← Κύπρος

ΜΑΡΙΑ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, εκ μέρους της ίδιας και του ανήλικου υιού της ΑΝΤΥ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ κ.α. ν. ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αριθ. Αγωγής: 560

ΜΑΡΙΑ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, εκ μέρους της ίδιας και του ανήλικου υιού της ΑΝΤΥ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ κ.α. ν. ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αριθ. Αγωγής: 5605/11, 14/9/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2016:A497 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Χ. Ι. Πογιατζή, Π.Ε.Δ. Αριθ. Αγωγής: 5605/11

  1. ΜΑΡΙΑ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, εκ μέρους της ίδιας και του ανήλικου υιού της ΑΝΤΥ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ,
  2. ΣΟΛΩΝ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΕΝΑΓΟΝΤΕΣ - και - ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΣ ----------------------------- Ημερομηνία: 14 Σεπτεμβρίου, 2016 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: Λουκής Γ. Λουκαϊδης Για Εναγόμενο: Ανδρέας Χριστοφόρου Α Π Ο Φ Α Σ Η Η παρούσα υπόθεση αφορά σε απαίτηση για αποζημιώσεις για το θάνατο του Μιχάλη Ηρακλέους ο οποίος είναι ένα από τα 13 άτομα που τόσο τραγικά και άδικα έχασαν τη ζωή τους στις 11 Ιουλίου, 2011, συνεπεία της έκρηξης που είχε επισυμβεί στη Ναυτική Βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί. Τα γεγονότα είναι γνωστά και παραδεκτά, καταγράφονται δε πιο κάτω στην παρούσα Απόφαση. Ο Μιχάλης Ηρακλέους, κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπηρετούσε ως Κελευστής στη Ναυτική Βάση και ήταν νυμφευμένος και πατέρας δύο υιών ο ένας εκ των οποίων ήταν ανήλικος, τώρα δε έχει ενηλικιωθεί. Η αγωγή εγείρεται εκ μέρους και των τριών. Ο Εναγόμενος, εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας, με σαφή δήλωση, ανέλαβε πλήρως την ευθύνη για τα γεγονότα που οδήγησαν στο θάνατο του Μ. Ηρακλέους. Επιπρόσθετα, κατατέθηκαν ως παραδεκτά, πλείστα άλλα γεγονότα τα οποία ήσαν επίδικα αρχικά με τις θέσεις που είχαν προβάλει αμφότερες οι πλευρές με τα δικόγραφά τους. Κατόπιν των πιο πάνω εξελίξεων, και οι δύο πλευρές έκριναν ότι δεν ήταν αναγκαία η προσκόμιση οποιασδήποτε μαρτυρίας εκ μέρους τους, γι΄ αυτό και προχώρησαν στις τελικές τους αγορεύσεις, αναπτύσσοντας τις θέσεις τους. ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Τα πιο κάτω γεγονότα/θέματα, έχουν κατατεθεί παραδεκτά από αμφότερες τις πλευρές: Ιστορικό Γεγονότων (Παραδεκτά Γεγονότα, Έγγραφο Β)
  3. Το Φεβρουάριο του 2009 κατασχέθηκαν από την Κυπριακή Δημοκρατία στη βάση των Ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, 98 εμπορευματοκιβώτια με στρατιωτικό υλικό, που μεταφέρονταν από το Ιράν στη Συρία, με το πλοίο Μonchegorsk.
  4. Tα περισσότερα από τα 98 εμπορευματοκιβώτια περιείχαν εκρηκτική ύλη, πυρίτιδα.
  5. Το Μάρτιο του 2009 τα εμπορευματοκιβώτια τοποθετήθηκαν σε υπαίθρια στοιβάδα σε συγκεκριμένο σημείο που ετοιμάστηκε για το σκοπό αυτό στη Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί της Επαρχίας Λάρνακας.
  6. Στις 6 Ιουλίου 2011, Επιτροπή προέβη σε επιτόπια εξέταση, διαπιστώνοντας σε συγκεκριμένο εμπορευματοκιβώτιο παραμόρφωση σε μεγάλο βαθμό και τις πόρτες του στραβωμένες και μισάνοιχτες. Εντός του εμπορευματοκιβωτίου υπήρξε αυτανάφλεξη υλικών, δημιουργήθηκε έκρηξη και τα αέρια εκτονώθηκαν τόσο από το εμπρόσθιο μέρος με τη βίαιη παραβίαση των θυρών όσο και στο πίσω μέρος με διάρρηξη της λαμαρίνας. Από τη φωτιά και την έκρηξη δεν καταστράφηκε το σύνολο του φορτίου, οι θερμοκρασίες που αναπτύσσονταν εντός των εμπορευματοκιβωτίων ήταν απαγορευτικές για φύλαξη πυρίτιδων. Οι ζημιές που υπήρξαν ήταν οι μικρότερες που μπορούσαν να δημιουργηθούν και αυτό περισσότερο βασίστηκε σε θέμα τύχης. Οι αποθηκευμένες πυρίτιδες είχαν αναμφίβολα αλλοιωθεί και αποσταθεροποιηθεί και η έκρηξη ήταν αρκετά ισχυρή διότι το εμπορευματοκιβώτιο βάρους 10.5 τόνων μετακινήθηκε περίπου 30cm από την αρχική του θέση σε 2 κατευθύνσεις.
  7. Η Ομάδα-Επιτροπή με Έκθεση που εστάλη στο γραφείο του Α/ΓΕΕΦ και παραδόθηκε επίσης στον Υ/ΓΕΕΦ, ομόφωνα εισηγήθηκε τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων.
  8. Μέχρι την 11η Ιουλίου 2011 κανένα μέτρο δεν ελήφθη.
  9. Στις 11 Ιουλίου 2011 και περί ώρα 05.50 τα εμπορευματοκιβώτια που ήταν τοποθετημένα στη Ναυτική Βάση εξερράγησαν, με αποτέλεσμα το θάνατο 13 προσώπων, μεταξύ αυτών και ο Κελευστής Μιχάλης Ηρακλέους και την πρόκληση μεγάλων υλικών ζημιών.
  10. Η φονική έκρηξη που προκλήθηκε οφειλόταν σε ανάφλεξη των πυρίτιδων, λόγω των ψηλών θερμοκρασιών που είχαν αναπτυχθεί στο χώρο φύλαξης τους, δηλαδή στα εμπορευματοκιβώτια.
  11. Παραδοχή Ευθύνης: Ο Εναγόμενος παραδέχθηκε την ευθύνη για τα γεγονότα που τραυμάτισαν θανάσιμα τον Μιχάλη Ηρακλέους, (Παραδεκτά Γεγονότα, Έγγραφο Α, Παράγραφος 1).
  12. Τόκοι επί αποζημιώσεων: Έχει συμφωνηθεί και δηλωθεί ως παραδεκτό γεγονός ότι οποιοδήποτε ποσό επιδικασθεί είτε υπό μορφή ειδικών ή γενικών αποζημιώσεων, θα φέρει νόμιμον τόκο από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, ήτοι 24.8.2011, μέχρι εξοφλήσεως. Ο Μιχάλης Ηρακλέους
  13. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο αποβιώσας Μιχάλης Ηρακλέους, ήταν Κελευστής, Εθελοντής Πενταετούς Υποχρέωσης (ΕΠΥ) του Στρατού της Δημοκρατίας και υπηρετούσε στη Διοίκηση Ναυτικής Βάσης που εδρεύει στο Στρατόπεδο «Αντιστράτηγου Ευάγγελου Φλωράκη», στο Μαρί. Η υπηρεσία του είχε αρχίσει κατά ή περί την 11.3.1999, δυνάμει συμβάσεων της αυτής διάρκειας, που ανανεώνονταν κατά τη λήξη τους και διήρκεσαν μέχρι και τη στιγμή του θανάτου του.
  14. Ο Ηρακλέους, κατά τη στιγμή του θανάτου του ήταν ηλικίας 44 ετών, γεννηθείς στις 16.3.
  16. Ήταν νυμφευμένος με τη Μαρία Ηρακλέους και είχαν δύο υιούς: (α) το Σόλωνα Ηρακλέους, ενήλικο, και, (β) τον Ανδρέα (Άντυ) Ηρακλέους, γεννηθέντα στις 10.5.1996, ο οποίος κατά την ημερομηνία της φονικής έκρηξης ήταν ανήλικος, 15 ετών, αλλά σήμερα έχει ενηλικιωθεί.
  17. Με δεδομένο ότι τα τρία πιο πάνω πρόσωπα είναι οι μοναδικοί νόμιμοι κληρονόμοι του Αποβιώσαντος, συμφωνήθηκε ότι οποιοδήποτε ποσό που θα επιδικασθεί, θα διαμοιρασθεί εξίσου μεταξύ τους.
  18. Ο μηνιαίος μισθός του Αποβιώσαντος ήταν €1.800 μηνιαίως συν 13ος μισθός.
  19. Ποσά τα οποία περιγράφονται στις Λεπτομέρειες Ειδικών Ζημιών στην Έκθεση Απαιτήσεως, είτε αποσύρθηκαν (β)(δ) και (ε), είτε δεν προωθήθηκαν (γ). Τα γεγονότα μετά την Έκρηξη
  20. Κατά ή περί την 10.8.2011 με Απόφασή του, το Υπουργικό Συμβούλιο (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2) ενέκρινε την παραχώρηση οικονομικής βοήθειας και ωφελημάτων στις οικογένειες των 13 θυμάτων της έκρηξης στη Ναυτική Βάση στο Μαρί. Στην οικογένεια του Αποβιώσαντος χορηγήθηκαν συνολικά €537.248,12σ τα οποία αναλύονται ως ακολούθως: α. Κατά χάριν οικονομική βοήθεια ύψους €285.000 ήτοι €95.000 για την σύζυγο του και €95.000 για κάθε ένα από τα δύο

(2)του παιδιά. β. Φιλοδώρημα ύψους €78.372,29 αντί €26.124,17 το οποίο εδικαιούτο και ειδικότερα το φιλοδώρημα που παραχωρήθηκε υπολογίσθηκε στο ¼ του συνόλου των μηνιαίων απολαβών του Αποβιώσαντος για κάθε συμπληρωμένο μήνα πραγματικής υπηρεσίας, αντί το 1/
  1. γ. Εγκρίθηκε η παραχώρηση υποτροφιών από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου στα παιδιά του Αποβιώσαντος για σπουδές στην Κύπρο ή στο εξωτερικό τόσο για προπτυχιακές όσο και για μεταπτυχιακές σπουδές.
  2. Επειδή η χήρα του Αποβιώσαντος δεν δικαιούται μηνιαίο ποσό σύνταξης από το επαγγελματικό σχέδιο συντάξεως κρατικών υπαλλήλων κατά ή περί την 11.11.2011 το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την παραχώρηση κατά χάριν οικονομικής βοήθειας προς τη σύζυγο και/ή την οικογένεια του Αποβιώσαντος ύψους €200.000 πρόσθετη από τα πιο πάνω αναφερόμενα που είχαν ήδη παραχωρηθεί (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1). Το ύψος της οικονομικής αυτής βοήθειας υπολογίστηκε με βάση το ποσό της σύνταξης που θα εδικαιούτο η χήρα του Αποβιώσαντος, εάν ο Αποβιώσας κατείχε μόνιμη θέση στο Στρατό της Δημοκρατίας.
  3. Στη σύζυγο του Αποβιώσαντος καταβάλλεται σύνταξη χηρείας από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ύψους €1.121,44 μηνιαίως.
  4. Επειδή ο Αποβιώσας απεβίωσε ενώ βρισκόταν σε υπηρεσία και κατά την διάρκεια εκτέλεσης του καθήκοντος του, με Απόφαση του Υπουργού Άμυνας ημερομηνίας 11.7.2011 προήχθη στο βαθμό του Επικελευστή από 10.7.2011 σύμφωνα με τη σχετική Νομοθεσία. EΠΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Κατόπιν των πιο πάνω, έχουν παραμείνει ως επίδικα θέματα προς απόφανση του Δικαστηρίου, τα πιο κάτω: (A) οι αποζημιώσεις λόγω απώλειας (bereavement), (B) ο πολλαπλασιαστής, (Γ) το κατά πόσο το κατά χάριν ποσό των €537.248,12 σ θα πρέπει να αφαιρεθεί από το ποσό των αποζημιώσεων που θα επιδικαστούν, (Δ) το κατά πόσο θα επιδικαστούν αποζημιώσεις υπό μορφή παραδειγματικών/τιμωρητικών, (Ε) το κατά πόσο θα επιδικαστούν αποζημιώσεις για απώλεια ζωής και παραβίαση ανθρώπινων και συνταγματικών δικαιωμάτων. (Α) ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΑΠΩΛΕΙΑΣ (BEREAVEMENT) Παρά το γεγονός ότι μέχρι την τελευταία δικάσιμο πριν τις τελικές αγορεύσεις, ο εκπρόσωπος του Εναγομένου δήλωνε ότι αμφισβητείτο το εν λόγω δικαίωμα των Εναγόντων, στην τελική του αγόρευση φαίνεται να παραδέχεται ότι αυτοί δικαιούνται στο εν λόγω ποσό. Υπάρχει νομοθετική πρόνοια που ρυθμίζει αυτό το δικαίωμα καθορίζοντας μάλιστα και το ύψος του. Συγκεκριμένο το Άρθρο 58
(8)-
(10)του Περί Αστικών Δικαιωμάτων Νόμου, Κεφ.148, προνοεί ότι η αποζημίωση λόγω απώλειας καθορίζεται σε £10.000 (€17.086) και καταμερίζεται εξίσου μεταξύ των δικαιούχων. Δικαιούχοι στην παρούσα περίπτωση είναι η σύζυγος και τα δύο τέκνα του Αποβιώσαντος. Κατά συνέπεια, θεωρώ ότι θα πρέπει να επιδικασθεί το πιο πάνω ποσό και να κατανεμηθεί εξίσου μεταξύ των τριών δικαιούχων. (B) Ο ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΗΣ Ο Μ. Ηρακλέους, κατά το χρόνο του θανάτου του (11.7.2011), ήταν ηλικίας 44 ετών (γεννηθείς στις 16.3.1967). Οι απολαβές του ανέρχονταν σε €1800 μηνιαίως συν 13ο μισθό ήτοι €23.400 ετησίως ενώ τα ποσό της εξάρτησης των Εναγόντων έχει συμφωνηθεί στο 75% του ποσού αυτού, ήτοι €17.
  1. Έχει επίσης δηλωθεί, ότι σύμφωνα με τις πρόνοιες του Περί των Μελών του Στρατού της Δημοκρατίας (Αφυπηρέτησης και Συναφή Θέματα (Διατάξεις Γενικής Εφαρμογής) Νόμο 215(Ι)/2012, η ηλικία υποχρεωτικής αφυπηρέτησης του θα ήταν στην ηλικία των 57 ετών και συγκεκριμένα η ημερομηνία αφυπηρέτησής του θα ήταν η 1.4.
  2. Οι εισηγήσεις των δύο πλευρών αναφορικά με τον πολλαπλασιαστή, απέχουν μεταξύ τους. Η μεν πλευρά των Εναγόντων εισηγείται ότι ο πολλαπλασιαστής θα πρέπει να καλύπτει την περίοδο μέχρι την ηλικία που θα αφυπηρετούσε ο Αποβιώσας. Από την άλλη, η πλευρά του Εναγομένου εισηγείται πολλαπλασιαστή 10 ως δίκαιο και εύλογο. Η νομολογία δεικνύει ότι ο υπολογισμός του πολλαπλασιαστή δεν γίνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο γι΄ αυτό και απαντώνται διαφοροποιήσεις στην υιοθέτησή του ακόμη και για άτομα της ίδιας ηλικίας. Οι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπ΄ όψιν έχουν αναλυθεί, μεταξύ άλλων, στην Καραλούκας ν. Πάρπα
(1998)1(Β) ΑΑΔ
  1. Στην υπόθεση αυτή, με αναφορά στο σύγγραμμα McGregor on Damages, 13η έκδοση, σελ. 803, Παραγραφος 1176, αναφέρθηκε ότι η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου είναι, εν προκειμένω, ευρεία. Όσο πιο μικρή είναι η ηλικία του ενάγοντος, τόσο μεγαλύτερος πρέπει να είναι ο πολλαπλασιαστής. Επιπρόσθετα, η ηλικία συνταξιοδότησης, η κατάσταση της υγείας του, οι προοπτικές εργοδότησης, κατά πόσο παίρνει ή δεν παίρνει σύνταξη κλπ, είναι παράγοντες οι οποίοι λαμβάνονται υπ΄ όψιν στην διεργασία προσδιορισμού του κατάλληλου πολλαπλασιαστή. Στην εν λόγω υπόθεση ο ενάγων ήταν ηλικίας 34 ετών κατά τη δίκη και επικυρώθηκε πολλαπλασιαστής
  2. Ένας άλλος παράγοντας που τα τελευταία έτη λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπ΄ όψιν είναι η αύξηση της προσδοκούμενης διάρκειας ζωής. Η πρόοδος της επιστήμης έχει συνδράμει ανεκτίμητα στην επιμήκυνση της ανθρώπινης ζωής αλλά και στη βελτίωση της ποιότητάς της, κάτι που έχει βρει και το ανάλογο έρεισμα στη νομολογία. Τρύφωνος ν. Σωτηρίου
(2000)1(Β) ΑΑΔ 1305, Μuskita Hotels Ltd v. Γαβριήλ
(2002)1(Γ) ΑΑΔ 1703. Στην Σιαμμά κ.α. (Διαχειρίστριες) ν. Βασιλείου
(2005)1(Β) ΑΑΔ 1129, αφού επαναλήφθηκαν οι πιο πάνω αρχές, επικυρώθηκε πολλαπλασιαστής 10 για τον αποβιώσαντα, ο οποίος ήταν ηλικίας 44 ετών κατά την ημερομηνία του θανάτου του. Στην παρούσα περίπτωση, ο Αποβιώσας Μ. Ηρακλέους ήταν, κατά τη μέρα του θανάτου του, ηλικίας 44 ετών. Είχε σταθερή εργοδότηση και με βάση τη νομοθεσία, η ηλικία αφυπηρέτησής του θα ήταν στα 57 του έτη, δηλαδή, σε διάστημα κάτι λιγότερο των 13 ετών (ημερομηνία αφυπηρέτησης 1.4.2024). Για τις προοπτικές προαγωγής, ανέλιξης και προσαυξήσεών του, δεν αναφέρθηκε οτιδήποτε από οποιαδήποτε πλευρά. Ούτε όμως κατά πόσο υπήρχαν κάποιοι παράγοντες (π.χ. κακή κατάσταση υγείας) που θα είχαν αρνητικό αποτέλεσμα στον υπολογισμό του πολλαπλασιαστή. Επομένως, συνεκτιμώντας τους πιο πάνω παράγοντες, όπως αναλύονται πιο πάνω ως νομολογιακές αρχές, έχω καταλήξει στον πολλαπλασιαστή 12 ως τον πιο ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις. Με δεδομένο ότι οι πλήρεις απολαβές του Αποβιώσαντος ήταν €23.400 ετησίως, το συνολικό ποσό υπολογίζεται (€23.400 Χ 12 έτη) σε €280.
  1. Από αυτό θα επιδικασθεί το 75% που αποτελεί το ποσοστό εξάρτησης ως αναφέρεται πιο πάνω, ήτοι €210.600, το οποίο θα διαμοιρασθεί εξίσου μεταξύ της συζύγου και των υιών του Αποβιώσαντος. (Γ) Η «ΚΑΤΑ ΧΑΡΙΝ» ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΟΥ ΔΟΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΟΣ Είναι παραδεκτό ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, την οποία στην παρούσα διαδικασία εκπροσωπεί ο Εναγόμενος, παραχώρησε στην οικογένεια του Αποβιώσαντος συνολικά ποσό €537.248,12σ το οποίο αναλύεται ως ακολούθως: (α) στις 10.8.2011, ποσό €285.000,00 (β) στις 18.8.2011, ποσό €52.248,12σ (γ) στις 11.11.2011, ποσό €200.000,00 Τα πιο πάνω ποσά δόθηκαν υπό μορφή παροχών και/ή ωφελημάτων πέραν της σύνταξης χηρείας και του φιλοδωρήματος ύψους €26.124,17σ στα οποία η οικογένεια του Αποβιώσαντος, δικαιούτο, εν πάση περιπτώσει. Η πλευρά των Εναγόντων θεωρεί ότι τα πιο πάνω ποσά είναι πέραν των αποζημιώσεων που δικαιούνται και δεν πρέπει να συνυπολογιστούν ως μέρος τους. Αντίθετη άποψη εκφράζει η πλευρά του Εναγομένου που, παραδεχόμενη ότι δόθηκαν υπό την έννοια του «κατά χάριν» και/ή για κάλυψη επειγουσών αναγκών που προέκυψαν μετά το τραγικό συμβάν, ισχυρίζεται ότι αυτά θα πρέπει να αφαιρεθούν από και/ή συνυπολογισθούν μαζί με τις αποζημιώσεις που θα επιδικασθούν. Προτού αποφανθώ επί του εγερθέντος σημείου, θεωρώ ορθό όπως παραθέσω αυτούσιο το σχετικό κείμενο του Αποσπάσματος από τα Πρακτικά Συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου Ημερομηνίας 11.11.2011 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1): «Αίτημα της οικογένειας του Εθελοντή Πενταετούς Υποχρεώσεως Επικελευστή Μιχάλη Ηρακλέους, που τραυματίστηκε θανάσιμα από την έκρηξη που συνέβη στις 11.7.2011 στη Ναυτική Βάση στο Μαρί, για παροχή μηνιαίας σύνταξης. Αρ. Απόφασης (Αρ. Πρότασης 1120/2011) 72.798
  2. Το συμβούλιο, για τους λόγους που αναφέρονται στην Πρόταση, αποφάσισε: α) Να εγκρίνει κατά χάριν οικονομική βοήθεια ύψους €200.000 στη χήρα του ΕΠΥ μ. Μιχάλη Ηρακλέους, το ύψος της οποίας υπολογίσθηκε με βάση το ποσό της σύνταξης που θα εδικαιούτο, εάν ο αποθανών κατείχε μόνιμη θέση στο Στρατό της Δημοκρατίας, πρόσθετη εκείνης που παραχωρήθηκε στην οικογένειά του με την Απόφαση με αρ. 72.361 και ημερ. 10.8.
  3. β) Να εξουσιοδοτήσει τον Υπουργό Οικονομικών να εξεύρει και διαθέσει τις απαραίτητες για τον πιο πάνω σκοπό πιστώσεις.» Αφετηρία για εξέταση του θέματος είναι το Άρθρο 61, του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, το οποίο δημιουργεί κώλυμα στη διεκδίκηση διπλής αποζημίωσης. Συγκεκριμένα, δεν επιτρέπεται σε άτομο που έτυχε αποζημίωσης για αστικό αδίκημα, να τύχει περαιτέρω αποζημίωσης για το ίδιο αστικό αδίκημα. Σχετικό είναι επίσης το Άρθρο 65, του Κεφ.148, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «
  4. Κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης που πρέπει να πληρωθεί εξαιτίας αστικού αδικήματος δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό- (α) Το οποίο πληρώθηκε ή το οποίο πρέπει να πληρωθεί βάσει σύμβασης ασφάλειας ή ασφάλισης σε σχέση με το αστικό αυτό αδίκημα (β) το οποίο καταβλήθηκε ή το οποίο πρέπει να καταβληθεί από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως παροχή ή επίδομα σε ασφαλισμένο πρόσωπο συνεπεία των ίδιων περιστάσεων οι οποίες δημιουργούν τη νομική υποχρέωση για αποζημίωση σε σχέση με το αστικό αυτό αδίκημα.» Επεξήγηση των πιο πάνω προνοιών έγινε στην Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.α.
(2000)1(Γ) ΑΑΔ 2079, στην οποία έκαμε ευρεία αναφορά και στην οποία στηρίζεται ο εκπρόσωπος του Εναγομένου. Στην εν λόγω υπόθεση, ο εφεσείων ηλικίας 18 ετών, ενώ υπηρετούσε τη θητεία του στην Εθνική Φρουρά και ήταν σε εντεταλμένη υπηρεσία, υπέστη σοβαρότατους τραυματισμούς μετά από ανάφλεξη στο στρατόπεδο όπου υπηρετούσε. Από το ποσό των αποζημιώσεων που επιδικάστηκε προς όφελός του, αφαιρέθηκαν ποσά τα οποία του είχαν καταβληθεί και θα συνεχίζονταν να του καταβάλλονταν από το Ταμείο Ανακουφίσεως Παθόντων, δυνάμει του Περί Ανακουφίσεως Παθόντων Νόμου 114/
  1. Το αντίθετο θα αποτελούσε διπλή αποζημίωση. Ενδιαφέρουσα ανάλυση της νομικής πτυχής του θέματος παρατίθεται από τον Καλλή, Δ. στις σελίδες 2099-
  2. Στην παρούσα περίπτωση η καταβολή του ποσού των €537.248,12σ δεν ήταν πληρωμή που έγινε με βάση τις πρόνοιες οποιουδήποτε σε ισχύ νόμου, ούτε με βάση άλλου είδους θεσμοθετημένης υποχρέωσης του Κράτους ή υποχρεώσεων που περιλαμβάνονται στο Άρθρο 65 του Κεφ.148, πιο πάνω. Αντίθετα, κατέστη σαφές, και είναι παραδεκτό, ότι το εν λόγω ποσό δόθηκε «κατά χάριν» κατόπιν Αποφάσεων του τότε Υπουργικού Συμβουλίου. Κατά χάριν (ex gratia) πληρωμές γίνονται συνήθως για λόγους ευγενούς καλοσύνης και χάρης. Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, για να χρησιμοποιηθούν ως ασπίδα σε περίπτωση που προβληθεί ισχυρισμός και συνδυασθεί η εν λόγω πληρωμή με παραδοχή ευθύνης. Υπενθυμίζεται ότι, στην παρούσα περίπτωση, υπήρξε παραδοχή ευθύνης και μάλιστα σε χρόνο αρκετά μεταγενέστερο των πληρωμών. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, όταν το Κράτος, παραχωρούσε το πιο πάνω ποσό με Αποφάσεις του τότε Υπουργικού Συμβουλίου, η πρόθεσή του ήταν να δοθεί ως δώρο και όχι να θεωρηθεί ως μέρος των αποζημιώσεων. Τα γεγονότα είναι πρόσφατα και υπενθυμίζεται η αντίδραση μεγάλου μέρους της κοινωνίας που απέδιδε ευθύνες στα όργανα του Κράτους για την έκρηξη στο Μαρί, γι΄ αυτό εξάλλου και η άμεση αντίδραση του Κράτους να προαγάγει μετά θάνατον το Μ. Ηρακλέους, να εγκρίνει παραχωρήσεις για υποτροφίες στα τέκνα του και να παραχωρήσει το πιο πάνω ποσό στην οικογένεια. Eίναι, ως εκ τούτου, πολύ εύκολο να αντιληφθεί κάποιος ότι, εάν εκείνη την περίοδο αφήνετο να εννοηθεί ότι, ναι μεν παραχωρείτο το πιο πάνω ποσό στην οικογένεια, αλλά αυτό θα αφαιρείτο από τις αποζημιώσεις μεταγενέστερα, θα υπήρχε μεγάλη αντίδραση αφού θα αποτελούσε «δώρον άδωρον». Αντίθετα, πολλοί χαρακτηρίζουν τις παροχές του τότε Υπουργικού Συμβουλίου ως «παροχές τύψεων» για τις ευθύνες που ένιωθε ότι έφερε το Κράτος. Με βάση τα πιο πάνω, καταλήγω ότι η καταβολή του ποσού των €537.248,12σ, δεν πρέπει να θεωρηθεί ως μέρος των αποζημιώσεων και να αφαιρεθεί απ΄ αυτές. Καθαρή πρόθεση του Κράτους τότε, ήταν να θεωρηθεί ως χαριστική πληρωμή και όχι ως αποζημίωση. Δεν τίθεται θέμα παροχής διπλής αποζημίωσης. Μάλιστα, από το πιο πάνω ποσό, ποσό €200.000 παραχωρήθηκε μετά την καταχώριση της παρούσας αγωγής (24.8.2011) και δεν έγινε καμία ενέργεια εκ μέρους του Κράτους, ούτως ώστε αυτό το ποσό να θεωρηθεί ως μέρος της αποζημίωσης που θα επιδικαζόταν στα ευρύτερα πλαίσια της αγωγής. Η αγωγή υφίστατο αλλά η καταβολή του ποσού δεν εντάχθηκε στα πλαίσια αυτής. Ούτε υπήρξε εκ μέρους των Εναγόντων κάποια ενέργεια ή δήλωση ότι οποιοδήποτε ποσό λάμβαναν, θα προσμετρούσε έναντι του συνολικού ποσού των αποζημιώσεων που θα λάμβαναν με την απόφαση του Δικαστηρίου. Ένα άλλο επιχείρημα το οποίο θα μπορούσε να υποστηρίζει τη θέση των Εναγόντων είναι οι πρόνοιες του Άρθρου 58
(19)του Κεφ.148, το οποίο προνοεί ότι: «
(19)Οφελήματα τα οποία έχουν περιέλθει ή θα περιέλθουν ή δύναται να περιέλθουν σε οποιοδήποτε πρόσωπο από την κληρονομιά ή άλλως ως αποτέλεσμα του θανάτου του δεν θα υπολογίζονται σε αγωγή κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων για το θάνατό του.» Ως αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω, η καταβολή του ποσού των €537.248,12σ δεν θεωρείται ως μέρος της αποζημίωσης και δεν θα συνυπολογισθεί και/ή αφαιρεθεί απ΄ αυτές. (Δ) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ/Η ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Με την αγωγή τους οι Ενάγοντες αξιούν επιπρόσθετες αποζημιώσεις υπό μορφή παραδειγματικών και/ή τιμωρητικών, κάτι που ο Εναγόμενος αμφισβητεί. Το θέμα αποτέλεσε αντικείμενο εξέτασης σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου οι οποίες υιοθέτησαν τις αρχές που είχαν τεθεί στην Rookes v. Barnard [1964] 1 All E.R. 367 από το Αγγλικό House of Lords και αργότερα από την Cassell and Co Ltd v. Broome and another [1972] 1 All E.R. 801. Σχετικές είναι, μεταξύ άλλων, οι Gregoriades v. Kyriakides
(1970)1 CLR 120, Eliades v. Lyssarides
(1979)1 CLR 254, Papakokkinou v. Kanther
(1982)1 CLR 65, Georghiou v. Attorney-General
(1982)1 CLR 938, Kennedy Hotels Ltd v. Injirdjian
(1992)1 AAΔ 400, Injirdjian
(1992)1 AAΔ 400, Ερωτοκρίτου ν. Θεοδώρου
(1997)1 (Γ) ΑΑΔ 1800, Adrian Holdings Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω του Γενικού Εισαγγελέως
(1998)1(Δ) ΑΑΔ 1836, Λάρκου ν. Κλεάνθους κ.α.
(1999)1(Γ) ΑΑΔ 1792, Γιάλλουρος ν. Νικολάου
(2001)1(Α) ΑΑΔ 558, Κουμπαρή κ.α. ν. Φουτρή
(2001)1(Β) ΑΑΔ 921, Παπακόκκινου κ.α. ν. Κουρέα κ.α.
(2002)1(Γ) ΑΑΔ 1833, Κωνσταντίνου (Μήτα) ν. Γ & Κ Σοφοκλέους Λτδ
(2003)1(Γ) ΑΑΔ 1952, Πιριλλής κ.α. ν. Κουή
(2004)1(Α) ΑΑΔ 136, Είκοσι ως Πληρεξούσιος Αντιπρόσωπος ν. Γενικού Εισαγγελέως κ.α.
(2007)1(Α) ΑΑΔ 467, Κωνσταντινίδη ν. Hissin (Διαχειρίστρια)
(2007)1(Β) ΑΑΔ 1140, Εταιρεία Surebuild Construction Ltd v. Παπακοκκίνου (Αρ.2)
(2008)1(Α) ΑΑΔ 550, Παπακοκκίνου κ.α. ν. Κυριακίδη
(2010)1(Β) ΑΑΔ 789, Κωνσταντίνου κ.α. ν. Καραμεσίνη
(2011)1(Α) ΑΑΔ 715, Phileleftheros Public Co Ltd κ.α. ν. Χριστοδούλου
(2012)1(Β) ΑΑΔ 1763, Άγγελος Κυριάκου Εκδόσεις Λτδ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας
(2013)1(Γ) ΑΑΔ 1852, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Πάλμα κ.α. Π.Ε. 44/2013, ημερομηνίας 19.11.2015, Παπαχρυσοστόμου ν. Κώστας Γρηγοριάδης & Συνεταίροι κ.α. Π.Ε. 118/2010, ημερομηνίας 16.12.2015. Περιγράφοντας με συνοπτικό τρόπο τις νομικές αρχές που έχουν καθιερωθεί στο εν λόγω θέμα αναφέρω ότι, για να επιδικαστούν τιμωρητικές αποζημιώσεις, η επιλήψιμη συμπεριφορά πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να αποδεικνύεται κατάφωρη περιφρόνηση των δικαιωμάτων του ενάγοντος, η δε συμπεριφορά αυτή να εκδηλώνεται υπό συνθήκες που έχουν ως στόχο το κέρδος και να χαρακτηρίζονται από υπεροψία, αυθαιρεσία και πλήρη περιφρόνηση των δικαιωμάτων του ενάγοντος. Εφαρμόζοντας τις πιο πάνω αρχές στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι είναι περίπτωση που δικαιολογείται η επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Το Κράτος και/ή οι υπηρέτες και/ή αντιπρόσωποί του επέδειξαν εγκληματική αδιαφορία η οποία κατέληξε στο θάνατο 13 ατόμων, μεταξύ των οποίων και ο Μ. Ηρακλέους. Τα γεγονότα διαφαίνονται από τα Παραδεκτά Γεγονότα τα οποία έχουν κατατεθεί και είναι τα ακόλουθα: (α) τα περισσότερα από τα 98 εμπορευματοκιβώτια που είχαν κατασχεθεί το Φεβρουάριο, 2009, περιείχαν εκρηκτική ύλη, πυρίτιδα, (β) από το Μάρτιο 2009, μέχρι και τις 11 Ιουλίου, 2011, δηλαδή για περίοδο σχεδόν δυόμισι ετών, φυλάττοντο σε υπαίθρια στοιβάδα στη Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης, (γ) παρέμειναν δηλαδή εκτεθειμένα στις ψηλές θερμοκρασίες που αναπτύσσονται στην Κύπρο κατά τους θερινούς μήνες για τρία καλοκαίρια, (δ) παρά το γεγονός ότι στις 6 Ιουλίου, 2011, Επιτροπή, είχε διαπιστώσει σε επιτόπια εξέταση, ότι σε ένα εμπορευματοκιβώτιο υπήρξε αυτανάφλεξη υλικών και είχε δημιουργηθεί έκρηξη και φωτιά, δεν λήφθηκε κανένα μέτρο, (ε) σε όλο το διάστημα μέχρι και την ημέρα της έκρηξης στις 11 Ιουλίου, 2011, στη Ναυτική Βάση υπηρετούσαν μέλη της Εθνικής Φρουράς και του Στρατού, παρά την ύπαρξη του κινδύνου, o oποίος, ιδιαίτερα, μετά τις 6 Ιουλίου, 2011, ήταν άμεσος. Μεταξύ αυτών και ο Μ. Ηρακλέους. Τα πιο πάνω γεγονότα αποδεικνύουν ότι η παρούσα περίπτωση εμπίπτει στις περιπτώσεις που, με βάση τη νομολογία, πιο πάνω, οδηγούν στην επιδίκαση παραδειγματικών και/ή τιμωρητικών αποζημιώσεων. Όσον αφορά στο ύψος του ποσού, επειδή το είδος αυτό των αποζημιώσεων μαζί με τις αποζημιώσεις που επιδικάζονται για απώλεια ζωής, κεφάλαιο που θα εξετασθεί πιο κάτω, εμπίπτουν στην κατηγορία των γενικών αποζημιώσεων, θα συνυπολογισθούν μαζί με τις εν λόγω αποζημιώσεις και θα επιδικασθεί ένα ποσό για αμφότερα τα είδη αποζημιώσεων. (Ε) ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Με την αγωγή τους οι Ενάγοντες αξιούν Γενικές Αποζημιώσεις για το θάνατο του Μ. Ηρακλέους που «προκλήθηκε κατά παράβαση του δικαιώματος σεβασμού της ανθρώπινης ζωής του Μ. Ηρακλέους ως και της οικογενειακής και ιδιωτικής ζωής των Εναγόντων και σαν αποτέλεσμα εγκληματικής αμέλειας και που αποστέρησε τους Ενάγοντες για πάντα από το λατρευτό πατέρα/σύζυγό τους και προκάλεσε σοκ, ψυχική οδύνη και οικονομικές ζημιές στους Ενάγοντες». Οι σχετικές πρόνοιες που κατοχυρώνουν το δικαίωμα στη ζωή είναι το Άρθρο 7 του Συντάγματος και το Άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) που κυρώθηκε από το Ν.31/1962, το λεκτικό των οποίων είναι πανομοιότυπο. Είναι δε νομολογημένο ότι παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος δίδει δικαίωμα σε αποζημίωση. Γιάλλουρος ν. Νικολάου
(2001), Γενικός Εισαγγελέας ν. Πάλμα
(2015), πιο πάνω. Η νομική αρχή τέθηκε από τον Χριστοδούλου, Δ., στην Πάλμα, ως ακολούθως: «Το ζήτημα των αποζημιώσεων για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξετάστηκε από την Πλήρη Ολομέλεια στη Γιάλλουρος (ανωτέρω), με ευρεία αναφορά τόσο στην ημεδαπή όσο και στη διεθνή νομολογία. Αναγνωρίστηκε εν πρώτοις ότι η παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος παρέχει δικαίωμα έννομης προστασίας μέσω της δικαστικής οδού, με τις θεραπείες του δικαίου. Αναγνώριση που συνάδει με την αρχή δικαίου ότι όπου υπάρχει αδικοπραξία (wrong) πρέπει να υπάρχει και θεραπεία. Το θύμα επομένως παραβίασης ανθρώπινου δικαιώματος δικαιούται σε αποζημίωση, με προεξάρχουσα την αρχή της δίκαιης αποζημίωσης (equitable compensation) η οποία είναι το μέτρο των αποζημιώσεων τόσο για την υλική όσο και τη μη υλική ζημία, γνωστή ως ηθική ζημία (moral damages). Ζημιά που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει την ανησυχία, θλίψη, αγωνία, το αίσθημα αδικίας, τον δυσμενή επηρεασμό του τρόπου ζωής, τον πόσο και την οδύνη.» Αναφορές μπορούν να γίνουν και σε νομολογία του ΕΔΑΔ. Ο κ. Λουκαϊδης έκαμε αναφορά στην Oneryildiz v. Turkey, Application No. 48939, 30th November, 2004, όπου στη σύνθεση του Δικαστηρίου, συμμετείχε και ο ίδιος. Ο αιτητής κατοικούσε σε φτωχογειτονιά της Κωνσταντινούπολης η οποία βρισκόταν γύρω από σκουπιδότοπο, στον οποίο επεσυνέβη έκρηξη μεθανίου η οποία προκάλεσε κατολισθήσεις. Οι κατολισθήσεις καταπλάκωσαν δέκα παράγκες που χρησιμοποιούνταν ως κατοικίες, μεταξύ των οποίων και την παράγκα στην οποία διέμενε η οικογένεια του αιτητή. Τριάντα εννέα πρόσωπα έχασαν τη ζωή τους από τα οποία εννέα ανήκαν στην οικογένεια του αιτητή. Η έρευνα που ακολούθησε κατέδειξε ότι οι αρμόδιες αρχές είχαν αποτύχει να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα για αποφυγή της έκρηξης. Το ΕΔΑΔ αποφάνθηκε ότι είχε υπάρξει παραβίαση των Άρθρων 2, 1 και 13 της ΕΣΔΑ και επιδίκασε €33.750 για τον αιτητή και τα τρία τέκνα του που είχαν επιβιώσει της έκρηξης, ήτοι σύνολο €135.000 ως μη χρηματική αποζημίωση. Στην παρούσα περίπτωση, έχοντας συνεκτιμήσει όλους τους παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπ΄ όψιν, καταλήγω ότι το ποσό που ανταποκρίνεται στα Κυπριακά δεδομένα ως αντιπροσωπεύον ορθή και δίκαιη αποζημίωση για τις συνεπακόλουθες συνέπειες στην οικογένειά του Μ. Ηρακλέους ήτοι τον πόνο και οδύνη για την απώλεια του συζύγου και πατέρα τους είναι το ποσό των €150.000, ήτοι €50.000 για κάθε Ενάγοντα. Στο ποσό αυτό συνυπολογίστηκαν και οι τιμωρητικές αποζημιώσεις όπως αναφέρονται πιο πάνω. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Με βάση όλα τα πιο πάνω, τα ποσά στα οποία δικαιούνται οι Ενάγοντες και για τα οποία εκδίδεται Απόφαση υπέρ τους και σε βάρος του Εναγομένου είναι ως ακολούθως: (Α) €17.086 - για απώλεια (bereavement), (Β) €210.600 - για απώλεια απολαβών, ήτοι το 75% του ποσού των €280.800 που αντιπροσωπεύει το ποσοστό εξάρτησης των εξαρτωμένων του Μ. Ηρακλέους για περίοδο 12 ετών, (Γ) €150.000 - γενικές αποζημιώσεις για παραβίαση ανθρωπίνων και συνταγματικών δικαιωμάτων των Εναγόντων καθώς και ως τιμωρητικές αποζημιώσεις. --------------- €377.686 - Σύνολο Έχει συμφωνηθεί ότι όλα τα πιο πάνω ποσά θα φέρουν τόκο από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής (24.8.2011) μέχρι εξοφλήσεως. Έχει επίσης συμφωνηθεί ότι τα πιο πάνω ποσά θα διανεμηθούν εξίσου μεταξύ των Εναγόντων, και ως εκ τούτου ποσό €125.895,33σ. αντιστοιχεί σε καθένα από τους τρεις Ενάγοντες, πλέον νόμιμο τόκο ως ανωτέρω. Επιδικάζονται επίσης Έξοδα στην Κλίμακα του συνόλου του ποσού, τα οποία να υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή. [Υπ.] Χ. Ι. Πογιατζής, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /μκστ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.