό του εναγομένου 1 Τάσο (Μ.Υ.1), αρχικά σε εργοτάξιο στην Αγία Βαρβάρα για το ξεκαλούπωμα ενός τοίχου. Στην συνέχεια είχαν εντολή από τον εναγόμενο 1 να μεταβούν στην επίδικη οικοδομή για να ξεκαλουπώσουν 4 καλούπια (πλακάζ) με τα οποία καλουπώθηκε το κενό στην ταράτσα της οικοδομής. Πήγαν στην επίδικη οικοδομή και αφού προγευμάτισαν, ξεκίνησαν το ξεκαλούπωμα στις 10.30 π.μ. Ο Μ.Υ.1 έβγαζε τα καλούπια από την οροφή και τα έδινε στον ενάγοντα. Του έδωσε οδηγίες να τα πετά από το πάτωμα του ορόφου, κάτω στην αυλή. Ο ενάγοντας αφού έπαιρνε τα καλούπια από τον Μ.Υ.1, τα κουβαλούσε σε απόσταση 4- 5 μέτρων στον όροφο και τα πετούσε από την ανοιχτή βεράντα κάτω στην αυλή. Στην βεράντα δεν υπήρχαν κιγκλιδώματα ή άλλη περίφραξη. Σε κάποιο στάδιο και ενώ ο ενάγοντας προσπαθούσε να πετάξει ένα πλακάζ από τον όροφο κάτω στην αυλή, σκουντούφλησε σε αυτό, έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο κενό από τον όροφο κάτω στο έδαφος από ύψος περίπου 2.70 μέτρων. Στην συνέχεια και αφού κτύπησε στο ανάχωμα του σηπτικού λάκκου που ήταν στην αυλή, έπεσε μέσα σε αυτόν, σε βάθος περίπου 1,50 μέτρων. Από την πιο πάνω πτώση, ο ενάγοντας τραυματίστηκε σοβαρά. Ο Μ.Υ.1 προθυμοποιήθηκε να μεταφέρει τον ενάγοντα στον γιατρό αλλά αυτός δεν μπορούσε να μετακινηθεί λόγω του σοβαρού τραυματισμού του. Ειδοποιήθηκε ασθενοφόρο, το οποίο μετέφερε τον ενάγοντα στο νοσοκομείο. Στην συνέχεια, έφτασε στην σκηνή ο Μ.Υ.4 από την εναγομένη 1 εργοληπτική εταιρεία. Όταν ενημερώθηκε για το ατύχημα, ανέφερε επί λέξει στον Μ.Υ.1 «Παναγία μου δεν έχουμε σκαλωσιές, εν να μπερτέψουμε». Οι αποζημιώσεις που δικαιούται ο ενάγοντας για τα έξοδα, τις ζημιές, τον πόνο και την ταλαιπωρία που έχει υποστεί από την επίδικο ατύχημα, ανέρχονται στο συμφωνημένο ποσόν των €110.00,
- Μετά το ατύχημα, στις 13.10.06, έγινε νέα συνάντηση των εμπλεκομένων στην οικοδομή, στο γραφείο του αρχιτέκτονα. Εκτός από τον αρχιτέκτονα, συμμετείχε στην συνάντηση η αδελφή της εναγομένης 3 (Μ.Υ.6), οι γονείς τους και ο κος Δημήτρης (Μ.Υ.4) από την εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία. Διαπιστώθηκε ότι δεν διορθώθηκαν οι κατ' ισχυρισμό κακοτεχνίες που προέβαλε η πλευρά των ιδιοκτητών. Συμφωνήθηκε ως εκ τούτου να αποχωρήσει η εναγομένη 2 από εργολάβος της οικοδομής αφού πληρωθεί το ποσό που οφειλόταν για την μέχρι τότε εκτελεσθείσα εργασία. Σε εκείνη την συνάντηση, η πλευρά της εναγομένης 3, έμαθε για πρώτη φορά ότι έγινε το υπό κρίση εργατικό ατύχημα στην οικοδομή. Στις 2.11.2006 έγινε νέα συνάντηση στο γραφείο του αρχιτέκτονα. Πληρώθηκε στην εναγομένη 2 το ποσόν των €8.500,00 και ο αρχιτέκτονας συμπλήρωσε το τεκμήριο 22, στο οποίο αναφέρεται ότι με την πληρωμή του εν λόγω ποσού, ο εργολάβος αποχωρεί και απαλλάσσεται της επίδικης σύμβασης ημ.1.12.05 (τεκμ.13). Το τεκμήριο 22 υπέγραψε εκ μέρους της εναγομένης 1, ο Δημήτρης Δημητρίου (Μ.Υ.4) αναφέροντας ότι ξοφλήθηκε στις 2.11.06 και δεν έχει οιανδήποτε άλλην απαίτηση. Συμπεράσματα Όπως προκύπτει από τα πιο πάνω ευρήματα του Δικαστηρίου, η εναγομένη 2 εργοληπτική εταιρεία αποχώρησε από το εργοτάξιο μετά την 2.11.2006, ημερομηνία που εξοφλήθηκε πλήρως και συμφώνησε να απαλλαγεί από την σύμβαση (τεκμ.13). Ως εκ τούτου, κατά την ημερομηνία που ατυχήματος στις 26.9.2006, η εναγομένη 2 εξακολουθούσε να είναι κάτοχος του εργοταξίου και να υπέχει καθήκον επιμέλειας προς όλα τα πρόσωπα που βρίσκονταν νόμιμα στον χώρο. Για τους ιδίους λόγους, η ιδιοκτήτρια εναγομένη 3 δεν υπέχει κανένα καθήκον επιμέλειας στον ενάγοντα αφού δεν ήταν κάτοχος του εργοταξίου κατά τον κρίσιμο χρόνο του ατυχήματος. Για τον πιο πάνω λόγο, η αγωγή για την εναγομένη 3 θα πρέπει να απορριφθεί. Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η επιθυμία της εναγομένης 3 και της αδελφής της για ακύρωση του συμβολαίου όπως εκφράστηκε στην συνάντηση της 5.9.2006 δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι η εναγομένη 2 έχει εγκαταλείψει το εργοτάξιο αμέσως και δεν υπέχει καμίας ευθύνης για το ατύχημα. Από την στιγμή που ο εναγόμενος 1 - υπεργολάβος της εναγομένης 2, βρισκόταν στον χώρο και διεξήγαγε εργασίες ξεκαλουπώματος, είναι φανερό ότι η εναγομένη 2 εξακολουθούσε να βρίσκεται στο εργοτάξιο και να κατέχει τον χώρο. Ανεξαρτήτως τούτου, από τα ευρήματα του Δικαστηρίου προκύπτει όπως προαναφέρθηκε ότι το συμβόλαιο ακυρώθηκε στις 2.11.2006 και όχι στις 5.9.2006 όπως ισχυρίστηκε η εναγομένη
- Ως εκ τούτου, η εναγομένη 2 δεν εγκατέλειψε το εργοτάξιο παρά μόνο μετά τις 2.11.2006, ημερομηνία κατά την οποία εξοφλήθηκε πλήρως και υπέγραψε μέσω του Μ.Υ.4 το τεκμ.22, με το οποίο συμφώνησε να αποχωρήσει και να απαλλαγεί από την σύμβαση μόνο μετά από τις 2.11.
- Όσον αφορά τον υπεργολάβο - εναγόμενο 1, αυτός ήταν με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου, ο εργοδότης του ενάγοντα κατά τον επίδικο χρόνο. Ως εκ τούτου, είχε καθήκον να παράσχει ασφαλές σύστημα εργασίας στον ενάγοντα κατά την διάρκεια της εργασίας του. Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων και έχοντας υπόψη τα ευρήματα του Δικαστηρίου θα προχωρήσω στην συνέχεια στην εξέταση του κατά πόσον οι εναγόμενοι 1 & 2 παραβίασαν το πιο πάνω καθήκον επιμέλειας που είχαν προς τον ενάγοντα. i. Ευθύνη εργοδότη Έχει νομολογηθεί ότι στα πλαίσια του ευρύτερου καθήκοντος για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοδοτουμένων στον τόπο και κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, ο κάθε εργοδότης έχει ειδική υποχρέωση να παράσχει ένα ασφαλές σύστημα διεξαγωγής της εργασίας (to provide safe system of work). Επίσης μέρος του γενικότερου καθήκοντος του εργοδότη, είναι η υποχρέωση του να παράσχει και διατηρεί τον χώρο εργασίας ασφαλή (to provide safe place of work) (βλ. Δήμος Λεμεσού ν. Χριστάκη Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ 423). Η έννοια του ασφαλούς συστήματος εργασίας έχει αναλυθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι οποίες έχουν καθορίσει τις γενικές αρχές με βάση τις οποίες κρίνεται το ειδικό αυτό καθήκον του εργοδότη. Σχετική μεταξύ άλλων είναι η υπόθεση Μανθόπουλος Πλάστικς Λτδ ν. Αντώνη Χατζηϊωσήφ
(1983)1 C.L.R 291 όπου αναφέρθηκαν τα πιο κάτω στην σελ. 295:- "It is the employer΄s duty towards his employees to provide a safe system of work which includes the provision of competent staff of men, suitable machinery for the work, adequate supervision of the work and safe premises for work. The duty includes both the establishment as well as the enforcement of such a system by means of adequate directions and the mode of its operation without this meaning that the employer must decide on every detail of the system of work or mode of operation." Στην υπόθεση United Brickworks Ltd v. Αντώνης Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ σελ. 123, τονίστηκε ότι στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων, αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου. Στις σελίδες 127 & 128 της πιο πάνω απόφασης, διατυπώνεται ως εξής το καθήκον του εργοδότη:- «Η υποχρέωση του εργοδότη για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοδοτουμένων του στον τόπο και κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, επιβάλλει τη λήψη κάθε προφύλαξης που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να εκθέσει την ασφάλεια του εργοδοτούμενου σε κίνδυνο. Με την πρόοδο της τεχνολογίας και τη διεύρυνση των μηχανισμών αποτροπής κινδύνων κατά την εργασία, καθίσταται ευχερέστερη η πρόβλεψη των κινδύνων καθώς και η αποτροπή τους (βλ. μεταξύ άλλων Vassiliko Cement Works v. Stavrou
(1978)1 C.L.R. 389 και McCafferty v. Metropolitan Police Receiver
(1977)2 All E.R. 756 (C.A.). Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλεια του στον τόπο της εργασίας του. Όπως εξηγείται στο Σύγγραμμα "Charlesworth on Negligence", 6th ed., para. 1043, το καθήκον του εργοδότη για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοδοτουμένων του, περιλαμβάνει και εξασφάλιση των μέσων ασφαλούς διακίνησης μέσα στον τόπο της εργασίας τους. Ως προς την εκτέλεση της εργασίας, η ευθύνη του εργοδότη δεν περιορίζεται σε οδηγίες που ο ίδιος εκδίδει, αλλά επεκτείνεται και σε οδηγίες που εκδίδουν οι υφιστάμενοι του με φαινόμενη εξουσία (ostensible authority) να προβούν στην έκδοση τέτοιων οδηγιών (Tsopanis v. Avraam
(1978)1 C.L.R. 27 και Tziellas v. The Ship "Nadalena H"
(1972)1 C.L.R. 807)". Στην παρούσα περίπτωση, προκύπτει από τα ευρήματα του Δικαστηρίου ότι ο εναγόμενος 1 ως εργοδότης του ενάγοντα δεν του παρείχε ασφαλές σύστημα εργασίας, με αποτέλεσμα να επισυμβεί το επίδικο ατύχημα. Ο τρόπος διεξαγωγής της επίδικης εργασίας δεν ήταν υπό τις περιστάσεις ο ενδεδειγμένος. Η μεταφορά των καλουπιών (πλακάζ) από τον όροφο στο ισόγειο με το να ρίχνονται κάτω στην αυλή από μεγάλο ύψος, ενείχε κινδύνους πτώσης του ενάγοντα από τον πάτωμα του ορόφου. Η διαπίστωση αυτή προκύπτει από το μεγάλο μήκος των καλουπιών, σε συνδυασμό και με τις συνθήκες που επικρατούσαν στον χώρο όπου δεν υπήρχε στο όροφο κιγκλίδωμα ή άλλη περίφραξη. Ο Μ.Υ.1 που ήταν εκπρόσωπος του εναγομένου 1, όφειλε να διεξάγει ένα σύστημα μεταφοράς των καλουπιών που να μη θέτει τον ενάγοντα σε κίνδυνο πτώσης από την οικοδομή. Όπως ειδικότερα έχει νομολογηθεί (Βλ. United Brickworks ανωτέρω), η ευθύνη του εναγομένου 1 δεν περιορίζεται σε οδηγίες που ο ίδιος εκδίδει, αλλά επεκτείνεται και σε οδηγίες που εκδίδουν οι υφιστάμενοι του με φαινόμενη εξουσία (ostensible authority) όπως ήταν στην παρούσα περίπτωση ο γιός του εναγομένου 1 Τάσος (Μ.Υ.1). Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, ο Μ.Υ.1 ήταν το πρόσωπο που εργαζόταν με τον ενάγοντα και αυτός που σε συνεννόηση με τον εναγόμενο 1, του έδωσε τις σχετικές οδηγίες να ρίχνει τα καλούπια από τον όροφο στην αυλή. Υπήρχαν σαφώς ασφαλέστεροι τρόποι για την μεταφορά των καλουπιών στο ισόγειο όπως π.χ. με ανυψωτικό μηχάνημα (forklift). Η δικαιολογία που δόθηκε από πλευράς εναγομένου 1 ότι δεν ακολουθήθηκε αυτό το σύστημα εργασίας λόγω της μικρής ποσότητας των καλουπιών δεν κρίνεται βέβαια ικανοποιητική. Η υποχρέωση του εργοδότη για ασφαλές σύστημα εργασίας δεν μπορεί να περιοριστεί από το γεγονός ότι επρόκειτο για μικρής χρονικής διάρκειας εργασία που αφορούσε μόνο 4 πλακάζ. Ούτε και μπορεί να γίνει αποδεκτή η θέση του εναγομένου 1 ότι αν επρόκειτο για περισσότερα καλούπια θα χρησιμοποιούσε πιο ασφαλές σύστημα με την χρήση ανυψωτικού όπως έκανε με την μεταφορά των υπολοίπων καλουπιών που ήταν και τα πιο πολλά. Είναι γεγονός ότι σύμφωνα με την νομολογία, η δαπάνη που συνεπάγεται το ασφαλές σύστημα εργασίας δεν πρέπει να είναι εντελώς δυσανάλογη προς το είδος και το μέγεθος του κινδύνου που στοχεύει να αποτρέψει (βλ. Δήμος Λεμεσού ν. Χριστάκη Χαραλάμπους ανωτέρω). Στην παρούσα όμως περίπτωση, δεν έχει αποδειχθεί με μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ότι η χρήση ανυψωτικού (forklift) έστω για 4 πλακάζ, θα συνεπαγόταν για τον εναγόμενο 1 τόσο μεγάλη δαπάνη που θα ήταν εντελώς δυσανάλογη, έναντι του κινδύνου πτώσης του ενάγοντα από τον όροφο της οικοδομής. Υποστηρίχθηκε περαιτέρω από πλευράς εναγομένου 1 ότι αυτός ο τρόπος εργασίας έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές στο παρελθόν χωρίς πρόβλημα. Είναι γεγονός ότι σύμφωνα με την νομολογία δεν υπάρχει απόλυτη υποχρέωση του εργοδότη να επινοήσει σύστημα εργασίας ολοκληρωτικά απαλλαγμένο από κινδύνους. Μακρά και καθιερωμένη πρακτική, θεωρείται γενικά όχι όμως και τελεσίδικα ως ισχυρή μαρτυρία που τείνει να αποδείξει πως το σύστημα εργασίας είναι εύλογα ασφαλισμένο (βλ Ζωή Κωνσταντίνου ν. The Cyprus Phasouri Plantations
(1992)1 Α.Α.Δ. 720). Επιπλέον, πρέπει να αποδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της τυχόν αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Στην παρούσα όμως περίπτωση δεν έχει αποδειχθεί με μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ότι το σύστημα εργασίας που χρησιμοποιήθηκε με το να ρίχνονται τα καλούπια από τον όροφο, ήταν αποτέλεσμα μακράς και καθιερωμένης τακτικής. Αντιθέτως όπως η μαρτυρία και του ιδίου του εναγομένου 1 κατέδειξε, η καθιερωμένη πρακτική ήταν η χρήση ανυψωτικού μηχανήματος (forklift), το οποίο κατ' εξαίρεση δεν χρησιμοποιήθηκε στην υπό κρίση περίπτωση για μόνο τον λόγο ότι επρόκειτο για μικρό αριθμό καλουπιών. Θα έπρεπε επιπλέον να ληφθούν υπόψη και οι συνθήκες του χώρου με την απουσία κιγκλιδώματος και περίφραξης στον όροφο από όπου ρίχνονταν τα καλούπια. Κατά την κρίση μου με το σύστημα εργασίας που ακολουθήθηκε, ο κίνδυνος πτώσης του ενάγοντα από τον όροφο ήταν εύλογα προβλεπτός λόγω ακριβώς της απουσίας κιγκλιδώματος ή άλλης περίφραξης στις βεράντες. Περαιτέρω σύμφωνα με την μαρτυρία του Μ.Υ.1 που έγινε αποδεκτή, τα πλακάζ ήταν στην ουσία μεγάλα σανίδια μήκους 2,40 μέτρων. Ο ενάγοντας τα κουβαλούσε σε απόσταση 4- 5 μέτρων και τα έριχνε στην αυλή από ύψος 2,70 μέτρων περίπου από το άνοιγμα της βεράντας, στο οποίο δεν υπήρχε κιγκλίδωμα. Η πιθανότητα ως εκ τούτου να χάσει την ισορροπία του και να πέσει στο κενό ήταν εύλογα προβλεπτή. Το γεγονός αυτό δεν λήφθηκε υπόψη από τον εργοδότη όταν επέλεξε αυτό το σύστημα εργασίας. Κρίνω ενόψει των πιο πάνω ότι ο εναγόμενος 1 μέσω του Μ.Υ.1 εκπροσώπου του στο εργοτάξιο δεν πρόσφερε ασφαλές σύστημα εργασίας στον ενάγοντα, με αποτέλεσμα αυτός να τραυματιστεί κατά την διάρκεια εκτέλεσης της εργασίας του. Η παραβίαση του καθήκοντος επιμέλειας του εναγομένου 1 προς τον ενάγοντα εργοδοτούμενο του, οδήγησε στο επίδικο ατύχημα με αποτέλεσμα ο εναγόμενος 1 να καθίσταται υπόλογος για οιανδήποτε ζημιά έχει υποστεί ο ενάγοντας από το εν λόγω ατύχημα. ii. Ευθύνη κατόχου του εργοταξίου Απομένει να εξεταστεί η ευθύνη της εναγομένης 2 εργοληπτικής εταιρείας, η οποία είχε την κατοχή του επίδικου εργοταξίου κατά τον χρόνο του ατυχήματος. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η εναγομένη 1 ευθύνεται για την ζημιά που υπέστη ο ενάγοντας αφού δεν πήρε μέτρα για την ασφάλεια των προσώπων που βρίσκονταν στο ακίνητο. Συγκεκριμένα δεν τοποθέτησε περίφραξη ούτε κιγκλιδώματα στις βεράντες του 1ου ορόφου. Επιπλέον, ενώ γνώριζε ότι ήταν επικίνδυνο, άφησε ακάλυπτο τον σηπτικό λάκκο με αποτέλεσμα ο ενάγοντας να πέσει μέσα σε αυτόν μετά τη πτώση του από την οικοδομή και να υποστεί περαιτέρω τραύματα και ταλαιπωρία. Η ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας, ρυθμίζεται από το άρθρο 51.2(β) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148, το οποίο κωδικοποιεί τις αρχές του κοινοδικαίου επί του θέματος. Κατά το κοινοδίκαιο, οφείλεται καθήκον επιμέλειας στους προσκεκλημένους (invitees) και τους αδειούχους (licensees) αδιακρίτως, αναφορικά με δραστηριότητα του κατόχου στο ακίνητο (current operations - activity duty) σε αντιδιαστολή προς το περιορισμένο καθήκον του προς τους αδειούχους, αναφορικά με την στατική κατάσταση του ακινήτου (occupancy duty). Έτσι η διάκριση μεταξύ απλού αδειούχου και προσκεκλημένου, αποκτά σημασία μόνο όταν η ζημιά στον επισκέπτη έχει προκληθεί από την στατική κατάσταση του ακινήτου (Βλ. Κυριακίδης v. Τενεκετζιάν
(1994)1 Α.Α.Δ. 504). Στην παρούσα περίπτωση, ο ενάγοντας βρισκόταν στο μέρος ως νόμιμος επισκέπτης (visitor). Συγκεκριμένα ήταν με τον Μ.Υ.1 προσκεκλημένοι (invitees) γιατί βρίσκονταν στον χώρο για σκοπούς για τους οποίους η κάτοχος εναγομένη 2, είχε κάποιο υλικό ή χρηματικό συμφέρον. Υπενθυμίζεται εδώ ότι σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, η κάτοχος του εργοταξίου εναγομένη 2, έδωσε μέσω του Μ.Υ.4 εντολές στον εναγόμενο 1 εργοδότη του ενάγοντα, για την κατασκευή των επίδικων καλουπιών για τα οποία χρέωσε την ιδιοκτήτρια εναγομένη 3 όπως την χρέωσε και για το καλούπωμα της υπόλοιπης οικοδομής. Ως εκ τούτου, η ευθύνη της εναγομένης 2 προς τον ενάγοντα, επεκτείνεται αδιακρίτως, τόσον αναφορικά με δραστηριότητες του κατόχου όσον και με την στατική κατάσταση του ακινήτου. Προκύπτει σαφώς από τα ευρήματα του Δικαστηρίου ότι η εναγομένη 2 έχει παραβεί το καθήκον επιμέλειας που είχε ως κάτοχος του ακινήτου έναντι του ενάγοντα, ο οποίος βρισκόταν νόμιμα στον χώρο και για σκοπούς για τους οποίους η εναγομένη 2 είχε οικονομικό συμφέρον. Η ζημιά που έχει υποστεί ο ενάγοντας, οφείλεται σε δραστηριότητες του κατόχου για τις οποίες η κάτοχος εναγομένη 2, φέρει πλήρη ευθύνη. Συνίστανται στην παράλειψη τοποθέτησης κιγκλιδώματος και περίφραξης στην βεράντα της οικοδομής με αποτέλεσμα όταν ο ενάγοντας έχασε την ισορροπία του να πέσει στο κενό. Κάτι που δεν θα συνέβαινε βέβαια αν η εναγομένη 1 τηρούσε βασικούς κανόνες ασφαλείας και τοποθετούσε κιγκλίδωμα η περίφραξη στον ακάλυπτο χώρο της οικοδομής στον 1ο όροφο. Η ζημιά του ενάγοντα οφείλεται επίσης στην παράλειψη της εναγομένης 2 να καλύψει τον σηπτικό λάκκο, στον οποίο έπεσε ο ενάγοντας με αποτέλεσμα να υποστεί περαιτέρω ζημιά από αυτή που υπέστη από την αρχική πτώση του στην αυλή. Βασική παράμετρος ασφαλείας, ήταν βέβαια η περίφραξη του ορόφου της οικοδομής ώστε να αποφευχθεί ο προβλεπτός κίνδυνος πτώσης στο κενό, προσώπων που θα βρίσκονταν νόμιμα στον χώρο. Η πιθανότητα πτώσης μπορούσε εύλογα να προβλεφθεί αφού επρόκειτο για οικοδομικό εργοτάξιο, στο οποίο εργάζονταν υπάλληλοι της εναγομένης 2 αλλά και του υπεργολάβου εναγομένου 1. Η παράλειψη της εναγομένης 2 να λάβει προληπτικά μέτρα με την τοποθέτηση κιγκλιδώματος ή περίφραξης στον όροφο της οικοδομής, αλλά και να σκεπάσει τον σηπτικό λάκκο στην αυλή, την καθιστά υπεύθυνη αμέλειας έναντι του ενάγοντα και υπόλογη για οιανδήποτε ζημιά υπέστη από την πτώση του στην αυλή αλλά και στον εν λόγω λάκκο. iii. Συντρέχουσα αμέλεια - Επιμερισμός ευθύνης εναγομένων Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων για παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας των εναγομένων 1 & 2 θα προχωρήσω στην εξέταση του κατά πόσον έχει αποδειχθεί συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα όπως υποστηρίχθηκε από αμφότερους τους εναγομένους 1 & 2. Στην συνέχεια θα εξεταστεί αν δικαιολογείται επιμερισμός της ευθύνης μεταξύ των εναγομένων 1 & 2. Η διαδικασία για τον επιμερισμό ευθύνης και της απόδοσης συντρέχουσας αμέλειας καθορίστηκε ως εξής στην υπόθεση Μακρίδης ν. Dharaghii κ.ά.
(1990)1 Α.Α.Δ. 1013: «Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζεται με βάση το άρθρο 57 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζεται το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων από την μια, και Ενάγοντος από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα Εάν επιδόθηκαν ειδοποιήσεις με βάση το άρθρο 64 και τη Δ.10 θ. 12
(1)των Διαδικαστικών Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, προχωρεί στον καταμερισμό της ευθύνης και στον καθορισμό του ποσοστού της συνεισφοράς ή αποζημίωσης μεταξύ των εναγομένων.». Η συντρέχουσα αμέλεια δεν στηρίζεται στην ύπαρξη καθήκοντος του ζημιωθέντος προς τον εναγόμενο. Εκείνο που είναι αναγκαίο να αποδειχθεί όταν εγείρεται ισχυρισμός συντρέχουσας αμέλειας, είναι ότι αυτός που ζημιώθηκε δεν πήρε για το ίδιον του συμφέρον λογικές προφυλάξεις και συνέβαλε έτσι με την έλλειψη φροντίδας, στην ζημιά του. Δεν πρόκειται στην ουσία για υπεράσπιση αλλά για συνθήκη, δυνάμει της οποίας μειώνονται αναλογικά οι αποζημιώσεις που δικαιούται ο ενάγοντας (βλ. Βλάσιος ν. Αντωνίου
(1990)1 Α.Α.Δ 815). Το βάρος απόδειξης της ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας, φέρει ο εναγόμενος που την επικαλείται. Ωστόσο, το Δικαστήριο μπορεί να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από την μαρτυρία του ιδίου του ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν όπως διαπιστώνονται από το Δικαστήριο (βλ. Θεράπων Μιχαήλ ν. Ιωάννου & Παρασκευαΐδης Λτδ κ.α
(1998)1Γ Α.Α.Δ 1494). Στην περίπτωση εργατικών ατυχημάτων όπως στην παρούσα υπόθεση δεν επιδικάζεται συντρέχουσα αμέλεια στον εργοδοτούμενο αν δεν δίδεται άλλη επιλογή από τον εργοδότη παρά μόνο η τέλεση της επικίνδυνης εργασίας που οδήγησε στο ατύχημα. Σχετική είναι η υπόθεση Fysko Constructions Co Ltd V. Χριστάκη Γεωργίου
(1991)1 CLR
- Στην εν λόγω υπόθεση, εργάτης οικοδομών (καλουψής) έπεσε στο έδαφος από τον τέταρτο όροφο οικοδομής, όταν στην προσπάθεια του να στερεώσει το πάνω μέρος του καλουπιού, πάτησε σε σιδερένια ράβδο αντιστήριξης του. Λέχθηκε από το Εφετείο ότι όταν η εκτέλεση επικίνδυνης εργασίας από εργοδοτούμενο, είναι η μόνη εκλογή του είτε να την εκτελέσει είτε να χάσει την εργασία του, τότε δεν μπορεί να επιβαρύνεται με συντρέχουσα αμέλεια. Σημειώνεται ότι στην παρούσα υπόθεση, σύμφωνα με την μαρτυρία του ενάγοντα που έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο, αυτός ήταν υποχρεωμένος να ακολουθήσει το σύστημα εργασίας που του επέβαλε ο εναγόμενος 1 μέσω του Μ.Υ.1, αλλιώς θα έχανε την εργασία του. Δεν μπορούσε να απαιτήσει την χρήση ανυψωτικού μηχανήματος ούτε να μεταφέρει από τις σκάλες τα καλούπια αφού αυτό ήταν αδύνατο λόγω του μήκους τους. Δεν προτάθηκε από την υπεράσπιση ούτε και εντοπίζεται από τα περιστατικά της υπόθεσης, ποια ήταν η προφύλαξη που εύλογα θα μπορούσε να πάρει και δεν πήρε ο ενάγοντας για την δική του ασφάλεια. Ούτε και μπορεί να του αποδοθεί ευθύνη γιατί σκόνταψε στο μεγάλου μήκους πλακάζ που κουβαλούσε, χάνοντας την ισορροπία του. Αντιθέτως, ο ενάγοντας ακολούθησε τις οδηγίες του εργοδότη του, συμμετέχοντας σε αυτό το επικίνδυνο για τον ίδιο σύστημα εργασίας χωρίς να έχει καμία εναλλακτική επιλογή. Υπό τας περιστάσεις, κρίνω ότι δεν θα μπορούσε να αποδοθεί στον ενάγοντα συντρέχουσα αμέλεια. Απομένει να εξεταστεί κατά πόσον θα επιμεριστεί ευθύνη μεταξύ των συνεναγομένων 1 &
- Αυτό γιατί ο εναγόμενος 1 σε πολύ προχωρημένο στάδιο στις 19.2.15, εξέδωσε και επέδωσε ειδοποίηση συνεναγόμενων δυνάμει της Δ.10 Θ.
- Το ίδιο έπραξε και η εναγομένη 2 στις 24.2.
- Εντούτοις, τόσον η εναγομένη 2, όσον και ο εναγόμενος 1 δεν προχώρησαν με την καταχώρηση κλήσης για οδηγίες ώστε να ενεργοποιηθούν οι πρόνοιες της Δ.10 Θ.12 που ρυθμίζουν το ζήτημα της συνεισφοράς μεταξύ συνεναγομένων. Δεν τίθεται ως εκ τούτου ζήτημα συνεισφοράς μεταξύ των εναγομένων 1 & 2 σε τυχόν αποζημιώσεις που θα επιδικαστούν εναντίον τους για το υπό κρίση αστικό αδίκημα. Σχετική είναι η υπόθεση Ιωαννίδης ν. Χαραλάμπους κα
(1992)1 Α.Α.Δ 558, στην οποία λέχθηκε ότι οι οδηγίες για ανταλλαγή δικογράφων μεταξύ συνεναγομένων, είναι αναγκαίες ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση να αποφασίσει κατά ποσόν δικαιολογείται συνεισφορά από τον ένα εναγόμενο στον άλλο. Λέχθηκε επίσης ότι πρέπει να ακολουθείται παρόμοια διαδικασία με αυτή της έκδοσης οδηγιών στην περίπτωση ειδοποίησης τριτοδιαδίκου (βλ. επίσης Α.Η.Κ ν. Rawnsello κα
(2003)1 Α.Α.Δ 1570 & Σπύρου ν. Λανίτου κα
(2001)1 Α.Α.Δ 1538). Η Δ.10 Θ.12 αντιγράφει πλήρως την αγγλική διάταξη 16Α, Θ.12 των παλιών Αγγλικών Διαδικαστικών Κανονισμών. Ως εκ τούτου η αγγλική νομολογία και βιβλιογραφία είναι βοηθητική επί του θέματος. Στο σύγγραμμα The Annual Practice 1958, τονίζεται η ανάγκη εξασφάλισης οδηγιών από τον εναγόμενο που εκδίδει την ειδοποίηση. Σε αντίθετη περίπτωση δεν θα δικαιούται καμίας θεραπείας εναντίον του συνεναγομένου του. Παραθέτω το πιο κάτω χαρακτηριστικό απόσπασμα από την σελίδα 399 του πιο πάνω συγγράμματος υπό τον τίτλο "Directions": « Subject to what is stated above in "Application of the rule", directions must be obtained by the defendant issuing the notice (Citty F. p.304 26), or he will not be entitle to any relief against his co-defendant (see Triton v. Bankart, 56 L.J. Ch 629) and he should also consider what directions he should ask for under r.8 as to the "mode and extend" to which the co- defendant as third party is to be bound.» Στην παρούσα περίπτωση, παρά την έκδοση ειδοποίησης συνεναγομένου από τους εναγομένους 1 & 2, στην συνέχεια αυτοί παρέλειψαν να καταχωρήσουν κλήση για οδηγίες. Με βάση τις πιο πάνω νομολογιακές αρχές, το γεγονός αυτό τους στερεί το δικαίωμα να επιμένουν σε συνεισφορά από τους συνεναγομένους τους, σε περίπτωση που κληθούν να πληρώσουν αποζημιώσεις στον ενάγοντα για τις ζημιές που έχει υποστεί από το επίδικο ατύχημα. Ως εκ τούτου, η ευθύνη όλων των συναδικοπραγήσαντων ήτοι των εναγομένων 1 & 2 είναι δυνάμει των πιο πάνω συμπερασμάτων του Δικαστηρίου, ενιαία και αλληλέγγυα. iv. Τελική κατάληξη Συνοψίζοντας όλα τα πιο πάνω, κρίνω ότι ο ενάγοντας έχει αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό, την υπόθεση του εναντίον των εναγομένων 1 & 2 ενώ αντιθέτως η αγωγή δεν έχει αποδειχθεί εναντίον της εναγομένης 3. Όσον αφορά τα έξοδα, δεν εκδίδεται καμία διαταγή για την εναγομένη 3. Όπως πολύ σωστά επισημάνθηκε από τον συνήγορο του ενάγοντα, η υπεράσπιση των εναγομένων 2 & 3 αφορούσε κατ' ουσίαν ισχυρισμούς για το ποιος από τους δύο κατείχε το εργοτάξιο και συνεπακόλουθα είχε την ευθύνη για το ατύχημα. Ο ενάγοντας που δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει ποιος κατείχε το ακίνητο και πότε διακόπηκε η σύμβαση μεταξύ των εναγομένων 2 & 3, δικαιολογημένα καταχώρησε αγωγή εναντίον και των δύο. Δεν θα ήταν ως εκ τούτου ορθό υπό τας περιστάσεις να επιδικασθούν έξοδα εναντίον του για την εναγομένη 3 αφού ο ίδιος δεν ευθύνεται για την δημιουργία αυτών των εξόδων. Είναι πάγια νομολογιακή αρχή ότι τα έξοδα επιδικάζονται εναντίον του διαδίκου που ευθύνεται για την δημιουργία τους (βλ. Phylactou v. Michael
(1982)1 CLR 204). Συνοψίζοντας όλα τα πιο πάνω, εκδίδω απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων 1 & 2, αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για το ποσόν των €110.000,00 με τόκο προς 4% από την 29.5.
- Η αγωγή εναντίον της εναγομένης 3 για τους προαναφερθέντες λόγους, απορρίπτεται. Οι εναγόμενοι 1 & 2 να επιβαρυνθούν με τα έξοδα της παρούσας αγωγής ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Δεν εκδίδεται καμία διαταγή για έξοδα αναφορικά με την εναγομένη
- ............. Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο