ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΕΤΖΙΤΗΣ ν. ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, Αριθ. Αγωγής: 1683/07, 19/9/2016

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΕΤΖΙΤΗΣ ν. ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, Αριθ. Αγωγής: 1683/07, 19/9/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2016:A502 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Χ. Ι. Πογιατζή, Π.Ε.Δ. Αριθ. Αγωγής: 1683/07 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΕΤΖΙΤΗΣ, ΕΝΑΓΩΝ και ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, ΕΝΑΓΟΜΕΝΗ ----------------------------------- Ημερομηνία: 19 Σεπτεμβρίου, 2016 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: Χάρης Κυριακίδης, Γεωργία Καραμαλλή Για Εναγομένη: Γιώργος Κορφιώτης, Μαρίλια Ιωάννου για Κούσιος & Κορφιώτης ------------------------------------ Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή του ο Ενάγων αξιεί τα ακόλουθα: (Α) £240.000,00 (€410.064,35σ) - δυνάμει υπολοίπου συμφωνίας και/ή εξουσιοδότησης για ανάθεση έργου σε αρχιτέκτονα από εργοδότη, για παρασχεθείσες υπηρεσίες και/ή ως δίκαιη και λογική αμοιβή για παρασχεθείσες υπηρεσίες. (Β) £40.500 (€69.198,36σ) - ως ΦΠΑ επί του πιο πάνω ποσού. (Γ) Νόμιμον Τόκο. (Δ) Έξοδα και ΦΠΑ. Παραδεκτά Γεγονότα Τα πιο κάτω γεγονότα προβάλλουν ως παραδεκτά από τις θέσεις των δύο πλευρών: 1. Ο Ενάγων είναι διπλωματούχος αρχιτέκτων και διατηρεί δικό του αρχιτεκτονικό γραφείο στη Λάρνακα, ασχολούμενος με αρχιτεκτονικές μελέτες, εκπόνηση αρχιτεκτονικών σχεδίων, την επίβλεψη ανέγερσης οικοδομών αναφορικά με τον τομέα του, ως και με άλλες συναφείς εργασίες και υπηρεσίες όπως διακοσμήσεις εσωτερικών και εξωτερικών χώρων. 2. Η Εναγομένη, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν πελάτης του Ενάγοντος και κατά ή περί τις 24.7.2002 ή και προγενέστερα ανέθεσε στον Ενάγοντα και/ή τον εξουσιοδότησε όπως προβεί για λογαριασμό και/ή προς όφελός της σε αρχιτεκτονική μελέτη για ανέγερση πολυτελούς κατοικίας σε τεμάχια που βρίσκονταν στους Αγίους Τριμιθιάς της Επαρχίας Λευκωσίας (στο εφεξής «Το Έργο»). 3. Είναι επίσης παραδεκτό ότι, στα πλαίσια της πιο πάνω ανάθεσης, ο Ενάγων προέβη σε κάποιες ενέργειες η έκταση και και κοστολόγηση των οποίων αμφισβητείται από πλευράς Εναγομένης. 4. Το Έργο αποτελείτο από πολυτελέστατη κατοικία, η αξία της οποίας αμφισβητείται, δεν συμπληρώθηκε όμως αφού ο θάνατος του συζύγου της Εναγομένης, στις 24.1.2004 κατόπιν καρδιακού προβλήματος, τερμάτισε και τις προσπάθειές της. Συγκεκριμένα, δεν είχε καν αρχίσει η ανέγερση του Έργου. Η Έκθεση Απαιτήσεως Με βάση το Ειδικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα (Δ.2,θ.6) ο Ενάγων προβάλλει τις πιο κάτω θέσεις: 1. Τα ακόλουθα ήταν ρητοί και/ή εξυπακουόμενοι όροι της μεταξύ των διαδίκων συμφωνίας και/ή εξουσιοδότησης: (α) η αμοιβή του Ενάγοντος συμφωνήθηκε στο κατ΄ αποκοπή ποσοστό του 7% επί της συνολικής αξίας του όλου Έργου από το οποίο 6% αφορούσε την αρχιτεκτονική μελέτη και 1% την επίβλεψη του Έργου πλέον 15% ΦΠΑ, (β) η αμοιβή του Ενάγοντος, θα καταβαλλόταν ως ακολούθως: (
2. i)£10.000 - με την υπογραφή της εξουσιοδότησης, (
3. ii)£10.000 - με την παράδοση των σχεδίων, (iii) £10.000 - με την έκδοση της πολεοδομικής άδειας, (
4. iv)£20.000 - με την έκδοση της άδειας οικοδομής, (
5. v)το υπόλοιπο ποσό θα εξοφλείτο ανάλογα με πληρωμές που θα καθορίζοντο από τον Ενάγοντα (γ) σε περίπτωση που η Εναγομένη δεν προχωρήσει στην ανέγερση της οικοδομής, θα υποχρεούται σε άμεση εξόφληση ολόκληρου του ποσού της συμφωνηθείσας αμοιβής του Ενάγοντος για την αρχιτεκτονική μελέτη, ήτοι 6% επί της συνολικής αξίας του όλου έργου της οικοδομής πλέον ΦΠΑ, (δ) σε περίπτωση που η Εναγομένη, για οποιοδήποτε λόγο τερματίσει τις υπηρεσίες του Ενάγοντος, είτε κατά τη διάρκεια της εκπόνησης των σχεδίων, είτε κατά τη διάρκεια της ανέγερσης της οικοδομής, τότε στη μεν πρώτη περίπτωση θα οφείλει να καταβάλει ολόκληρο το ποσό της συμφωνηθείσας αρχιτεκτονικής μελέτης, στη δε δεύτερη, ολόκληρο το ποσό της συμφωνηθείσας αμοιβής για την επίβλεψη. 2. Ο Ενάγων προχώρησε αμέσως στην αρχιτεκτονική μελέτη, καταρτισμό πολλών προσχεδίων και εν συνεχεία τον καταρτισμό των τελικών σχεδίων πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες και έγκριση της Εναγομένης όπως προέβλεπε η μεταξύ των διαδίκων συμφωνία. Ετοίμασε όλα τα απαραίτητα αρχιτεκτονικά σχέδια που απαιτούντο για την εξασφάλιση της πολεοδομικής άδειας από τις αρμόδιες αρχές, την οποία και εξασφάλισε όπως και την οικοδομική άδεια σύμφωνα με τα εκπονηθέντα σχέδια. Επιπρόσθετα, υλοποίησε και ολοκλήρωσε την ανατεθείσα σε αυτόν εργασία αναφορικά με την αρχιτεκτονική μελέτη. 3. Η Εναγομένη, μετά την ολοκλήρωση της αρχιτεκτονικής μελέτης, πληροφόρησε τον Ενάγοντα ότι δεν προτίθεται να προχωρήσει με την ανέγερση της εν λόγω οικοδομής και/ή τερμάτισε τις υπηρεσίες του. 4. Έναντι της συνολικής αμοιβής του Ενάγοντος, η Εναγομένη κατέβαλε μόνο ποσό £30.000. 5. Το κόστος ανέγερσης και συμπλήρωσης της κατοικίας θα ανήρχετο σε £4.500.000, ενόψει δε τούτου και με βάση τις πρόνοιες της ρηθείσας συμφωνίας, η αμοιβή του Ενάγοντος, ήτοι το ποσοστό του 6%, θα ανήρχετο σε £270.000 πλέον ΦΠΑ, επομένως παραμένει υπόλοιπο οφειλόμενο εκ £240.000 πλέον ΦΠΑ επί του συνολικού ποσού των £270.000, το οποίο ο Ενάγων απαιτεί με την παρούσα αγωγή. Η Υπεράσπιση Με την Υπεράσπισή της η Εναγομένη προβάλλει τους πιο κάτω ισχυρισμούς: 1. Παραδέχεται ότι υπέγραψε έγγραφο υπό τον τίτλο «Εξουσιοδότηση για Ανάθεση Έργου σε Αρχιτέκτονα από Εργοδότη», αλλά ισχυρίζεται ότι το υπέγραψε εν λευκώ και/ή χωρίς αυτό να είναι συμπληρωμένο. 2. Η συμφωνία μεταξύ των διαδίκων ήταν προφορική και διελάμβανε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: (α) η συνολική αξία της αμοιβής του Ενάγοντος είχε συμφωνηθεί στο κατ΄ αποκοπή ποσοστό του 7% επί της συνολικής αξίας του έργου, εκ του οποίου ποσοστό 6% αφορούσε στην αμοιβή του για τα σχέδια ή τις μελέτες ή τους όρους προς τους προσφοροδότες, την αξιολόγηση προσφορών και γενικά οτιδήποτε άλλη υπηρεσία μέχρι την ανάθεση του έργου σε εργολάβο, ως επίσης οποιαδήποτε διευκρίνιση και/ή συμπληρωματικό σχέδιο και/ή λεπτομέρεια απαιτείτο κατά την κατασκευή, ως επίσης εσωτερική διακόσμηση, επιλογή επίπλων και εξοπλισμού και ποσοστό 1% αφορούσε στην επίβλεψη του έργου, (β) η αμοιβή του Ενάγοντος θα καταβάλλετο σταδιακά, (γ) η Εναγομένη θα είχε το δικαίωμα να διακόψει τις υπηρεσίες του Ενάγοντος σε οποιοδήποτε στάδιο, καταβάλλοντας την αμοιβή του αναφορικά με τις υπηρεσίες που είχε εκτελέσει μέχρι τότε, (δ) η συνολική αξία του έργου θα ήταν πέριξ των £500.000. 3. Επιπρόσθετα και/ή διαζευκτικά, η Εναγομένη ισχυρίζεται: (α) το μη συμπληρωμένο και/ή εν λευκώ έγγραφο εξουσιοδότησης που είχε υπογράψει, όπως πολύ αργότερα διαπίστωσε, είχε συμπληρωθεί κατά τρόπο που διαφέρει από τα συμφωνηθέντα με τον Ενάγοντα, προβλέποντας δικαιώματα αμοιβής του Ενάγοντος για εργασίες που δεν θα εκτελούσε, (β) τα ποσά των δόσεων πληρωμής είναι ενδεικτικά και δεν είχαν συμφωνηθεί, (γ) δεν περιείχε όλους τους όρους της σχετικής συμφωνίας, (δ) σε οποιαδήποτε περίπτωση, η Εναγομένη θα ισχυρισθεί ότι η ικανότητά της για ανάγνωση κειμένου στην Ελληνική, είναι πολύ περιορισμένη. 4. Η Εναγομένη, παρά το γεγονός ότι παραδέχεται ότι ο Ενάγων είχε προσφέρει κάποιες υπηρεσίες, ισχυρίζεται ότι αυτές υπολείπονται πολύ αυτών που είχε αναλάβει να προσφέρει ούτως ώστε να δικαιούται στην αμοιβή που απαιτεί με την παρούσα αγωγή. Συγκεκριμένα, δεν είχεν συμπληρωθεί και/ή δεν είχαν αρχίσει καν εργασίες που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, (α) ηλεκτρομηχανολογικές και/ή ηλεκτρολογικές μελέτες και/ή σχέδια, (β) ετοιμασία όρων για προσφορές, (γ) αξιολόγηση προσφορών, (δ) ετοιμασία λεπτομερειών ή εκτελεστικών σχεδίων και οδηγιών, (ε) εσωτερική διακόσμηση και επιλογή επίπλων και άλλου εξοπλισμού. 5. Το ποσό που η Εναγομένη ισχυρίζεται ότι κατέβαλε στον Ενάγοντα, ανέρχεται σε £34.300 και όχι £30.000. ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΕΝΑΓΟΝΤΟΣ Για να αποδείξει την υπόθεση του ο Ενάγων, κατέθεσε ο ίδιος και κάλεσε άλλους δύο μάρτυρες. Ο Ενάγων, Γιώργος Μετζίτης (ΜΕ1), κατέθεσε ότι είναι αρχιτέκτονας και interior designer και διατηρεί από το 1985, περίπου, Αρχιτεκτονικό Γραφείο στη Λάρνακα. Είναι εγγεγραμμένος αρχιτέκτονας στο Εμπορικό και Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ). Έχει κάμει τις σπουδές του στην Ιταλία, στο Πανεπιστήμιο Αρχιτεκτονικής Γένοβας και στην Ακαδημία Τεχνών της Φλωρεντίας. Έχει σπουδάσει τόσο αρχιτεκτονική, όσο και εσωτερική διακόσμηση και κατέχει διδακτορικό. Έκτοτε έχει αποκτήσει μεγάλη πείρα και κατά τη γνώμη του, καλή φήμη. Περί τα μέσα του έτους 2002, η Εναγομένη επικοινώνησε μαζί με τον Ενάγοντα και του ζήτησε να αναλάβει την αρχιτεκτονική μελέτη και επίβλεψη κατοικίας της στους Αγίους Τριμιθιάς, στη Λευκωσία. Περί τις 24.7.2002, συναντήθηκαν στο γραφείο της Εναγομένης στη Λευκωσία οπότε και του ανέθεσε και τον εξουσιοδότησε γραπτώς, δυνάμει συμφωνητικού εγγράφου για ανάθεση εργασίας ως και με γραπτή εξουσιοδότηση για ανάθεση έργου σε αρχιτέκτονα από εργοδότη, όπως προβεί για λογαριασμό και προς όφελός της σε αρχιτεκτονική μελέτη και επίβλεψη κατοικίας της στο επίδικο τεμάχιο, η οποία θα ανεγειρόταν, αφού ια κατεδαφίζετο η υφιστάμενη οικοδομή. Η εξουσιοδότηση για Ανάθεση Έργου σε Αρχιτέκτονα από Εργοδότη ημερομηνίας 24.7.2002, κατατέθηκε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1 και το Συμφωνητικό Έγγραφο της ίδιας ημερομηνίας, ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2. Ο Ενάγων δήλωσε ότι, όλες οι συναντήσεις μεταξύ του ιδίου και της Εναγομένης, γίνονταν στην παρουσία του συζύγου της Εναγομένης. Όπως προέβλεπε η μεταξύ των διαδίκων συμφωνία, ο Ενάγων προχώρησε αμέσως στην αρχιτεκτονική μελέτη, καταρτισμό πολλών προσχεδίων και εν συνεχεία στον καταρτισμό των τελικών σχεδίων πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες και την έγκριση της Εναγομένης (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 3(α) και (β). Προέβηκε στην ετοιμασία όλων των απαραίτητων αρχιτεκτονικών σχεδίων που απαιτούντο για την εξασφάλιση της πολεοδομικής άδειας από τις αρμόδιες αρχές, υπέβαλε προς τούτο στις 22.10.2002 σχετική Αίτηση και η Πολεοδομική Άδεια λήφθηκε στις 28.2.2003 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4). Εν συνεχεία της εξασφάλισης πολεοδομικής άδειας, ο Ενάγων προχώρησε στις 10.6.2003, στην υποβολή Αίτησης στην Αρμόδια Αρχή για Άδεια Οικοδομής (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5), σύμφωνα με τα εκπονηθέντα σχέδια. Η εν λόγω Αίτηση συμπληρώθηκε από τον ίδιο και υπεγράφη από την Εναγομένη, σ΄ αυτήν δε αναγράφεται ότι το υπολογιζόμενο κόστος οικοδομής ήταν £500.000, ήτοι μικρότερο ποσό από το πραγματικά υπολογιζόμενο κόστος της οικοδομής διότι η Εναγόμενη δεν επιθυμούσε, για δικούς της λόγους, να αναγράφεται το πραγματικό κόστος. Η ίδια αξία τοποθετήθηκε και στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 10 της ίδιας ημερομηνίας που τιτλοφορείται «Εξουσιοδότηση Εντολέα σε Εγγεγραμμένους Μηχανικούς για Παροχή Υπηρεσιών», το οποίο και φέρει την υπογραφή του Ενάγοντος. Η Εναγομένη, κατέβαλε στον Ενάγοντα έναντι της αμοιβής του, ποσό £30.000 (€51.258,04). Αντίγραφα δύο επιταγών της ημερομηνίας 18.7.2003 και 21.11.2003 για τα αιτούμενα ποσά των £10.000 και £13.000 κατατέθηκαν ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 6. Πέραν του ποσού των £30.000 δεν έχει καταβάλει οποιοδήποτε ποσό. Περαιτέρω, μετά την ολοκλήρωση της αρχιτεκτονικής μελέτης, ο Ενάγων είχε ζητήσει από την Εναγομένη, να επισκεφθεί την αρμόδια αρχή για να καταβάλει τα δικαιώματα της εκδοθείσας οικοδομικής άδειας για να καταστεί δυνατή η έναρξη της διαδικασίας εξασφάλισης προσφορών και ανέγερσης της κατοικίας. Μετά από πάροδο μικρού χρονικού διαστήματος, απεβίωσε ο σύζυγός της, αλλά οι διάδικοι, που είχαν εν τω μεταξύ αναπτύξει φιλικές σχέσεις, διατήρησαν επαφή και αρχικά η Εναγομένη διαβεβαίωνε τον Ενάγοντα ότι θα προχωρούσε στην υλοποίηση του Έργου. Μετά όμως την πάροδο 2-3 μηνών, τον πληροφόρησε ότι δεν προτίθεται να προχωρήσει και τερμάτισε τις υπηρεσίες του. Αρχικά η Εναγομένη διαβεβαίωνε τον Ενάγοντα ότι θα φρόντιζε για τη διευθέτηση των υποχρεώσεών της, αλλά μετά την πάροδο κάποιου χρονικού διαστήματος χωρίς ανταπόκριση, ο Ενάγων απευθύνθηκε στους δικηγόρους του και ανταλλάγηκαν μεταξύ των δικηγόρων των δύο πλευρών οι Επιστολές ΤΕΚΜΗΡΙΑ 7-9. Στάληκαν από τους δικηγόρους της οι Επιστολές ημερομηνίας 15.1.2007 και 1.2.2007 (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 7 και 8) και από πλευράς δικηγόρου της Εναγόμενης η Επιστολή ημερομηνίας 26.1.2007 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 9). Το κόστος ανέγερσης και συμπλήρωσης της κατοικίας, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ενάγοντος θα ανέρχετο σε £4.500.000 (€7.688.706,49σ). Το θέμα της αξίας της οικοδομής είχε συζητηθεί μεταξύ των διαδίκων και του συζύγου της Εναγομένης ο οποίος μάλιστα είχε δηλώσει στον Ενάγοντα ότι επιθυμούσε σπίτι μοντέλο που να μην υπάρχει όμοιό του. Πρόκειτο για κατοικία έκτασης 4496 τ.μ., ήτοι 865 τ.μ. υπόγειο, 1744 τ.μ. ισόγειο, 830 τ.μ. ο όροφος, 177 τ.μ. που αφορούσαν σε βοηθητικούς χώρους πλέον 880 τ.μ. που αφορούσαν σε καλυμμένες βεράντες του ορόφου. Ενόψει τούτου, και λαμβάνοντας υπ΄ όψιν ότι πρόκειτο για υπερπολυτελή κατοικία, η υπολογιζόμενη αξία θα κοστολογείτο £1.000 ανά τ.μ. Ως εκ τούτου το οφειλόμενο υπόλοιπο ανέρχεται σε €410.064,35σ (£240.000). Ο ΜΕ2, Άντης Χ"Χάννας, είναι Βοηθός Επαρχιακός Επόπτης στην Επαρχιακή Διοίκηση Λευκωσίας. Κατέθεσε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12 το Φάκελο της Άδειας Οικοδομής και ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13, τη Στατική Μελέτη για το Έργο. Στις 10.6.2003, υπεβλήθη Αίτηση στην Αρμόδια Αρχή για έκδοση Άδειας Οικοδομής η οποία, αφού εξετάστηκε εγκρίθηκε στις 2.1.2004, νοουμένου ότι θα καταβάλλονταν από την Αιτήτρια τα δικαιώματα της Άδειας τα οποία ανέρχονταν σε £10.768,50σ. Στην Αίτηση επισυνάπτονταν τόσο τα αρχιτεκτονικά σχέδια, όσο και η στατική μελέτη για το Έργο. Η Αιτήτρια δεν συμμορφώθηκε με την καταβολή του ποσού, παρά το γεγονός ότι στις 3.10.2005, της στάληκε επιστολή με την οποία της παρεχόταν επιπρόσθετος χρόνος ενός μηνός για την καταβολή των δικαιωμάτων. Ο ΜΕ3, Ευθύμιος Ανδρέου, είναι εγκεκριμένος Επιμετρητής Ποσοτήτων (Chartered Quantity Surveyor), μέλος του ΕΤΕΚ, μέλος του Συνδέσμου Εγκεκριμένων Επιμετρητών Κύπρου, μέλος του Ινστιτούτου Διαιτητών του Ηνωμένου Βασιλείου και μέλος του Royal Institute of Chartered Surveyors του Ηνωμένου Βασιλείου. 'Εχει 28 έτη πείρας στο επάγγελμα, από τα οποία τα τρία στο Ηνωμένο Βασίλειο και τα υπόλοιπα την Κύπρο κατά τα οποία έχει ασχοληθεί με αρκετά έργα τόσο του δημοσίου, όσο και του ιδιωτικού τομέα. Έχει τύχει πτυχίου BSc in Quantity Surveyor and Constructions Economics από το Πανεπιστήμιο του Σάλφορντ, Ηνωμένου Βασιλείου. Στην παρούσα υπόθεση, του ζητήθηκε από τον Ενάγοντα όπως ετοιμάσει εκτίμηση του κόστους ανέγερσης του Έργου, και ο μάρτυρας ετοίμασε σχετική Εκτίμηση ημερομηνίας 23.3.2015 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 14). Για την ετοιμασία της μελέτησε τα Τεκμήρια 3(α) και (β) που είναι τα σχέδια και οι τεχνικές προδιαγραφές, ενώ η εκτίμηση έχει γίνει με τις τιμές του 2003, σε Λίρες Κύπρου και με μετατροπή της σε Ευρώ. Με βάση την Εκτίμηση, Τεκμήριο 14, η αξία του Έργου ανερχόταν σε £4.549.857,00 (€7.773.892,23), αφού η οικία θα ήταν πολυτελής. Για την επίβλεψη προέβλεψε ποσό £140.000 λόγω της πολυτέλειας που εμπεριείχε το έργο και τον χρόνο που υπολόγισε ότι θα απαιτείτο για τη συμπλήρωσή του που ήταν τρία χρόνια, ενώ μια συνήθης κατοικία συνήθως χρειάζεται περίπου 14 μήνες. Μαρτυρία Εναγομένης Η Εναγομένη, κατέθεσε η ίδια (ΜΥ1) και κάλεσε και ένα μάρτυρα υπεράσπισης (ΜΥ2). Η Εναγομένη, Δήμητρα Αποστόλου (ΜΥ1) κατέθεσε ότι γεννήθηκε στην Αμμόχωστο το 1954, αλλά από το 1956 είχε μεταναστεύσει στο Λονδίνο όπου παρέμεινε μέχρι το 1999. Η δυνατότητά της να διαβάζει ή να γράφει στην Ελληνική γλώσσα είναι πολύ περιορισμένη γι΄ αυτό και η κατάθεσή της στο Δικαστήριο δόθηκε στην Αγγλική γλώσσα με μετάφραση στην Ελληνική. Το 1999 επέστρεψε στην Κύπρο για επανεγκατάσταση, με το σύζυγό της, από δεύτερο γάμο, που ήταν Ιρανικής καταγωγής. Μετά την επανεγκατάστασή της στην Κύπρο, απέκτησε δύο τεμάχια γης στους Αγίους Τριμιθιάς, εντός των οποίων υπήρχε ανεγερθείσα προ ετών οικία. Πρόθεση της ίδιας και του συζύγου της ήταν στα πιο πάνω τεμάχια να κτίσουν οικία, κατεδαφίζοντας ή αξιοποιώντας την υπάρχουσα οικοδομή γι΄ αυτό και ανέθεσαν στον Ενάγοντα όπως προσφέρει τις υπηρεσίες του. Αφού ο Ενάγων τους διαβεβαίωσε ότι οι υπηρεσίες του θα περιλάμβαναν οποιοδήποτε σχέδιο, μελέτη, την επίβλεψη αλλά και την επιλογή των επίπλων διακόσμησης της οικίας και τον κόπο, η Εναγομένη και ο σύζυγός της αποδέχθηκαν πρόταση του Ενάγοντος, όπως η όλη αμοιβή του είναι ποσοστό 7% της συνολικής αξίας του Έργου. Στη συνέχεια, έγινε συνάντηση στο γραφείο του συζύγου της στη Λευκωσία, κατά την οποία, αφού ο Ενάγων επιβεβαίωσε τα πιο πάνω, ζήτησε από την Εναγομένη να υπογράψει αριθμό εγγράφων που είχε προσκομίσει στα Ελληνικά, τα οποία η Εναγομένη υπέγραψε χωρίς να είναι συμπληρωμένα και χωρίς να προσπαθήσει να τα διαβάσει αφού ο Ενάγων την διαβεβαίωσε ότι αυτά περιλάμβαναν ό,τι είχε συμφωνηθεί. Μετά από μερικές εβδομάδες, ο Ενάγων παρουσίασε κάποια προσχέδια τα οποία η Εναγομένη και ο σύζυγός της ενέκριναν με τη διαβεβαίωση και υπόσχεση εκ μέρους του ότι στη συνέχεια θα είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν λεπτομέρειες και να πραγματοποιηθούν αλλαγές. Ακολούθως, ο Ενάγων τους ενημέρωσε ότι είχε εξασφαλισθεί η Πολεοδομική Άδεια και ότι θα προχωρούσε στην ετοιμασία σχεδίων για Άδεια Οικοδομής. Μερικούς μήνες αργότερα, σε συνάντηση σε καφετέρια στη Λάρνακα, ο Ενάγων ζήτησε από την Εναγομένη όπως υπογράψει την Αίτηση για Άδεια Οικοδομής, Τεκμήριο 5. Η Εναγομένη δεν θυμόταν κατά πόσο το έντυπο ήταν ήδη συμπληρωμένο, αλλά απέρριψε τον ισχυρισμό του Ενάγοντα ότι είχε δώσει η ίδια οδηγίες για αναγραφή μικρότερου ποσού (£500.000) από την πραγματική αξία του Έργου. Η Εναγομένη δήλωσε εμφαντικά ότι ουδέποτε επισκέφθηκε το Αρχιτεκτονικό Γραφείο του Ενάγοντος, ενώ κατά τη διάρκεια των ετών 2002-2003, αυτή και ο σύζυγός της τον είχαν συναντήσει στις ακόλουθες περιπτώσεις: (α) κατά την επίσκεψη σε μία οικία στα Λατσιά που ο ίδιος σχεδίασε και επίπλωσε για να τους δείξει τις ικανότητές του, (β) στο χώρο του Έργου, (γ) σε μια επίσκεψή του στο γραφείο του συζύγου της, (δ) κατά τη διάρκεια τριών συναθροίσεων στο σπίτι του, (ε) σε μερικές συναντήσεις τρεις με τέσσερις φορές σε καφετέριες ή σε ξενοδοχείο στη Λάρνακα. Σε διάφορες περιπτώσεις η ίδια και ο σύζυγός της ζήτησαν από τον Ενάγοντα να τους αναφέρει το υπολογιζόμενο κόστος του Έργου, πλην όμως αυτός απέφευγε να το πράξει, με την εξήγηση ότι αυτό θα καθοριζόταν αργότερα όταν θα γίνονταν τα τελικά σχέδια και τα δελτία ποσοτήτων και αποφασίζονταν οι διάφορες άλλες λεπτομέρειες των υλικών και του εξοπλισμού. Ειδικότερα, στην επιμονή τους για κάποια έστω και πρόχειρη εκτίμηση, τους ανέφερε ότι με τον εξοπλισμό και τα έπιπλα, το κόστος μπορούσε να φτάσει £1.000.000. Η Εναγομένη κατέβαλε στον Ενάγοντα τα ποσά που ο ίδιος είχε ζητήσει, ήτοι σύνολο £31.300 ως ακολούθως: (α) στις 24.7.2002, £11.300,00 (β) στις 18.7.2003, £10.000,00 (γ) στις 21.11.2003, £10.000,00 Ο Ενάγων, ουδέποτε εξέδωσε, είτε για τα ποσά που εισέπραξε, είτε για τα ποσά που διεκδικεί, φορολογική απόδειξη ή τιμολόγιο που να αναφέρει το ΦΠΑ. Μετά το θάνατο του συζύγου της, ο Ενάγων τής τηλεφωνούσε συχνά και σε μερικές φορές την είχε καλέσει στη Λάρνακα για καφέ, αλλά ουδέποτε της ανέφερε ότι υπήρχε οποιοδήποτε υπόλοιπο για την αμοιβή του. Για πρώτη φορά πληροφορήθηκε για το υπόλοιπο τρία χρόνια αργότερα όταν έλαβε την επιστολή του δικηγόρου, ημερομηνίας 15.1.2007 (Τεκμήριο 7). Η Εναγομένη ισχυρίζεται ότι, τα σχέδια και οι υπηρεσίες που προσέφερε ο Ενάγων, κάθε άλλο παρά συμπληρώνουν το τι είχε συμφωνηθεί, και τι είχε αναλάβει να πράξει. Ειδικότερα, δεν προσέφερε υπηρεσίες στα ακόλουθα: (α) ηλεκτρομηχανολογικές και ηλεκτρολογικές μελέτες και σχέδια, (β) ετοιμασία όρων για προσφορές, (γ) αξιολόγηση προσφορών, (δ) ετοιμασία λεπτομερειών ή εκτελεστικών σχεδίων και οδηγιών, (ε) εσωτερική διακόσμηση, επιλογή επίπλων και άλλου εξοπλισμού, (στ) σχεδιασμό του κήπου. Ο ΜΥ2, Σαβέριος Βραχίμης, είναι Πολιτικός Μηχανικός αλλά με άδεια άσκησης επαγγέλματος Αρχιτέκτονα και Πολιτικού Μηχανικού. Είναι μέλος του ΕΤΕΚ, απόφοιτος Αμερικανικού Πανεπιστημίου. Αφού εργάστηκε στη Νέα Υόρκη για περίπου ενάμισι χρόνο, επέστρεψε στην Κύπρο όπου εργάστηκε στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα για περίοδο 8½ ετών, ενώ από το 1982 μέχρι σήμερα διατηρεί ιδιωτικό γραφείο για Αρχιτέκτονες και Μηχανικούς για μελέτες και επιβλέψεις υπό την επωνυμία Α. Φ. Μοδινός & Σ.Α. Βραχίμης. Έχει εμπειρία 42 ετών στο επάγγελμα κατά την οποία προέβη σε μελέτη και επίβλεψη τόσο μικρών αλλά και μεγάλων έργων όπως είναι τα αποχετευτικά της Λευκωσίας και της Πάφου, τη Μαρίνα Λεμεσού κ.α. Ο μάρτυρας, μελετώντας τα Τεκμήρια 3(α) και (β), που είναι οι Όροι για Προσφορά και τα Αρχιτεκτονικά Σχέδια ανέφερε ότι για τέτοιου μεγέθους οικία, θα χρειάζονταν πολλές συναντήσεις τουλάχιστον 15 και πάνω μεταξύ ιδιοκτήτη και αρχιτέκτονα. Ο λόγος είναι επειδή υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες στα σχέδια, οι οποίες χρήζουν επεξήγησης και μετέπειτα έγκρισης από τον ιδιοκτήτη. Επιπρόσθετα, χρειάζονται επαφές με εργολάβους και προμηθευτές για τον ίδιο σκοπό, οι οποίες γίνονται μετά που ο Αρχιτέκτονας προβαίνει σε αξιολόγηση και έλεγχο των πιο πάνω ατόμων. Τα Τεκμήρια 3(α) και (β) παρουσιάζουν κενά αναφορικά με θέματα κλιματισμού, ανελκυστήρων, ψευδοτάβανων και ηλεκτρολογικών. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Έχοντας παραθέσει τη μαρτυρία των δύο πλευρών, προχωρώ στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του κάθε μάρτυρα. Ο Ενάγων (ΜΕ1), μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν άμεσος και θετικός στις απαντήσεις του ενώ σε πολλά σημεία η μαρτυρία του υποστηρίζεται και από έγγραφη και αδιαμφισβήτητη μαρτυρία. Αφέθηκε να εννοηθεί ότι χρέωνε ΦΠΑ χωρίς να είναι εγγεγραμμένος, που από τις αποδείξεις που εξέδιδε (Τεκμήριο11) διαφάνηκε ότι ήταν όντως εγγεγραμμένος. Να σημειωθεί ότι υποβολές για μη συμμόρφωσή του με τη νομοθεσία του ΦΠΑ, παρέμειναν αστήριχτες. Μία αντίφαση στη μαρτυρία του είναι ο αρχικός του ισχυρισμός ότι είχε εισπράξει από την Εναγομένη £30.000 ενώ διαφάνηκε, με τις αποδείξεις που ο ίδιος κατέθεσε (Τεκμήριο 11), ότι είχε εισπράξει £34.300, συμπεριλαμβανομένου και ΦΠΑ. Ήταν ένα καλόπιστο λάθος, επουσιώδες χωρίς καμία ουσιαστική σημασία. Εξάλλου είναι ο ίδιος που κατέθεσε το Τεκμήριο 11 και που διόρθωσε χωρίς πίεση την αρχική του εκδοχή. Περαιτέρω αξιολόγηση θα παρατεθεί πιο κάτω και στα Ευρήματα του Δικαστηρίου. Προς το παρόν, αρκεί να αναφερθεί ότι ο Ενάγων θεωρείται αξιόπιστος σε όλο το εύρος της μαρτυρίας του. Η μαρτυρία του ΜΕ2, Άντη Χ"Xάννα, Boηθού Επαρχιακού Επόπτη, δεν αμφισβητήθηκε, ενώ ως αξιόπιστος κρίνεται και ο ΜΕ3, Ευθύμιος Ανδρέου, Επιμετρητής Ποσοτήτων. Τα σημεία της μαρτυρίας του που αμφισβητήθηκαν με την αιτιολογία γιατί η εκδοχή του γίνεται αποδεκτή, παρατίθενται πιο κάτω στα Ευρήματα. Η μαρτυρία της Εναγομένης (ΜΥ1), ήταν σε βασικά σημεία, συγκεχυμένη, ενώ θεωρώ ότι σε βασικά σημεία ήταν αναξιόπιστη. Προσπάθησε να μειώσει τον όγκο εργασίας του Ενάγοντος, αναφέροντας ότι ουδέποτε είχαν συνάντηση στο Αρχιτεκτονικό του Γραφείο ενώ ο συνολικός αριθμός των συναντήσεων που είχαν ήταν πολύ μικρός, χωρίς να διευκρινίζει ακριβή αριθμό. Ούτε ο Ενάγων διευκρίνισε αριθμό αλλά είναι φανερό ότι αναφερόταν σε πολύ μεγαλύτερο. Απορρίπτω την εκδοχή της ως εκ των υστέρων σκέψεις στην προσπάθειά της να πείσει ότι η εργασία του Ενάγοντος ήταν ατελής, ανεπαρκής σε ποσότητα και μη ανταποκρινόμενη στις συμβατικές του υποχρεώσεις. Διευκρινίστηκε μάλιστα ότι το διαμέρισμα του Ενάγοντος το οποίο έχει παραδεχθεί ότι είχε επισκεφθεί, χρησιμοποιείτο και ως Αρχιτεκτονικό του Γραφείο. Όπου η μαρτυρία της συγκρούεται με αυτή του Ενάγοντος, προτιμώ την εκδοχή του Ενάγοντος. Ο ΜΥ2, Σαβέριος Βραχίμης, Αρχιτέκτονας, ήταν ειλικρινής αλλά σε κάποια θέματα εξέφρασε την ειλικρινή του άποψη η οποία απορρίπτεται για τους λόγους που εξηγούνται πιο κάτω, στα Ευρήματα. Ευρήματα Έχοντας κρίνει αξιόπιστους όλους τους ΜΕ και απορρίπτοντας μέρη της μαρτυρίας των ΜΥ, προχωρώ στη διατύπωση των Ευρημάτων του Δικαστηρίου. Οι όροι της μεταξύ των διαδίκων συμφωνίας Αποδέχομαι και αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι, αφετηρία της συμβατικής σχέσης των διαδίκων αποτελούν τα Τεκμήρια 1 και 2 που είναι η Εξουσιοδότηση για Ανάθεση Έργου σε Αρχιτέκτονα από Εργοδότη, ημερομηνίας 24.7.2002 και το Συμφωνητικό Έγγραφο της ίδιας ημερομηνίας στα οποία εμπεριέχονται οι ίδιοι όροι. Η Εναγομένη ισχυρίζεται ότι εάν υπέγραψε τα έγγραφα αυτά τα υπέγραψε εν λευκώ χωρίς εν πάση περιπτώσει να είναι σε θέση να τα διαβάσει αφού η γνώση της Ελληνικής γλώσσας δεν είναι καλή. Απορρίπτω αυτή της τη θέση και υιοθετώ αυτή του Ενάγοντος. Εξάλλου και η ίδια παραδέχεται ότι ήταν όροι της προφορικής, κατ΄ αυτήν, συμφωνίας ότι, όπως αναγράφεται και στα εν λόγω Τεκμήρια, η αμοιβή του Ενάγοντος θα ήταν 7% της συνολικής αξίας του Έργου από το οποίο 6% θα αφορούσε στην αρχιτεκτονική μελέτη και 1% στην επίβλεψη. Είναι δε επίσης φανερό ότι η μεταξύ των διαδίκων συμφωνία, διαχωρίζεται σε δύο μέρη: την αρχιτεκτονική μελέτη για την οποία προβλέπεται αμοιβή του Ενάγοντος 6% επί της αξίας του έργου και την επίβλεψη για την οποία προβλέπεται 1%. Μπορεί να διαφαίνεται ένας άνισος διαχωρισμός μεταξύ των ποσοστών που αντιστοιχούν στον κάθε τομέα, αφού η μελέτη θα ήταν για λίγους μήνες ενώ η επίβλεψη για σχεδόν τρία έτη, όσο δηλαδή θα διαρκούσε η ανέγερση της οικοδομής, σύμφωνα με τη δοθείσα μαρτυρία. Παρόλα αυτά, ο διαμοιρασμός αυτός είναι παραδεκτός από αμφότερες τις πλευρές. Είναι δε φανερό από τους όρους της συμφωνίας ότι, σε περίπτωση που ο Ενάγων συμπλήρωνε το ένα από τα δύο σκέλη, θα δικαιούτο στο αντίστοιχο ποσό αμοιβής του. Η συμφωνία αποτελεί διαιρετή συμφωνία (divisible contract) γι΄ αυτό και εάν ο Ενάγων συμπλήρωνε πλήρως το ένα μέρος της, τότε η Εναγομένη θα ήταν υπόχρεη να καταβάλει το τίμημα του μέρους που συμφωνήθηκε. Coli Maritime Agencies Company Ltd v. The Ship "El Sexto"