Αριστείδης Α. Μαυροσκούφης κ.α. ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, Συνενωμένες Παραπομπές: 18/2009, 89/08, 90/08, 16/9/2016

(1)Νικόλαος Παντελίδης, εκ Στροβόλου 2.

(2)Όλγα Παπαχριστοδούλου, εκ Στροβόλου 2.

(3)Βάσος Παντελίδης, εκ Στροβόλου 2.

(4)Παντελάκης Παντελίδης, εκ Στροβόλου

1. Παναγιώτα Χαραλάμπους, εκ Στροβόλου
2. Δέσποινα Μαυροσκούφη, εκ Στροβόλου
3. Γιώργος Παναγίδης, από τη Λευκωσία ως πληρεξούσιος αντιπρόσωπος των Martin Richard Marshall Daniel και David Anthony Cook από την Αγγλία, εκτελεστών (Διαχειριστών) της αποβιωσάσης Ειρήνης Καρσερά τέως από Αγγλία δυνάμει διατάγματος επανασφράγισης ημερ. 17/09/2013
4. Francis Walker, εξ Αγγλίας
5. Sylvia Dalton, εξ Αγγλίας
6. Γιώργος Παναγίδης, από τη Λευκωσία ως πληρεξούσιος αντιπρόσωπος του Anthony Arthur James Macey, από την Αγγλία εκτελεστή (Διαχειριστή) του αποβιώσαντα Gerald Konsera γνωστού και ως Gerald Karsera ή Wagner McGerald τέως από Αγγλία δυνάμει διατάγματος επανασφράγισης ημερ. 17/09/2013
7. Crestofer Karsera, εξ Αγγλίας
8. Olga Dalton, εξ Αγγλίας Αιτητών και ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ Αποζημιούσα Αρχή Αρ. Παραπομπής: 89/2008 Μεταξύ: Παναγίδης Παναγιώτη Ανδρέας, εκ Στροβόλου Αιτητή Και Κυπριακής Δημοκρατίας διά του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέως Αποζημιούσης Αρχής Αρ. Παραπομπής 90/2008 Μεταξύ Παναγίδης Παναγιώτη Νίκος, εκ Λευκωσίας Αιτητή Και Κυπριακής Δημοκρατίας διά του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα Αποζημιούσης Αρχής 16 Σεπτεμβρίου, 2016 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τους Απαιτητές στην Αρ. Παραπομπής 18/09: κ. Κ. Μιχαηλίδης Για τον Απαιτητή στην Αρ. Παραπομπής 89/08: κ. Γ. Παναγίδης Για τον Απαιτητή στην Αρ. Παραπομπής 90/08: κ. Γ. Παναγίδης Για την Κυπριακή Δημοκρατία: κα Μ. Στυλιανού Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι απαιτητές, στις τρεις υπό εξέταση συνενωμένες παραπομπές, δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημερομηνίας 12/3/12 και συνεκδικαζόμενες, με οδηγό την αρ. παραπομπής 18/09, ως το διάταγμα του Δικαστηρίου, είναι συνιδιοκτήτες του ακινήτου με αρ. εγγραφής 8/35, Αρ. Τεμαχίου 45, Φ/Σχ 30/5Ε1, Τμήμα 8, έκτασης 10.053 τ.μ. ενορία Αγίου Βασιλείου, Στρόβολος της Επαρχίας Λευκωσίας, με το ακόλουθο μερίδιο έκαστος: Απαιτητής 1 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/6 Απαιτητής 2

(1)στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/24 Απαιτητής 2

(2)στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/24 Απαιτητής 2

(3)στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/24 Απαιτητής 2

(4)στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/24 Απαιτήτρια 3 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/6 Απαιτήτρια 4 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/6 Απαιτητής 5 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/30 Απαιτητής 6 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/30 Απαιτητής 7 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/60 Απαιτητής 8 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/60 Απαιτητής 9 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/30 Απαιτητή 10 στην Αρ. Παραπομπής 18/09 μερίδιο 1/30 Απαιτητής στην Αρ. Παραπομπής 89/08 μερίδιο 1/12 Απαιτητής στην Αρ. Παραπομπής 90/08 μερίδιο 1/12 Η Κυπριακή Δημοκρατία με γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης Δ.Π. 801 ημερομηνίας 25/8/06 και διάταγμα απαλλοτρίωσης Δ.Π. 949 ημερομηνίας 24/8/07, όπως αποτελεί κοινό τόπο των δύο πλευρών, προέβη στην απαλλοτρίωση μέρους, έκτασης 3995 τ.μ., ήτοι 39.74%, του αναφερθέντος ανωτέρω ακινήτου με αρ. Τεμαχίου 45, με σκοπό την διαμόρφωση της συμβολής της οδού Τσερίου με την οδό Κωνσταντινουπόλεως στο Στρόβολο. Η αποζημιούσα αρχή, με γραπτή προσφορά ημερομηνίας 23/10/07, πρόσφερε συγκεκριμένο ποσό σε κάθε ένα από τους απαιτητές, ανάλογα με το μερίδιο του καθενός, βάσει της δικής της εκτίμησης, για την αξία των 3995 τ.μ. που απαλλοτριώθηκαν, η οποία ανέρχεται στο ποσό των €807.000.000. Η προσφορά δεν έγινε αποδεκτή από τους απαιτητές, εκτός του απαιτητή στην αρ. Παραπομπής 90/2008, ο οποίος αποδέκτηκε τούτη, εκ €114.903,45 με επιφύλαξη των δικαιωμάτων του και ως εκ τούτου αξιώνει το ποσό των €92.749,46, ως υπόλοιπο της δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης, με βάση την εκτίμηση του δικού του εμπειρογνώμονα, ο οποίος είναι ο ίδιος με τους άλλους απαιτητές. Εννέα

(9)χρόνια μετά και έξι

(6)- επτά

(7)χρόνια αφότου καταχωρήθηκαν οι παρούσες τρεις παραπομπές, η αποζημιούσα αρχή προέβη στη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης αρ. 476 ημερ. 24/7/15, επιπρόσθετου μέρους γης από το υπό αναφορά τεμάχιο 45, με σκοπό τη διεύρυνση και βελτίωση της λεωφ. Τσερίου στα δημοτικά όρια Στροβόλου, Τεκμήριο

1. Διάταγμα απαλλοτρίωσης όμως δεν κατατέθηκε ως τεκμήριο ενώπιον του Δικαστηρίου. Για απόδειξη της δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης που αξιώνουν οι απαιτητές έδωσε μαρτυρία ο Κυριάκος Ταλαττίνης, ο οποίος στις 24/3/16, που έδωσε τη μαρτυρία και ολοκλήρωσε την κυρίως εξέταση του, κατέθεσε ως Τεκμήριο 1, βιογραφικό του σημείωμα, ως Τεκμήριο 2, έκθεση εκτίμησης που ετοίμασε για τους απαιτητές στην αρ. Παραπομπής 18/2009, ως Τεκμήριο 3, ίδια έκθεση εκτίμησης που ετοίμασε για τον απαιτητή στην αρ. Παραπομπής 89/2008 και τον απαιτητή στην αρ. Παραπομπής 90/2008, και ως Τεκμήριο 4 σχέδιο επί του οποίου φαίνονται οι δύο ζώνες, με διαφορετικό χρώμα, εντός των οποίων εμπίπτει το υπό αναφορά τεμάχιο
2. Αφού ορίσθηκε στις 31/3/16 για συνέχιση της ακρόασης με την αντεξέταση του Ταλαττίνη, κατ' αυτή την ημερομηνία, αναβλήθηκε η συνέχιση της ακρόασης για να ορισθεί στις 11/4/
3. Εν τω μεταξύ η αποζημιούσα αρχή με την αρ. Α.Δ.Π. 205, ημερομηνίας 29/3/16, Τεκμήριο 6, το οποίο κατατέθηκε κατά την αντεξέταση του εμπειρογνώμονα των απαιτητών, προέβη στην μερική ανάκληση της γνωστοποίησης αρ. 801 ημερομηνίας 25/8/06 και του διατάγματος απαλλοτρίωσης αρ. 949 ημερομηνίας 24/8/2007, ως μη αναγκαία για τους σκοπούς δημόσιας ωφέλειας που αναφέρονται στη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης αρ. 801, αναφέροντας και τα ακόλουθα: «Και επειδή σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης Νόμου δεν καταβλήθηκε ή κατατέθηκε αποζημίωση σε σχέση με την απαλλοτρίωση της ακίνητης ιδιοκτησίας που περιγράφεται στον πίνακα του διατάγματος αυτού. Για τους λόγους αυτούς, ο Υπουργός Εσωτερικών ασκώντας τις εξουσίες που χορηγούνται στο Υπουργικό Συμβούλιο από το άρθρο 7 του Περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμου και που η άσκησή τους ανατέθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο σ' αυτόν, με το παρόν ανακαλεί τη γνωστοποίηση αρ. 801 και το διάταγμα αρ. 949, για όσο μέρος αυτά αφορούν την ακίνητη ιδιοκτησία που περιγράφεται στον Πίνακα του διατάγματος αυτού. «Η ιδιωτική ακίνητη ιδιοκτησία στην Ενορία Αγίου Βασιλείου του Δήμου Στροβόλου της Επαρχίας Λευκωσίας, με τεμάχιο και σχετικά με το τεμάχιο όπως περιγράφεται πιο κάτω: Δήμος: Στρόβολος Ενορία: Άγιος Βασίλειος Τμήμα: 08 Φ/Σχ: 30/05Ε1 Τεμάχιο: 45(Μέρος) Ανακαλούνται μόνο τα ακόλουθα μερίδια: 1/6 Μαυροσκούφης Αλέκου Αρστείδης, 1/12 Παναγίδης Παναγιώτη Ανδρέας, 1/24 Παντελίδης Νικόλαος, 1/24 Παπαχριστοδούλου Χαραλάμπους Όλγα, 1/24 Παντελίδης Χαραλάμπου Παντελάκης, 1/24 Παντελίδης Χαραλάμπου Βάσος, 1/6 Χαραλάμπους Παναγιώτα, 1/6 Μαυροσκούφη Δέσπω, 1/30 Karsera Irene, 1/30 Walker Francis, 1/60 Wagner Mc Gerald, 1/60 Dalton Sylvia, 1/30 Dalton Olga, 1/30 Karsera Tina Belinda. Η έκταση γης της πιο πάνω ακίνητης ιδιοκτησίας αποτελείται από 2.803 τ.μ. περίπου και δείχνεται με κίτρινο χρώμα στο σχετικό σχέδιο το υπογραμμένο από τη Διευθύντρια Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως με ημερομηνία 28 Μαρτίου
4. Αντίγραφο του πιο πάνω σχεδίου ευρίσκεται για επιθεώρηση από κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο στο Γραφείο του Επάρχου Λευκωσίας.» Επίσης κατά την αντεξέταση του εμπειρογνώμονα των απαιτητών κατατέθηκε η άδεια οικοδομής πρατηρίου πετρελαιοειδών, δυνάμει του περί Ρυθμίσεως Πρατηρίων Πετρελαιοειδών Νόμου του 1968 και των Κανονισμών Ρυθμίσεως Πρατηρίων Πετρελαιοειδών του 1972, που εκδόθηκε από το Δήμο Στροβόλου, Τεκμήριο 5, η οποία σκοπό είχε να καταδείξει ότι το μέρος για το οποίο ανακλήθηκε η γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης 801 και το διάταγμα απαλλοτρίωσης 949, αποτελεί μέρος που παραχωρήθηκε δυνάμει όρου της άδειας αυτής, Τεκμήριο
5. Βέβαια κατά την αντεξέταση, με ερωτήσεις ή υποβολές, από τη μια η δικηγόρος της αποζημιούσας αρχής κατέβαλε προσπάθεια να βληθεί η εκτίμηση του εμπειρογνώμονα των απαιτητών και από την άλλη να θέσει και να προωθήσει τις δικές της θέσεις για την ορθότητα της εκτίμησης της δικής της εμπειρογνώμονος. Γι' αυτή τη μαρτυρία το Δικαστήριο θα επανέλθει σε κατοπινό στάδιο. Η αποζημιούσα αρχή για αντιμετώπιση των θέσεων του εμπειρογνώμονα των απαιτητών κάλεσε την ΄Ελλη Λοΐζου, εκτιμήτρια στο κτηματολόγιο, η οποία ασχολείται τα τελευταία είκοσι πέντε

(25)χρόνια με τις απαλλοτριώσεις. Αυτή κατάθεσε, μεταξύ άλλων, ως Τεκμήρια 7, 8 και 9, τρεις ίδιες εκθέσεις εκτίμησης, μια για κάθε μια από τις τρεις συνεκδικαζόμενες παραπομπές, ως Τεκμήρια 10, 11, 12 και 13, σχέδια που σχετίζονται, το μεν Τεκμήριο 10 με την ανάκληση της απαλλοτριωθείσας έκτασης γης από το Τεμάχιο 45 και τα δε Τεκμήρια 11, 12 και 13 με την εναπομείνασα απαλλοτριωθείσα γη, για να διαφανεί και να γίνει αντιληπτό, από τη μια, ποια έκταση παρέμεινε υπό απαλλοτρίωση και ποια έκταση ανακλήθηκε η απαλλοτρίωση της και από την άλλη ο τρόπος εκτίμησης, ως Τεκμήριο 14 γραπτή προσφορά η οποία απευθύνεται στον Ανδρέα Παναγιώτη Παναγίδη και ως Τεκμήριο 17 σχέδιο που αφορά την γνωστοποίηση ημερομηνίας 24/7/15. Η κυρίως εξέταση της περιστράφηκε, με υποβολή σχετικών ερωτήσεων, τόσο στην επεξήγηση και ανάλυση της εκτίμησης όσο και της ανακληθείσας και εναπομείνασας υπό απαλλοτρίωση γης του τεμαχίου 45 καθώς και για τους λόγους που δεν υπολόγισε επιζήμια επίδραση. Κατά την αντεξέταση της, η προσπάθεια του δικηγόρου των απαιτητών επικεντρώθηκε από τη μια στην έλλειψη γνώσεων της εμπειρογνώμονος της αποζημιούσας αρχής και του λανθασμένου τρόπου εκτίμησης της απαλλοτριωθείσας έκτασης γης από το τεμάχιο 45, εν αντιθέσει με τον δικό τους εμπειρογνώμονα που εμπεριστατωμένα και τεκμηριωμένα εξήγησε και ανέλυσε τον τρόπο εκτίμησης του με λεπτομέρεια, σαφήνεια και πληρότητα και την κατάληξη του στη δίκαιη και εύλογη αποζημίωση που πρέπει να επιδικαστεί προς όφελος των απαιτητών και από την άλλη εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να εκδώσει απόφαση με βάση την μερική ανάκληση της απαλλοτριωθείσας γης, όχι μόνο γιατί ακούστηκε η κυρίως εξέταση του εμπειρογνώμονα τους και μετά έγινε η μερική ανάκληση της απαλλοτρίωσης και η κακοπιστία με την οποία ενέργησε η αποζημιούσα αρχή, αλλά και επειδή, όπως ανάφερε ο εμπειρογνώμονας τους, δεν ήταν σε θέση να εκφράσει τη γνώμη του και να προβεί σε εκτίμηση για το εναπομείναντα απαλλοτριωθέν μέρος γης του Τεκμηρίου 45, ενόψει των νέων δεδομένων, αφού ήταν αναγκαίο να προβεί σε νέες μετρήσεις και να λάβει υπόψη σχετικούς παράγοντες με την νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε με την μερική ανάκληση. Ανάλογες ήταν και οι αγορεύσεις των δικηγόρων των δύο πλευρών, που από τη μια ο κ. Μιχαηλίδης εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να λάβει υπόψη την μερική ανάκληση και να προχωρήσει στην επιδίκαση εύλογης και δίκαιης αποζημίωσης επί της απαλλοτριωθείσας έκτασης γης του Τεμαχίου 45, με βάση τη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης ημερομηνίας 25/8/06 και του διατάγματος απαλλοτρίωσης ημερομηνίας 24/8/07, ως η έκθεση εκτίμησης του εμπειρογνώμονα των απαιτητών, ενώ από την άλλη η κα Στυλιανού ζήτησε από το Δικαστήριο όπως η εύλογη και δίκαιη αποζημίωση αποδοθεί με βάση την εκτίμηση της εμπειρογνώμονος της αποζημιούσας αρχής στο εναπομείναν μέρος της απαλλοτρίωσης μετά την μερική ανάκληση της πιο πάνω γνωστοποίησης και διατάγματος απαλλοτρίωσης. Η διαδικασία της Παραπομπής, για καθορισμό της καταβλητέας αποζημίωσης από το Δικαστήριο που προνοείται από το άρθρο 9, αρχίζει με ειδοποίηση, επί καθορισμένου τύπου, Έντυπο 1, που προβλέπεται στο παράρτημα Α, την οποία αποστέλλει, οιοδήποτε μέρος, στον Πρωτοκολλητή, σύμφωνα με το άρθρο 3

(1). Στις συγκεκριμένες, υπό κρίση, Παραπομπές, αυτή υποβλήθηκε από τους Απαιτητές. Ως εκ τούτου, δηλαδή επειδή καταχωρήθηκε από τους Απαιτητές, συμπεριλήφθηκαν σε αυτήν, ορθά, στοιχεία αναφορικά με το ποσό και τη φύση της απαιτούμενης αποζημίωσης, όπως και λεπτομέρειες προς υποστήριξη της (παράγραφος 7 στο Έντυπο 1 του Παραρτήματος Α). Κατόπιν τούτου, ο Πρωτοκολλητής επιδίδει στο άλλο μέρος ειδοποίηση (άρθρο 4) σε καθορισμένο τύπο, Έντυπο 2, του Παραρτήματος Α, με την οποία το καλεί, εντός καθορισθείσας προθεσμίας (28 ημέρες) να εφοδιάσει τον Πρωτοκολλητή με γραπτή έκθεση, η οποία στην περίπτωση του Απαιτητή, πρέπει να αναφέρει το διεκδικούμενο ποσό με πλήρεις λεπτομέρειες προς υποστήριξη (άρθρο 6

(1)), ενώ στην περίπτωση της Απαλλοτριούσας Αρχής πρέπει να αναφέρει την εκτίμηση της γης που αποτελεί το αντικείμενο της διαδικασίας, με πλήρεις λεπτομέρειες προς υποστήριξη (άρθρο 6

(2)). Στη διαδικασία της Παραπομπής για τον καθορισμό αποζημίωσης σε απαλλοτρίωση, ενώ παρέχονται σημαντικά περιθώρια πρωτοβουλίας στα μέρη, τόσο για τοποθέτηση τους όσο και για προσκόμιση μαρτυρίας, εν τούτοις το Δικαστήριο διατηρεί θεσμοθετημένες δυνατότητες διεύρυνσης, οι οποίες καταδεικνύουν τον τουλάχιστον εν μέρει εξεταστικό χαρακτήρα της διαδικασίας, σύμφωνα με το άρθρο 7

(1)που προβλέπει ότι το Δικαστήριο με ιδίαν πρωτοβουλία μπορεί να απαιτήσει από διάδικο να παράσχει περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες των λόγων της παραπομπής. Αυτός ο χαρακτήρας συνάδει άλλωστε με την πρόνοια του Άρθρου 23.4(γ) του Συντάγματος για τον καθορισμό δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης. Η εναπόθεση της ευθύνης εξ ολοκλήρου στα μέρη, με διαδικασία αμιγούς αντιπαράθεσης, θα εξαρτούσε την έκβαση υπέρμετρα από τους χειρισμούς στους οποίους εκείνοι θα προέβαιναν και έτσι να μην παρείχετο, ενδεχομένως, η δυνατότητα για τον καθορισμό αποζημίωσης με τα αναγκαία γνωρίσματα της δίκαιης και εύλογης (βλ. υπόθεση Κυπριακή Δημοκρατία ν. Ανδρέα Ιωάννου Πέτσα

(1996)1 ΑΑΔ 1342). Ίδια ήταν η προσέγγιση, ότι δηλαδή η δικογραφία σε Παραπομπή δεν επέχει θέση γραπτών προτάσεων που καθορίζουν τα επίδικα θέματα, όπως αντιθέτως συμβαίνει με τις πολιτικές αγωγές, και στην υπόθεση Άννα Ανδρέα Μιχαήλ Όπλου ν Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω του Υπουργού Εσωτερικών

(2000)1 ΑΑΔ 250, στην οποία προστέθηκε, πως αν συνέβαινε το αντίθετο, η απαλλοτριούσα αρχή δεν θα ήταν υποχρεωμένη, με βάση το άρθρο 6 των Περί Δικαστηρίων Καθορισμού Αποζημιώσεων Κανονισμών του 1956, να υποβάλει στην ειδοποίηση Παραπομπής το ποσό της αξίας της περιουσίας που αποκτήθηκε και δηλώνει στην ειδοποίηση παραπομπής το ποσό, τις λεπτομέρειες και τη φύση της αποζημίωσης, καθιστώντας έτσι επίδικα τα θέματα. Η καταβλητέα, εύλογη και δίκαιη, αποζημίωση άρθρο 23

(4)(γ) του Συντάγματος, υπολογίζεται σύμφωνα με τους κανόνες που καταγράφονται στο άρθρο 10 του Περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Ν. 15/1962, ως τροποποιήθηκε, κατά τον ουσιώδη χρόνο, δηλαδή την ημερομηνία γνωστοποίησης της απαλλοτρίωσης, με βάση την αξία της απαλλοτριούμενης περιουσίας, η οποία είναι η αξία που το συγκεκριμένο κτήμα έχει στην ελεύθερη αγορά μεταξύ ενός προτιθέμενου αγοραστή και ενός προτιθέμενου πωλητή που έχουν υπόψη την κατάσταση του κτήματος και οποιοδήποτε στοιχείο, που αν και δεν υφίσταται κατά το χρόνο της γνωστοποίησης, είναι εύλογα προβλεπτό, επηρεάζει την αξία της εναπομείνασας περιουσίας, καθώς και οποιαδήποτε επαύξηση ή μείωση της αξίας της υπόλοιπης περιουσίας, η οποία είναι θέμα πραγματικό, λαμβανομένου υπόψη, για το σκοπό αυτό, τα δεδομένα, εκτός από τα νομικά και φυσικά χαρακτηριστικά του κτήματος που υφίστανται κατά το χρόνο της γνωστοποίησης, που κατά τον ίδιο χρόνο είναι ευλόγως προβλεπτά, βλ Σάββας Α. Νικολαΐδης και άλλοι ν Κυπριακής Δημοκρατίας, Μέσω Γενικού Εισαγγελέα

(1998)1 ΑΑΔ 1362, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Φίφης Ιακωβίδη

(1998)1 ΑΑΔ 1819, και Terence Menelaos Spicy διά του πληρεξουσίου αντιπροσώπου Dennis Spicy v. Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου

(2002)1 ΑΑΔ 483, Κυπριακή Δημοκρατία ν. Χριστοφή Κυριάκου Ττοφή

(1997)1 ΑΑΔ 1735, Λεόντιος Παπασάββα και άλλος ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας

(1999)1 ΑΑΔ 619, Λένα Ζ. Μιχαηλίδου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας

(2005)1 ΑΑΔ 657 και Ανδρέας Νικολάου Μιχαήλ και άλλοι v. Κυπριακής Δημοκρατίας

(2009)1 ΑΑΔ 1063. Για τον υπολογισμό της δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης πολύτιμη βοήθεια αντλεί το Δικαστήριο από τις εκτιμήσεις των εμπειρογνωμόνων, από τις οποίες όμως δεν δεσμεύεται και μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ενώπιον του στοιχεία, στο σύνολο τους, για να καταλήξει στο δικό του υπολογισμό, πολύ περισσότερο δε, όταν οι εμπειρογνώμονες αναφέρονται στη γνώμη και στην εικασία τους, παρά σε αντικειμενικά δεδομένα, όπως υποδεικνύεται στην υπόθεση Rashidali v. Vasiliko Cement Works Ltd

(1971)1 CLR 146 που επαναλαμβάνεται στην υπόθεση Παπασάββα, ανωτέρω. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατάληξη του Δικαστηρίου μπορεί να είναι αυθαίρετη, αναιτιολόγητη ή αόριστα εξαγόμενη, βλ. Attorney General v. Charalampous

(1983)1 CLR 431, της οποίας γίνεται αναφορά στην υπόθεση Παπασάββα, ανωτέρω. Προέχει η εξέταση του θέματος της ισχύς της μερικής ανάκλησης της απαλλοτριωθείσας γης, αφού αυτή ανατρέπει άρδειν, τουλάχιστον, το ποσό του υπολογισμού της δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης, καθότι λιγοστεύει η έκταση της απαλλοτρίωσης. Η ανάκληση αποτελεί διοικητική πράξη η οποία εμπίπτει στην δικαιοδοσία των Διοικητικών Δικαστηρίων και τα Επαρχιακά Δικαστήρια δεν έχουν καμιά εξουσία ανάληψης αρμοδιότητας. Σύμφωνα με το άρθρο 7

(1)του Περί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης Ν.15/1962, ως τροποποιήθηκε, η απαλλοτριούσα αρχή δύναται, καθ' οιονδήποτε χρόνο μετά την δημοσίευση γνωστοποίησης και πριν την πληρωμή ή κατάθεση της αποζημίωσης, ως προβλέπεται στο νόμο, διά διατάγματος που δημοσιεύεται στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας, να ανακαλέσει την γνωστοποίηση αυτή και κάθε δημοσιευθέν σχετικό διάταγμα, γενικώς ή ειδικώς, αναφορικά προς την σε αυτή αναφερόμενη ιδιοκτησία ή μέρος αυτής και από την επόμενη της γνωστοποίησης αυτής ή διατάγματος απαλλοτρίωσης διαδικασίας ατονεί και η απαλλοτρίωση λογίζεται ως εγκαταληφθείσα είτε γενικά είτε αναλόγως της περίπτωσης, αναφορικά προς αυτή την ειδική ιδιοκτησία ή μέρος της ιδιοκτησίας. Η δυνατότητα αυτή της απαλλοτριούσας αρχής επιβεβαιώθηκε από την νομολογία, βλ. υπόθεση Σοφία Χρ. Γεωργιάδη και άλλων ν. Κυπριακής Δημοκρατίας και άλλου

(1999)4 Α.Α.Δ. 1313, Th. Flokkas Estates Ltd και άλλους ω. Κοινοτικό Συμβούλιο Αγγλισίδων, αρ. υπόθεσης 144/2013 ημερομηνίας 18/3/2015, Άθως Παρισινός και άλλοι ν. Κυπριακής Δημοκρατίας αρ. υποθέσεων 1781/12 και 1849/12 ημερομηνίας 20/3/15, Χάρης Κυριακίδης και Άγις Γεωργιάδης, υπό την ιδιότητα των διαχειριστών της περιουσίας του Αρπάντ Γκουτ, προηγούμενα από το Ισραήλ, αποβιώσαντα ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρ. Υπόθεσης 241/11 ημερ. 5/10/12, Σύλβια Παναγιώτη Χαραλάμπους και άλλης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(2001)3 Α.Α.Δ. 149 και Ηρακλείδης κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(2002)3 Α.Α.Δ. 518 στην οποία όμως λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Η εξουσία ανάκλησης απαλλοτρίωσης από την Απαλλοτριούσα Αρχή με βάση το άρθρο 7

(1)δεν είναι απόλυτη αλλά διακριτική. Η εξουσία αυτή πρέπει να ασκείται κατά τρόπο ορθό λαμβανομένων υπόψη του πνεύματος του νόμου και των προϋποθέσεων που θέτουν οι γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου. Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κατά την ερμηνεία του άρθρου 7

(1)του νόμου, ανατρέχει στις νομολογημένες αρχές του ελληνικού διοικητικού δικαίου. Σύμφωνα με γενική αρχή του ελληνικού διοικητικού δικαίου, απαγορεύεται η ανάκληση της απαλλοτρίωσης μετά τη συμπλήρωση της σχετικής διαδικασίας με διευθέτηση, γιατί δημιουργείται νομική κατάσταση δικαιωμάτων του διοικουμένου η οποία ανατρέπεται και θίγονται τα δικαιώματα αυτά με τη μονομερή πράξη της ανάκλησης. (Βλέπε: Κυριακόπουλος, "Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο", 4η Έκδοση, Τόμος 3, σελ. 388). Περαιτέρω η ανάκληση απαλλοτρίωσης, η οποία αποσκοπεί στην καταστρατήγηση δικαστικής διαδικασίας για την επιδίκαση αποζημίωσης συνιστά κατάχρηση εξουσίας ως επίσης και ανάκληση η οποία γίνεται αποκλειστικά για το οικονομικό συμφέρον της Απαλλοτριούσας Αρχής. (Βλέπε: Κυριακόπουλος (πιο πάνω), σελ. 386). Οι πιο πάνω νομολογημένες αρχές του Ελληνικού Δικαίου, έχουν υιοθετηθεί από τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέσεις Dr. Glafkos Michaelides v. The Attorney-General of the Republic

(1984)3 C.L.R. 1596 και Charalambos Varianos and Another v. The Municipality of Larnaca

(1988)3 C.L.R. 1386). To πρωτόδικο Δικαστήριο κατηύθηνε την προσοχή του μόνο στις γενικές αρχές που ισχύουν στην ανάκληση νόμιμης διοικητικής πράξης χωρίς να ενδιατρίψει στα ιδιαίτερα γεγονότα και τις περιστάσεις της υπόθεσης. Στην παρούσα υπόθεση μετά τη δημοσίευση του διατάγματος απαλλοτρίωσης επήλθε τελική διευθέτηση (settlement) με την γραπτή αποδοχή, ημερομηνίας 11.11.1993, από τους εφεσείοντες της προσφοράς αποζημίωσης της απαλλοτριούσας Αρχής. Η τελευταία αρνήθηκε να καταβάλει τη συμφωνηθείσα αποζημίωση και οι εφεσείοντες ήγειραν στο Επαρχιακό Δικαστήριο πολιτική αγωγή, δικαίωμα το οποίο αναγνωρίσθηκε από το Εφετείο στην υπόθεση Συμβούλιο Βελτιώσεως Ορόκλινης (πιο πάνω). Οι εφεσίβλητοι δημοσίευσαν την πρώτη ανάκληση της απαλλοτρίωσης, η οποία ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην προσφυγή αρ. 610/94, στις 27.4.94, 20 μήνες μετά τη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης και 6 σχεδόν μήνες μετά την επελθούσα στις 11.11.93 διευθέτηση της αποζημίωσης. Μετά την ακυρωτική απόφαση επακολούθησε η νέα επίδικη ανάκληση 5 σχεδόν χρόνια μετά τη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης και 3½ χρόνια μετά τη διευθέτηση της αποζημίωσης. Στην υπόθεση Varianos (πιο πάνω) της οποίας τόσο τα γεγονότα όσο και τα νομικά σημεία συμπίπτουν με την παρούσα υπόθεση έχουν λεχθεί από τον Σαββίδη, Δ. τα εξής τα οποία και επικροτούμε:- "Bearing in mind the circumstances of the case I have not been persuaded that the reason stated in the order of revocation that there was a substantial change of circumstances which made the acquisition unattainable has been substantiated in the present cases. The whole conduct of the respondent clearly indicates than in all the circumstances of the present case though aware as alleged by it of the fact that the property in question became unsuitable as a parking place nevertheless it waited till the compensation was assessed by the Court which was higher than its offer and considerable time after the judgment of the Court it came forward with the contention that the objects of the acquisition could not be achieved. In my view in the present case the respondent failed to exercise its discretion within the limits of good administration. It is clearly a case of wrong exercise of discretion which amounts in substance to a violation of the law." Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω καθώς και τη νομολογία επί του θέματος έχουμε καταλήξει ότι οι εφεσίβλητοι άσκησαν τη διακριτική τους εξουσία εκτός των ορίων της χρηστής διοίκησης και καταχρηστικά παραβιάζοντας ουσιαστικά η σχετική διάταξη του νόμου» Επομένως, το κατά πόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η αποζημιούσα αρχή άσκησε τη διακριτική της ευχέρεια εκτός ορίων της χρηστής διοίκησης και καταχρηστικά παραβιάζοντας τη σχετική διάταξη του νόμου (άρθρο 7

(1)), δεν μπορεί να ελεγχθεί από το Δικαστήριο αυτό, αλλά μόνο από το Διοικητικό Δικαστήριο. Όμως τίθεται ένα θέμα, με βάση το άρθρο 7

(1), με δύο σκέλη. Το πρώτο αφορά αυτή ταύτην την ανάκληση και συνίσταται στο τι μπορεί να ανακληθεί. Αν δηλαδή μπορεί στην ανακλητική πράξη να προστεθούν στοιχεία που δεν συμπεριλαμβάνονται στη γνωστοποίηση και στο διάταγμα απαλλοτρίωσης ή αυτή πρέπει να αναφέρεται μόνο στα στοιχεία όπως συμπεριλαμβάνονται στη γνωστοποίηση και στο διάταγμα απαλλοτρίωσης. Αυτό το σκέλος κατά την άποψη του Δικαστηρίου εμπίπτει στην δικαιοδοσία του Διοικητικού Δικαστηρίου και ως εκ τούτου το Δικαστήριο δεν θα ενασχοληθεί με αυτό. Το δεύτερο σκέλος σχετίζεται με τις φράσεις του άρθρου 7

(1)«..... και προ της πληρωμής ή καταθέσεως της αποζημιώσεως ... να ανακαλέσει .... είτε γενικώς είτε ειδικώς αναφορικώς προς την εν τούτω αναφερόμενης ιδιοκτησίαν ή μέρος της ιδιοκτησίας....». Το νόημα των φράσεων αυτών είναι ξεκάθαρο όταν πρόκειται για ένα ιδιοκτήτη. Τι συμβαίνει όμως στην περίπτωση που οι ιδιοκτήτες ενός τεμαχίου είναι περισσότεροι του ενός και ένας εξ' αυτών έχει αποδεχθεί πληρωμή, με επιφύλαξη του δικαιώματος του να διεκδικήσει περαιτέρω αποζημίωση, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, αφού η συνιδιοκτησία ακινήτου αποτελεί εξ' αδιαιρέτου ιδιοκτησία, δηλαδή όλοι οι συνιδιοκτήτες είναι ιδιοκτήτες στο όλο χωρίς να έχει ο καθένας συγκεκριμένο μέρος αποκλειστικής, δικής του ιδιοκτησίας; Το ζήτημα είναι, το ανίσχυρο της ανάκλησης είναι μόνο ως προς τον συνιδιοκτήτη που αποδέχεται πληρωμή ή αντανακλάται προς όλους τους συνιδιοκτήτες; Το άρθρο 21 του Κεφ. 224, προνοεί τα εξής: «21.Όταν ακίνητη ιδιοκτησία κατέχεται κατ' εξ αδιαιρέτου ιδανικές μερίδες, όλοι οι συγκύριοι δικαιούνται κατ' αναλογία της αντίστοιχης μερίδας αυτών, σε - (α) οποιαδήποτε οικοδομή ή άλλο κατασκεύασμα ή οικοδόμημα που ανηγέρθηκε επί, ή είναι στερεά συνδεδεμένο με την ιδιοκτησία. (β) οποιοδήποτε δέντρο ή αμπέλι φυτευμένο ή φρέαρ ανοιγμένο σε αυτή. (γ) οποιαδήποτε μόνιμη βελτίωση που επηνέχθηκε πάνω σε αυτή, Ανεξάρτητα του αν ανηγέρθηκε, προσαρτήθηκε, φυτεύτηκε, ανοίχτηκε επηνέχθηκε από συγκύριο ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο.» Στην υπόθεση Μηνά ν. Χειμωνίδου κ.α.

(1999)1 (Α) Α.Α.Δ. 405, σελ. 412 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Ο διαχωρισμός κτήματος μεταξύ συνιδιοκτητών κατά ιδανικά μερίδια γίνεται μόνο εφόσον τηρηθούν οι προϋποθέσεις του άρθρου 27 του Νόμου. Τα δικαιώματα επομένως συνιδιοκτητών κτήματος κατά ιδανικά αδιαίρετα μερίδια επεκτείνονται σε ολόκληρο το κτήμα, στο οποίο είναι εγγεγραμμένοι και ρυθμίζονται με τις διατάξεις του πιο πάνω άρθρου. Δεν τίθεται επομένως θέμα εμπλοκής οποιασδήποτε άλλης νομικής αρχής του Κοινοδικαίου ή του Δικαίου της Επιείκειας, που να καθορίζει διαφορετικά τα δικαιώματα αυτά». (Η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου). Ο νομοθέτης στο άρθρο 7

(1)δεν κάνει αναφορά σε ιδιοκτήτη ή συνιδιοκτήτη αλλά αναφέρεται «... προ της πληρωμής ή κατάθεσης της αποζημιώσεως....». Με βάση το λεκτικό αυτό, η αποζημιούσα αρχή, δίδει την ερμηνεία, ως αντιλαμβάνεται το Δικαστήριο, ότι αυτή η φράση υπονοεί το σύνολο της αποζημίωσης και όπου υπάρχουν περισσότεροι του ενός ιδιοκτήτες, αφορά την αποζημίωση ενός έκαστου εξ' αυτών που αποδέχεται και του καταβάλλεται η αποζημίωση σύμφωνα με το μερίδιο του. Δεν είναι όμως παράλογο, π.χ. να μπορεί να ανακληθεί η απαλλοτρίωση ενός πολύ μικρού μεριδίου και να μην μπορεί να ανακληθεί ως προς το μεγαλύτερο μερίδιο, επειδή καταβλήθηκε η αποζημίωση, ιδίως αν λόγος είναι γιατί έπαυσε πλέον να υφίσταται ο σκοπός για τον οποίο έγινε η απαλλοτρίωση; Ειδικότερα δε στην υπό κρίση περίπτωση μας όπου η ανάκληση έγινε των μεριδίων όλων των συνιδιοκτητών, πλην του συνιδιοκτήτη που έλαβε πληρωμή, όταν η γνωστοποίηση και το διάταγμα απαλλοτρίωσης αναφέρετο σε έκταση γης και όχι μερίδια, υπό το φως ότι το απαλλοτριωθέν μέρος του ακινήτου αποτελεί εξ' αδιαιρέτου ιδιοκτησία, αφού δεν είναι γνωστό, υπό την έννοια καθορισμένο μέρος, το μερίδιο έκαστου συνιδιοκτήτη και ως εκ τούτου δεν μπορεί να γίνει απαλλοτρίωση μεριδίου συγκεκριμένου συνιδιοκτήτη. Με απλά λόγια, αφού δεν μπορεί να γίνει απαλλοτρίωση μεριδίου συνιδιοκτήτη, επειδή δεν προσδιορίζεται τούτο, δεν μπορεί να γίνει και τέτοια ανάκληση, υπό το πρίσμα ότι η φράση «.... Προ της πληρωμής ή κατάθεσης της αποζημιώσεως....» δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί στενά η έκφραση «της αποζημιώσεως» με την έννοια της καταβολής ή κατάθεσης ολόκληρου του ποσού του συνόλου της αποζημίωσης για όλη την απαλλοτριούμενη έκταση γης αλλά και οιουδήποτε μέρους της αποζημίωσης που ισοδυναμεί με το μερίδιο συγκεκριμένου συνιδιοκτήτη. Ενόψει των πιο πάνω, το Δικαστήριο κρίνει ότι έγινε πληρωμή στην έννοια του άρθρου 7

(1)και λαμβανομένου τούτου, ως γεγονός που μπορεί να λάβει υπόψη του το Δικαστήριο, δύναται να προχωρήσει στον υπολογισμό της εύλογης και δίκαιης αποζημίωσης με βάση την αρχική γνωστοποίηση Δ.Π. 801 ημερ. 25/8/06 και διάταγμα απαλλοτρίωσης Δ.Π.949, ημερ. 24/8/07 για την έκταση των 3995 τ.μ. Ως ήδη αναφέρθηκε, ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών ετοίμασε δύο ίδιες εκθέσεις εκτίμησης. Μια για την αρ. παραπομπή 18/09 , Τεκμήριο 2, και μια για τις αρ. παραπομπών 89/08 και 90/08, Τεκμήριο 3. Ως εκ τούτου στη συνέχεια θα αναφέρομαι σε έκθεση εκτίμησης. Η έκθεση εκτίμησης του εμπειρογνώμονα των απαιτητών αποτελείται από οκτώ

(8)σελίδες με επισυναπτόμενο πίνακα συγκριτικών πωλήσεων και σχεδίων των συγκρινόμενων ακινήτων, φωτογραφία από το μέρος του υπό αναφορά τεμαχίου και σχέδιο που φαίνεται το υπό αναφορά ακίνητο. Στην έκθεση εκτίμησης γίνεται αναφορά στη διαδικασία και το σκοπό της απαλλοτρίωσης, στα στοιχεία και συνιδιοκτήτες του ακινήτου, στα φυσικά και νομικά χαρακτηριστικά του, στην επιτόπια επιθεώρηση που έκανε, στην καταβλητέα αποζημίωση, στο σκεπτικό της εκτίμησης, στον επιζήμιο επηρεασμό, στις συγκριτικές πωλήσεις, στον υπολογισμό της καταβλητέας αποζημίωσης και τέλος στην καταβλητέα αποζημίωση που έκαστος των απαιτητών πρέπει να λάβει. Η εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής ετοίμασε τρεις ίδιες εκθέσεις εκτίμησης, μια για την κάθε παραπομπή, Τεκμήρια 7, 8 και 9. Ένεκα τούτου στη συνέχεια θα αναφέρομαι σε έκθεση εκτίμησης. Αυτή αποτελείται από δύο

(2)σελίδες και γίνεται αναφορά στη διαδικασία και τον σκοπό απαλλοτρίωσης, στα στοιχεία και στους συνιδιοκτήτες του ακινήτου, στα φυσικά και νομικά χαρακτηριστικά του, στις συγκριτικές πωλήσεις, στο ποσοστό ετήσιας αύξησης 15%, στο σκεπτικό της εκτίμησης, στον υπολογισμό της καταβλητέας αποζημίωσης και στην καταβλητέα αποζημίωση για ένα έκαστο των απαιτητών. Χρησιμοποιείται δε και από τους δύο εμπειρογνώμονες η συγκριτική μέθοδος. Εξετάζοντας ένα προς ένα τα στοιχεία που καταγράφει ο ένας και ο άλλος εμπειρογνώμονας στην έκθεση εκτίμησης που έκαστος εξ αυτών ετοίμασε παρατηρούμε ότι και στις δύο εκτιμήσεις αναγράφονται τα ίδια στοιχεία σχετικά (α) με την διαδικασία της απαλλοτρίωσης, (β) του σκοπού της απαλλοτρίωσης, (γ) την έκταση γης που απαλλοτριώνεται, ως μέρος του τεμαχίου 45, (δ) τους συνιδιοκτήτες και τα μερίδια τους, (ε) στα δύο από τα τέσσερα συγκριτικά τεμάχια που έλαβαν υπόψη και (στ) την ετήσια αύξηση 15%. Διαφέρουν (α) στην ανάλυση των φυσικών χαρακτηριστικών, που ο μεν εμπειρογνώμονας των απαιτητών αναπτύσσει και αναλύει τούτο σε μία

(1)σελίδα, η δε εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής σε μια

(1)γραμμή, η οποία περιλαμβάνεται στα στοιχεία των φυσικών χαρακτηριστικών που αναφέρει ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών, (β) στην ανάλυση των νομικών χαρακτηριστικών, όπου ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών αναπτύσσει και επεξηγεί τούτα σε ενάμισυ (1 ½) σελίδα, ενώ η εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής σε κάτι παραπάνω από δύο

(2)γραμμές, οι οποίες περιλαμβάνονται στα αναγραφόμενα του εμπειρογνώμονα των απαιτητών, (γ) στα διαφορετικά δύο

(2)άλλα συγκριτικά που λαμβάνει έκαστος εξ' αυτών υπόψη, (δ) στο σκεπτικό της εκτίμησης, το οποίο ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών αναπτύσσει σε μία

(1)σελίδα, ενώ η εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής σε τρεις

(3)γραμμές, (ε) στον επιζήμιο επηρεασμό ο οποίος καταγράφεται σε έξι

(6)γραμμές, με βάση τα προηγούμενα που αναφέρονται στην έκθεση εκτίμησης, ενώ δεν γίνεται αναφορά σε αυτό το θέμα από την εμπειρογνώμονα της αποζημιούσας αρχής, η οποία δεν κάνει καμιά αναφορά σε βελτίωση ή επαύξηση και (στ) ως ήταν αναμενόμενο, στον υπολογισμό και το ύψος της καταβλητέας αποζημίωσης στους συνιδιοκτήτες με βάση το μερίδιο που έχει έκαστος εξ' αυτών. Η αναφορά, βέβαια, στην έκταση που καθένας των εμπειρογνωμόνων προέβη στην ανάλυση των διαφόρων στοιχείων, δεν γίνεται γι αυτή τούτη την έκταση, σε σελίδες ή γραμμές, αλλά για να καταδειχθεί η διαφορά που ανακύπτει από το περιεχόμενο που εμπεριέχεται σε αυτές, ως κατωτέρω θα αναλυθεί, λαμβανομένου υπόψη και τη μαρτυρία τους ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την ακροαματική διαδικασία. Τοιουτοτρόπως, όσον αφορά τη διαφορά (α) στα φυσικά χαρακτηριστικά που ο κάθε εμπειρογνώμονας καταγράφει στην έκθεση εκτίμησης του, διαφαίνεται ότι ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών απέδωσε με πολύ περισσότερες λεπτομέρειες τούτα, με πολυδιάστατο τρόπο, μη περιοριζόμενα στην κατάσταση του, ήτοι χωράφι επίπεδο και με ποιες οδούς εφάπτεται που μπορεί να δει και να περιγράψει οιοσδήποτε μη ειδήμονας, ως έπραξε η εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής, αλλά επεκτάθηκε στην αναφορά ή περιγραφή στοιχείων ή καταστάσεων άμεσων σχετικών με αυτό. (β) Σε σχέση με τα νομικά χαρακτηριστικά ενώ η εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής περιορίζεται ή αναφέρεται μόνο ότι το κτήμα εμπίπτει στην εμπορική ζώνη Εβ5 με συντελεστή δόμησης 1.20:1 και κάλυψης 0.50:1 και ανώτατο αριθμό 3 ορόφων ύψους 11.30 μέτρων, ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών πέραν αυτών αναφέρει ότι σε αυτή τη ζώνη εμπίπτει έκτασης γης του κτήματος εκ 4.162 τ.μ. και έκτασης γης εκ 5.891 τ.μ. εμπίπτει στην οικιστική ζώνη Κα5 με ανώτατο συντελεστή δόμησης 1.00:1, κάλυψη 0.50:1 σε τρεις

(3)ορόφους. Ακολούθως αναφέρεται συγκεκριμένα ότι τα 2.100 τ.μ. του απαλλοτριωθέντος μέρους του κτήματος εμπίπτουν εμπορική ζώνη Εβ5 ενώ το υπόλοιπο εκ 1.895 τ.μ. εμπίπτει στην οικιστική ζώνη Κα5. Στη συνέχεια δίδει την εικόνα δραστηριοτήτων στην λεωφ. Τσερίου, η οποία κατατάσσεται στον εμπορικό άξονα Ι, που σύμφωνα με το τοπικό σχέδιο Λευκωσίας κατά μήκος της λεωφ. Τσερίου επιτρέπονται γενικά εμπορικές χρήσεις ευρέως ποικιλίας καταστημάτων, ενώ η πολεοδομική αρχή είναι δυνατό να επιτρέψει τη διείσδυση της εμπορικής χρήσης στο τμήμα του τεμαχίου που δεν εμπίπτει στην εμπορική ζώνη, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, που καταγράφονται και δεν χρειάζεται να επαναληφθούν, όπως βέβαια και να επιβάλει όρους για τη διεύρυνση του οδικού δικτύου, παραχώρησης γης, συγκεκριμένου ποσοστού για ανοικτό δημόσιο χώρο πρασίνου, ενώ ο συνολικός επηρεασμός δεν μπορεί να υπερβαίνει το 40% της αρχικής έκτασης του κτήματος. Να σημειωθεί και να τονισθεί ότι η εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής δεν μπόρεσε, κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία της να εξηγήσει τι είναι διείσδυση, που οδηγεί στο συμπέρασμα, είτε ότι δεν γνώριζε καθόλου τι είναι διείσδυση ή τουλάχιστον δεν γνώριζε πως εφαρμόζεται. (γ) Η διαφορά επιλογής οικοπέδων, εν απουσία συγκριτικών χωραφιών, εκ μέρους των δύο εμπειρογνωμόνων, βρίσκεται πρώτα αποτυπωμένη στην έκθεση εκτίμησης του καθενός και μετά στην προσέγγιση που ανάπτυξαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Έχοντας κατά νου όλα τα σχετικά στοιχεία όπως διαφάνηκαν, κυρίως κατά τη μαρτυρία τους, κλίνω να αποδεχθώ τις θέσεις του εμπειρογνώμονα των απαιτητών, ο οποίος έλαβε υπόψη, εν απουσία συγκριτικών εμπορικών, υποδιέστερα σε θέση οικιστικά οικόπεδα, για να καταδείξει ότι αυτά, έστω και υποδιέστερα, πωλήθηκαν σε ένα συγκεκριμένο ποσό και επομένως το επίδικο, με τα πλεονεκτήματα που είχε, ως τα εξήγησε, ήτοι σημείο αναφοράς η θέση του, με μεγάλη ορατότητα, αυξημένη εμπορικότητα για εκθεσιακούς ή άλλους χώρους, με μεγάλη πρόσοψη, είχε πιο μεγάλη αξία απ' αυτά. Ενώ από την άλλη, για τους ίδιους λόγους, η εμπειρογνώμονας της αποζημιούσας αρχής, έλαβε μεν υπόψη οικιστικά οικόπεδα τα οποία όμως δεν ήταν συγκρίσιμα με το επίδικο, όπως διαφαίνεται και από τη θέση τους. (δ) Σε ό,τι αφορά το σκεπτικό της εκτίμησης, είναι ξεκάθαρο ότι αυτό του εμπειρογνώμονα των απαιτητών υπερτερεί και σε στοιχεία και σε λεπτομέρειες και σε συλλογισμό έναντι του σκεπτικού της εμπειρογνώμονος της αποζημιούσας αρχής που παραπέμπει στα φυσικά και νομικά χαρακτηριστικά του ακινήτου και τις αξίες των συγκριτικών πωλήσεων, για τις οποίες ήδη έγινε ανωτέρω αναφορά, όπως και οι εξηγήσεις που έδωσε ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών για την εκτίμηση του, εν αντιθέσει με την εμπειρογνώμονα της αποζημιούσας αρχής, που π.χ. στην προσπάθεια της να δικαιολογήσει τις θέσεις της σε σχετική ερώτηση, απάντησε ότι δεν μπορούσε να κάνει μια απλή μαθηματική πράξη. (ε) Σε σχέση με την επιζήμια επίδραση, στο υπόλοιπο ακίνητο, ο εμπειρογνώμονας των απαιτητών εξήγησε με πλήρη επάρκεια από στοιχεία, δεδομένα, αριθμούς και με ορθούς υπολογισμούς και συλλογισμούς, τούτη, εν αντιθέσει με την εμπειρογνώμονα της αποζημιούσας αρχής, η οποία στην έκθεση εκτίμησης της δεν έκανε καμιά αναφορά σε αυτή ή σε βελτίωση ή αύξηση και κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου επιχείρησε να δικαιολογήσει μη ύπαρξη επιζήμιας επίδρασης και ταυτόχρονα να δημιουργήσει την εντύπωση ότι υπήρχε βελτίωση, λέγοντας ότι

(1)η διέλευση των οχημάτων και των πεζών είναι πιο ασφαλής,

(2)βελτιώθηκε η προσβασιμότητα στο ακίνητο στα διερχόμενα οχήματα και πεζούς και

(3)η εγκατάσταση των φώτων τροχαίας αύξησε την ορατότητα και την εμπορικότητα του, την οποία βάσισε σε μελέτες, που δεν κατατέθηκαν ως τεκμήριο στο Δικαστήριο, τα οποία όμως δεν είναι ικανοποιητικά στοιχεία που να δικαιολογούν είτε την μη επίδραση είτε την βελτίωση. (στ) Τέλος σε σχέση με τον υπολογισμό της καταβλητέας αποζημίωσης, πέραν της ορθότητας τούτης από τον εμπειρογνώμονα των απαιτητών, με βάση όσα ανωτέρω αναφέρθηκαν, θα πρέπει να λεχθεί ότι η αποζημιούσα αρχή

(1)με βάση την αρχική έκθεση εκτίμησης, Τεκμήρια 7, 8 9, στην οποία ανευρέθηκε ως καταβλητέα αποζημίωση το ποσό των €807.000,

(2)τον υπολογισμό που προέβη ο ΄Αγγελος Σωτηρίου, για την Αποζημιούσα Αρχή, ως καταβλητέα αποζημίωση, για το υπόλοιπο μέρος του ακινήτου, που παρέμεινε απαλλοτριωμένο μετά την ανάκληση, όπως τούτη καταγράφεται στο Τεκμήριο 14, εκ €57.000 και

(3)τον δικό της υπολογισμό για την καταβλητέα αποζημίωση, εκ €78.078, για το εναπομείναντα απαλλοτριωθέν μέρος του ακινήτου, κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία της, δημιουργούν τούτα εικόνα αναίρεσης του ενός από το άλλο ή τουλάχιστον αναδεικνύουν τούτα, από μόνα τους, αν μη τι άλλο, αμφιβολία ως προς το ποια στοιχεία λήφθηκαν υπόψη για την καταβλητέα αποζημίωση εκ μέρους της αποζημιούσας αρχής, τα οποία οδηγούν το Δικαστήριο στο να μην κάνει αποδεκτές τις δικές της θέσεις. Για όλους τους πιο πάνω λόγους αποδέχομαι την έκθεση εκτίμησης και την μαρτυρία του εμπειρογνώμονα των απαιτητών και δεν αποδέχομαι την εκτίμηση και τη μαρτυρία της εμπειρογνώμονος της αποζημιούσας αρχής. Ενόψει των πιο πάνω κρίνω ότι όλοι οι απαιτητές δικαιούνται σε εύλογη και δίκαιη αποζημίωση κατά το αναλογούν μερίδιο τους στο ποσό των €2.467.115 που αποτελεί το ποσό της εύλογης και δίκαιης αποζημίωσης για την απαλλοτριωθείσα έκταση γης εκ 3.995 τ.μ ως μέρος του ακινήτου με αρ. εγγραφής 8/35, αρ. Τεμαχίου 45, Φ/Σχ. 30/5.Ε1, Τμήμα 8, έκτασης 10.053 τ.μ., ενορία Αγίου Βασιλείου, Δήμος Στροβόλου της επαρχίας Λευκωσίας. Κατά συνέπεια εκδίδεται απόφαση υπέρ των απαιτητών και εναντίον της αποζημιούσας αρχής ως ακολούθως. Όνομα Μερίδιο Καταβλητέα Αποζημίωση Αριστείδης Α. Μαυροσκούφης 1/6 για το ποσό €411.185,83 Νικόλαος Παντελίδης 1/24 για το ποσό €102.796,46 Όλγα Παπαχριστοδούλου 1/24 για το ποσό €102.796,46 Βάσος Παντελίδης 1/24 για το ποσό €102.796,46 Παντελάκης Παντελίδης 1/24 για το ποσό €102.796,45 Παναγιώτα Χαραλάμπους 1/6 για το ποσό €411.185,83 Δέσποινα Μαυροσκούφη Κωστάκη 1/6 για το ποσό €411.185,83 Γιώργος Παναγίδης (ως πληρεξούσιος αντιπρόσωπος) 1/30 για το ποσό €82.237,17 Francis Walker 1/30 για το ποσό €82.237,17 Sylvia Dalton 1/60 για το ποσό €41.118,58 Γιώργος Παναγίδης (ως πληρεξούσιος αντιπρόσωπος) 1/60 για το ποσό €41.118,58 Crestofer Karsera 1/30 για το ποσό €82.237,17 Olga Dalton 1/30 για το ποσό €82.237,17 Nίκος Παναγιώτη Παναγίδη 1/12 για το ποσό €90.689,47 Ανδρέας Παναγιώτη Παναγίδη 1/12 για το ποσό €205.592,92, με τόκο 9% από 25/8/06 μέχρι 15/5/14 και 3% από 16/5/14, ημέρα ισχύς του Ν.61/2014, μέχρι καταβολής της αποζημίωσης από την αποζημιούσα αρχή, πλέον έξοδα συν Φ.Π.Α. υπέρ των απαιτητών και εναντίον της αποζημιούσας αρχής, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα €100.000 - €500.000 για την κάθε μια των τριών παραπομπών, αλλά από την ημέρα έκδοσης του διατάγματος συνένωσης, 12/3/12, θα υπάρχει ένα σετ εξόδων, πλέον €3000 εκτιμητικά έξοδα συν Φ.Π.Α., πλέον νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης, 16/9/16. Με την καταβολή των πιο πάνω ποσών το απαλλοτριωθέν μέρος του πιο πάνω αναφερθέντος ακινήτου να εγγραφεί επ' ονόματι της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εκδίδεται διάταγμα αποσυνένωσης των αρ. παραπομπών 18/09, 89/08 και 90/08. (υπ.) ........... Ν. Γερολέμου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Α.Λ.Ο. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο