Ανδρέα Σταυρίδη ν. Στάλως (Χρυστάλλας) Γελάση, Αρ. Αγωγής: 2954/08, 14/6/2016

(49)Τεκμήρια και τρία

(3)Τεκμήρια προς Αναγνώριση. Αναφορά στη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα, όπως και για τα Τεκμήρια, θα γίνει, στο βαθμό που κρίνεται αναγκαίο, στην αξιολόγηση, ευρήματα και κατάληξη του Δικαστηρίου, κατωτέρω. Σε διάφορα στάδια της δίκης δηλώθηκαν παραδεκτά γεγονότα τα οποία τελικά αποκρυσταλλώθηκαν, πριν την παράθεση της μαρτυρίας για την υπεράσπιση, στα ακόλουθα:

(1)Δηλώθηκε η ευθύνη της Εναγομένης σε 80% και του Ενάγοντα σε 20%.

(2)Δηλώθηκαν επίσης ως ειδικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης για απώλεια μισθών το ποσό των €4.650, για ιατρικά έξοδα €1.530, για την αξία της μοτοσικλέτας €10.252, για την αξία του κράνους €496, για φυσιοθεραπείες το ποσό των €600 και για αστυνομική έκθεση το ποσό των €

1. Σύνολο €17.
2. Παρέμειναν επίδικες, από τις ειδικές αποζημιώσεις που αξίωνε ο Ενάγοντας, αυτές που αφορούν τα έξοδα μελλοντικών απαραίτητων εγχειρήσεων ανερχόμενα, όπως δηλώθηκαν, στο ποσό των €10.000 και τα έξοδα μεταφοράς και διαμονής του ιδίου και της μητέρας του για το ποσό των €760,68.

(3)Επίσης, όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις για πόνο, οδύνη και ταλαιπωρία, δηλώθηκε το ποσό των €4.000, επί πλήρους ευθύνης, για μώλωπες, εγκαύματα, διάστρεμμα αυχένα και τραύματος στο δεξί χέρι. Παρέμειναν επίδικες, από τις γενικές αποζημιώσεις, αυτές που αφορούν τη ρήξη οπίσθιου χιαστού του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα και η αναγκαιότητα επέμβασης αποκατάστασης και η αναγκαιότητα αρθροπλαστικών επεμβάσεων επί του αριστερού γονάτου. Επίσης, επίδικο, παρέμεινε και το θέμα της αιτίας πρόκλησης της ρήξης του οπίσθιου χιαστού του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα, αφού η Υπεράσπιση προώθησε τη θέση και υπέβαλε στον Ενάγοντα, κατά την αντεξέταση, ότι δεν προήλθε από τη σύγκρουση των δύο οχημάτων αλλά από άλλη αιτία, χωρίς να καθορίσει ποια είναι αυτή. Ως εκ των πιο πάνω δηλώσεων το Δικαστήριο θα αποφύγει να αναφερθεί στη μαρτυρία που σχετίζεται με τις περιστάσεις υπό τις οποίες επεσυνέβη το τροχαίο ατύχημα, πλην αυτών που σχετίζονται με τη θέση ότι η ρήξη του οπίσθιου χιαστού του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα δεν προκλήθηκε από τη σύγκρουση, καθώς και με τη μαρτυρία που σχετίζεται με τις αποζημιώσεις που δηλώθηκαν ότι δικαιούται ο Ενάγοντας και θα περιοριστεί, ουσιαστικά, στη μαρτυρία που αφορά τα δύο εναπομείναντα κονδύλια των ειδικών αποζημιώσεων, τις γενικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες, που δεν συμφωνήθηκαν, ως αυτές καθορίζονται ανωτέρω και την ιατρική μαρτυρία που σχετίζεται με αυτές. ΟΙ ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Ο συνήγορος του Ενάγοντα, στην αγόρευσή του, αφού κάνει αναφορά στα παραδεκτά γεγονότα και στα εναπομείναντα επίδικα θέματα, στη συνέχεια προβαίνει σε σχολιασμό της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε εκ μέρους των δύο πλευρών, για να εισηγηθεί ότι οι μάρτυρες του Ενάγοντα θα πρέπει να κριθούν αξιόπιστοι από το Δικαστήριο, ενώ ο μάρτυρας της Εναγόμενης αναξιόπιστος. Ακολούθως με επίκληση σχετικής νομολογίας εισηγείται όπως το Δικαστήριο επιδικάσει συγκεκριμένες γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. Από την άλλη, ο συνήγορος της Εναγομένης, αφού κάνει αναφορά στην ευθύνη και στις γενικές αποζημιώσεις για πόνο, οδύνη και ταλαιπωρία, στη συνέχεια σχολιάζει τη μαρτυρία των ΜΕ1-ΜΕ5, όπως και του ΜΥ1, για να καταλήξει ότι δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή η μαρτυρία που παρουσίασε ο Ενάγοντας για τα επίδικα θέματα που, πλέον, απέμειναν, αλλά να κάνει αποδεκτή τη μαρτυρία του ΜΥ1 για τους λόγους που με σχετική λεπτομέρεια επισημαίνει στο Δικαστήριο. Σε ότι αφορά τις γενικές αποζημιώσεις, σε περίπτωση που το Δικαστήριο αποδεχθεί τη μαρτυρία που προσφέρθηκε για τον Ενάγοντα, εισηγείται, με επίκληση σχετικής νομολογίας, συγκεκριμένο ποσό. Ενώ σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις και ειδικότερα για το ποσό των €10.000 ως έξοδα μελλοντικών εγχειρήσεων, εισηγείται ότι δεν έχει αποδειχθεί στο βαθμό που απαιτείται, με βάση τη μαρτυρία των ΜΕ3, 4 και 5, ενώ για το ποσό των €760,68 σεντ, που αποτελεί τα έξοδα μετάβασης και διαμονής στην Ελλάδα, προβάλλει τη θέση ότι δεν θα πρέπει να επιδικαστεί καθότι δεν ήταν απαραίτητη η εγχείρηση που έγινε στον Ενάγοντα. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΗΞΗ Προτού προχωρήσω στην αξιολόγηση, στο σημείο αυτό να παρατηρήσω ότι, το Δικαστήριο εξετάζει ισχυρισμούς που προβάλλονται στα δικόγραφα και δεν επεκτείνεται πέραν αυτών (βλ. Νικηφόρος Παναγή ν. G & P Ergatides Motors Ltd.

(2007)1 ΑΑΔ 1380, Exalco S.A. v. Αλουμινεξ Λτδ. κ.ά.

(2007)1 ΑΑΔ 991 και Γεώργιος Παπαγεωργίου ν. Λούη Κλάππα (Investments Services Ltd)

(1991)1 ΑΑΔ 24). Ως εκ τούτου, έστω και αν δεν γίνεται ειδική αναφορά σε κάθε μια από τις θέσεις που εισηγήθηκαν οι συνήγοροι των διαδίκων στην αγόρευσή τους, το Δικαστήριο εξέτασε τις θέσεις αυτές και εκφράζονται μέσα από τη διαλεκτική της απόφασης. Να σημειωθεί εξ αρχής, όπως είναι καλά γνωστό από τη νομολογία, (βλ. El Fath Co. For International Trade S.A.E. v. E.D.T. Shipping Ltd κ.ά.

(1992)1 ΑΑΔ 1255, Ν.Α. Theophanous (Matic) Laundries Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας

(2000)3 ΑΑΔ 793 και Hamisi Mwinyi Selmani κ.ά. ν. Δημοκρατίας, Ποινικές Εφέσεις 235/13 και 236/13, ημερομηνίας 05/06/2015), η αγόρευση δικηγόρου δεν αποτελεί παραδεκτή μέθοδο για εισαγωγή μαρτυρίας και δεν μπορεί να συμπληρώσει τα όποια κενά υπάρχουν στη μαρτυρία. Να αναφέρω ότι, όσον αφορά την εξ ακοής μαρτυρία, όπως τα Τεκμήρια 13 και 14, που η κατάθεσή τους έγινε υπό τις πρόνοιες του άρθρου 26

(1)του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.9, να λεχθεί ότι τέτοια μαρτυρία δεν απορρίπτεται εκ μόνου του λόγου ότι είναι εξ ακοής ούτε και γίνεται αυτόματα αποδεκτή για το αληθές του περιεχομένου της. Η βαρύτητα που θα προσδοθεί, εξαρτάται από τους παράγοντες που προσδιορίζονται στο άρθρο 27

(1)και

(2)του Κεφ. 9. Ως εκ τούτου, όπως θα διαφανεί κατωτέρω, έχοντας υπόψη την υπόθεση Φίλιππος Γιαπατός ν. Μαρίας Σάββα κ.ά.

(2010)1 ΑΑΔ 1324 και Κυριακή Κολάνη άλλως Κίκα Κολάνη ν. Δημήτρη Ταμπούρα

(2010)1 ΑΑΔ 1108, η αναφερθείσα εξ ακοής μαρτυρία εξετάζεται και σχολιάζεται ως προς την αποδοχή της ή μη σε άλλο μέρος της απόφασης, κατωτέρω. Στην υπόθεση C & A Pelekanos Associates Limited ν. Ανδρέα Πελεκάνου

(1999)1 ΑΑΔ 1273 λέχθηκαν τα εξής: «Η αξιολόγηση προφορικής μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Η εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο, αγαθή ή δυσμενής είναι παράγων εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας. Ο τελευταίος είναι όρος πολυσήμαντος. Η εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, οι αντιδράσεις του, κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες, ο τρόπος που απαντά, η νευρικότητα ή η επιφυλακτικότητα του ή η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει, είναι μεταξύ των σημείων που μόνο ο πρωτόδικος δικαστής που τον είδε και τον άκουσε μπορεί να παρατηρήσει. Και στη συνέχεια να τα χρησιμοποιήσει υπό το πρίσμα της πείρας που διαθέτει και της γνώσης του της ανθρώπινης φύσης για να εκτελέσει το πιο σημαντικό και δυσκολότερο ίσως καθήκον του, την εύρεση της αλήθειας (βλ. Παναγιώτου ν. Αστυνομίας, Ποιν. Έφεση 6739, ημερ. 27.03.2000).» Από τα πιο πάνω, έκδηλα και αβίαστα, συνάγεται ότι το έργο της αξιολόγησης της μαρτυρίας από το Δικαστήριο είναι η πιο σημαντική έκφανση της δικαστικής κρίσης, η οποία δεν εξαντλείται μόνο στην επισήμανση των τυχόν αντιφάσεων ή παραλείψεων και αδυναμιών, αλλά επεκτείνεται σε γενικότερη θεώρηση της μαρτυρίας όπως εκδηλώνεται, διαφαίνεται και εξελίσσεται στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Η μαρτυρία εξετάζεται στο σύνολό της και όχι αποσπασματικά και ανεξάρτητα η μια από την άλλη (βλ. Mossa (Mussa) Mohammed Mustafa v. Ανδρέα Κακούρη κ.ά

(2002)1 ΑΑΔ 165). Η λογική του πράγματος, δηλαδή των ουσιωδών πραγματικών γεγονότων που περιβάλλουν και περιστοιχίζουν όλη την έκταση της διαφοράς, μπορεί να εξαχθεί από τη σύγκριση, σύγκλιση και την αντιπαραβολή όλου του φάσματος της μαρτυρίας, όπως αυτή έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου από τη σκοπιά που κάθε ένας μάρτυρας έχει αντιληφθεί τα γεγονότα, στο βαθμό που έχει εμπλακεί άμεσα ή έμμεσα (βλ. Mossa (Mussa) Mohammed Mustafa v. Ανδρέα Κακούρη κ.ά, ανωτέρω), σε άμεση συσχέτιση βέβαια, αν θα ληφθεί υπόψη ή όχι, με τους ισχυρισμούς και θέσεις όπως αυτές προβάλλονται στη δικογραφία, αφού μαρτυρία που δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη (βλ. Κούλλα Αντώνη Κουκούνη κ.ά ν. A.N. Stasis Estates Co Ltd κ.ά

(2006)1 ΑΑΔ 489 και Σοφοκλής Σοφοκλέους ν. Κυριακής Τσεσμελογλου

(2006)1 ΑΑΔ 1153). Στην υπόθεση Νικόλας άλλως Νίκος Γεωργίου Σφυρή ν. Ανδρέα Πολυκάρπου

(2005)1 ΑΑΔ 941, αναφέρθηκε ότι τα πρωτόδικα δικαστήρια έχουν την υποχρέωση να αξιολογούν το σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και να προβαίνουν σε διαπιστώσεις πάνω σ' όλα τα αμφισβητούμενα γεγονότα έτσι ώστε η τελική απόφασή τους να περιέχει την απαραίτητη δικαστική κρίση πάνω στα επίδικα θέματα (βλ. Ιωάννης Αλεξάνδρου Χριστοδούλου ν. Κυριάκου Μηνά Αριστοδήμου κ.ά.

(1996)1 ΑΑΔ 552). Ούτε βέβαια, από μόνο του το γεγονός, ότι κάποιος μάρτυρας δεν θυμάται όλα τα γεγονότα ή όλες τις λεπτομέρειες ή μέρος ή κάποιο σημείο της μαρτυρίας του δεν είναι ίδιο με κάποιου άλλου που ενθυμείται καλύτερα τα γεγονότα ή λεπτομέρειες αυτών, καταδεικνύει πρόθεση του μάρτυρα να πει ψέματα (βλ. Βερεγγάρια Π. Παπακόκκινου κ.ά ν. Σάκη Ν. Κουρέα κ.ά.

(2002)1 ΑΑΔ 1833) ή τον καθιστά ψεύτη ή ότι μέρος της μαρτυρίας του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό όταν σε γενικές γραμμές κρίνεται αξιόπιστος και το μέρος αυτό της μαρτυρίας του συνάδει με το σύνολο της μαρτυρίας. Σε σχέση με τις αντιφάσεις που η μία ή η άλλη πλευρά επισήμανε πρέπει να αναφερθεί ότι αυτές πρέπει να είναι τέτοιες που να δημιουργούν ρήγμα στην υπόθεση. Πρέπει να είναι ουσιαστικής μορφής, δηλαδή να πλήττουν καίρια την αξιοπιστία ενός μάρτυρα ή να φανερώνουν τη διάθεσή του να ψευσθεί. Πρέπει να είναι τέτοιας φύσης και περιεχομένου που να μολύνουν τη μαρτυρία στο βαθμό που να καθίσταται επικίνδυνη η αποδοχή της από το Δικαστήριο (βλ. Όμηρος Σάββα Ομήρου ν. Αστυνομίας

(1998)2 ΑΑΔ 98, Χριστάκης Ανδρέου Ανθία ν. Δημοκρατίας (Αρ. 2)

(1999)2 ΑΑΔ 558, Ιωάννα Χριστοδούλου ν. Αστυνομίας

(1998)2 ΑΑΔ 449 και Χρίστος Σ. Νικολάου ν. Δημοκρατίας

(2000)2 ΑΑΔ 390, Κώστας Στρατής ν. Πεντέλης - Εταιρείας Μωσαϊκών Λτδ

(1999)1 ΑΑΔ 1708 και Ανδρέας Ηλία κ.ά ν. Δημήτρη Σταυρινίδη

(2000)1 ΑΑΔ 874). Αντίθετα, μπορεί να λεχθεί ότι οι μικροαντιφάσεις ενδυναμώνουν την αξιοπιστία των μαρτύρων προβάλλοντας τον φυσικό τρόπο με τον οποίο διατυπώθηκαν τα σχετικά γεγονότα, όπως αυτά υπήρχαν στη μνήμη τους (βλ. Νικόλας άλλως Νίκος Γεωργίου Σφυρή ν. Ανδρέα Πολυκάρπου (ανωτέρω) και Γιαννάκης Ξυδιάς κ.ά ν. Αστυνομίας

(1993)2 ΑΑΔ 174). Η αποδοχή μέρους μαρτυρίας και η απόρριψη άλλου, ενός μάρτυρα, δεν αποτελεί διάβημα μεμπτό ή αντινομικό. Απεναντίας, το δικαίωμα ανάγεται στην ευχέρεια αξιολόγησης της μαρτυρίας και της δυνατότητας ορθής αποτίμησης της μαρτυρίας από το Δικαστήριο (βλ. Andreas Polidorou Georghiades v. The Police

(1985)2 CLR 56, Costas Kades v. Christakis Nicolaou a.a.

(1986)1 CLR 212, Yiannakis Agapiou v. Annetta Panayiotou

(1988)1 CLR 257, Στέλιος Μιχαήλ ν. Αστυνομίας

(1991)2 ΑΑΔ 168, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Τάκη Μανώλη

(1995)2 ΑΑΔ 207, Ανθούλλα Σταύρου Καρεκλά ν. Σωτήρη Κλεάνθους

(1997)1 ΑΑΔ 1199 και Γεώργιος Ιωάννου ν. Γεώργιου Κουννίδη

(1998)1 ΑΑΔ 1215, Mossa (Mussa) Mohammed Mustafa v. Ανδρέα Κακούρη κ.ά (ανωτέρω) και Αντώνης Γεωργίου Αντωνίου (Μεσίτης) ν. Πολύκαρπου Χρίστου

(2006)1 ΑΑΔ 888). Στην υπόθεση Γεωργία Ι. Γεωργίου Μοσχάτου ν. Λεόντιου Κ. Μοσχάτου

(1999)1 ΑΑΔ 785, και δη στη σελίδα 791, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Κατά κανόνα ο διάδικος θα πρέπει να θέσει στους μάρτυρες της άλλης πλευράς το μέρος της υπόθεσης του που αφορά το συγκεκριμένο μάρτυρα. Αν κατά την αντεξέταση δεν υποβάλει οποιεσδήποτε ερωτήσεις, γενικά θεωρείται ότι αποδέχεται την εκδοχή που θέτει ο μάρτυρας (Browne v. Dunn

(1894)G.R. 67 (H.L.) και R. v. Hart

(1932)23 Cr. APP. R. 202). Στην Αγγλία δεν επιτρέπεται στο διάδικο αυτό να επιτεθεί κατά την τελική του αγόρευση ή να προωθήσει εξηγήσεις, στα σημεία που παρέλειψε να αντεξετάσει σχετικούς μάρτυρες επί του σημείου (βλ. επίσης Phipson on Evidence, 13η έκδοση, παράγραφος 33-69)». Στην υπόθεση Ελληνική Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ ν. Ε.Τ. Autospares Enterprises Ltd κ.ά.

(1998)1 ΑΑΔ 843, αναφέρθηκε ότι ισχυρισμοί στην έκθεση απαίτησης οι οποίοι αντικρούονται στην υπεράσπιση δεν αποδεικνύονται από το γεγονός και μόνο της μη αντεξέτασης μάρτυρα, ο οποίος στη μαρτυρία του δεν αναφέρθηκε σ' αυτούς. Είναι αναγκαία και η θετική μαρτυρία του διάδικου, ο οποίος προέβηκε στους εν λόγω ισχυρισμούς στα δικόγραφα. Στην υπόθεση Philippou General Bonded Warehouse Ltd v. Κώστα Νικολαΐδη

(2006)1 ΑΑΔ 1057, 1060, 1061, με αναφορά στις υποθέσεις A.C.T. Textiles Ltd v. Georghios Zodhiatis

(1986)1 CLR 89 και Adidas v. The Jonitexo Limited

(1987)1 CLR 383, ειπώθηκε ότι εκεί που ένας μάρτυρας δεν αντεξετάζεται σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του, παρέχει στο Δικαστήριο διακριτική ευχέρεια να θεωρήσει την παράλειψη αυτή ως αποδοχή των ισχυρισμών του στο σημείο που δεν αντεξετάστηκε. Όσον αφορά τη μαρτυρία των ΜΕ3, 4, 5 και του ΜΥ1, δεν αμφισβητήθηκαν τα προσόντα τους και ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες στην ειδικότητά τους. Παρόλα αυτά, αφού εξέτασα το επάγγελμα, την εκπαίδευση, τα προσόντα, τις γνώσεις και την πείρα τους και έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, κρίνω ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες, στην ειδικότητα που έχει κάθε ένας από αυτούς (βλ. υπόθεση Christakis Evangelou a.a. ν. Stavros G. Ambizas a.a.

(1982)1 CLR 41, Θεοσκέπαστη Φαρμ κ.ά. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 984, Ελένη Τσαγγάρη Δημητρίου ν. Ανδριανής Κυριάκου Εγγλέζου κ.ά.

(1997)1 ΑΑΔ 1285, R.Κ.Β. Leathergoods Limited ν. Βιργινίας Ευάγγελου Αγγελίδη

(2004)1 ΑΑΔ 1071 και Μαρία Στεφάνου Παπαχριστοφόρου ν. Τάκη Κυριάκου Καπνίση κ.ά.

(2005)1 ΑΑΔ 244). Επομένως, η μαρτυρία τους θα τύχει προσέγγισης με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Κατ' εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει τη γνώμη του σε θέματα της ειδικότητας του (βλ. υποθέσεις Vassiliko Cement Works Ltd ν. Christos Stavrou

(1978)1 CLR 389 και Νίκος Νικολάου ν. Κλεάνθη Σταύρου

(1992)1 ΑΑΔ 746). Σ' αυτή την περίπτωση, ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να δυνηθεί το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση επί των γεγονότων (βλ. Davie ν. Edinborough Magistrates

(1953)SC 34, Andreas Anastassiades ν. The Republic

(1977)2 CLR 97, Renos Philippou ν. Christoforos Odysseos

(1989)1 CLR 1, Θεοσκέπαστη Φαρμ κ.ά. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 984, Yiannis N. Erimoudis Estates Limited κ.ά. ν. Ρίτσας Χριστοδουλίδου κ.ά.

(1995)1 ΑΑΔ 926, Παναγιώτης Νεοφύτου ν. Μαριάννας Ανδρέου κ.ά.

(2005)1 ΑΑΔ 692) Όσο κι αν είναι δυνατό ο εμπειρογνώμονας να αναφερθεί σε μια υποθετική περίπτωση ή σε γεγονότα που δεν έχει προσωπική γνώση για να στηρίξει την άποψη του, αυτή η αναφορά δεν μπορεί να εισαχθεί ως απόδειξη για την ύπαρξή τους (βλ. Νίκος Νικολάου ν. Κλεάνθη Σταύρου

(1992)1 AAΔ 746). Είχα την ευκαιρία να ακούσω και να παρακολουθήσω όλους τους μάρτυρες κατά τη διάρκεια που έδιναν τη μαρτυρία τους, από το εδώλιο του μάρτυρα, ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους με δείκτη, μεταξύ άλλων, την ειλικρίνειά τους, την ευθύτητά τους, την ακεραιότητά τους, τη σαφήνειά τους, το συμφέρον τους στην υπόθεση, την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα και προέβηκα στη διεργασία αξιολόγησής τους, κοσκινίζοντας τη μαρτυρία τους, συγκρίνοντας, συσχετίζοντας και αντιπαραβάλλοντας τούτη, τόσο με όσα ανέφερε ο κάθε μάρτυρας ξεχωριστά, όσο και στο σύνολο της μαρτυρίας όλων των μαρτύρων. Η μαρτυρία τίθεται ενώπιον του Δικαστηρίου και δεν κρίνω σκόπιμο να καταγραφεί, είτε ως έχει, είτε το ουσιαστικότερο μέρος αυτής, αφού τούτο θα γίνει στα πλαίσια της αξιολόγησης, των ευρημάτων και της κατάληξης του Δικαστηρίου, που θα γίνεται ενιαία και αδιάσπαστα μεταξύ τους, με ευδιάκριτο τρόπο, ποιά μαρτυρία γίνεται αποδεκτή και ποιά όχι, όπως και τα ευρήματα και η κατάληξη του Δικαστηρίου που εξάγονται από τη μαρτυρία που γίνεται αποδεκτή. Συνάμα, μέσα από την απόφαση, θα απαντώνται και οι διάφορες θέσεις και εισηγήσεις των δικηγόρων, που καταγράφονται στις αγορεύσεις τους, χωρίς να γίνεται ειδική αναφορά σε κάθε μια από αυτές. Αρχίζοντας από το θέμα κατά πόσο η ρήξη του οπίσθιου χιαστού του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα προκλήθηκε από τη σύγκρουση των δύο, πιο πάνω, αναφερθέντων οχημάτων, επισημαίνω ότι η θέση της Υπεράσπισης ότι αυτή δεν προκλήθηκε από τη σύγκρουση εδράζεται επί του ισχυρισμού ότι η, σπάνια, ρήξη οπίσθιου χιαστού προκαλείται σε δύο περιπτώσεις. Η μία, η οποία μας ενδιαφέρει, είναι από μετωπική σύγκρουση, που στην περίπτωσή μας δεν ήταν, αφού ήταν πλάγια, κατά τη θέση της, που όπως διαφάνηκε από τη μαρτυρία και του ίδιου του Ενάγοντα οι ζημιές της μοτοσικλέτας ήταν στη δεξιά πλευρά. Πρώτα όμως διευκρινίζεται ότι αν και υπήρχε κάποια σύγχυση τόσο για το ποιο πόδι του Ενάγοντα υπέστη τη βλάβη, όσο και των ημερομηνιών εξέτασης του Ενάγοντα από τον ΜΕ3, αυτή, ως προς το πρώτο, διαλύθηκε από τη μαρτυρία του Ενάγοντα και της ΜΕ5, η οποία εξήγησε ικανοποιητικά και πειστικά γιατί είναι το αριστερό πόδι, εφοδιάζοντας το Δικαστήριο με όλα εκείνα τα επιστημονικά στοιχεία και κριτήρια με βάση τα οποία το Δικαστήριο προέβη στον έλεγχο της ορθότητας αυτών που ανέφερε, βρίσκοντάς τα ορθά και εξήγαγε τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα, της οποίας τη μαρτυρία αποδέχομαι, και ως προς το δεύτερο, από τις απαντήσεις που έδωσε ο ΜΕ3 για τις λάθος αναγραφείσες ημερομηνίες που καταγράφονται στο Τεκμήριο 43, που επίσης αποδέχομαι. Η πιο πάνω θέση της Υπεράσπισης παραγνωρίζει ότι το αριστερό πόδι του Ενάγοντα, κατά την οδήγηση της μοτοσικλέτας, σύμφωνα και με τη μαρτυρία του Ενάγοντα αλλά και του ΜΥ1 και της κοινής λογικής, με βάση τη θέση που βρίσκεται κάποιος καθήμενος επί της μοτοσικλέτας, βρίσκεται λυγισμένο, περίπου σε ορθή γωνία και εκτεθειμένο. Οπότε, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ενάγοντα, ο οποίος ήταν ειλικρινής και ευθύς και δεν περιέπεσε σε σοβαρές αντιφάσεις που να καθιστούν επικίνδυνη την αποδοχή της, την οποία αποδέχομαι, αλλά και της ΜΕ1, που επίσης αποδέχομαι, αφού δεν κλονίσθηκε η μαρτυρία της με οιονδήποτε τρόπο, η οποία κατέγραψε τις ζημιές του οχήματος που οδηγούσε η Εναγόμενη, επήλθε σύγκρουση στο μπροστινό δεξιό φτερό, γωνία προφυλακτήρα, φανάρι, και όπως είπε ο Ενάγοντας, με το αριστερό μέρος του τιμονιού και του ντεποζίτου καυσίμων της μοτοσικλέτας που οδηγούσε ο Ενάγοντας και του αριστερού γονάτου του, που είχε ως αποτέλεσμα την πτώση της μοτοσικλέτας και του ιδίου επί της ασφάλτου και ως εκ τούτου επήλθε ο τραυματισμός του γονάτου του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα, είτε από την πρόσκρουση με το όχημα που οδηγούσε η Εναγόμενη, που δεν απέκλισε ο ΜΥ1, εφόσον κτύπησε μετωπικά το γόνατο του Ενάγοντα, είτε από την πτώση του επί της ασφάλτου, λαμβανομένου υπόψη ότι δεν είναι αποκλειστικά και μόνο από μετωπική σύγκρουση που μπορεί να επέλθει η ρήξη του οπίσθιου χιαστού, αλλά μπορεί να επισυμβεί και άλλως πως, όπως στην περίπτωσή μας που κινούνταν μεν στην ίδια κατεύθυνση τα δύο οχήματα, αλλά η σύγκρουση επήλθε όταν έστριψε δεξιά η Εναγόμενη και το όχημά της έλαβε τη θέση που φαίνεται στο Τεκμήριο 1 και παρόλο που ο Ενάγοντας, που κινείτο στα δεξιά της, προσπάθησε να αποφύγει τη σύγκρουση δεν τα κατάφερε, λαμβανομένου υπόψη και της μαρτυρίας του ΜΕ3, ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα στις 19/11/2007 και διαπίστωσε αίμαρθρο στο αριστερό γόνατο του Ενάγοντα, ενδεικτικό ότι κτύπησε κάπου και τραυματίστηκε, μαρτυρία που δεν κλονίσθηκε και την οποία αποδέχομαι. Ενώ, από την άλλη, δεν παρουσιάστηκε οιαδήποτε μαρτυρία ότι ο τραυματισμός επήλθε από άλλη αιτία. Επομένως αποτελεί εύρημα και κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η ρήξη του οπίσθιου χιαστού του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα προήλθε από τη σύγκρουση των δύο οχημάτων, ανεξάρτητα αν αυτή προκλήθηκε από την πρόσκρουση του γονάτου του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα με το δεξιό μπροστινό φτερό του οχήματος που οδηγούσε η Εναγομένη ή από την πτώση του Ενάγοντα επί της ασφάλτου. Το δεύτερο ζήτημα που τίθεται προς εξέταση είναι αν η ρήξη του οπίσθιου χιαστού του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα, ήταν σε τέτοιο βαθμό, που σπάνια συμβαίνει, ούτως ώστε να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Ο πρώτος ορθοπεδικός-χειρούργος ιατρός που τον εξέτασε, μετά που επεσυνέβη το δυστύχημα στις 17/11/2007, ότε είχε μεταφερθεί στο ΓΝ Λευκωσίας, όπου του έγιναν ακτινογραφίες χωρίς να δείξουν κάταγμα, Τεκμήριο 7, ήταν ο ΜΕ3 στις 19/11/2007, ημέρα Δευτέρα, δηλαδή δύο

(2)μέρες μετά το δυστύχημα, όταν οι πόνοι έγιναν φρικτοί αργότερα το ίδιο βράδυ, 17/11/2007. Ο ΜΕ3 στη συνέχεια τον παρέπεμψε στο ακτινολογικό κέντρο Άγιος Θέρισσος όπου, μετά από σαράντα

(40)μέρες από το δυστύχημα έγινε MRI, Τεκμήρια 10 και 10Α, ημερομηνίας 28/12/2007, από το οποίο, ως ανάφερε η ΜΕ5, αλλά και οι άλλοι ιατροί που είδαν το MRI, διαπιστώθηκε ρήξη του οπίσθιου χιαστού του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα. Η ΜΕ5, κατά την αντεξέτασή της, αν και δήλωσε ότι η αξιολόγηση του περιστατικού γίνεται από ιατρό ορθοπαιδικό, είπε ότι ξέρει ότι τέτοιου είδος περιστατικό χρειάζεται διόρθωση. Έκφραση που παραπέμπει σε εγχείρηση, γιατί αν εννοείτο κάτι διαφορετικό θα έλεγε χρειάζεται φυσιοθεραπεία. Όντως δεν ανέφερε κανένας ιατρός, από αυτούς που είδαν το MRI (μαγνητική τομογραφία), ότι προέβηκε σε μέτρηση της αστάθειας, μέσω αξονικής τομογραφίας, αφού δεν έγινε τέτοια. Όμως, όπως ανέφερε ο ΜΕ3, ο πρώτος που διαπιστώνει την αστάθεια και το μέγεθός της, είναι ο ίδιος ο πάσχων, κατά την εκτέλεση των καθημερινών δραστηριοτήτων του και δη όταν ανεβοκατεβαίνει σκαλοπάτια, όπως και ο ιατρός που τον εξετάζει, προβαίνοντας σε συγκεκριμένο, κλινικό, τρόπο εξέτασης του γονάτου. Τον τρόπο αυτό επιβεβαίωσε και ο ΜΥ1, με διαφορετικό τρόπο έκφρασης, ο οποίος αναφέρθηκε και σε άλλο τρόπο, ήτοι από την απεικόνιση αξονικής τομογραφίας όπου φαίνεται αυτό που διαπιστώνεται από την κλινική εξέταση. Στην περίπτωσή μας ο Ενάγοντας ανέφερε ότι διαπίστωσε την αστάθειά του κατά τις καθημερινές του δραστηριότητες και ήταν και γι' αυτό το λόγο που μετέβηκε στους ιατρούς για να τον εξετάσουν και να του πουν τι έπρεπε να κάμει. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι ο Ενάγοντας είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο για την αστάθεια που είχε, ως η λογική του πράγματος, αφού κανένας λογικός άνθρωπος δεν θα ήθελε να τύχει χειρουργικής επέμβασης με τις επιπλοκές που μπορεί να έχει αυτή και την επίπονη αποθεραπεία που επιβάλλεται, για να κερδίσει χρήματα. Επιπλέον, ότι η αστάθεια ήταν τέτοιου βαθμού που έχρηζε χειρουργικής επέμβασης, που εξάγεται από τα πιο πάνω, ενισχύεται και από την απόφαση του Ιατροσυμβουλίου να εγκρίνει τη χειρουργική του επέμβαση στην Ελλάδα με έξοδα του κράτους, την οποία εξ ακοής μαρτυρία αποδέχομαι και της αποδίδω βαρύτητα με βάση το άρθρο 27 του Κεφ. 9, επειδή δεν αμφισβητήθηκε η εγχείρηση του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα στην Ελλάδα η οποία καταδεικνύεται από το Τεκμήριο 42 το οποίο είναι το ιατρικό σημείωμα, ημερομηνίας 25/09/2009 και το οποίο κατατέθηκε επίσης υπό τις πρόνοιες των άρθρων 23, 24 και 26 του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9, η αξιολόγηση της βαρύτητας του οποίου υπόκειται στο άρθρο 27 του Κεφ. 9, για το οποίο δεν υπήρξε ένσταση στην κατάθεσή του, ούτε ζητήθηκε η αντεξέταση του συντάξαντος αυτό και ούτε ζητήθηκε η μη αποδοχή του, αλλά απεναντίας επικαλέσθηκε τούτο ο συνήγορος της Εναγομένης, για να προωθήσει τη θέση ότι έρχεται σε αντίθεση με αυτό η άποψη του ΜΕ4 για αναγκαιότητα αρθροπλαστικής στο απώτερο μέλλον. Έχοντας υπόψη ότι ο ιατρός που τον εγχείρησε είναι από την Ελλάδα, τη δυσκολία να έρθει στην Κύπρο να δώσει μαρτυρία, λαμβανομένου υπόψη και του ιατρικού του έργου και της αναγκαιότητας παρουσίας του στο νοσοκομείο που εργάζεται, τα έξοδα που θα προκαλούνταν από τη μετάβασή του στην Κύπρο, αποδέχομαι τούτο και ότι προέβη στη χειρουργική επέμβαση, που ήδη έχει αναφερθεί, στο αριστερό γόνατό του Ενάγοντα. Να σημειωθεί ότι η θέση της Υπεράσπισης ότι το Τεκμήριο 42 έρχεται σε αντίθεση με τη θέση του ΜΕ4 ότι ο ενάγοντας θα χρειασθεί αρθροπλαστική στο απώτερο μέλλον, δεν ευσταθεί αφού, για να υπήρχε αντίθεση, έπρεπε να υπήρχε στο Τεκμήριο 42 αντίθετη άποψη απ' αυτή του ΜΕ4, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει. Από τη μη αναφορά καθόλου στο θέμα της αρθροπλαστικής στο Τεκμήριο 42 και τη μη διατύπωση θέσης επί του ζητήματος αυτού, δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα περί αντίθετης άποψης απ' αυτή του ΜΕ4. Να τονισθεί επίσης ότι ο λόγος που έγινε το MRI στις 28/12/2007 ήταν η βραδεία βελτίωση και ο έντονος πόνος που αισθανόταν ο Ενάγοντας στο αριστερό γόνατό του. Τότε ήταν που διαφάνηκε και διαπιστώθηκε σε αυτό η ρήξη οπίσθιου χιαστού του αριστερού γόνατος. Επίσης κατεγράφη διάστρεμμα του έσσω πλαγίου συνδέσμου, ύπαρξη υγρού στην άρθρωση και οστικό οίδημα της έσσω αρθρικής επιφάνειας. Η θεραπεία δε που συνεστήθη από τον ΜΕ3 ήταν η ακινητοποίηση της καταγόνου άρθρωσης για έξι

(6)εβδομάδες χωρίς να φορτίζει το σκέλος, όπως ακριβώς ανέφερε ο ΜΥ1 ότι έπρεπε να γίνει, εκτός από το χρόνο της ακινητοποίησης, και η χορήγηση αντιφλεγμονώδη-αναλγητικών φαρμάκων. Ενώ στη συνέχεια συνεστήθησαν από τον ΜΕ3 και έγιναν φυσιοθεραπείες, όπως είπε και ο ΜΥ1 ότι πρέπει να γίνεται. Στο πιστοποιητικό δε που εξέδωσε ο ΜΕ3, ημερομηνίας 03/11/2008, Τεκμήριο 43, πέραν των πιο πάνω, αφού εξέφρασε την ανησυχία του για τη μελλοντική οστεοαρθρίτιδα που θα αναπτύσσετο στο αριστερό γόνατο του Ενάγοντα, του οποίου ο σοβαρός τραυματισμός που υπέστη του άφηνε μόνιμη φυσική αναπηρία και απώλεια λειτουργίας του σκέλους, ανέφερε ότι σε περίπτωση αστάθειας θα έχρηζε χειρουργικής επέμβασης. Ο συνήγορος της Εναγόμενης καταπιάστηκε από τη φράση «σε περίπτωση αστάθειας» (η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου), για να εισηγηθεί ότι ο ΜΕ3 δεν διαπίστωσε, έτσι, αστάθεια που έχρηζε χειρουργικής επέμβασης, όπως είπε ενώπιον του Δικαστηρίου. Όμως παραβλέπει την πιο πάνω, από αυτήν τη φράση, τη διαπίστωση «ο σοβαρός τραυματισμός που υπέστη εγκαταλείπει μόνιμη φυσική αναπηρία και απώλεια λειτουργίας σκέλους», η οποία αποτελεί εύρημα του ΜΕ3 και όχι ακαδημαϊκή αναφορά, ως εισηγήθηκε η Υπεράσπιση ότι είπε ο ΜΕ3, αφού στην αρχή της αντεξέτασής του ανέφερε ότι η έκθεσή του περιέχει όλα τα ευρήματά του και όλες τις θεραπείες που συνέστησε, η οποία ουσιαστικά παραπέμπει στη χειρουργική επέμβαση για αποκατάσταση. Από το Τεκμήριο 48, το οποίο αποτελεί την ιατρική έκθεση ημερομηνίας 21/04/2010 του ΜΥ1, διαφαίνεται η διαπίστωση στην κλινική εξέταση «σταθερό τόσο πλαγιοπλάγια (πλάγιοι συνδέσμοι όσο και προσθιοπίσθια χιαστοί) ελάχιστη χαλάρωση χιλιοστών» και στο μέρος της Γνώμης «η επέμβαση κρίνεται κλινικά να είναι ικανοποιητική λόγω επίτευξης συνδεσμικής σταθερότητας του γόνατος που του επιτρέπει να δραστηριοποιείται φυσιολογικά σε σχέση με καθημερινές δραστηριότητές του». Από τα δύο πιο πάνω αποσπάσματα, διερωτάται κανείς πώς θα ήταν η κατάσταση του Ενάγοντα, αν δεν προέβαινε στη χειρουργική επέμβαση του αριστερού γονάτου του, αφού με την επέμβαση αυτή επιτεύχθηκε η συνδεσμική σταθερότητα και του επιτρέπει να δραστηριοποιείται φυσιολογικά μόνο σε σχέση με καθημερινές του δραστηριότητες και όχι άλλες όπως ήταν τα διάφορα sports που έκανε, όπως φαίνεται π.χ., για ένα από αυτά, από το Τεκμήριο

1. Εξήγησε μάλιστα ο ΜΕ3 ότι όταν τον εξέτασε, την πρώτη φορά, λόγω του αιμάρθρου δεν μπορούσε να ψηλαφίσει την αστάθεια, η οποία δεν διαγνώσκεται στα αρχικά στάδια και για κάποιο μετέπειτα χρόνο. Όταν έφυγε το αίμαρθρο και το ύδραρθρο (το ύδραρθρο αποτελεί την εξέλιξη του αιμάρθρου όταν φύγει το αίμα) και βελτιώθηκε η κατάσταση του Ενάγοντα και επανήλθε στις κανονικές δραστηριότητές του, τότε διαπιστώθηκε και η αστάθεια. Ενώ στη συνέχεια εξήγησε, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ότι η ύπαρξη αστάθειας δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί κάποιος να παίζει μπάλα 90 λεπτά ή να κάνει τροχάδι 1 χλμ ή να πηδήξει κάποιο ύψος ή να κάνει απλά ασκήσεις. Απλά η αστάθεια σου προκαλεί πόνο. Αυτή περίπου ήταν και η άποψη του ΜΥ1, ο οποίος ανέφερε ότι, αφού ο Ενάγοντας έκανε αυτές της αθλητικές δραστηριότητες υποδηλοί ότι δεν είχε σημαντικού βαθμού αστάθεια. Όμως στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι ο Ενάγοντας στη μαρτυρία του, για το θέμα των ασκήσεων που υποβλήθηκε για την πρόσληψή του στην αστυνομία, είπε ότι αυτές ήταν χαλαρές, αναφέροντας συγκεκριμένα ότι στο τροχάδι, την απόσταση τη διήνυσε σχεδόν περπατώντας. Δεν υπήρχε αντίθετη μαρτυρία επί τούτου. Ως εκ τούτου, η άποψη που εξέφρασε ο ΜΥ1 στερείται του υποβάθρου των πραγματικών γεγονότων επί των οποίων στηρίχθηκε για έκφραση αυτής. Ας σημειωθεί όμως ότι κατά την αντεξέτασή του σε σχετική ερώτηση απάντησε «παρόλο που δεν διευκρινίζεται τι είδους αστάθεια ή ποιού βαθμού, εν τούτοις, απαντώ ότι μπορεί να περπατήσει». Αν έπαιζε ρόλο, ο βαθμός της αστάθειας και δη αυτής που χρήζει χειρουργικής επέμβασης, θα απαντούσε, σε αυτή την περίπτωση, ότι δεν θα μπορούσε να περπατήσει την απόσταση αυτή. Ενώ κατά την αντεξέταση που του υποβλήθηκε ειδικά αυτή η περίπτωση απάντησε «είναι δυνατόν να κάνει όλα τα sports εκτός των υψηλού επιπέδου επαγγέλματα». Κατά την άποψη του ΜΕ3, αν και δεν ήταν αυτός που τον παρέπεμψε για χειρουργική επέμβαση, ο λόγος που έγινε η χειρουργική επέμβαση ήταν τα ενοχλήματα και ο πόνος που είχε ο Ενάγοντας, αναφέροντας ότι κανένας ιατρός δεν θα αφήσει τον ασθενή του να υποφέρει αλλά θα τον συμβουλεύσει να χειρουργηθεί. Ο ιατρός δε που χειρούργησε τον Ενάγοντα, όπως είπε, χαίρει εκτίμησης πανευρωπαϊκά. Ο ΜΥ1 αφού είπε ότι οι προϋποθέσεις για να χειρουργηθεί κάποιος με ρήξη οπίσθιου χιαστού είναι να διαγνωστεί κλινικά και απεικονιστικά αστάθεια μεγάλου βαθμού, στη συνέχεια ανέφερε «οι κλινικές ενδείξεις σταθεροποίησης τέτοιου είδους αστάθειας είναι το άτομο να είναι αθλητής υψηλών προδιαγραφών, μεγάλου βεληνεκούς, όπως ένας μεγάλος ποδοσφαιριστής ή άλλος αθλητής κλασικού αθλητισμού. Οι δε υπόλοιποι τραυματισμένοι, με την ενδυνάμωση του γόνατος, η οποία πρέπει να αρχίσει από την πρώτη μέρα, σταθεροποιείται η αστάθειά τους και είναι σε θέση να ασχολούνται με τις συνήθεις τους εργασίες και τα χόμπι τους, τα sport τους, χωρίς να έχουν πρόβλημα». Όμως σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν αναφέρθηκε για τα ενοχλήματα και τον πόνο που είχε ο Ενάγοντας, που κατά τον ΜΕ3 σε αυτή την περίπτωση θα συνέστηνε χειρουργική επέμβαση, πως θα αντιμετωπιζόταν τούτο κατά τη γνώμη του. Μάλιστα όταν ρωτήθηκε κατά την αντεξέταση «γνωρίζεις κατά πόσο χρειαζόταν να κάνει εγχείρηση» απάντησε «όχι». Η γνώμη του βασίζεται στο γεγονός της μη αναφοράς σε ποια βαθμίδα ενέταξαν την αστάθεια οι ιατροί που τον εξέτασαν και στο ότι δεν έγινε αξονική τομογραφία επί της οποίας να γίνει μέτρηση. Όμως η γνώμη του αυτή δεν στηρίζεται σε πραγματικά ευρήματα αλλά σε εικασίες και συμπεράσματα που εξάγει, που τουλάχιστον για το πρώτο διαπιστώθηκε αστάθεια η οποία ήταν συνεχής, παρόλες τις φυσιοθεραπείες που έγιναν, και η οποία προκαλούσε στον Ενάγοντα ενοχλήματα και πόνο κατά τις καθημερινές του δραστηριότητες, ενώ δεν μπορούσε να κάνει τα sports που έκανε προηγουμένως. Ο ΜΕ4, ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα στις 07/04/2008, μετά που παρέπεμψε τον Ενάγοντα σε αυτόν ο ΜΕ3 για εξέταση του χεριού του, είπε ότι επειδή του παραπονέθηκε ο Ενάγοντας και για το πόδι του εξέτασε το δεξιό του γόνατο για το οποίο είχε γίνει MRI και ήδη είχε διαπιστωθεί ρήξη του οπίσθιου χιαστού. Ουσιαστικά συμφώνησε με τα περισσότερα απ' αυτά που ανέφερε και ο ΜΥ1, όπως π.χ. για το πόσο σπάνια είναι αυτή η ρήξη, ότι προκαλείται συνήθως σε τροχαία, μετωπικά, ατυχήματα, ότι ταξινομείται σε τρεις βαθμούς η ρήξη οπίσθιου χιαστού, ότι χειρουργική επέμβαση χρειάζεται όταν διαπιστώνεται τρίτου βαθμού η οποία χαρακτηρίζεται από αστάθεια, με τη διαφορά εδώ ότι ο ΜΥ1 είπε ότι και στους τρεις βαθμούς παρατηρείται αστάθεια, όπως και η αντιμετώπιση που χρήζει ένα τέτοιο περιστατικό. Διαφορετική ήταν η άποψή του, από τον ΜΥ1, όσον αφορά το χρόνο διάγνωσης της αστάθειας, αναφέροντας ότι αυτή στα αρχικά στάδια μπορεί να περάσει απαρατήρητη, όπως ήταν και η άποψη του ΜΕ3, καθώς και στο θέμα της ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας μετά την εγχείρηση, που κατ' αυτόν είναι σχεδόν σίγουρη, όπως και ότι στο απώτερο μέλλον θα χρειασθεί ο Ενάγοντας ολική αρθροπλαστική, σε αντίθεση με τον ΜΥ1, ο οποίος ανάφερε ότι η ανάπτυξη αρθρίτιδας είναι μηδαμινή και σε κάποια μεγάλη ηλικία, όπως συμβαίνει σε όλους, με κάπως περισσότερες πιθανότητες, θα συμβεί και στον Ενάγοντα και ότι δεν θα χρειασθεί αρθροπλαστική. Ο συνήγορος της Εναγόμενης, στην αγόρευσή του, εισηγήθηκε να μην αποδεχθεί το Δικαστήριο τη γνώμη του ΜΕ4, μεταξύ άλλων λόγων, κυρίως επειδή επέμενε ότι εξέτασε το δεξιό γόνατο του Ενάγοντα. Είναι γεγονός ότι πράγματι ο ΜΕ4 επέμενε ότι εξέτασε το δεξιό γόνατο του Ενάγοντα. Όμως όταν η μαρτυρία του, επί αυτού του θέματος εξεταστεί σφαιρικά και μέσα από τις περιστάσεις που το ανέφερε, διαπιστώνεται ότι αυτή η επιμονή του προέρχεται από την έκθεση που ετοίμασε η ΜΕ5 για το MRI, Τεκμήρια 10 και 10Α, στο οποίο αναγράφεται δεξιό γόνατο. Αυτό όμως, όπως ήδη λέχθηκε, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι δεν είναι έτσι αλλά το MRI απεικονίζει το αριστερό γόνατο του Ενάγοντος και ως εκ τούτου τα οποιαδήποτε ευρήματα, διαπιστώθηκαν ή απόψεις του ΜΕ4 από την εξέταση που έκανε στον Ενάγοντα αντικατοπτρίζουν και αναφέρονται στο αριστερό γόνατο και δεν θα μπορούσε το Δικαστήριο γι' αυτό το λόγο να μην αποδεχθεί τη μαρτυρία του. Ως προς τα υπόλοιπα, το Δικαστήριο έχοντας κατά νου τα στοιχεία και τα επιστημονικά κριτήρια που έδωσε στο Δικαστήριο ο ΜΕ4 ως ο χειρούργος ορθοπεδικός που τον εξέτασε, μετά τον ΜΕ3, στην κατάσταση που ευρίσκετο τότε ο Ενάγοντας, κρίνω ότι βάσει της μαρτυρίας του το Δικαστήριο μπορεί να εξάξει και να διαμορφώσει τη δική του αντικειμενική κρίση επί των γεγονότων, η οποία κατά βάση υποστηρίζεται ή και ενισχύεται από τη μαρτυρία του ΜΕ3, του Ενάγοντα και της ΜΕ5, εν αντιθέσει με τον ΜΥ1, ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα μετά τη χειρουργική επέμβαση και ο οποίος ανέφερε στη μαρτυρία του ότι δεν γνώριζε αν χρειάζετο χειρουργική επέμβαση το γόνατο του Ενάγοντα. Είναι υπό το φως όλων των πιο πάνω που αποδεχόμενο το Δικαστήριο τη μαρτυρία του Ενάγοντα, των ΜΕ3, 4 και 5, το Τεκμήριο 42 και την απόφαση του Ιατροσυμβουλίου, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η αστάθεια του αριστερού γονάτου του Ενάγοντα από τη ρήξη του οπίσθιου αριστερού χιαστού ήταν τέτοιου βαθμού που έχρηζε χειρουργικής επέμβασης και ότι απ' αυτή σε κάποιο απώτερο χρόνο θα εμφανισθεί μετατραυματική αρθρίτιδα και θα χρειασθεί ολική αρθροπλαστική γόνατος, ως αναφέρεται και στο πιστοποιητικό ημερομηνίας 09/05/2013, Τεκμήριο 15, του ΜΕ
2. Να σημειώσω ότι και αν ακόμα απερρίπτετο και δεν γινόταν αποδεκτή η μαρτυρία του ΜΕ4, το Δικαστήριο και πάλι θα προέβαινε στο πιο πάνω εύρημα και κατάληξή του, στη βάση της υπόλοιπης μαρτυρίας που καταγράφεται ανωτέρω. Όσον αφορά τα Τεκμήρια Α, Β και Γ προς Αναγνώριση, τα οποία δεν έγιναν κανονικά Τεκμήρια, δεν λαμβάνονται υπόψη (βλ. Lefkaritis Bros Marine Ltd v. Tania Shipping Office

(1987)1 CLR 43, Demeco Company Ltd v. Bechoff Gasselshaft Mbh

(1988)1 CLR 82, Δήμος Λευκωσίας ν. ELK Trading Ltd

(2003)2 ΑΑΔ 120, Κυπριακή Δημοκρατία ν. Epco Cyprus Ltd

(2007)1 ΑΑΔ 883 και Σοφία Δαμιανού ν. White Knight Holdings Limited κ.ά.

(2012)1 ΑΑΔ 699). ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Πρώτα να σημειωθεί ότι οι ζημιές που έχουν αποκρυσταλλωθεί μέχρι τη δίκη και ο αριθμητικός υπολογισμός τους είναι δυνατός, επιδικάζονται ως ειδικές αποζημιώσεις. Οι μελλοντικές απώλειες, δαπάνες και οι αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία και απώλειας της προσωπικής άνεσης συναποτελούν και επιδικάζονται υπό τη μορφή γενικών αποζημιώσεων (βλ. Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά., ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολιτική Έφεση 333/09, ημερομηνίας 12/02/2014). ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται με ακρίβεια στα δικόγραφα και να αποδεικνύονται με μαρτυρία, με σαφήνεια και αυστηρότητα, βλ. Αντρέας Αλκιβιάδης κ.ά. ν. Χριστάκη Αντωνίου

(2008)1 ΑΑΔ 186, Νιόβη Παπαϊωάννου ν. Σάββα Κωνσταντίνου

(2008)1 ΑΑΔ 1083 και Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά. (ανωτέρω). Ο Ενάγοντας για να αποδείξει τα έξοδα μεταφοράς και διαμονής, αυτού και της μητέρας του στο εξωτερικό, που επωμίστηκε ένεκα του τροχαίου δυστυχήματος κατέθεσε ως Τεκμήριο 13 απόδειξη ημερομηνίας 28/09/2009, για το ποσό των €415, όσον αφορά τη διαμονή και ως Τεκμήριο 14 δύο αποδείξεις αεροπορικών εισιτηρίων για τη μεταφορά τους στην Ελλάδα και επιστροφής τους στην Κύπρο, συνολικού ποσού €345,36. Ως προς την πτυχή του ζητήματος αν αληθώς καταβλήθηκαν αυτά τα ποσά από τον Ενάγοντα, αφού πρώτα αναφέρεται ότι αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ένεκα της εγχείρησης στο αριστερό πόδι του, σίγουρα χρειαζόταν κάποιο άτομο να τον συνοδεύσει, για το λόγο ότι στην επιστροφή θα χρειαζόταν βοήθεια από άλλο άτομο για να μπορεί να κάνει το ταξίδι αυτό, αλλά και βοήθεια κατά το χρόνο που θα διέμενε στην κλινική, κρίνεται, έχοντας υπόψη τις αποφάσεις Φίλιππος Γιαπατός ν. Μαρίας Σάββα κ.ά.

(2010)1 ΑΑΔ 1324 και Κυριακή Κολάνη άλλως Κίκα Κολάνη ν. Δημήτρη Ταμπούρα

(2010)1 ΑΑΔ 1108, Ηρακλής Γεωργίου ν. Ερμιόνης Σταύρου Στυλιανού

(2009)1 ΑΑΔ 70 και Pakistan Cables Ltd v. NSB General Trading (Overseas) Co Ltd κ.ά.

(2012)1 ΑΑΔ 1711, που καταπιάνονται με την εξ ακοής μαρτυρία και δη το άρθρο 27 του Κεφ. 9, ότι όσον αφορά τις αποδείξεις των αεροπορικών εισιτηρίων, αν αναλογισθεί κανείς ότι πλέον αυτά εκδίδονται ηλεκτρονικά από τον ίδιο που ταξιδεύει, χωρίς την παρέμβαση τρίτου, η κατοχή των αποδείξεων αυτών από τον Ενάγοντα, αποτελεί ικανοποιητική μαρτυρία, λαμβανομένου υπόψη το μικρό, θα έλεγε κάποιος, ποσό αξίας αυτών, σε σχέση με την ταλαιπωρία και τα έξοδα που θα προέκυπταν από την κλήτευση κάποιου ατόμου, από την εταιρεία έκδοσης των εισιτηρίων και καθίσταται αποδεκτή μαρτυρία απόδειξης του γεγονότος τούτου. Όσον αφορά τη διαμονή, αν σκεφτεί κανείς ότι το ποσό αυτής ανήρχετο σε €415, για πέντε βράδια, της μητέρας του, και τα έξοδα που θα επωμιζόταν ο Ενάγοντας για την παρουσίαση κάποιου ατόμου από το ξενοδοχείο όπου διέμενε η μητέρα του, τα οποία θα συμπεριελάμβαναν αεροπορικά εισιτήρια, διαμονή για τουλάχιστον ένα βράδυ στην Κύπρο και τα ημερομίσθια του ατόμου αυτού, καθιστά τη μαρτυρία του Ενάγοντα και περί αυτού του γεγονότος αποδεκτή. Το γεγονός ότι το ένα εισιτήριο και η διαμονή φέρει το όνομα της μητέρας του, δεν καθιστά υπόχρεη στην καταβολή το ποσό αυτό από την τελευταία, αφού και τα δύο έγιναν με σκοπό τη βοήθεια του Ενάγοντα, ο οποίος έχει υποχρέωση καταβολής τούτων προς τη μητέρα του. Όσον αφορά την άλλη πτυχή του ζητήματος, της αναγκαιότητας δηλαδή της εγχείρησης από την οποία προέκυψαν τα έξοδα αυτά, αφού έχει κριθεί ότι η εγχείρηση ήταν αναγκαία, συνεπάγεται ότι ορθά αξιώνονται αυτά τα έξοδα ως Ειδικές Αποζημιώσεις, ως προκύπτοντα από αυτό το γεγονός. Επομένως αποτελεί εύρημα και κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγοντας έχει αποδείξει αυτές τις ειδικές ζημιές του και δικαιούται απόφασης γι' αυτές. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Αποτελεί αξίωμα του δικαίου των αστικών αδικημάτων, ότι το θύμα του αδικήματος εκλαμβάνεται στην κατάσταση που βρίσκεται και βάσει αυτού του δεδομένου αποτιμάται η ζημιά την οποία υφίσταται. Δεν είναι ο νοητός μέσος άνθρωπος αλλά το συγκεκριμένο θύμα του αστικού αδικήματος που αποτελεί το υποκείμενο της αποζημίωσης. Προσμετρούν, κατά συνέπεια, οι ιδιαιτερότητες του θύματος στον καθορισμό των επιπτώσεων του τραυματισμού του και κατ' επέκταση της αποζημίωσης την οποία δικαιούται (βλ. Γεώργιος Πολυκράτη Κωμιάτη ν. Κώστα Πολιτσου κ.ά.

(2001)1 ΑΑΔ 226). Το Δικαστήριο που είναι επιφορτισμένο να επιδικάσει γενικές αποζημιώσεις υπέρ του θύματος πρέπει να έχει κατά νου ότι αυτές πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό (βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) Ltd a.a. v. Christofis P. Christofis

(1982)1 CLR 789). Οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να αντανακλούν την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία, του μεγέθους του τραυματισμού και την ψυχική οδύνη από τη μείωση ή αναστολή για μικρό ή μεγάλο διάστημα από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μιχαήλ Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεώργιου Λάμπρου Γεωργίου κ.ά.

(1991)1 ΑΑΔ 475, Κώστας Παναγή ν. Θεόδωρου Θεοδώρου κ.ά.

(1992)1 ΑΑΔ 1303, Ελένη Κωνσταντίνου ν. Θεόδουλου Ιωάννου

(1993)1 ΑΑΔ 669 και Κυριάκος Μαυροπετρή ν. Γεώργιου Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ 66, 74-75). Σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος η οποία, αφού δεν μπορεί να επέλθει με αντικατάσταση των απωλεσθέντων στη θέση την οποία λογικά θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα ευρίσκετο εάν δεν τραυματίζετο, δια μέσου της χρηματικής αποτίμησης. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα με την προϋπόθεση ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ των διαδίκων (βλ. Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λίμιτεδ

(2000)1 ΑΑΔ 1049 και Κώστα Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.ά.

(2000)1 ΑΑΔ 2079). Στην υπόθεση Κώστα Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.ά., ανωτέρω, αναφέρθηκε ότι η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Αυτή ταύτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Κυριάκος Μαυροπετρή ν. Γεώργιου Λουκά, ανωτέρω). Ο συνήγορος της Εναγομένης αντέτεινε ότι η οικονομική κρίση που μαστίζει τον τόπο τα τελευταία χρόνια πρέπει να ληφθεί υπόψη, ως καθοριστικός παράγοντας μείωσης του ποσού, που θα επιδικάζετο υπό άλλες συνθήκες, επικαλούμενος πρωτόδικη απόφαση. Δεν θα διαφωνήσω με αυτή την παρατήρηση, όχι όμως ως καθοριστικός παράγοντας αλλά ως ένας από τους παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη και λαμβάνεται υπό το σύνολο όλων των περιστάσεων. Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες, ως ελέχθη, συναρτώνται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα, τη διάρκεια των τραυμάτων και τα κατάλοιπα από τους τραυματισμούς με την όποια μορφή αυτά παίρνουν. Δεν υπάρχει μέτρο, ούτε ζυγαριά, με τα οποία θα μπορούσαμε να μετρήσουμε και να ζυγίσουμε αυτό τούτο τον τραυματισμό και τα όσα πιθανόν να έπονται απ' αυτόν. Τοιουτοτρόπως, προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Κική Ανδρέου ν. Wilhelm Junquirth

(1995)1 ΑΑΔ 431). Η κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της στοιχεία (βλ. Ανδρέας Σ. Σπύρου ν. Άριστου Ανδρέου Χατζηχαραλάμπους

(1989)1(Ε) ΑΑΔ 298). Ο κάθε συνήγορος, από την πλευρά τη δική του, επικαλέστηκε σχετική νομολογία. Ο μεν συνήγορος του Ενάγοντα την υπόθεση Hasan Constantin v. Γεώργιου Αντωνιάδη

(2004)1(Γ) ΑΑΔ 1701, την οποία παραλλήλισε με αυτή και προέβη σε πράξεις αναλογίας, για να καταλήξει σε συγκεκριμένο ποσό που κάλεσε το Δικαστήριο να επιδικάσει, διαφοροποιώντας την από την υπόθεση Γεώργιος Τιτώνη ν. Χαρ. Πηλακούτας Λτδ

(2001)1 ΑΑΔ 479 και ο δε συνήγορος της Εναγομένης την Γεώργιος Τιτώνη ν. Χαρ. Πηλακούτας Λτδ, ανωτέρω, για να εισηγηθεί, περίπου, το ήμισυ του ποσού που επιδικάστηκε σε αυτήν την υπόθεση. Κατά την κρίση του Δικαστηρίου η παρούσα υπόθεση διαφέρει και από τις δύο πιο πάνω υποθέσεις. Δεν χρειάζεται το Δικαστήριο να καταγράψει ένα προς ένα τα σημεία των διαφορών με τη μια και την άλλη υπόθεση, όπως π.χ. η ηλικία κατά το χρόνο του ατυχήματος, αφού είναι εμφανώς αναγνωρίσιμα. Άλλωστε δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια που έχει αναφερθεί ανωτέρω. Αξίζει όμως να παρατηρηθεί ότι η υπόθεση Hasan Constantin v. Γεώργιου Αντωνιάδη χρονολογείται από το 2004 και η Γεώργιος Τιτώνη ν. Χαρ. Πηλακούτας Λτδ από το 2001. Δηλαδή από την πρώτη έχουν παρέλθει δώδεκα

(12)χρόνια και από τη δεύτερη δεκαπέντε

(15)χρόνια. Από τούτο και μόνο, την παρέλευση δηλαδή τόσο μεγάλου χρονικού διαστήματος και των ποικιλόμορφων συνθηκών που επικρατούν σήμερα, καθιστά διαφοροποιήσιμη την παρούσα απ' εκείνες, πάντα όμως υπό το πρίσμα των αρχών που έχουν καθιερωθεί από τη νομολογία, ως αναφέρεται ανωτέρω. Αφού έλαβα υπόψη έναν προς έναν τους παράγοντες που σχετίζονται με την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για ρήξη του οπίσθιου χιαστού του αριστερού γονάτου του Ενάγοντος, τη σοβαρότητά του, την έκταση και οτιδήποτε άλλο έχει υποστεί και τις συνέπειες εξαιτίας τούτου, κρίνω ότι η επιδίκαση του ποσού των €35.000, ως γενικές αποζημιώσεις, υπό τις περιστάσεις είναι δίκαιη και εύλογη επί πλήρους ευθύνης. Όσον αφορά το θέμα της μελλοντικής αρθροπλαστικής, αφού σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, που διαπιστώνονται ανωτέρω, αυτή θα χρειασθεί, δικαιούται στο ποσό το οποίο έχει δηλωθεί, ήτοι €10.000 επί πλήρους ευθύνης. Με όλα όσα πιο πάνω προσπάθησα να εξηγήσω και να αναλύσω η αγωγή επιτυγχάνει. Επομένως ο Ενάγοντας δικαιούται απόφασης στα ποσά που έχουν δηλωθεί και στα ποσά που επιδίκασε το Δικαστήριο, μειωμένα κατά 20%, που αποτελεί την ευθύνη του Ενάγοντα, με νόμιμο τόκο, ως κατωτέρω καθορίζεται. Κατά συνέπεια εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης: (Α) €3.720 με νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής, 25/05/

1. (Β) €1.224 με νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής, 25/05/
2. (Γ) €8.201 με νόμιμο τόκο από την ημέρα του ατυχήματος, 17/11/
3. (Δ) €397 με νόμιμο τόκο από την ημέρα του ατυχήματος, 17/11/
4. (Ε) €480 με νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής, 25/05/
5. (ΣΤ) €68 με νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής, 25/05/
6. (Ζ) €278 με νόμιμο τόκο από 14/09/
7. (Η) €332 με νόμιμο τόκο από 28/09/
8. (Θ) €28.000 με νόμιμο τόκο από την ημέρα του ατυχήματος, 17/11/
9. (Ι) €8.000 χωρίς τόκο. Πλέον έξοδα υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, στην κλίμακα €50.000-€100.000, αφού το συνολικό ποσό των ειδικών και γενικών αποζημιώσεων ανέρχεται στα €50.
10. (Υπ.) ............ Ν. Γερολέμου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο